Question

Difficulty: MediumDürüstlük Kuralı (Objektif İyiniyet)

(S), koleksiyonunda bulunan antika bir tabloyu 200.000200.000 TL karşılığında satın alması için (A) ile bir sözleşme yapar. Sözleşmeye tarafların ortak iradesiyle, ödemenin "tamamı 100100 TL'lik banknotlar halinde" yapılacağına dair özel bir hüküm eklenir. Teslim günü geldiğinde (A), 200.000200.000 TL'lik borcunu eksiksiz olarak ancak 200200 TL'lik banknotlar halinde (S)'ye sunar. Bu esnada aynı tabloya 250.000250.000 TL teklif eden başka bir müşteri bulan (S), (A)'nın parayı sözleşmede kararlaştırılan banknot türüyle getirmediğini gerekçe göstererek ifayı reddeder ve sözleşmeden döndüğünü bildirir.

Türk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri dikkate alındığında, (S)'nin sözleşmeden dönme hakkını kullanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Taraflar irade özerkliği ilkesi gereğince ödeme vasıtasını serbestçe belirlediklerinden, (S)'nin borcun tam ifa edilmemesi nedeniyle sözleşmeden dönmesi hakkın hukuka uygun kullanımıdır.
  2. B
    (S), sözleşmenin kurulduğu aşamada (A)'nın parayı farklı banknotlarla getireceğini bilmediği için sübjektif iyiniyetlidir ve kanunun iyiniyeti koruyucu hükümlerinden yararlanarak sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir.
  3. (S)'nin korunmaya değer meşru bir menfaati olmamasına rağmen, sırf daha yüksek bir teklifi değerlendirebilmek amacıyla sözleşmedeki şeklî bir detayı ileri sürmesi dürüstlük kuralına aykırıdır ve hakkın açıkça kötüye kullanılması niteliğindedir.Answer
  4. D
    (S)'nin dönme hakkını kullanmasında (A)'ya zarar verme kastı ispatlanamadığı sürece, salt kendi ekonomik menfaatini düşünerek hareket etmesi hakkın kötüye kullanılması yasağı kapsamında değerlendirilemez.
  5. E
    (A), borcunu sözleşmenin lafzına tam olarak uygun ifa etmediği için borçlu temerrüdüne düşmüştür ve kanunen objektif iyiniyet korumasından bütünüyle yoksun kalır.

Answer

Satıcının, sözleşmedeki önemsiz bir ödeme detayını sırf daha yüksek bir fiyat teklifini değerlendirebilmek için fesih sebebi yapması, dürüstlük kuralına aykırılık teşkil eder ve hakkın açıkça kötüye kullanılmasıdır.
Doğru olan seçenekte belirtildiği üzere, Türk Medeni Kanunu madde 2'ye göre herkes haklarını kullanırken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır ve bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz. Olayda satıcının, sırf daha fazla kazanç sağlamak uğruna alıcının 100100 TL yerine 200200 TL'lik banknot getirmesi gibi önemsiz ve ifa amacını engellemeyen bir detayı kullanarak sözleşmeden dönmesi, meşru bir menfaate dayanmamaktadır. Bu durum objektif iyiniyet (dürüstlük) kurallarına aykırıdır ve hakkın kötüye kullanılması (şekle aykırılığın kötüye kullanılması) teşkil eder.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki hukuki uyuşmazlığın kaynağını tespit etmek.
Satıcı (S), 100100 TL yerine 200200 TL'lik banknotların getirilmesi gibi şeklî bir aykırılığı, daha yüksek bir fiyat teklifi nedeniyle ifadan kaçınmak için bahane olarak kullanmaktadır.
Hakkın kullanımının sınırlarını belirleyen hukuki ilkenin saptanması için uyuşmazlığın temel sebebi anlaşılmalıdır.
2
Dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağını olaya uygulamak.
(S)'nin bu banknot türünde ısrar etmesinde korunmaya değer meşru bir menfaati yoktur; hakkını sadece dürüstlük kuralına aykırı ve kendi fırsatçı amacını gerçekleştirecek şekilde kullanmaktadır.
Hukuk düzeni (TMK m. 2), meşru bir menfaati olmayan ve menfaatler arasında aşırı dengesizlik yaratan hak kullanımlarını korumaz.
3
Çeldirici kavramları elemek ve hukuki nitelendirmeyi kesinleştirmek.
Olayda sübjektif iyiniyetin (TMK m. 3) uygulama alanı yoktur ve hakkın kötüye kullanılması için kast şartı aranmaz.
Sübjektif iyiniyet bir hakkın kazanılmasında, objektif iyiniyet (dürüstlük) ise mevcut bir hakkın kullanılmasında devreye girer.

Key Concept

Hakkın Kötüye Kullanılması (Meşru Menfaat Yokluğu)

Alternative Method

Olayı analiz ederken doğrudan TMK madde 2 (dürüstlük kuralı) ve TMK madde 3 (sübjektif iyiniyet) arasındaki temel farkı hatırlamak sorunun çözümünü hızlandıracaktır: Kazanmada madde 3, kullanmada madde 2 geçerlidir.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question