Examkin

Question

Difficulty: Very hardYasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

1982 Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları kapsamında; yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığının hukuki nitelikleri, koruma kapsamları ve yargısal denetim usulleri birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki eylemleri nedeniyle hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğunu engelleyen mutlak bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibata karşı geçici bir koruma sağlar ve hukuk davası açılmasına engel teşkil etmez.Answer
  2. B
    Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin üyeliği, kaldırma kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte kendiliğinden sona erer ve ilgili kişi hakkında genel hükümlere göre yargılama süreci başlar.
  3. C
    Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren 1515 gün içinde sadece ilgili milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir ve Mahkeme bu başvuruyu 3030 gün içinde karara bağlar.
  4. D
    Anayasa'nın 1414. maddesindeki durumlar ile ağır cezayı gerektiren suçüstü hali yasama sorumsuzluğunun istisnalarıdır ve bu hallerde milletvekilinin Meclis bünyesindeki beyanları nedeniyle doğrudan soruşturma açılabilir.
  5. E
    Yasama sorumsuzluğu kapsamında Meclis çalışmalarında ifade edilen düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanması, Meclis Başkanlık Divanı kararıyla her zaman sorumsuzluk kapsamından çıkarılabilir.

Answer

Yasama sorumsuzluğu hem cezai hem de hukuki koruma sağlayan mutlak bir bağışıklıktır; yasama dokunulmazlığı ise sadece cezai takibata karşı koruma sağlayan nispi bir bağışıklıktır ve hukuk davalarını engellemez.
Anayasa'nın 8383. maddesi uyarınca yasama sorumsuzluğu, vekillerin Meclis içindeki faaliyetlerinden dolayı sorumlu tutulamayacağını belirtir ve bu 'sorumluluk' kavramı hem ceza hem hukuk hukukunu kapsar. Dokunulmazlık ise aynı maddenin ikinci fıkrasında 'sorguya çekilemez, tutuklanamaz, yargılanamaz' ifadeleriyle sınırlandırılmıştır; bu ifadeler teknik olarak ceza hukukuna aittir ve hukuk davalarını engellemez.

Step-by-Step Solution

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme
Sorumsuzluk, Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri kapsar. Mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitse de sürer). Yargıtay ve AYM içtihatlarına göre hem ceza hem de tazminat davalarına karşı koruma sağlar.
Milletvekilinin kürsü serbestisini tam olarak kullanabilmesi için hukuki yaptırım korkusu taşımaması gerekir.
2
Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme
Dokunulmazlık, seçimden önce veya sonra işlenen suçlar için vekilin tutuklanmasını, sorgulanmasını ve yargılanmasını engeller. Nispidir (Meclis kararıyla kaldırılabilir) ve geçicidir (vekillik bitince sona erer).
Yürütme veya yargının, asılsız suçlamalarla yasama organı üyelerini görevinden uzaklaştırmasını önlemek amaçlanır.
3
Hukuk davaları (tazminat vb.) açısından farkı belirleme
Dokunulmazlık sadece 'cezai' nitelikli işlemlerden korur. Dolayısıyla bir milletvekiline karşı (Meclis çalışmaları dışındaki bir olaydan dolayı) borçlar hukuku veya medeni hukuk kapsamında dava açılabilir.
Dokunulmazlığın amacı vekilin özgürlüğünün kısıtlanmasını önlemektir; malvarlığına yönelik davalar bu kapsamda değerlendirilmez.
4
Yargısal denetim sürelerini kontrol etme
Dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulur, Mahkeme 1515 gün içinde karar verir (Anayasa m. 8585).
Hızlı karar mekanizması, yasama faaliyetlerinin aksamaması için öngörülmüştü.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Hukuki-Cezai) vs. Yasama Dokunulmazlığı (Nispi/Sadece Cezai)

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi halleri (istifa, devamsızlık, kesin hüküm) ile dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki farkları karşılaştıran soruları çözünüz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

More questions from this topic