Examkin

Kıymetli Evrakın Sınıflandırılması ve Türleri

19 questions

Question 1Question →

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, bir poliçenin düzenleyicisi tarafından senet üzerine "emre yazılı değildir" (menfi emre kaydı) ibaresinin konulmasının senedin hukuki niteliği, devri ve borçlunun savunma imkanları üzerindeki etkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Senet nama yazılı senet hükmüne geçer ve ancak alacağın temliki yoluyla devredilebilir; bu durumda borçlu, devredene karşı sahip olduğu kişisel defileri yeni hamile karşı da ileri sürebilir.

Answer

Senet nama yazılı senet hükmüne geçer ve ancak alacağın temliki yoluyla devredilebilir; bu durumda borçlu, devredene karşı sahip olduğu kişisel defileri yeni hamile karşı da ileri sürebilir.
Türk Ticaret Kanunu'na göre, poliçe üzerine konulan 'emre yazılı değildir' kaydı senedi 'irade ile nama yazılı senet' haline getirir. Bu tür senetlerin devri sadece zilyetliğin devri ve alacağın temliki yoluyla yapılabilir. Alacağın temlikinde ise borçlu, devir anında devredene karşı sahip olduğu tüm savunma imkanlarını (nispi defileri) yeni alacaklıya karşı da kullanabilir.

Step-by-Step Solution

1
Menfi emre kaydının (emre yazılı değildir ibaresi) hukuki sonucunu belirlemek.
TTK 681/2 uyarınca bu kayıt, poliçeyi nama yazılı senet hükmüne sokar.
Düzenleyicinin iradesiyle senedin emre yazılı olma presumption'ı kaldırılmıştır.
2
Nama yazılı senetlerin devir usulünü analiz etmek.
Devir, zilyetliğin teslimi ve yazılı bir alacağın temliki beyanı ile gerçekleşir.
Nama yazılı senetlerde mülkiyetin nakli alacağın temliki hükümlerine tabidir.
3
Alacağın temlikinin borçlunun defileri üzerindeki etkisini değerlendirmek.
Borçlu, temlik edene (devredene) karşı sahip olduğu her türlü defi ve itirazı temellük edene (devralana) karşı da ileri sürebilir.
Borçlar Kanunu'ndaki alacağın temliki hükümleri uyarınca, devir nedeniyle borçlunun hukuki durumu ağırlaştırılamaz.

Key Concept

Menfi emre kaydı ve alacağın temliki etkisi

Practice More

Nama yazılı senetlerde borçlunun ödeme yaparken göstermesi gereken özen yükümlülüğü ile emre yazılı senetlerdeki ciro silsilesini inceleme yükümlülüğünü karşılaştırınız.
Estimated Time:2m 0s
Question 2Question →

Kıymetli evrakın 'nama', 'emre' ve 'hamiline' yazılı olarak sınıflandırılmasında devir usullerinin yanı sıra 'teşhis fonksiyonu' ve 'kamu güveni ilkesi' (iyiniyetin korunması) belirleyici rol oynar. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, bu senet türlerinin hukuki özellikleri ve borçlunun durumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Nama yazılı senetlerde kamu güveni ilkesi işlemediğinden, senedi devralan kişi devredenin hak sahibi olmadığını bilmese dahi hak kazanamaz; buna karşın hamiline yazılı senetlerde zilyetliğin sağladığı teşhis fonksiyonu sayesinde iyiniyetli hamilin iktisabı korunur.

Answer

Nama yazılı senetlerde kamu güveni ilkesinin geçerli olmaması nedeniyle devralanın iyiniyetinin korunmaması, buna karşın hamiline yazılı senetlerde zilyetliğe dayalı teşhis fonksiyonu ile iyiniyetli iktisabın korunması doğru ifadedir.
Kıymetli evrak hukukunun en temel ayrımlarından biri, nama yazılı senetlerin kamu güveni ilkesinden yararlanmamasıdır. Nama yazılı bir senedi devralan kişi, alacağın temliki hükümlerine tabi olduğu için devredenin hak sahibi olmadığı bir durumda (örneğin senet çalınmışsa veya önceki devir geçersizse) iyiniyetli olsa dahi hak sahibi olamaz. Oysa hamiline ve emre yazılı senetlerde, senedin zilyetliğine veya ciro silsilesine dayanan teşhis fonksiyonu kamu güvenini sağlar ve iyiniyetli üçüncü kişilerin hak iktisabı korunur.

Step-by-Step Solution

1
Kıymetli evrak türlerinin devir usullerini analiz et.
Nama yazılı senetler 'alacağın temliki + teslim', emre yazılı senetler 'ciro + teslim', hamiline yazılı senetler ise sadece 'teslim' ile devredilir.
Devir usulü, senedin hangi hukuki korumadan yararlanacağını belirler.
2
Kamu güveni ilkesinin (iyiniyetli iktisap) senet türlerine etkisini değerlendir.
Hamiline ve emre yazılı senetler 'kamu güvenine mazhar' senetlerdir; iyiniyetli hamilin hakkı korunur. Nama yazılı senetlerde ise devralan, devredenin sahip olduğundan daha fazla hakka sahip olamaz.
Nama yazılı senetlerin devri, Borçlar Kanunu'ndaki alacağın temliki hükümlerine tabi olduğundan iyiniyet korunmaz.
3
Teşhis fonksiyonunun borçlu üzerindeki yükümlülüklerini incele.
Hamiline senetlerde borçlu hamile ödeme yaparak (hile/ağır kusur hariç) borçtan kurtulur. Nama senetlerde ise borçlu, temlik silsilesini ve kimliği titizlikle kontrol etmelidir.
Teşhis fonksiyonunun pasif yönü (borçlunun kurtulması) hamiline senetlerde en güçlü seviyededir.

Key Concept

Kamu Güveni İlkesi ve Teşhis Fonksiyonu

Practice More

Kıymetli evrakta 'def'iler' (mutlak ve nisbi) konusunu, senet türlerinin kamu güveni ilkesiyle olan bu ilişkisini temel alarak incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:3m 0s
Question 3Question →

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre, senedin devri için ciro veya yazılı bir devir beyanına ihtiyaç duyulmaksızın, sadece senedin tesliminin (zilyetliğin devrinin) yeterli olduğu kıymetli evrak türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Hamiline yazılı senetler

Answer

Hamiline yazılı senetler, devri için ciro veya temlik beyanı gerektirmeyen, sadece teslim ile devredilebilen senetlerdir.
Hamiline yazılı senetlerde, hak sahibi senedi zilyetliğinde bulunduran kişidir. Türk Ticaret Kanunu uyarınca bu tür senetlerin devri için herhangi bir ciro (emre yazılı senetlerde olduğu gibi) veya alacağın temliki beyanı (nama yazılı senetlerde olduğu gibi) gerekmez; senedin sadece teslim edilmesi devir için yeterlidir.

Step-by-Step Solution

1
Kıymetli evrakın devir usullerine göre sınıflandırmasını hatırla.
Senetler; nama, emre ve hamiline yazılı olmak üzere üç ana türe ayrılır.
Soru, devir usulü üzerinden belirli bir türü sormaktadır.
2
Tanımlanan devir şartını (sadece teslim/zilyetliğin devri) analiz et.
Ciro gerektiren tür 'emre', yazılı beyan gerektiren tür 'nama', sadece teslim gerektiren tür 'hamiline' yazılı senettir.
Türk Ticaret Kanunu'ndaki temel tanımlar bu ayrımı yapmaktadır.

Key Concept

Kıymetli evrakın devir usullerine göre (nama, emre, hamiline) sınıflandırılması.
Estimated Time:45s
Question 4Question →

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca kıymetli evrakın devir usulleri ve hukuki nitelikleri dikkate alındığında, nama yazılı senetlerin devri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Nama yazılı senetlerin devri, senedin zilyetliğinin devri ile birlikte yazılı bir temlik beyanının varlığı halinde geçerlilik kazanır.

Answer

Nama yazılı senetlerin devri için senedin zilyetliğinin devri ile birlikte yazılı bir temlik beyanının (alacağın temliki) bulunması şarttır.
Türk Ticaret Kanunu'nun 647. maddesinin 2. fıkrasına göre, nama yazılı senetlerin devri için senedin zilyetliğinin devredilmesi ve ayrıca devredenin yazılı bir temlik beyanında bulunması gerekmektedir. Bu usul, alacağın temliki prensiplerine dayanır ve emre yazılı senetlerdeki ciro usulünden farklıdır.

Step-by-Step Solution

1
Kıymetli evrak türünün devir usulünü belirle.
Nama yazılı senetler, emre veya hamiline kaydı içermeyen, belli bir şahıs adına düzenlenmiş senetlerdir.
Devir usulü, senedin niteliğine (nama, emre, hamiline) göre Türk Ticaret Kanunu'nda farklı düzenlenmiştir.
2
TTK m. 647/2 hükmünü uygula.
Kanun koyucu, nama yazılı senetlerin devri için hem zilyetliğin devrini hem de yazılı bir temlik beyanını kümülatif (birlikte) şart koşmuştur.
Alacağın temliki hükümleri uyarınca, devredenin iradesini gösteren yazılı bir beyan (ayrı bir kağıtta veya senet üzerinde) olmadan sadece teslim yeterli değildir.

Key Concept

Nama Yazılı Senetlerin Devri (Zilyetlik + Temlik Beyanı)
Estimated Time:1m 30s
Question 5Question →

Kıymetli evrakın tedavül kabiliyeti ve teşhis fonksiyonu (hak sahibini belirleme işlevi) dikkate alındığında, senedin borçlusu tarafından gerçekleştirilecek ifa süreci ve ödeme sırasında gösterilmesi gereken özen yükümlülüğü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kişinin ismine yazılı (nama) senetlerde borçlu, senedi ibraz edenin kimliğini ve senedin devrindeki alacağın temliki silsilesini denetlemekle yükümlü olup, sadece senedin zilyetliğine dayanarak ödeme yapamaz.

Answer

Nama yazılı senetlerde borçlu, senedi ibraz edenin kimliğini ve temlik silsilesini denetlemekle yükümlüdür.
Nama yazılı senetler, belli bir kişinin adına yazılı olup emre kaydı içermeyen ve kanunen de emre yazılı sayılmayan senetlerdir. Bu senetlerde teşhis fonksiyonu zayıftır; senedin sadece zilyedi olmak hak sahipliği karinesi yaratmaz. Borçlu, ödeme yaparken senedi ibraz edenin kimliğini ve hak sahipliği silsilesini (alacağın temliki beyanlarını) incelemekle yükümlüdür.

Step-by-Step Solution

1
Kıymetli evrak türlerine göre teşhis fonksiyonunu analiz etme
Hamiline senetlerde teşhis zilyetliğe dayalıdır; nama senetlerde ise alacaklının kimliğinin ve temlik ilişkisinin ispatına dayalıdır.
Senedin türü, borçlunun kime ödeme yapacağını belirleme yöntemini (teşhis) doğrudan etkiler.
2
Borçlunun ödeme sırasındaki özen yükümlülüğünü değerlendirme
Nama yazılı senetlerde 'kamu güveni' ilkesi işlemez, bu yüzden borçlu alacaklının gerçek hak sahipliğini (temlik silsilesini) denetlemek zorundadır.
Türk Ticaret Kanunu uyarınca nama yazılı senetlerde alacağın devri ancak alacağın temliki hükümleriyle tamamlanır.

Key Concept

Teşhis Fonksiyonu ve Borçlunun İfa Yükümlülüğü

Practice More

Farklı kıymetli evrak türlerinde borçlunun defileri ileri sürme yetkisini karşılaştıran sorular çözülmelidir.
Estimated Time:2m 30s
Question 6Question →

Türk Ticaret Kanunu'na göre, emre yazılı bir kıymetli evrakın usulüne uygun olarak devredilebilmesi için senedin teslimi (zilyetliğin devri) ile birlikte gerçekleştirilmesi gereken temel işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Ciro

Answer

Emre yazılı bir kıymetli evrakın devri için senedin cirolanması ve zilyetliğinin devredilmesi (teslimi) gerekir.
Türk Ticaret Kanunu uyarınca emre yazılı bir senedin devri, senedin cirolanması ve zilyetliğinin devredilmesi (teslim) ile gerçekleşir. Ciro, senedin arkasına yapılan bir beyanla hakkın devredilmesini sağlayan emre yazılı senetlere özgü bir işlemdir.

Step-by-Step Solution

1
Senedin türüne göre (emre yazılı) TTK'daki ilgili devir hükümlerini belirleme
Emre yazılı senetlerde 'ciro + teslim' kuralının geçerli olduğu tespit edilir.
Kıymetli evrakın türü, onun nasıl tedavül edeceğini belirleyen en temel unsurdur.
2
Seçenekler arasından emre yazılı senetlere özgü devir aracını seçme
Ciro işleminin emre yazılı senetlerin asli devir yolu olduğu sonucuna varılır.
Ciro, hamiline veya nama yazılı senetlerden farklı olarak emre yazılı senetlere özgü teşhis ve devir fonksiyonunu sağlar.

Key Concept

Emre Yazılı Senetlerin Devri

Practice More

Nama yazılı senetlerin emre yazılı senetlerden farklarını devir usulü ve defiler açısından inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Question 7Question →

Kıymetli evrak hukukunda senedin tedavül kabiliyeti ile borçlunun hak sahibini belirleme yetkisi ve ödevi (teşhis fonksiyonu) senedin türüne göre farklılık arz etmektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, senetlerin sınıflandırılması ve bu sınıflara bağlanan hukuki sonuçlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Emre yazılı senetlerde borçlu, ödeme yaparken hamilin hak sahipliğini sadece ciro silsilesinin kopuksuz olup olmadığını (şekli hak sahipliğini) incelemekle yükümlü olup cirantaların imzalarının sıhhatini araştırmak zorunda değildir.

Answer

Emre yazılı senetlerde borçlunun yükümlülüğü, ciro silsilesinin şekli bir kopukluk içermediğini kontrol etmekle sınırlıdır; imzaların geçerliliğini araştırma zorunluluğu yoktur.
Türk Ticaret Kanunu m. 646/2 uyarınca, emre yazılı bir senedin (poliçe, bono, çek) borçlusu, ödeme yaparken hamilin hak sahipliğini ciro silsilesinin şekli düzenine göre denetlemekle yükümlüdür. Borçlu, ciroların birbirini takip edip etmediğine bakar ancak cirantaların imzalarının geçerliliğini veya sahteliğini araştırmakla yükümlü tutulmamıştır. Bu durum, senedin tedavül kabiliyetini ve işlem güvenliğini koruma amacına hizmet eder.

Step-by-Step Solution

1
Senet türlerine göre teşhis fonksiyonunu analiz etme
Emre yazılı senetlerde borçlunun 'şekli hak sahipliği' üzerinden inceleme yapması gerektiği belirlendi.
TTK m. 646 (Poliçe hükümleri yollamasıyla) borçluya ciro silsilesini denetleme görevi yükler.
2
Borçlunun özen borcunun sınırlarını tespit etme
Borçlunun cirantaların imzalarının doğruluğunu veya sahteliğini araştırma yükümlülüğünün olmadığı anlaşıldı.
Kıymetli evrakın tedavül süratini korumak amacıyla borçlunun sorumluluğu sınırlanmıştır.
3
Diğer senet türlerindeki hatalı yaklaşımları eleme
Nama yazılı senetlerin temlik gerektirdiği, hamiline yazılı senetlerde ise araştırmanın zorunlu değil yetki dahilinde olduğu saptandı.
Sınıflandırma farkları devir usulü ve teşhis fonksiyonu arasındaki dengeyi belirler.

Key Concept

Kıymetli Evrakta Teşhis Fonksiyonu ve Borçlunun İnceleme Yükümlülüğü

Practice More

Emre yazılı senetlerde ciro silsilesinin kopuk sayılması durumunda borçlunun ödeme yapıp yapamayacağı konusundaki yargıtay kararlarını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 8Question →

Kıymetli evrak hukukunda, senedin devri için ciro veya alacağın temliki gibi ek işlemlere gerek kalmaksızın sadece senedin tesliminin (zilyetliğin devrinin) yeterli olduğu kıymetli evrak türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Hamiline yazılı senetler

Answer

Sadece senedin teslimi ile devredilebilen kıymetli evrak türü hamiline yazılı senetlerdir.
Türk Ticaret Kanunu'na göre hamiline yazılı senetler, senedin metninden veya şeklinden hamili kim ise o kişinin hak sahibi sayılacağı anlaşılan senetlerdir ve bu senetlerin devri için sadece zilyetliğin devri (teslim) yeterlidir.

Step-by-Step Solution

1
Kıymetli evrakın devir usullerini türlerine göre belirleyin.
Nama yazılı senetler 'alacağın temliki + teslim', emre yazılı senetler 'ciro + teslim', hamiline yazılı senetler ise sadece 'teslim' ile devredilir.
Türk Ticaret Kanunu (TTK) uyarınca her senet türünün tedavül (dolaşım) gücü ve buna bağlı devir şartları farklıdır.
2
Soru kökündeki 'sadece zilyetliğin devrinin (teslimin) yeterli olması' şartını kıyaslayın.
Bu basit devir usulü sadece hamiline yazılı senetler için geçerlidir.
Hamiline yazılı senetlerde hak sahibi senedin zilyedi olarak kabul edildiği için zilyetliğin devri hakkın devri için yeterli görülmüştür.

Key Concept

Kıymetli Evrakın Devir Usulleri
Estimated Time:45s
Question 9Question →

61026102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, kıymetli evrakın "nama yazılı" olarak sınıflandırılabilmesi için gerekli olan temel şartlar ve bu senetlerin hukuki devir usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Senedin belli bir kişinin adına yazılı olması, emre kaydını içermemesi ve kanunen emre yazılı senetlerden sayılmaması gerekir; devri ise senedin zilyetliğinin devri ve yazılı bir devir beyanı ile gerçekleştirilir.

Answer

Senedin belli bir kişinin adına yazılı olması, emre kaydını içermemesi ve kanunen emre yazılı senetlerden sayılmaması gerekir; devri ise senedin zilyetliğinin devri ve yazılı bir devir beyanı ile gerçekleştirilir.
Türk Ticaret Kanunu'nun 654654. maddesi uyarınca, bir senedin nama yazılı sayılması için belli bir kişi adına düzenlenmiş olması, emre kaydı taşımaması ve kanunen emre yazılı senetlerden (poliçe, bono, çek gibi) olmaması gerekir. Ayrıca 647647. madde, bu senetlerin devrinin ancak senedin teslimi ve alacağın temliki niteliğindeki bir devir beyanıyla mümkün olduğunu açıkça düzenlemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Nama yazılı senedin yasal tanımını kontrol et.
TTK 654654. maddeye göre; belli bir şahsın adına yazılı olup emre kaydını içermeyen ve kanunen emre yazılı sayılmayan senetler nama yazılıdır.
Senedin türünü belirlemek için yasal unsurları saptamak gerekir.
2
Devir usulünü analiz et.
TTK 647647 ve 655655. maddeler uyarınca, nama yazılı senetler zilyetliğin devri ve alacağın temliki hükümlerine tabi bir devir beyanı ile devredilir.
Nama yazılı senetlerin en ağır devir usulüne sahip tür olduğunu teyit etmek için.

Key Concept

Nama Yazılı Senetlerin Tanımı ve Devri
Estimated Time:1m 30s
Question 10Question →

Kıymetli evrak hukukunda senedin mülkiyetinin devredilebilmesi için; senedin zilyetliğinin devriyle (teslim) birlikte, alacağın temliki hükümlerine uygun olarak hazırlanan yazılı bir devir beyanının da bulunması gereken senet türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Nama yazılı senetler

Answer

Nama yazılı senetler
Nama yazılı senetlerin devri, diğer kıymetli evrak türlerine göre daha sıkı şekil şartlarına bağlanmıştır. Türk Ticaret Kanunu uyarınca, bu senetlerin mülkiyetinin devredilebilmesi için senedin teslimi (zilyetliğin devri) ile birlikte, alacağın temliki hükümlerine uygun, yazılı bir devir beyanının yapılması zorunludur.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki devir şartlarını (zilyetliğin devri + yazılı devir beyanı/alacağın temliki) analiz et.
Bu iki şartın birlikte aranması, en ağır devir usulüne sahip senet türünü işaret eder.
Kıymetli evrak hukukunda tedavül kabiliyeti en düşük ancak güvenliği en yüksek olan senet türünü belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen devir usulünü Türk Ticaret Kanunu'ndaki sınıflandırma ile eşleştir.
Nama yazılı senetlerin devri için zilyetliğin devri ve yazılı temlik beyanı zorunludur.
Kanun koyucu, belli bir kişinin adına yazılan senetlerin (nama) devrini alacağın temliki hükümlerine bağlamıştır.

Key Concept

Nama Yazılı Senetlerin Devir Usulü
Estimated Time:45s
Question 11Question →

Kıymetli evrak hukukunda senedin türüne göre borçlunun hak sahibini belirleme yetkisi ve ödevi olan "teşhis fonksiyonu" farklılık göstermektedir. 61026102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, borçlunun ödeme yaparken hak sahipliğini araştırma yükümlülüğü ve senedin türlerine göre teşhis fonksiyonunun sınırları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Emre yazılı senetlerde borçlu, ciro silsilesinin kopuk olup olmadığını (şekli meşruiyeti) incelemekle yükümlü olup imzaların sıhhatini araştırmak zorunda değilken; nama yazılı senetlerde borçlu, ödeme yaptığı kişinin gerçek (maddi) hak sahibi olup olmadığını araştırmakla yükümlüdür.

Answer

Emre yazılı senetlerde borçlunun sorumluluğu ciro silsilesinin kesintisizliğini (şekli meşruiyeti) denetlemekle sınırlıyken, nama yazılı senetlerde borçlu maddi hak sahipliğini araştırmakla yükümlüdür.
Emre yazılı senetlerde teşhis fonksiyonu "şekli meşruiyet" üzerinden yürür; borçlu sadece ciro silsilesinin dış görünüş itibarıyla kesintisiz olup olmadığını kontrol eder ve imzaların maddi gerçekliğini araştırma ödevi yoktur. Buna karşılık, nama yazılı senetlerde tedavül güvenliği değil alacaklının korunması ön planda olduğundan, borçlu ödeme yapacağı kişinin maddi anlamda gerçek hak sahibi olup olmadığını denetlemek zorundadır.

Step-by-Step Solution

1
Kıymetli evrak türlerinin teşhis fonksiyonu bakımından ayrımını yapın.
Emre yazılı senetlerde teşhis için ciro silsilesi, nama yazılı senetlerde ise hak sahipliğinin ispatı (temlik ve silsile) gereklidir.
Teşhis fonksiyonu borçlunun kime ödeme yapacağını belirlemesini sağlar.
2
TTKTTK Madde 686686 ve 659659 hükümleri çerçevesinde borçlunun özen yükümlülüğünü analiz edin.
Emre yazılı senetlerde borçlu imzaların sıhhatini (gerçekliğini) araştırmakla yükümlü değildir; sadece silsileye bakar.
Kıymetli evrakın tedavül kabiliyetini korumak için borçluya ağır araştırma yükü yüklenmemiştir.
3
Nama yazılı senetlerdeki maddi meşruiyet ilkesini değerlendirin.
Nama yazılı senetlerde borçlu, ödeme yaptığı kişinin gerçekten hak sahibi olduğundan emin olmalıdır; aksi halde ödeme borcu sona erdirmez.
Nama yazılı senetler tedavül kabiliyeti en düşük olan ve hak sahipliği ispatının en sıkı tutulduğu senet türüdür.

Key Concept

Kıymetli Evrakta Teşhis Fonksiyonu ve Şekli/Maddi Meşruiyet Ayrımı
Estimated Time:2m 30s
Question 12Question →

61026102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca; kıymetli evrakın sınıflandırılması ve devir usulleri dikkate alındığında, nama yazılı bir senedin devrinin "alacağın temliki" hükümlerine tabi olmasının borçlu açısından doğurduğu en temel hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Borçlu, senedi devredene karşı sahip olduğu kişisel defileri (savunmaları), senedi devralan yeni hamile karşı da ileri sürebilir.

Answer

Borçlunun senedi devredene karşı sahip olduğu kişisel defileri yeni hamile karşı da ileri sürebilmesi
Nama yazılı kıymetli evrakın devri, kanunen alacağın temliki hükümlerine tabi kılınmıştır. Alacağın temliki müessesesinde borçlunun hukuki durumu ağırlaştırılamaz. Bu nedenle borçlu, senedi devreden önceki alacaklıya karşı hangi defilere (ödemezlik defi, takas vb.) sahipse, bu haklarını senedi devralan yeni kişiye karşı da aynen korur. Bu durum, nama yazılı senetlerin emre ve hamiline yazılı senetlere göre tedavül kabiliyetinin daha düşük, ancak borçlu güvenliğinin daha yüksek olmasının temel sebebidir.

Step-by-Step Solution

1
Senedin türünü ve devir rejimini belirle
Senet nama yazılıdır ve devri 61026102 sayılı TTK madde 647/2647/2 uyarınca alacağın temliki hükümlerine tabidir.
Nama yazılı senetlerin yasal devir usulü zilyetliğin devri ve yazılı bir temlik beyanıdır.
2
Alacağın temliki hükümlerinin defi hakları üzerindeki etkisini değerlendir
Türk Borçlar Kanunu madde 188188 uyarınca, borçlu temliki öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu defileri devralana karşı da ileri sürebilir.
Alacağın temlikinde, devralan alacaklının durumu devredenden daha iyi olamaz; yani alacak tüm 'kirli' geçmişi ve savunmalarıyla birlikte devrolur.
3
Kıymetli evrak türleri arasındaki farkı kıyasla
Emre ve hamiline yazılı senetlerde 'kamu güveni' ilkesi gereği kişisel defiler iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemezken, nama yazılı senetlerde bu koruma yoktur.
Nama yazılı senetlerde tedavül (dolaşım) kabiliyeti zayıf, borçlunun korunması ise güçlüdür.

Key Concept

Nama Yazılı Senetlerde Alacağın Temliki Rejimi ve Defilerin Korunması
Estimated Time:1m 30s
Question 13Question →

Kıymetli evrak hukukunda "teşhis fonksiyonu", borçlunun senedi ibraz eden kişiye ödeme yaparken hak sahipliğini araştırma yükümlülüğünün sınırlarını ve bu ödemenin borcu sona erdirip erdirmeyeceğini belirler. 61026102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, senedin türüne göre borçlunun teşhis ödevi ve hak sahipliği karinesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Hamiline yazılı senetlerde, senedi elinde bulunduran kişi hak sahibi sayılır ve borçlu, hamilin kötü niyetli olduğunu veya ağır kusurunu ispat etmedikçe yaptığı ödeme ile borcundan kurtulur.

Answer

Hamiline yazılı senetlerde senedi elinde bulunduran kişinin hak sahibi sayılması ve borçlunun kötü niyeti veya ağır kusuru ispat edilmedikçe ödeme ile borçtan kurtulması ifadesi doğrudur.
Kıymetli evrak hukukunda hamiline yazılı senetler, senedin zilyetliğine en yüksek teşhis değerini yükleyen türdür. Türk Ticaret Kanunu uyarınca, borçlu senedi ibraz eden hamile ödeme yaparak borcundan kurtulur. Bu kurtulma, ancak hamili hileyle veya ağır kusuruyla belirlemediği (kötü niyetli olmadığı) durumlarda geçerlidir. Dolayısıyla hamiline yazılı senetlerde 'zilyetlik = hak sahipliği' karinesi borçlu için koruyucu bir işlev görür.

Step-by-Step Solution

1
Kıymetli evrak türlerinin teşhis fonksiyonu açısından özelliklerini belirle.
Hamiline yazılı senetlerde sadece zilyetlik (senedi elinde tutma) hak sahipliği karinesidir.
Teşhis fonksiyonunun en kolay işletildiği tür hamiline yazılı senetlerdir.
2
Borçlunun ödeme yaparak borçtan kurtulma (ibra) şartlarını değerlendir.
Borçlu, hamilin hak sahibi olmadığını bilmediği veya ağır kusuru ile öğrenmediği sürece yaptığı ödeme geçerlidir.
TTK uyarınca borçlunun iyi niyeti korunur.

Key Concept

Teşhis Fonksiyonu ve Hak Sahipliği Karinesi

Practice More

Emre yazılı senetlerde ciro silsilesinin kopuk olması durumunda borçlunun ödeme yapmaktan kaçınma hakkını inceleyen sorulara bakabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 14Question →

61026102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, metninde "hamiline" kaydı bulunan bir çekin, lehtar tarafından senedin arka yüzüne belirli bir isim yazılarak (tam ciro) ve imzalanarak bir üçüncü kişiye teslim edilmesi durumunda, bu senedin türü ve devri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Senet "hamiline yazılı" olma niteliğini korur ve senedin mülkiyetinin devri için sadece zilyetliğin (teslim) devredilmesi yeterlidir.

Answer

Senet hamiline yazılı olma niteliğini korur ve senedin mülkiyetinin devri için sadece zilyetliğin (teslim) devredilmesi yeterlidir.
Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca, hamiline yazılı bir senedin lehtar veya hamili tarafından ciro edilmesi senedin hukuki niteliğini değiştirmez. Senet, hamiline yazılı kıymetli evrak vasfını korur ve mülkiyetin devri için ciroya gerek olmaksızın sadece senedin teslimi (zilyetliğin devri) yeterli olur. Bu durumda yapılan ciro, senedin devri için bir şart olmayıp sadece ciro yapan kişiyi başvuru borçlusu olarak sorumlu kılar.

Step-by-Step Solution

1
Senedin metnindeki kayda göre türünün belirlenmesi
Senet metninde "hamiline" kaydı bulunduğu için bu bir hamiline yazılı senettir.
Türk Ticaret Kanunu'na göre metninde hamiline kaydı bulunan veya hamiline yazılı olduğu anlaşılan senetler hamiline yazılı sayılır.
2
Sonradan yapılan cironun senedin türü üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Hamiline yazılı bir senede ciro yapılması senedin türünü değiştirmez (TTKTTK Madde 689689).
Kanun koyucu, hamiline senetlerin tedavül kolaylığını korumak amacıyla hamilin iradi işlemlerinin (ciro gibi) senedin kanuni niteliğini değiştirmeyeceğini öngörmüştür.
3
Devir usulünün tespit edilmesi
Senet hamiline kalmaya devam ettiği için mülkiyetin devri sadece teslim (zilyetliğin devri) ile gerçekleşir.
Hamiline yazılı senetlerin devri için ciroya gerek yoktur; zilyetliğin devri mülkiyeti geçirmek için yeterlidir.

Key Concept

Hamiline Yazılı Senetlerde Cironun Niteliği Değiştirmemesi İlkesi

Alternative Method

Senedin türünü belirlemek için 'en başta nasıl düzenlendiğine' bakın; eğer hamiline ise, üzerindeki karalamalar veya sonradan eklenen cirolar (metin değişikliği hariç) senedin teslimle devredilme özelliğini bozmaz.
Estimated Time:1m 15s
Question 15Question →

Bir lojistik şirketi, finansman ihtiyaçları ve ticari işlemleri kapsamında piyasaya üç farklı türde kıymetli evrak ihraç etmiştir. Birinci evrak üzerinde açıkça "nama yazılı" olduğu belirtilmiş, ikinci evrak "emre yazılı" olarak düzenlenmiş, üçüncü evrak ise "hamiline yazılı" olarak tedavüle sokulmuştur.

Bu senetlerin devir şekilleri ve borçlu şirketin ödeme esnasındaki "teşhis fonksiyonu" (hak sahipliğini araştırma yükümlülüğü) dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Borçlu şirket, emre yazılı senedi öderken ciro silsilesinin düzgünlüğünü ve ibraz edenin kimliğini kontrol etmekle yükümlü olmakla birlikte, cirantaların imzalarının sahici olup olmadığını araştırmak zorunda değildir.

Answer

Doğru ifade, borçlunun emre yazılı senedi öderken ciro silsilesinin düzgünlüğünü ve kimliği kontrol etmekle yükümlü olduğu, ancak imzaların sahiciliğini araştırmak zorunda olmadığını belirten seçenektir.
Türk Ticaret Kanunu uyarınca emre yazılı senetlerde borçlunun 'teşhis fonksiyonu' sınırlı bir şekli incelemeyi kapsar. Borçlu, senedi öderken ciro silsilesinin kesintisiz (muntazam) olup olmadığını ve senedi ibraz eden kişinin son ciranta (veya hamil) olup olmadığını kimlik tespitiyle doğrulamak zorundadır. Ancak tedavül güvenliğini ve hızını korumak adına, önceki cirantaların imzalarının gerçekten onlara ait olup olmadığını (imzaların sahiciliğini) araştırma yükümlülüğü kanun tarafından borçluya yüklenmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Kıymetli evrak türlerinin devir şekillerini belirle.
Nama yazılı senetler 'temlik beyanı ve zilyetliğin devri' ile, emre yazılı senetler 'ciro ve zilyetliğin devri' ile, hamiline yazılı senetler ise 'yalnızca zilyetliğin devri' ile el değiştirir.
Senedin türüne göre tedavül kurallarını doğru uygulamak.
2
Borçlunun teşhis fonksiyonunu (hak sahipliğini araştırma yükümlülüğünü) her tür için analiz et.
Nama yazılıda sıkı araştırma yükümlülüğü vardır. Emre yazılıda sadece ciro zincirinin düzgünlüğü ve kimlik kontrol edilir, imza doğruluğu aranmaz. Hamiline yazılıda ise kural olarak hiçbir araştırma yükümlülüğü yoktur, senedi ibraz edene ödeme yapılır.
Borçlunun ödeme yaparak borcundan kurtulması için gerekli hukuki şartları belirlemek.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri kanuni kurallarla karşılaştır.
Emre yazılı senetler için ciro silsilesinin incelenmesi ancak imza teyidine gerek olmaması kuralı kanunla birebir uyumludur.
Doğru yasal statüyü yansıtan tek seçeneği tespit etmek.

Key Concept

Kıymetli Evrakta Devir Şekilleri ve Teşhis Fonksiyonu
Question 16Question →

61026102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, esasen emre yazılı olarak düzenlenebilen bir kıymetli evrakın (örneğin bir bononun) üzerine düzenleyen tarafından "emre yazılı değildir" ibaresinin konulması durumunda, bu senedin hukuki niteliği ve devir usulü hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Senet nama yazılı senet hükmüne geçer ve ancak alacağın temliki hükümleri uyarınca yapılacak yazılı bir devir beyanı ile senedin zilyetliğinin devri yoluyla devredilebilir.

Answer

Senet nama yazılı senet hükmüne geçer ve ancak alacağın temliki hükümleri uyarınca yapılacak yazılı bir devir beyanı ile senedin zilyetliğinin devri yoluyla devredilebilir.
Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca, bir senedin emre yazılı olarak düzenlenmesini engelleyen 'menfi emre kaydı', senedi nama yazılı kıymetli evrak statüsüne sokar. Nama yazılı senetlerin devri ise sadece zilyetliğin teslimi ile değil, aynı zamanda alacağın temliki hükümlerine uygun yazılı bir devir beyanı (veya senedin arkasına yazılabilecek temlik beyanı) ile mümkündür.

Step-by-Step Solution

1
Menfi emre kaydının etkisini belirlemek
Senet nama yazılı hale gelir
Türk Ticaret Kanunu madde 681/1681/1 uyarınca, ciro edilmesi yasaklanan emre yazılı senetler nama yazılı senet hükmündedir.
2
Nama yazılı senedin devir usulünü saptamak
Alacağın temliki + Zilyetliğin devri
Nama yazılı senetler, senedin teslimi ve alacağın temliki hükümlerini içeren yazılı bir devir beyanı (temlikname) ile devredilebilir.

Key Concept

Menfi Emre Kaydı ve Nama Yazılı Senet Devri
Estimated Time:1m 30s
Question 17Question →

Kıymetli evrakın türüne göre borçlunun ifa sırasındaki denetim yükümlülüğü değişkenlik göstermektedir. Hamiline yazılı bir senedin ibrazı halinde borçlunun ödeme yaparak borcundan kurtulabilmesi için uyması gereken yasal standartlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Borçlu, hile veya ağır kusuru bulunmadıkça senedi ibraz edene ödeme yapmakla borcundan kurtulur ve hamili araştırmaya zorunlu değildir.

Answer

Hamiline yazılı senetlerde borçlu, hile veya ağır kusuru bulunmadıkça senedi ibraz edene ödeme yapmakla borcundan kurtulur ve hamili araştırmaya zorunlu değildir.
Kıymetli evrak hukukunda hamiline yazılı senetler, senedin zilyetliğinin devri ile el değiştirir ve senedi elinde bulunduran kişi hak sahibi sayılır. Borçlu açısından ise 'teşhis fonksiyonu' en zayıf olan senet türüdür. Borçlu, senedi ibraz eden kişiye ödeme yaparken, eğer kendisinde hile (bilerek haksız kişiye ödeme) veya ağır kusur (gözle görülür bir sahteliği veya haksızlığı fark etmeme) yoksa araştırmaya zorunlu değildir ve yaptığı ödeme ile borcundan kurtulmuş sayılır.

Step-by-Step Solution

1
Senedin türünü belirle.
Senet, hamiline yazılı bir senettir.
Hamiline yazılı senetlerde hak sahibi, senedi elinde bulunduran (zilyet) kişidir.
2
Borçlunun teşhis (hak sahibini belirleme) yükümlülüğünü analiz et.
Borçlu, senedi ibraz edene ödeme yapma yetkisine sahiptir.
Hamiline yazılı senetlerde senedin ibrazı, hak sahipliği için yeterli bir karinedir.
3
Borçlunun sorumluluk sınırlarını belirle.
Hile veya ağır kusur bulunmadıkça yapılan ödeme geçerlidir.
61026102 sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca borçlu, hamili araştırmaya mecbur değildir; ancak kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğu durumlarda korunmaz.

Key Concept

Hamiline Yazılı Senetlerde Teşhis Fonksiyonu ve Borçlunun Korunması

Practice More

Emre yazılı senetlerde borçlunun 'şekli hak sahipliği' incelemesi (ciro silsilesi) ile hamiline yazılı senetlerdeki farkları karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 18Question →

Ticaret hukuku uygulamasında kıymetli evrak; el değiştirme şekilleri, piyasadaki dolaşım (tedavül) esneklikleri ve borçlunun ödeme esnasında alacaklıyı saptama külfeti yönünden farklı statülere ayrılmıştır. Bir ticari uyuşmazlığa konu olan ve geçerli olarak düzenlenmiş üç farklı senet türü şunlardır:

I. Üzerinde lehtar ismi bulunmayan ve sadece taşıyana ödeneceği belirtilen bir çek.
II. Lehtar kısmında 'Aslı Demir' yazan ve metninde açıkça 'emre yazılı değildir' ibaresine yer verilen bir bono.
III. Lehtar hanesinde yalnızca 'Caner Yıldız' ismi bulunan ve başkaca hiçbir özel kayıt içermeyen bir poliçe.

Bu senetlerin sınıflandırılması ve devir özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II numaralı senet nama yazılı evrak niteliği taşıdığından devri, zilyetliğin geçirilmesi ve yazılı bir devir (temlik) beyanı ile gerçekleşir; muhatabın (borçlunun) ifa sırasında hak sahipliğini araştırma yükümlülüğü en üst seviyededir.

Answer

Menfi emre kaydı taşıyan senedin nama yazılı evrak statüsüne geçerek temlik ve teslim yoluyla el değiştireceğini, ayrıca bu senet türünde borçlunun hak sahibini araştırma külfetinin en ağır seviyede olduğunu belirten ifade hukuken doğrudur.
Kıymetli evrak hukukunda, kanunen emre yazılı olan bir senede (örneğin bonoya) lehtar tarafından 'emre yazılı değildir' şeklinde bir menfi emre kaydı konulması, söz konusu senedi iradi olarak nama yazılı hale getirir (II numaralı senet). Nama yazılı senetlerin hukuken geçerli devri, zilyetliğin devri (teslim) ve alacağın temliki hükümlerine uygun yazılı bir devir beyanı ile sağlanır. Hak sahipliğinin ispatı bu senet türünde senedin zilyetliği ile doğrudan anlaşılamadığından, borçlunun ifa sırasında ibraz edenin hak sahibi olup olmadığını ve temlik silsilesinin geçerliliğini araştırma yükümlülüğü (teşhis fonksiyonu), diğer senet türlerine nazaran en kapsamlı ve en ağır olanıdır.

Step-by-Step Solution

1
Senetlerin hukuki türlerini tasnif etme
I numaralı senet hamiline yazılı, II numaralı senet iradi nama yazılı, III numaralı senet ise kanunen emre yazılı evraktır.
Çekte taşıyana kaydı senedi hamiline yapar; bonoda 'emre yazılı değildir' kaydı (menfi emre) senedi nama yazılıya çevirir; poliçede ise isim yazması onu emre olmaktan çıkarmaz.
2
Her bir senet türü için geçerli devir şartlarını eşleştirme
Hamiline senetler zilyetliğin devri (teslim) ile; emre senetler ciro ve teslim ile; nama senetler ise alacağın temliki beyanı ve teslim ile devredilir.
Kıymetli evrak türlerinin tedavül (el değiştirme) kabiliyetlerini düzenleyen emredici kanun hükümleri bu şekildedir.
3
Borçlunun ödeme sırasındaki teşhis (araştırma) fonksiyonunu kıyaslama
Hamiline yazılı evrakta borçlu sadece senedin şekline bakar. Emre yazılı evrakta silsilenin muntazam olup olmadığını kontrol eder. Nama yazılı evrakta ise devir işlemlerinin ve hak sahipliğinin maddi geçerliliğini detaylıca araştırmak zorundadır.
Tedavül kabiliyeti ile borçlunun araştırma yükümlülüğü ters orantılıdır; nama yazılı senetlerde tedavül zor, borçlunun koruması (ve dolayısıyla araştırma yükümlülüğü) en fazladır.
4
Öncüller ışığında doğru yargıyı tespit etme
II numaralı senedin nama yazılı olması, temlik+teslim ile devredilmesi ve borçlu yönünden teşhis yükümlülüğünün en üst seviyede bulunması kurallarını içeren seçenek doğru yanıttır.
Türk Ticaret Kanunu'nun sınıflandırma, devir ve borçlunun ifa yükümlülüklerine dair kuralları tam olarak karşılanmaktadır.

Key Concept

Kıymetli Evrakın Sınıflandırılması ve Devir Şartları
Question 19Question →

Bir holdingin hazine departmanında uzman yardımcısı olarak göreve başlayan Can, piyasada işlem gören farklı nitelikteki kıymetli evrakların hukuki yapısını incelemektedir. Can, özellikle senetlerin piyasadaki el değiştirme kolaylığı (tedavül kabiliyeti) ile senet bedelini ödeyecek borçlunun hukuki durumunu koruyan kurallar (teşhis fonksiyonu) arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır.

Buna göre, kıymetli evrakın sınıflandırılması ve devir rejimlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Hamiline yazılı senetler, yalnızca zilyetliğin devri ile el değiştirebildikleri için tedavül kabiliyeti en yüksek olan senet türüdür ve borçlu, hile veya ağır kusuru olmaksızın senedi ibraz edene ödeme yaparak borcundan kurtulur.

Answer

Kıymetli evrak türleri arasında tedavül kabiliyeti en yüksek olanların hamiline yazılı senetler olduğu ve borçlunun hile veya ağır kusuru olmaksızın ibraz edene ödeme yaparak borcundan kurtulacağı ifade edilen seçenektir.
Hamiline yazılı senetlerin devri için yalnızca senedin teslimi (zilyetliğin geçirilmesi) yeterlidir; ciro işlemine veya alacağın temlikine ihtiyaç duyulmaz. Bu şekil serbestisi, onlara piyasada en yüksek tedavül (dolaşım) kabiliyetini sağlar. Ayrıca kıymetli evrak hukukundaki teşhis fonksiyonu gereğince borçlu, senedi fiziken ibraz eden kişiye hile veya ağır kusuru bulunmadığı sürece yapacağı iyiniyetli ödeme ile borcundan tamamen kurtulur.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökünün analizi
Sorunun, kıymetli evrak türlerinin tedavül kabiliyeti (devir kolaylığı) ve teşhis fonksiyonu (borçluyu koruyan ödeme kuralı) yönünden karşılaştırılmasını istediği belirlenir.
Kıymetli evrak sınıflandırmasında devir rejimlerinin nasıl işlediğinin ve borçlu üzerindeki hukuki etkilerinin tespit edilmesi gereklidir.
2
Hamiline yazılı senetlerin değerlendirilmesi
Hamiline yazılı senetlerin sadece zilyetliğin devri (teslim) ile devredildiği, bu nedenle tedavül kabiliyetlerinin en yüksek seviyede olduğu saptanır.
Hamiline yazılı senetlerde ciro veya alacağın temliki gibi şekli şartlar aranmadığından el değiştirme süreci en hızlı ve kolay olan kıymetli evrak tipidir.
3
Seçeneklerin analizi ve doğru cevabın tespiti
Diğer seçeneklerde devir kuralları ve teşhis fonksiyonu hatalı eşleştirilmiştir. Sadece hamiline yazılı senetlerin kuralını ve teşhis fonksiyonunun sonucunu doğru açıklayan ifade tespit edilir.
Nama ve emre yazılı senetlerin devir şekillerine ve teşhis fonksiyonunun borçluyu araştırma yükünden kurtarma amacına dair yanılgılar elenerek doğru hukuki sonuca ulaşılır.

Key Concept

Kıymetli evrak türlerine göre devir usulleri ve borçlunun ödemesi (Teşhis fonksiyonu)