Examkin

Açık Ekonomi Makro İktisadı

81 questions

Question 21Question →

Tam sermaye hareketliliğinin ve riskten kaçınan yatırımcıların olduğu bir açık ekonomide, değişkenlere ilişkin veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

DeğişkenDeğer
Yurt İçi Faiz Oranı (ii)%15\%15
Yurt Dışı Faiz Oranı (i∗i^*)%5\%5
Cari Döviz Kuru (EE)32,0032,00 TL/USD
Beklenen Spot Kur (EeE^e)34,4034,40 TL/USD
Vadeli (Forward) Kur (FF)34,8834,88 TL/USD

Buna göre, arbitraj olanakları ve Açık Faiz Paritesi (UIP) çerçevesinde yatırımcıların talep ettiği risk primi (rprp) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kapalı faiz paritesinden sapma %1\%1 düzeyinde olup sermaye yurt içine akar; yatırımcıların talep ettiği risk primi ise %2,5\%2,5 düzeyindedir.

Answer

Kapalı faiz paritesinden sapma %1 olup sermaye yurt içine akar ve risk primi %2,5'tir.
Verilen rakamlar kullanıldığında, faiz farkı %10\%10 ve vadeli kur primi %9\%9 olarak bulunur. Aradaki %1\%1'lik fark kapalı faiz paritesinden sapmayı gösterir ve yerli varlıklar daha kârlı olduğu için sermaye girişi olur. Açık faiz paritesi denkleminde beklenen kur artışı %7,5\%7,5 iken faiz farkının %10\%10 olması, yatırımcıların yerli varlığı tutmak için %2,5\%2,5 oranında ek bir risk primi talep ettiğini gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Yurt içi ve yurt dışı faiz farkını hesaplayınız.
i−i∗=0,15−0,05=0,10i - i^* = 0,15 - 0,05 = 0,10 (%10\%10)
Arbitrajın yönünü belirlemek için net faiz avantajı bulunmalıdır.
2
Vadeli (Forward) kur primini hesaplayınız.
F−EE=34,88−32,0032,00=2,8832,00=0,09\frac{F - E}{E} = \frac{34,88 - 32,00}{32,00} = \frac{2,88}{32,00} = 0,09 (%9\%9)
Kapalı Faiz Paritesi (CIP) durumunu kontrol etmek için vadeli kurun cari kura göre primi gereklidir.
3
CIP sapmasını ve sermaye akış yönünü belirleyiniz.
0,10−0,09=0,010,10 - 0,09 = 0,01 (%1\%1 sapma). 15>5+915 > 5 + 9 olduğu için sermaye yurt içine akar.
Yurt içi faiz getirisi, kur riski vadeli işlemle kapatılmış dış getiriden yüksek olduğu için yatırımcı yerli varlıklara yönelir.
4
Beklenen kur değer kaybını hesaplayınız.
Ee−EE=34,40−32,0032,00=2,4032,00=0,075\frac{E^e - E}{E} = \frac{34,40 - 32,00}{32,00} = \frac{2,40}{32,00} = 0,075 (%7,5\%7,5)
Açık Faiz Paritesi (UIP) analizinde piyasa beklentileri esas alınır.
5
Risk primini (rprp) hesaplayınız.
i=i∗+Ee−EE+rp→0,15=0,05+0,075+rp→rp=0,025i = i^* + \frac{E^e - E}{E} + rp \rightarrow 0,15 = 0,05 + 0,075 + rp \rightarrow rp = 0,025 (%2,5\%2,5)
UIP tam olarak sağlanmadığında ve yatırımcılar riskten kaçındığında, faiz farkı ile beklenen kur değişimi arasındaki fark risk primini verir.

Key Concept

Faiz Paritesi Koşulları ve Risk Primi

Practice More

Risk priminin negatif çıkması durumunda yatırımcıların yerli paraya yönelik güveninin getiri farkından bağımsız olarak nasıl yorumlanacağını inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 22Question →

Döviz kuru sistemleri içerisinde, uç noktaları temsil eden 'sabit' ve 'tam esnek' kur rejimlerinin çeşitli özelliklerini bünyesinde barındıran 'ara rejimler' (intermediate regimes) geniş bir yelpazeye sahiptir. Bu bağlamda, günümüz küresel finans piyasalarında sıkça karşılaşılan 'yönetilen dalgalanma' (managed float/dirty float) rejiminin işleyişi ve merkez bankasının bu sistemdeki müdahale stratejisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Merkez bankası döviz kuru için önceden belirlenmiş bir seviye veya bant taahhüdünde bulunmaz; ancak kurdaki aşırı oynaklığı azaltmak amacıyla 'rüzgara karşı durma' (leaning against the wind) stratejisiyle piyasaya müdahale eder.

Answer

Yönetilen dalgalanma rejiminde merkez bankası, kur için bir seviye taahhüt etmeksizin aşırı oynaklığı azaltmak amacıyla piyasaya müdahale eder.
Yönetilen dalgalanma rejiminde döviz kuru temel olarak piyasada belirlenir ancak merkez bankası bir kur hedefi ilan etmeden, piyasadaki istikrarsızlıkları gidermek için 'rüzgara karşı durma' prensibiyle müdahalelerde bulunur. Bu sistem, tam esnek kurların belirsizliği ile sabit kurların kırılganlığı arasında bir denge kurmayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

1
Rejimin temel yapısını tanımlama
Yönetilen dalgalanma, 'köşe çözümleri' (sabit ve tam esnek) arasında yer alan bir ara rejimdir.
Rejimin esneklik derecesini anlamak için diğer rejimlerle farkını koymak gerekir.
2
Merkez bankasının müdahale stratejisini analiz etme
Merkez bankası 'rüzgara karşı durma' (leaning against the wind) yaparak kura müdahale eder ancak resmi bir kur hedefi (peg) yoktur.
Bu strateji, kurun denge değerinden hızla uzaklaşmasını veya spekülatif köpüklerin oluşmasını engellemeyi amaçlar.
3
İmkansız Üçlü (Trilemma) ile ilişkilendirme
Sermaye hareketliliği varken kura müdahale edildiğinde, para politikası bağımsızlığı tam esnek kurdaki kadar yüksek değildir.
Kur müdahaleleri para arzı üzerinde etki yarattığı için politika otonomisi kısmen feda edilir.

Key Concept

Yönetilen Dalgalanma Rejimi (Managed Float)

Hints

1
Bu rejimde kurun serbestçe dalgalanmasına izin verilir ama 'başıboş' bırakılmaz.
2
Merkez bankasının 'rüzgara karşı durma' stratejisi, piyasadaki trendin tersine müdahale ederek kurun sıçramasını engellemeyi ifade eder.
3
Bu sistemde resmi bir kur taahhüdü (peg) bulunmadığı için merkez bankası spekülatörlere karşı manevra alanı kazanır.

Practice More

İmkansız Üçlü (Impossible Trinity) teorisinin 'ara rejimler' için nasıl bir 'politika alanı' (policy space) yarattığını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sistemi anlamak için 'esneklik-taahhüt' spektrumunda nerede durduğuna bakılabilir: Sabit kurda yüksek taahhüt/sıfır esneklik, esnek kurda sıfır taahhüt/yüksek esneklik vardır; yönetilen dalgalanma ise esneklik tarafına yakın ama müdahale içeren bir hibrit yapıdır.
Estimated Time:2m 0s
Question 23Question →

Döviz kurunun temel olarak piyasadaki arz ve talep koşullarına göre belirlendiği, ancak Merkez Bankasının kurlardaki aşırı dalgalanmaları önlemek veya kurun seyrini kontrol etmek amacıyla döviz piyasasına zaman zaman müdahalede bulunduğu döviz kuru sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yönetilen dalgalanma rejimi

Answer

Yönetilen dalgalanma rejimi (kirli dalgalanma), döviz kurunun piyasada belirlenmesine izin verildiği ancak aşırı oynaklık durumunda Merkez Bankası müdahalesinin gerçekleştiği sistemdir.
Yönetilen dalgalanma rejiminde, döviz kuru kural olarak piyasada arz ve talep tarafından belirlenir; ancak Merkez Bankası kurun piyasadaki seyrinden tamamen kopmadan, sadece aşırı oynaklığı (volatiliteyi) gidermek amacıyla piyasaya döviz alarak veya satarak müdahale eder.

Step-by-Step Solution

1
Döviz kuru sistemlerini müdahale derecesine göre sınıflandırın.
Sistemler; hiç müdahale olmayan (tam esnek), tam müdahale olan (sabit) ve ara rejimler (yönetilen dalgalanma, sürünen parite vb.) olarak ayrılır.
Soruda tanımlanan özelliklerin hangi kategoriye girdiğini belirlemek için gereklidir.
2
Müdahalenin amacını ve kurun temel belirleyicisini analiz edin.
Kurun piyasada (arz-talep) belirlenmesi 'dalgalanma' olduğunu, istisnai müdahale ise bunun 'yönetilen' olduğunu gösterir.
Tanımdaki 'aşırı dalgalanmaları önleme' vurgusu ile 'arz ve talep' vurgusunu birleştirmek gerekir.
3
Doğru terimi tanımlayın.
İktisat literatüründe bu karma yapıya 'Yönetilen Dalgalanma' veya 'Kirli Dalgalanma' (Dirty Float) denir.
Kavramsal netlik sağlamak için teknik terime ulaşılır.

Key Concept

Yönetilen Dalgalanma (Dirty Float)

Hints

1
Bu rejim literatürde 'Kirli Dalgalanma' (Dirty Float) olarak da adlandırılır.
2
Kurun tamamen serbest bırakılmadığı ama sabit de tutulmadığı bir orta yol düşünün.

Practice More

Bu rejimde Merkez Bankası müdahalelerinin döviz rezervleri ve para arzı üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 24Question →

Bir ekonomide nominal döviz kurunun (TL/$TL/\$) %15\%15 oranında arttığı, dış alem fiyatlar genel düzeyinin %8\%8 yükseldiği ve yurt içi enflasyon oranının %20\%20 olarak gerçekleştiği bir dönemde; reel döviz kuru ve ülkenin uluslararası rekabet gücündeki değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Reel döviz kuru yaklaşık %3\%3 oranında artmış ve ülkenin uluslararası rekabet gücü artmıştır.

Answer

Reel döviz kuru yaklaşık %3 oranında artmış ve ülkenin uluslararası rekabet gücü artmıştır.
Reel döviz kuru değişim oranı, nominal döviz kurundaki artış ile dış alem enflasyon oranının toplamından yurt içi enflasyon oranının çıkarılmasıyla bulunur (15+8−20=315 + 8 - 20 = 3). Sonucun pozitif çıkması reel döviz kurunun arttığını (yerli paranın reel değer kaybettiğini) gösterir. Bu durum, yerli malların yabancı mallar karşısında göreli olarak ucuzlamasına ve dolayısıyla ülkenin uluslararası rekabet gücünün artmasına neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Verilen değişkenlerin sembolize edilmesi
Δ%E=%15,Δ%P∗=%8,Δ%P=%20\Delta\% E = \%15, \Delta\% P^* = \%8, \Delta\% P = \%20
Hesaplama için nominal kur (EE), dış fiyatlar (P∗P^*) ve iç fiyatlar (PP) değişim oranlarını belirlemek gerekir.
2
Reel döviz kuru değişim formülünün uygulanması
Δ%q≈Δ%E+Δ%P∗−Δ%P\Delta\% q \approx \Delta\% E + \Delta\% P^* - \Delta\% P
Reel döviz kuru (qq), E×P∗/PE \times P^* / P formülüyle hesaplandığı için değişim oranları doğrusal yaklaşımla toplanır ve çıkarılır.
3
Sayısal hesaplamanın yapılması
Δ%q≈15+8−20=3\Delta\% q \approx 15 + 8 - 20 = 3
Nominal kur ve dış enflasyonun toplamından iç enflasyon çıkarılarak reel kurdaki net değişim bulunur.
4
Sonucun iktisadi açıdan yorumlanması
Pozitif %3\%3 artış = Reel Amortisman = Rekabet Gücü Artışı
Reel döviz kurunun artması, yerli paranın reel olarak değer kaybettiği ve yerli malların yabancı mallar karşısında ucuzlayarak rekabet gücünün arttığı anlamına gelir.

Key Concept

Reel Döviz Kuru Değişimi ve Rekabet Gücü İlişkisi
Estimated Time:2m 30s
Question 25Question →

Nispi (Göreceli) Satın Alma Gücü Paritesi teorisinin geçerli olduğu bir durumda; yurt içi enflasyon oranının %12\%12, yabancı ülke enflasyon oranının ise %4\%4 olduğu öngörülmektedir. Buna göre, yerli paranın yabancı para karşısındaki nominal değerindeki değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: %8\%8 oranında değer kaybeder

Answer

Yerli para %8\%8 oranında değer kaybeder.
Nispi Satın Alma Gücü Paritesi teorisine göre, iki ülke arasındaki nominal döviz kurundaki değişim oranı, bu ülkelerin enflasyon oranları arasındaki farka yaklaşıktır. Bu örnekte yurt içi enflasyon (%12\%12) ile yabancı enflasyon (%4\%4) arasındaki fark %8\%8 olup, yurt içi enflasyon daha yüksek olduğu için yerli paranın yabancı para karşısında %8\%8 oranında değer kaybetmesi beklenir.

Step-by-Step Solution

1
Verilen ekonomik verileri tespit etme
Yurt içi enflasyon (π)=%12(\pi) = \%12, Yabancı ülke enflasyon (π∗)=%4(\pi^*) = \%4.
Hesaplama için gerekli olan değişkenlerin belirlenmesi gerekir.
2
Nispi Satın Alma Gücü Paritesi formülünü uygulama
%ΔE=π−π∗\% \Delta E = \pi - \pi^* formülünde veriler yerine konur: 12−4=812 - 4 = 8.
Döviz kurundaki nominal değişimin enflasyon farkına eşit olduğu kuralı uygulanır.
3
Sonucu yorumlama
Pozitif çıkan %8\%8 sonucu, yerli paranın yabancı para karşısında değer kaybetmesi (amortisman) gerektiğini gösterir.
Yurt içinde fiyatlar daha hızlı arttığı için yerli paranın satın alma gücü düşer ve kur uyum sağlar.

Key Concept

Nispi Satın Alma Gücü Paritesi (Relative PPP)

Alternative Method

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi formülünden (E=P/P∗E = P/P^*) hareketle, fiyat endekslerindeki değişimin döviz kuruna yansıması olarak da düşünülebilir.
Estimated Time:45s
Question 26Question →

Açık ekonomi makro iktisadı çerçevesinde, döviz kuru sistemlerinin 'sert sabitleme' (hard peg) kategorisinde yer alan 'Para Kurulu' (Currency Board) ve 'Resmi Döviz İkamesi' (Tam Dolarizasyon) rejimleri arasındaki kurumsal ve ekonomik farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Resmi döviz ikamesinde senyoraj gelirlerinden tamamen vazgeçilirken, para kurulu uygulamasında rezervlerin faiz getirisi üzerinden senyoraj geliri elde edilmeye devam edilir.

Answer

Resmi döviz ikamesinde (tam dolarizasyon) yerli para tedavülden kalktığı için senyoraj gelirlerinden tamamen vazgeçilirken; para kurulu sisteminde döviz rezervlerinin faiz getirisi sayesinde senyoraj geliri elde edilmeye devam edilir.
Doğru yanıt, tam dolarizasyon ile para kurulu arasındaki en temel finansal ayrımı vurgulamaktadır. Para kurulunda merkez bankası yabancı parayı rezerv olarak tutar ve bu rezervleri (örneğin ABD Hazine bonoları gibi) faiz getirisi olan araçlarda değerlendirir. Bu durum, ülkenin senyoraj geliri elde etmeye devam etmesini sağlar. Ancak resmi döviz ikamesinde (tam dolarizasyon), yerli para piyasadan çekildiği için ülke yabancı parayı doğrudan kullanır ve bu parayı 'ithal etmek' için mal ve hizmet ihraç etmek zorundadır; bu süreçte senyoraj geliri tamamen parayı ihraç eden ülkeye gider.

Step-by-Step Solution

1
Sert sabitleme rejimlerinin tanımlanması
Para Kurulu ve Tam Dolarizasyon, para politikası özerkliğinin tamamen feda edildiği en katı sabit kur rejimleridir.
Rejimler arası temel farkları anlamak için kurumsal yapılarını analiz etmek gerekir.
2
Senyoraj mekanizmasının analizi
Para kurulunda yerli para, merkez bankasının bilançosunda bir yükümlülüktür ve karşılığında faiz getiren yabancı varlıklar (tahviller) tutulur. Bu faiz, ülkeye senyoraj geliri sağlar.
Senyorajın hangi sistemde nasıl elde edildiğini belirlemek teknik bir fark yaratır.
3
Dolarizasyonun maliyetinin değerlendirilmesi
Tam dolarizasyonda ülke, parayı 'satın almak' için reel kaynak (mal ve hizmet) harcar ve dolaşımdaki para üzerinden faiz geliri elde edemez.
Dolarizasyonun para kuruluna göre en büyük finansal dezavantajı senyoraj kaybıdır.
4
Diğer kurumsal kısıtların karşılaştırılması
Dolarizasyonda yerli paranın yokluğu kredibiliteyi artırır ancak geri dönüş maliyetini yükseltir ve son başvuru mercii fonksiyonunu tamamen bitirir.
Doğru seçeneği doğrulamak için diğer yapısal farkların yanlışlığını teyit etmek gerekir.

Key Concept

İmkansız Üçlü ve Sert Sabitleme Rejimlerinde Senyoraj Kaybı

Alternative Method

İmkansız Üçlü (Impossible Trinity) prensibi üzerinden giderek, her iki rejimin de 'sabit kur' ve 'sermaye hareketliliği'ni seçip 'bağımsız para politikası'ndan vazgeçtiğini hatırlamak, seçenekleri elemenize yardımcı olabilir.
Estimated Time:2m 0s
Question 27Question →

Sermaye hareketliliğinin tam olduğu ve işlem maliyetlerinin bulunmadığı bir makroekonomik ortamda; yurt içi yıllık nominal faiz oranı %18\%18, yurt dışı yıllık nominal faiz oranı %8\%8 ve spot döviz kuru 11 ABD Doları = 3030 TL olarak belirlenmiştir. Kapalı Faiz Paritesi (CIP) teorisinin geçerli olduğu ve arbitraj imkânının bulunmadığı varsayımı altında, bir yıl vadeli (forward) döviz kuru kaç TL olmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 33

Answer

Arbitraj imkanını ortadan kaldıran bir yıl vadeli (forward) döviz kuru 33 TL olmalıdır.
Kapalı faiz paritesi teorisine göre, sermaye hareketliliğinin tam olduğu bir ortamda, bir yatırımcının yerli parayı ülkede faize yatırması ile döviz alıp yurt dışında faize yatırdıktan sonra kur riskini vadeli işlemle (forward) kapatması arasında getiri farkı olmamalıdır. i=i∗+(F−E)/Ei = i^* + (F-E)/E formülü uygulandığında, %18\%18 yurt içi faiz ile %8\%8 yurt dışı faiz arasındaki %10\%10'luk fark, spot kur olan 3030 TL'nin %10\%10 artarak 3333 TL'ye çıkmasını gerektirir.

Step-by-Step Solution

1
Değişkenleri ve Kapalı Faiz Paritesi (CIP) formülünü belirleyiniz.
i=0,18i = 0,18, i∗=0,08i^* = 0,08, E=30E = 30. Formül: i≈i∗+F−EEi \approx i^* + \frac{F - E}{E}
Parite koşulunun sağlanması için yurt içi faiz avantajının, yerli paranın vadeli piyasadaki değer kaybıyla dengelenmesi gerekir.
2
Verilen değerleri formülde yerine koyarak vadeli kuru (FF) hesaplayınız.
0,18=0,08+F−3030⇒0,10=F−30300,18 = 0,08 + \frac{F - 30}{30} \Rightarrow 0,10 = \frac{F - 30}{30}
İki ülke arasındaki faiz farkı (%10\%10), kurdaki beklenen yüzde değişime eşitlenmelidir.
3
Denklemi çözerek nihai vadeli kur değerine ulaşınız.
3=F−30⇒F=333 = F - 30 \Rightarrow F = 33
Döviz kurundaki 3 TL'lik artış, %10\%10'luk faiz farkını dengeleyen kur değişimini temsil eder.

Key Concept

Kapalı Faiz Paritesi (CIP)

Hints

1
Faiz oranları arasındaki farkın, döviz kurundaki yüzde değişime (vadeli prim/iskonto) eşit olması gerektiğini hatırlayınız.

Practice More

Eğer risk priminin de işin içine girdiği bir 'Açık Faiz Paritesi' (UIP) sorusu olsaydı, sonuç nasıl değişirdi?
Estimated Time:1m 30s
Question 28Question →

Ödemeler Dengesi El Kitabı (BPM6BPM6) standartları çerçevesinde; Türkiye’de yerleşik bir teknoloji firmasının, mülkiyetine sahip olduğu bir yazılımın kullanım hakkını (lisansını) yurt dışındaki bir şirkete 22 yıllığına kiralaması karşılığında elde ettiği bedel, ödemeler bilançosunun hangi kalemine kaydedilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Cari İşlemler Hesabı - Hizmetler

Answer

Cari İşlemler Hesabı - Hizmetler
Ödemeler Dengesi El Kitabı (BPM6BPM6) uyarınca, fikri mülkiyet haklarının (yazılım lisansı, patent kullanımı, marka royalty bedeli vb.) mülkiyeti devredilmeden sadece kullanım hakkının verilmesi bir hizmet ihracıdır. Bu tür işlemler, Cari İşlemler Hesabı altındaki Hizmetler kalemine kaydedilir. Eğer yazılımın mülkiyeti (copyright/patent hakları) tamamen satılsaydı, o zaman işlem Sermaye Hesabı altındaki 'Üretilmemiş finansal olmayan varlıkların edinimi/elden çıkarılması' kalemine kaydedilirdi.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin niteliğini analiz etme
Marka, patent veya yazılım gibi unsurların mülkiyetinin değil, sadece kullanım hakkının (royalty/lisans) belirli bir süreliğine devredilmesi bir hizmet sunumu niteliğindedir.
Mülkiyet devri ile kullanım hakkı devri arasındaki fark, ödemeler dengesinde farklı hesaplara kayıt yapılmasını gerektirir.
2
BPM6 standartlarına göre hesap eşleştirmesi yapma
Fikri mülkiyet haklarının kullanımı karşılığında alınan bedeller, Cari İşlemler Hesabı altındaki 'Hizmetler' dengesinde 'Fikri mülkiyet haklarının kullanımı' başlığı altında izlenir.
Hizmet ticareti Cari İşlemler Hesabı'nın bir parçasıdır ve döviz girişi yarattığı için alacak kaydedilir.

Key Concept

Ödemeler dengesinde 'kullanım hakkı' (Hizmet) ile 'mülkiyet devri' (Sermaye Hesabı) ayrımı.

Practice More

Sermaye transferleri (yatırım bağışları vb.) ile cari transferlerin (ikincil gelir) ayrımını çalışmak bu konudaki karmaşıklığı gidermeye yardımcı olacaktır.
Estimated Time:1m 15s
Question 29Question →

Ödemeler bilançosunda otonom işlemler (cari işlemler, sermaye hesabı, finans hesabı -resmi rezervler hariç- ve net hata noksan toplamı) ile denkleştirici işlemler (resmi rezervler) arasındaki ilişki dikkate alındığında; ekonomik anlamda "ödemeler bilançosu açığı" veren bir ülke için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Otonom işlemler toplamı negatif bakiye vermektedir ve bu durum resmi rezervler hesabında alacak (+)(+) yönlü bir kayıtla (rezerv azalışı) dengelenir.

Answer

Ekonomik anlamda ödemeler bilançosu açığı, otonom işlemler toplamının negatif bakiye vermesi anlamına gelir ve bu açık resmi rezervlerdeki azalışla (alacak kaydı) dengelenir.
Ekonomik anlamda ödemeler bilançosu açığı, bir ülkenin otonom işlemlerinin (piyasa saikli işlemler) toplamda negatif bakiye vermesi durumudur. Bu açık, denkleştirici bir kalem olan resmi rezervler tarafından kapatılır. Rezervlerin satılması (azalması) ülkeye döviz girişi sağlayan bir kaynak işlemi olduğu için ödemeler bilançosuna alacak (+)(+) olarak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Otonom ve denkleştirici işlemler ayrımını yapınız.
Cari İşlemler + Sermaye Hesabı + Finans Hesabı (rezervler hariç) + Net Hata Noksan = Otonom İşlemler; Resmi Rezervler = Denkleştirici İşlemler.
Ekonomik dengesizliği ölçmek için piyasa koşullarında gerçekleşen otonom işlemlerin toplamına bakılır.
2
Ekonomik açık durumunu matematiksel olarak tanımlayınız.
OtonomI˙s\clemler<0Otonom İşlemler < 0 (Negatif Bakiye).
Ülkenin dış dünyaya yaptığı ödemelerin (döviz çıkışı), dış dünyadan elde ettiği gelirlerden (döviz girişi) fazla olması açığı ifade eder.
3
Muhasebe dengesi gereği açığın nasıl kapatılacağını belirleyiniz.
OtonomI˙s\clemler+Denkles\ctiriciI˙s\clemler=0Otonom İşlemler + Denkleştirici İşlemler = 0 olduğu için Denkles\ctiriciI˙s\clemler>0Denkleştirici İşlemler > 0 olmalıdır.
Çift kayıtlı muhasebe sisteminde her negatif bakiye bir pozitif kayıtla dengelenmek zorundadır.
4
Resmi rezervlerdeki kaydın niteliğini analiz ediniz.
Rezervlerdeki azalış = Döviz girişi sağlayan işlem = Alacak (+)(+) kaydı.
Merkez Bankası piyasaya döviz satarak açığı finanse ettiğinde rezervler azalır; bu işlem bilançoya artı işaretli bir 'kaynak' olarak girer.

Key Concept

Otonom ve Denkleştirici İşlemler Dengesi

Hints

1
Ödemeler bilançosunun her zaman sıfıra eşit olması (muhasebe dengesi), ekonominin açık vermediği anlamına gelmez.
2
Bir ülkede döviz çıkışları döviz girişlerinden fazlaysa, Merkez Bankası bu farkı kapatmak için kendi rezervlerini kullanır.
3
Ödemeler bilançosunda rezervlerdeki 'azalış' bir döviz kaynağı olarak görülür ve (+)(+) işaretli alacak kaydı olarak geçer.

Practice More

Resmi rezervler hesabındaki değişimlerin farklı döviz kuru rejimlerinde (sabit vs. esnek) nasıl bir seyir izlediğini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 30Question →

Döviz kuru rejimleri literatüründe; yerli paranın değerinin önceden ilan edilen sabit bir oranda veya enflasyon farkı gibi belirli makroekonomik göstergelere dayalı olarak, sık aralıklarla ve küçük miktarlarda değiştirildiği sistem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sürünen parite (Crawling peg)

Answer

Döviz kurunun önceden belirlenmiş bir kurala veya göstergeye göre sık aralıklarla ve küçük miktarlarda değiştirildiği sistem sürünen parite (crawling peg) sistemidir.
Sürünen parite rejiminde, döviz kuru önceden ilan edilen bir takvime göre veya enflasyon farkı gibi nesnel kriterlere dayalı olarak küçük ve sık devalüasyonlarla (veya revalüasyonlarla) ayarlanır. Bu sistem, hem bir dereceye kadar kur öngörülebilirliği sağlar hem de yüksek enflasyon ortamında yerli paranın reel olarak aşırı değerlenip ihracata zarar vermesini engeller.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki 'sık aralıklarla ve küçük miktarlarda değiştirilme' ifadesini analiz edin.
Bu özellik, kurun bir 'sürünme' (crawl) hareketi yaptığını gösterir.
Sürünen parite rejimi, sabit kurun katılığı ile esnek kurun belirsizliği arasında bir denge kurmaya çalışır.
2
Bu değişimin dayanağını (enflasyon farkı vb.) değerlendirin.
Kur ayarlarının makroekonomik göstergelere bağlanması, reel döviz kurunun istikrarını korumayı amaçlar.
Özellikle yüksek enflasyonlu ülkelerde reel kurun aşırı değerlenmesini önlemek için nominal kurun enflasyon farkı kadar devalüe edilmesi (ayarlanması) tipik bir sürünen parite uygulamasıdır.
3
Tanımlanan özellikleri literatürdeki rejimlerle eşleştirin.
Bu özellikler doğrudan sürünen parite (crawling peg) rejimini tanımlamaktadır.
Diğer ara rejimler (yönetilen dalgalanma veya bant içi sabitleme) farklı müdahale mekanizmalarına sahiptir.

Key Concept

Sürünen parite rejimi, kurun bir nominal çapa işlevi görmesini sağlarken aynı zamanda dış rekabet gücünün korunması için periyodik ayarlamalara izin veren bir ara döviz kuru rejimidir.

Hints

1
Soruda kurun periyodik olarak 'ayarlandığı' (değiştirildiği) ancak bunun küçük adımlarla yapıldığı vurgulanmaktadır.
2
Yüksek enflasyonlu ülkelerin rekabet gücünü korumak için nominal kuru enflasyon farkı kadar düzenli olarak kaydırdığı sistemi düşünün.
3
Bu rejimin adı, İngilizce 'emeklemek' anlamına gelen kelime ile ilişkilidir çünkü kur yavaş yavaş ve düzenli hareket eder.

Practice More

Sürünen bant (crawling band) rejimi ile sürünen parite (crawling peg) arasındaki farkı, bant genişliği kriterine bakarak inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 31Question →

Ödemeler bilançosu analizinde, otonom işlemler toplamının net döviz çıkışına işaret edecek şekilde negatif bir değer alması (ekonomik anlamda açık oluşması) durumunda, bilançonun çift kayıtlı muhasebe sistemi gereği sıfıra eşitlenmesini sağlayan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Resmi rezervler hesabının artı (alacak) yönlü bir bakiye vererek otonom işlemler toplamındaki açığı dengelemesi

Answer

Ekonomik anlamda açık oluştuğunda, bilançonun muhasebe dengesinin sağlanması için resmi rezervler hesabının pozitif (alacak) yönlü bakiye vermesi gerekir.
Ödemeler bilançosu analizinde otonom işlemler toplamının negatif olması, ülkenin kendi imkanlarıyla yaptığı işlemler sonucunda net döviz çıkışı yaşadığını gösterir. Çift kayıtlı muhasebe sistemi uyarınca bilançonun toplamının sıfır olması gerektiğinden, bu açık denkleştirici bir kalem olan 'Resmi Rezervler' hesabı ile kapatılır. Açığı kapatmak için rezervlerin kullanılması (azalması) gerekir ve ödemeler dengesi kuralları gereği rezervlerdeki azalışlar 'alacak' (+) kalemine kaydedilerek otonom işlemlerdeki negatif bakiyeyi sıfırlar.

Step-by-Step Solution

1
Otonom ve denkleştirici işlem ayrımını tanımla.
Otonom işlemler (cari, sermaye, finans -rezervler hariç- ve net hata noksan) ekonomik kararlarla gerçekleşirken; resmi rezervler denkleştirici (accommodating) işlemdir.
Ödemeler dengesinde ekonomik açık veya fazlayı belirleyen kalemlerin tespit edilmesi gerekir.
2
Muhasebe denkliğini formüle et.
OtonomI˙s\clemlerToplamı+Denkles\ctiriciI˙s\clemler(ResmiRezervler)=0Otonom İşlemler Toplamı + Denkleştirici İşlemler (Resmi Rezervler) = 0
Çift kayıtlı muhasebe sistemi uyarınca toplam dengenin sıfır olması zorunluluğunu uygular.
3
Açık durumundaki işaretleri analiz et.
Eğer otonom işlemler <0< 0 (açık) ise, eşitliğin sıfır olması için Resmi Rezervler >0> 0 (pozitif/alacak) olmalıdır.
Matematiksel olarak negatif bir değeri sıfıra tamamlamak için pozitif bir dengeleyici gereklidir.
4
Resmi rezervler hesabındaki pozitif kaydın anlamını yorumla.
Ödemeler bilançosunda rezerv hesabına yapılan artı (+) kayıt, ülkenin döviz varlıklarının azaldığını (rezerv satıldığını) gösterir.
Varlık azalışlarının alacak (credit) kaydedilmesi kuralına dayanır.

Key Concept

Ödemeler Bilançosu Muhasebe Dengesi vs. Ekonomik Denge

Hints

1
Ödemeler bilançosu çift kayıtlı muhasebe sistemi nedeniyle toplamda her zaman sıfıra eşittir.
2
Ekonomik anlamda 'açık' demek, otonom kalemlerin toplamının negatif olması demektir. Bu eksiyi sıfıra tamamlayacak bir 'artı' kalem lazımdır.
3
Ödemeler dengesinde rezervlerin satılması (rezerv azalışı) bilançoya 'alacak' (+) olarak kaydedilirken, rezerv biriktirilmesi 'borç' (-) olarak kaydedilir.

Practice More

Resmi rezervler hesabındaki değişimlerin, sabit kur ve esnek kur sistemlerinde ödemeler dengesi mekanizmasını nasıl etkilediğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 32Question →

Tam sermaye hareketliliğinin bulunduğu, işlem maliyetlerinin ve risk priminin sıfır kabul edildiği bir açık ekonomide; yurt içi yıllık nominal faiz oranı %15,5\%15,5, yurt dışı yıllık nominal faiz oranı ise %5\%5 olarak belirlenmiştir. Yatırımcıların bir yıl sonraki spot döviz kuru beklentisi 33,0033,00 TL/USD olduğuna göre, Açık Faiz Paritesi (UIP) koşulunun sağlanması için bugünkü spot döviz kuru (EE) kaç TL/USD olmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 30,00

Answer

Bugünkü spot döviz kuru 30,00 TL/USD olmalıdır.
Açık faiz paritesi teorisine göre, tam sermaye hareketliliği altında yatırımcılar yerli ve yabancı tahvillerden aynı beklenen getiriyi elde etmelidir. Verilen %15,5\%15,5 yerli faiz ve %5\%5 yabancı faiz oranları ile 33,0033,00 beklenen kur düzeyi denklemde yerine konulduğunda, 1,155=(33/E)×1,051,155 = (33/E) \times 1,05 eşitliği elde edilir. Buradan yapılan hesaplama ile spot kurun 30,0030,00 TL/USD olması gerektiği görülür.

Step-by-Step Solution

1
Değişkenlerin belirlenmesi
i=0,155i = 0,155 (yurt içi faiz), i∗=0,05i^* = 0,05 (yurt dışı faiz), Ee=33,00E^e = 33,00 (beklenen kur).
Hesaplama için parite denklemindeki verilerin standart formata getirilmesi gerekir.
2
Açık Faiz Paritesi (UIP) formülünün yazılması
1+i=EeE×(1+i∗)1 + i = \frac{E^e}{E} \times (1 + i^*)
Yatırımcının yerli ve yabancı varlıklar arasında farksız kalmasını sağlayan temel denge koşuludur.
3
Değerlerin formülde yerine konulması ve denklemin çözülmesi
1,155=(33/E)×1,05⇒1,155/1,05=33/E⇒1,1=33/E⇒E=33/1,1=301,155 = (33 / E) \times 1,05 \Rightarrow 1,155 / 1,05 = 33 / E \Rightarrow 1,1 = 33 / E \Rightarrow E = 33 / 1,1 = 30.
Spot kurun (E) pariteyi sağlayacak denge değerini bulmak için cebirsel işlemler uygulanır.

Key Concept

Açık Faiz Paritesi (UIP), yurt içi ve yurt dışı faiz oranları arasındaki farkın, döviz kurunda beklenen değişime eşit olması gerektiğini savunan teoridir.

Hints

1
Yurt içi faiz oranı yurt dışından yüksekse, paritenin sağlanması için yerli paranın gelecekte değer kaybetmesi (kurun yükselmesi) beklenmelidir.
2
Açık Faiz Paritesi'nin tam (kesin) formülünü kullanın: 1+i=(Ee/E)×(1+i∗)1 + i = (E^e / E) \times (1 + i^*).
3
1,155=(33/E)×1,051,155 = (33 / E) \times 1,05 eşitliğinden EE değişkenini çekmek için önce 1,1551,155 değerini 1,051,05'e bölün.

Practice More

Risk priminin sıfırdan farklı olduğu bir durumda spot kurun nasıl değişeceğini analiz edin.

Alternative Method

Yaklaşık formül (i≈i∗+ΔEe/Ei \approx i^* + \Delta E^e/E) üzerinden gidilebilir: 0,155−0,05=(33−E)/E⇒0,105=(33−E)/E⇒1,105E=33⇒E≈29,860,155 - 0,05 = (33 - E) / E \Rightarrow 0,105 = (33 - E) / E \Rightarrow 1,105E = 33 \Rightarrow E \approx 29,86. Seçeneklerde bu değere en yakın tam sayı olan 30,00'un kesin formülle teyit edilmesi pratik bir sınav tekniğidir.
Estimated Time:1m 30s
Question 33Question →

Nispi (Göreceli) Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) teorisinin geçerli olduğu varsayılan bir açık ekonomide; yurt içi yıllık enflasyon oranı %18\%18, dış alem yıllık enflasyon oranı ise %6\%6 olarak gerçekleşmiştir. Dönem başında 11 ABD doları 3030 TL olduğuna göre, parite teorisi çerçevesinde dönem sonunda beklenen döviz kuru (TL/USDTL/USD) kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 33,633,6

Answer

Dönem sonunda beklenen döviz kuru 33,633,6 TL'dir.
Nispi Satın Alma Gücü Paritesi teorisine göre, bir ülkedeki enflasyon oranı diğer ülkeden yüksekse, o ülkenin parası enflasyon farkı kadar değer kaybeder. Bu soruda Türkiye'deki enflasyon (%18\%18) ile ABD'deki enflasyon (%6\%6) arasındaki fark olan %12\%12, TL'nin dolar karşısında değer kaybetmesi gerektiğini gösterir. 3030 TL olan başlangıç kuru %12\%12 artırılarak (30×1,1230 \times 1,12) 33,633,6 sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Nispi Satın Alma Gücü Paritesi formülüne göre kurdaki beklenen değişimi hesapla.
%ΔE≈πyurt_ici−πdis_alem⇒%18−%6=%12\% \Delta E \approx \pi_{yurt\_ici} - \pi_{dis\_alem} \Rightarrow \%18 - \%6 = \%12.
Teoriye göre iki ülke arasındaki enflasyon farkı, döviz kurundaki değişime (değer kaybı veya kazancı) eşittir.
2
Dönem başı nominal döviz kuru üzerinden beklenen yeni kuru hesapla.
Eyeni=Eeski×(1+%ΔE)⇒30×(1+0,12)=33,6E_{yeni} = E_{eski} \times (1 + \% \Delta E) \Rightarrow 30 \times (1 + 0,12) = 33,6.
Yurt içi enflasyon dış alemden yüksek olduğu için yerli para yabancı para karşısında değer kaybetmeli, yani döviz kuru yükselmelidir.

Key Concept

Nispi Satın Alma Gücü Paritesi (Relative PPP)

Hints

1
Nispi Satın Alma Gücü Paritesi, döviz kurundaki değişimi iki ülkenin enflasyon farkına bağlar.
2
Önce enflasyonlar arasındaki farkı (%18−%6\%18 - \%6) bulun, ardından bu oranı dönem başı kura uygulayın.

Practice More

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi ile Nispi Parite arasındaki farkları ve neden her zaman geçerli olmadıklarını (taşıma maliyetleri, ticarete konu olmayan mallar vb.) gözden geçirin.
Estimated Time:1m 30s
Question 34Question →

Nispi (Göreceli) Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) teorisinin geçerli olduğu varsayılan bir açık ekonomide, başlangıçta 11 ABD doları (USDUSD) 3232 Türk Lirası (TLTL) değerindedir. Yıl boyunca gerçekleşmesi beklenen ekonomik veriler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Ekonomik GöstergeBeklenen Oran / Değer
Türkiye Yıllık Enflasyon Oranı (%\%)2525
ABD Yıllık Enflasyon Oranı (%\%)55
Başlangıç Nominal Döviz Kuru (E0E_0)3232 TL/USD

Buna göre, Satın Alma Gücü Paritesi yaklaşımı uyarınca yıl sonundaki beklenen nominal döviz kuru (TL/USDTL/USD) kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 38,4

Answer

Yıl sonundaki beklenen nominal döviz kuru 38,4 TL'dir.
Nispi Satın Alma Gücü Paritesi teorisine göre, iki ülke arasındaki döviz kurundaki yüzde değişim, bu ülkelerin enflasyon oranları arasındaki farka eşittir. Türkiye'deki enflasyon %25 ve ABD'deki enflasyon %5 olduğu için, Türk Lirası'nın dolar karşısında %20 (25−525 - 5) değer kaybetmesi (kurun %20 artması) gerekir. Başlangıç kuru olan 32 TL'nin %20'si 6,4 TL'dir (32×0,20=6,432 \times 0,20 = 6,4). Bu miktar başlangıç kuruna eklendiğinde yıl sonu beklenen kuru 38,4 TL olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Enflasyon farkını (beklenen kur değişim oranını) hesapla.
%ΔE=πTR−πABD⇒25−5=20\% \Delta E = \pi_{TR} - \pi_{ABD} \Rightarrow 25 - 5 = 20
Nispi Satın Alma Gücü Paritesi'ne göre döviz kurundaki yüzde değişim, ülkeler arasındaki enflasyon farkına eşittir.
2
Döviz kurundaki değişim yönünü belirle.
Yerli enflasyon (2525) > Yabancı enflasyon (55)
Enflasyonu yüksek olan ülkenin parası, düşük olan ülkenin parası karşısında değer kaybeder (döviz kuru artar).
3
Dönem sonu nominal döviz kurunu hesapla.
E1=E0×(1+%ΔE)⇒32×(1+0,20)=38,4E_1 = E_0 \times (1 + \% \Delta E) \Rightarrow 32 \times (1 + 0,20) = 38,4
Başlangıç kuru olan 32 TL, beklenen %20 değer kaybı oranı ile çarpılarak yeni denge kuru bulunur.

Key Concept

Nispi Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) Formülü

Practice More

Reel döviz kurunun sabit kaldığı varsayımı altında nominal kur değişimlerini analiz etmeye devam edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 35Question →

Ödemeler Dengesi El Kitabı (6.6. Baskı - BPM6BPM6) standartları uyarınca; Türkiye'de yerleşik bir bireyin, Ankara'da bulunan bir yabancı ülke büyükelçiliğinde çalışarak elde ettiği maaş ve ücret ödemeleri, Türkiye'nin ödemeler bilançosunda aşağıdaki kalemlerin hangisine kaydedilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Cari İşlemler Hesabı - Birincil Gelir Dengesi

Answer

Türkiye'de yerleşik birinin yabancı elçilikten aldığı maaş, Cari İşlemler Hesabı altındaki Birincil Gelir Dengesi kalemine kaydedilir.
Ödemeler dengesi istatistiklerinde (BPM6BPM6), yabancı büyükelçilikler bulundukları toprakların dışında, yani ait oldukları ülkede yerleşik kabul edilir. Türkiye'de yerleşik bir bireyin bu elçilikten aldığı maaş, yerleşik olmayan bir birimden elde edilen bir 'çalışan tazminatı'dır. Emeğin karşılığı olan bu tür ödemeler, üretim faktörlerine ödenen bedelleri temsil ettiği için Cari İşlemler Hesabı içindeki Birincil Gelir Dengesi kalemine kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin taraflarının yerleşiklik durumunu analiz etme
Büyükelçilikler bulundukları ülkede değil, temsil ettikleri ülkede yerleşik kabul edilir.
Ödemeler dengesi istatistiklerinde diplomatik temsilcilikler 'yerleşik olmayan' (non-resident) birimler olarak sınıflandırılır.
2
İşlemin niteliğini belirleme
Yapılan ödeme bir üretim faktörü olan emeğin karşılığıdır (Çalışanların Tazminatı).
Bir üretim faktörünün (emek veya sermaye) kullanımından doğan gelir akımları 'gelir' kalemlerinde izlenir.
3
BPM6BPM6 standartlarına göre sınıflandırma yapma
Faktör gelirleri 'Birincil Gelir Dengesi' altında raporlanır.
Emek gelirleri (çalışanların tazminatı) ve yatırım gelirleri (faiz, kâr payı), cari işlemlerin birincil gelir kalemini oluşturur.

Key Concept

Birincil Gelir Dengesi (Primary Income)

Hints

1
Büyükelçiliklerin ödemeler dengesi açısından 'yerleşik' olup olmadığını düşünün.
2
Emeğin karşılığı olarak alınan maaşlar, bir üretim faktörü geliri midir yoksa karşılıksız bir hibe midir?
3
BPM6'da faiz, kâr payı ve çalışanların tazminatı gibi kalemler hangi ana başlık altında toplanır?

Practice More

İkincil gelir kalemine giren 'İşçi Dövizleri' ile birincil gelir kalemine giren 'Çalışanların Tazminatı' arasındaki süre farkını (1 yıl kuralı) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 36Question →

Nispi (Göreceli) Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) teorisinin geçerli olduğu varsayılan bir açık ekonomide, dönem başında 11 ABD dolarının (USDUSD) fiyatı 4040 Türk lirasıdır (TLTL). Yıllık beklenen enflasyon oranı Türkiye'de %30\%30, ABD'de ise %4\%4 düzeyindedir.

Bu verilere göre, Nispi Satın Alma Gücü Paritesi yaklaşımı çerçevesinde yıl sonu beklenen nominal döviz kuru kaç TLTL olmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 50,00

Answer

Dönem sonundaki beklenen nominal döviz kuru 50,00 TL'dir.
Nispi Satın Alma Gücü Paritesi teorisine göre, bir yabancı paranın yerli para cinsinden fiyatındaki değişim, iki ülke arasındaki enflasyon farkını yansıtmalıdır. Kesin formül uygulandığında (40×1,30/1,0440 \times 1,30 / 1,04), beklenen yeni kurun 50,00 TL olduğu görülür. Bu durum, Türk lirasının dolar karşısında iki ülkenin satın alma güçlerini eşitleyecek oranda değer kaybettiğini göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Verilen değişkenlerin belirlenmesi
E0=40E_0 = 40 TL/USD, πTR=%30\pi_{TR} = \%30 (0,30), πABD=%4\pi_{ABD} = \%4 (0,04)
Nispi Satın Alma Gücü Paritesi hesaplaması için başlangıç kuru ve her iki ülkenin enflasyon oranları gereklidir.
2
Nispi Satın Alma Gücü Paritesi (Göreceli PPP) formülünün uygulanması
E1=E0×1+πTR1+πABDE_1 = E_0 \times \frac{1 + \pi_{TR}}{1 + \pi_{ABD}}
Teoriye göre nominal döviz kuru, iki ülkenin fiyat artış hızları (enflasyon) arasındaki farka göre uyum sağlar.
3
Matematiksel işlemin gerçekleştirilmesi
E1=40×1,301,04⇒E1=40×1,25E_1 = 40 \times \frac{1,30}{1,04} \Rightarrow E_1 = 40 \times 1,25
Fiyat endeksleri oranlandığında döviz kurundaki artış çarpanı bulunur.
4
Sonucun hesaplanması
E1=50,00E_1 = 50,00 TL
Başlangıç kuru olan 40 TL, %25 oranında artarak 50 TL seviyesine ulaşır.

Key Concept

Nispi Satın Alma Gücü Paritesi (Relative PPP)

Practice More

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi ile Nispi Satın Alma Gücü Paritesi arasındaki temel farkı (fiyat düzeyleri vs. enflasyon oranları) gözden geçirmek faydalı olacaktır.
Estimated Time:1m 30s
Question 37Question →

Bir ekonomide 20202020 yılı temel yıl (100100) olarak kabul edilmiştir. 20262026 yılına ait bazı makroekonomik veriler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Gösterge20262026 Yılı Değeri
Yurt İçi Fiyat Endeksi (PP)240240
Dış Alem Fiyat Endeksi (P∗P^*)120120
Nominal Döviz Kuru (TL/Do¨vizTL/Döviz) Artış Oranı (Baz yılına göre)%150\%150

Bu verilere göre, ekonominin 20262026 yılındaki reel döviz kuru endeksi kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 125

Answer

Reel döviz kuru endeksi 125 olarak hesaplanır.
Reel döviz kuru endeksinin 125 olarak hesaplanmasının nedeni, baz yılına göre %150 artan nominal kurun endeks karşılığının 250 olmasıdır. Bu değer dış fiyat endeksi olan 120 ile çarpılıp yurt içi fiyat endeksi olan 240'a bölündüğünde (250×120/240250 \times 120 / 240) sonuç 125 çıkmaktadır. Bu durum, ekonomide baz yılına göre reel bir değer kaybı (TL'nin değer kaybetmesi) ve rekabet gücü artışı olduğunu gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Nominal döviz kuru endeksini (EE) hesaplayın.
E=100×(1+1,50)=250E = 100 \times (1 + 1,50) = 250
Baz yılındaki nominal kur endeksi 100'dür ve %150\%150 oranında artış, endeksin 250'ye yükseldiği anlamına gelir.
2
Reel döviz kuru formülünü uygulayın.
R=E×P∗P=250×120240R = \frac{E \times P^*}{P} = \frac{250 \times 120}{240}
Reel döviz kuru, nominal kur ile dış fiyatların çarpımının iç fiyatlara bölünmesiyle bulunur.
3
Matematiksel sadeleştirmeyi yapın.
R=250×0,5=125R = 250 \times 0,5 = 125
120 ve 240 arasındaki 1/2 oranı kullanılarak nihai endeks değerine ulaşılır.

Key Concept

Reel döviz kuru endeksi, bir ülkenin dış ticaret rekabet gücünü ölçer ve hesaplanırken mutlaka nominal kurun 'seviye endeksi' kullanılmalıdır.
Estimated Time:1m 30s
Question 38Question →

Tam sermaye hareketliliğinin bulunduğu, işlem maliyetlerinin ve risk priminin sıfır kabul edildiği bir açık ekonomide; spot döviz kuru 11 Dolar =25= 25 TL, bir yıl sonraki beklenen spot döviz kuru ise 11 Dolar =27= 27 TL'dir. ABD'deki yıllık nominal faiz oranının %6\%6 olduğu bir durumda, Açık Faiz Paritesi (UIP) teorisine göre Türkiye'deki yıllık nominal faiz oranı yüzde kaç olmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 14

Answer

Açık faiz paritesi (UIP) şartı sağlandığında, Türkiye'deki yıllık nominal faiz oranı %14 olmalıdır.
Açık faiz paritesi (UIP) teorisine göre, iki ülke arasındaki nominal faiz farkı, döviz kurundaki beklenen değişim oranına eşittir (i−i∗=Ee−EEi - i^* = \frac{E^e - E}{E}). Soruda spot kur 2525, beklenen kur 2727 olarak verildiğinden yerli paranın %8\%8 değer kaybedeceği öngörülmektedir. Bu durumda yerli faiz oranının, yabancı faiz oranı olan %6\%6 ile beklenen bu %8\%8'lik artışın toplamı olan %14\%14 seviyesinde olması gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Yerli paranın beklenen değer değişim oranını (beklenen devalüasyon) hesaplayın.
Beklenen Deg˘er Kaybı=Ee−EE=27−2525=225=0,08 (%8)Beklenen\ Değer\ Kaybı = \frac{E^e - E}{E} = \frac{27 - 25}{25} = \frac{2}{25} = 0,08\ (\%8)
Faiz paritesi teorisinde yatırımcının kur beklentisi faiz oranları arasındaki farkı belirleyen temel unsurdur.
2
Açık Faiz Paritesi (UIP) formülünü uygulayın.
itr=ius+Ee−EEi_{tr} = i_{us} + \frac{E^e - E}{E}
Tam sermaye hareketliliği ve riskin olmadığı durumda, yerli faiz oranı yabancı faiz ve kur artış beklentisinin toplamına eşit olmalıdır.
3
Verilen değerleri formülde yerine koyarak yerli faiz oranını bulun.
itr=6+8=14i_{tr} = 6 + 8 = 14
Yabancı faiz oranı olan %6 ile kurdaki %8'lik artış beklentisi toplandığında denge faizi elde edilir.

Key Concept

Açık Faiz Paritesi (UIP)

Hints

1
Önce TL'nin bir yıl içinde dolar karşısında yüzde kaç değer kaybetmesinin beklendiğini hesaplayın.
2
Dolar cinsinden getiri, faiz oranı ile kurdaki artışın toplamıdır. Arbitraj olmaması için TL getirisinin buna eşit olması gerekir.
3
i=i∗+(Ee−E)/Ei = i^* + (E^e - E) / E formülünü kullanarak i=6+(27−25)/25i = 6 + (27 - 25) / 25 işlemini yapın.

Practice More

Eğer risk primi %2 olsaydı, Türkiye'deki faiz oranının kaç olması gerektiğini düşünün.

Alternative Method

Yatırımcının 25 TL'si olduğunu varsayalım. Bu parayı TL faizine yatırırsa yıl sonunda 25×(1+i)25 \times (1 + i) TL'si olur. Dolar alıp (11 )ABDfaizineyatırırsayılsonunda) ABD faizine yatırırsa yıl sonunda 1 \times (1 + 0,06) = 1,06 Dolarıolur.Budolarıbeklenenkurdan( Doları olur. Bu doları beklenen kurdan ( 27 TL)bozdurdug˘unda TL) bozdurduğunda 1,06 \times 27 = 28,62 TLeldeeder. TL elde eder. 25 \times (1 + i) = 28,62 denkleminden denkleminden 1 + i = 1,1448 bulunur,budayaklas\cık bulunur, bu da yaklaşık \%14$ faize denk gelir.
Estimated Time:1m 30s
Question 39Question →

Aşağıdaki tabloda bir ekonomiye ait iki farklı döneme ilişkin nominal döviz kuru ve fiyat düzeyleri verileri yer almaktadır:

Değişken1. Dönem2. Dönem
Nominal Döviz Kuru ($TL/\$)10101212
Yurt İçi Fiyatlar (PP)100100150150
Dış Alem Fiyatlar (P∗P^*)100100110110

Bu verilere göre, reel döviz kurundaki değişim ve ülkenin uluslararası rekabet gücü üzerindeki etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Reel döviz kuru azalmıştır; uluslararası rekabet gücü azalmıştır.

Answer

Reel döviz kurunun azaldığı ve uluslararası rekabet gücünün düştüğü seçenek doğrudur.
Reel döviz kuru, nominal döviz kurunun dış fiyatlar düzeyi ile çarpılıp yurt içi fiyatlar düzeyine bölünmesiyle (R=E⋅P∗/PR = E \cdot P^* / P) hesaplanır. Verilen değerlere göre birinci dönemde reel kur 1010 iken, ikinci dönemde nominal kurdaki %20\%20 ve dış fiyatlardaki %10\%10 artışa rağmen, yurt içi fiyatların %50\%50 artması sonucunda reel kur 8,88,8'e gerilemiştir. Reel kurun azalması, yerli paranın reel olarak değer kazandığını ve dolayısıyla ülkenin ürettiği malların yabancılar için daha pahalı hale gelerek uluslararası rekabet gücünün azaldığını gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci dönem için reel döviz kurunu (R1R_1) hesaplayın.
R1=E1×P1∗P1=10×100100=10R_1 = \frac{E_1 \times P_1^*}{P_1} = \frac{10 \times 100}{100} = 10
Başlangıç dönemindeki denge noktasını belirlemek için reel döviz kuru formülü uygulanır.
2
İkinci dönem için reel döviz kurunu (R2R_2) hesaplayın.
R2=E2×P2∗P2=12×110150=1320150=8,8R_2 = \frac{E_2 \times P_2^*}{P_2} = \frac{12 \times 110}{150} = \frac{1320}{150} = 8,8
Nominal kur ve fiyat düzeylerindeki değişimlerin reel döviz kuru üzerindeki net etkisini görmek için ikinci dönem verileri formüle yerleştirilir.
3
Reel döviz kurundaki değişimi rekabet gücü ile ilişkilendirin.
R2<R1R_2 < R_1 olduğu için reel döviz kuru azalmıştır (reel değerlenme). Bu durum, yerli malların yabancı mallar karşısında pahalılaşması anlamına gelir ve uluslararası rekabet gücünü azaltır.
Reel döviz kurundaki düşüş, yerli paranın satın alma gücünün dış fiyatlara göre artması (reel değerlenme) ve ihracatın zorlaşması sonucunu doğurur.

Key Concept

Reel Döviz Kuru ve Uluslararası Rekabet Gücü İlişkisi

Hints

1
Reel döviz kuru formülünü (R=E⋅P∗/PR = E \cdot P^* / P) her iki dönem için de uygulayarak sonuçları karşılaştırın.
2
İkinci dönemde pay kısmındaki (E⋅P∗E \cdot P^*) artış oranı ile paydadaki (PP) artış oranını kıyaslayın.
3
Eğer paydadaki yurt içi fiyat artışı (%50\%50), paydaki toplam artıştan (%32\%32) daha fazlaysa, reel döviz kuru azalır.

Practice More

Eğer nominal döviz kuru sabit kalsaydı (sabit kur rejimi), aynı fiyat değişimleri altında rekabet gücü nasıl etkilenirdi?
Estimated Time:1m 40s
Question 40Question →

Sermaye hareketliliğinin tam olduğu, işlem maliyetlerinin bulunmadığı ve arbitraj imkânının ortadan kalktığı bir açık ekonomide; yurt içi yıllık nominal faiz oranı %21\%21, yurt dışı yıllık nominal faiz oranı %10\%10 ve spot döviz kuru 11 Dolar =20= 20 TL'dir. Bu verilere göre, Kapalı Faiz Paritesi (CIP) teorisi uyarınca bir yıl vadeli (forward) döviz kuru kaç TL olmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 22,00

Answer

Kapalı Faiz Paritesi teorisine göre arbitrajın olmadığı durumda bir yıl vadeli döviz kuru 2222 TL olmalıdır.
Kapalı Faiz Paritesi denge şartına göre, vadeli döviz kuru, spot kurun iç ve dış faiz faktörlerinin oranına çarpılmasıyla bulunur. Verilen değerler yerine konulduğunda (20×1,21/1,1020 \times 1,21 / 1,10), vadeli kur tam olarak 2222 TL olarak hesaplanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Verilen değişkenlerin belirlenmesi
S=20S = 20 TL, i=0,21i = 0,21 ve i∗=0,10i^* = 0,10
Hesaplama için spot kur (SS), yurt içi faiz (ii) ve yurt dışı faiz (i∗i^*) oranlarının netleştirilmesi gerekir.
2
Kapalı Faiz Paritesi (CIP) formülünün yazılması
F=S×1+i1+i∗F = S \times \frac{1 + i}{1 + i^*}
Arbitrajın bulunmadığı durumda vadeli kurun (FF) belirlenmesi için bu denge şartı kullanılır.
3
Değerlerin formüle yerleştirilmesi ve hesaplama
F=20×1+0,211+0,10=20×1,211,10=20×1,1=22F = 20 \times \frac{1 + 0,21}{1 + 0,10} = 20 \times \frac{1,21}{1,10} = 20 \times 1,1 = 22
Matematiksel işlemin tamamlanarak vadeli kur değerine ulaşılması sağlanır.

Key Concept

Kapalı Faiz Paritesi (CIP), iki ülke arasındaki faiz oranı farkının, spot kur ile vadeli kur arasındaki farka eşit olması gerektiğini ve bu durumda arbitraj imkânının ortadan kalkacağını savunur.
PreviousPage 2 / 5Next