Examkin

Tam Rekabet Piyasası

132 questions

Question 121Question →

Tam rekabet koşullarının geçerli olduğu ve hiçbir dışsallığın bulunmadığı bir mal piyasasında, hükümetin üreticilere birim başına nakdi bir sübvansiyon (üretim desteği) sağlamasının toplumsal refah üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tüketici ve üretici artışlarının toplamı, hükümetin yaptığı toplam sübvansiyon harcamasından daha az olduğu için dara kaybı (deadweightdeadweight lossloss) oluşur.

Answer

Tüketici ve üretici artışlarının toplamı, hükümetin sübvansiyon maliyetinden daha düşük olduğu için toplumsal refah azalır ve dara kaybı ortaya çıkar.
Dışsallıkların olmadığı bir tam rekabet piyasasında başlangıç dengesi zaten etkindir (P=MCP=MC). Hükümet sübvansiyon verdiğinde üretim miktarı bu etkin düzeyin üzerine çıkar. Q0Q_0 ile Q1Q_1 arasındaki ek birimler için üretimin marjinal sosyal maliyeti, tüketicilerin bu birimlere biçtiği marjinal sosyal faydadan daha yüksektir. Bu durum, hükümetin yaptığı harcamanın tüketiciler ve üreticiler tarafından elde edilen toplam fayda artışından daha büyük olmasına yol açarak bir dara kaybı yaratır.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıç denge noktasının analizi
MSB=MSCMSB = MSC (Marjinal Sosyal Fayda = Marjinal Sosyal Maliyet)
Tam rekabette dışsallık yoksa başlangıç dengesi toplumsal refahı maksimize eder.
2
Sübvansiyonun piyasa etkisinin belirlenmesi
Arz eğrisi sağa/aşağı kayar, fiyat düşer (P1<P0P_1 < P_0) ve miktar artar (Q1>Q0Q_1 > Q_0).
Üretim maliyetlerinin sübvansiyonla düşmesi üreticilerin her fiyat düzeyinde daha fazla mal sunmasına neden olur.
3
Refah bileşenlerindeki değişimin incelenmesi
Tüketici artığı (ΔCS\Delta CS) ve Üretici artığı (ΔPS\Delta PS) artar.
Düşük fiyat tüketicilere, sübvansiyon dahil yüksek efektif fiyat ise üreticilere avantaj sağlar.
4
Hükümet maliyetinin hesaplanması
Hükümet Maliyeti = Sübvansiyon Miktarı ×Q1\times Q_1
Hükümet üretilen her birim için ödeme yapmak zorundadır.
5
Toplam refah etkisinin saptanması
RefahKaybı=Hu¨ku¨metMaliyeti−(ΔCS+ΔPS)Refah Kaybı = Hükümet Maliyeti - (\Delta CS + \Delta PS)
Üretilen ek birimlerin maliyeti faydasından yüksek olduğu için net bir kayıp oluşur.

Key Concept

Sübvansiyonların Dara Kaybı (Refah Kaybı) Etkisi

Hints

1
Sübvansiyonun piyasa arz eğrisini hangi yöne kaydırdığını ve işlem miktarını nasıl etkilediğini düşünün.
2
Toplumsal refahı hesaplarken tüketici artığı, üretici artığı ve hükümetin bütçe etkisini (harcamasını) bir arada değerlendirin.
3
Yeni denge miktarında marjinal sosyal maliyet ile marjinal sosyal faydayı karşılaştırarak dara kaybının neden oluştuğunu bulun.

Practice More

Aynı piyasada sübvansiyon yerine birim vergi uygulanması durumunda oluşacak dara kaybını grafik üzerinde karşılaştırınız.

Alternative Method

Geometrik olarak; hükümet harcaması toplam dikdörtgen alanı temsil ederken, tüketici ve üretici artışları bu dikdörtgenin içindeki yamuk alanlardır. Dikdörtgen ile yamuklar arasındaki üçgen alan (dara kaybı) her zaman negatiftir.
Estimated Time:1m 30s
Question 122Question →

Tam rekabet piyasasının teorik çerçevesi; atomisite, homojenlik, mobilite ve şeffaflık olarak adlandırılan dört temel varsayıma dayanır. Bu varsayımların her biri piyasa dengesinin farklı bir karakteristiğini belirler. Örneğin; atomisite ve homojenlik varsayımları firmanın talep yapısını doğrudan şekillendirirken, mobilite varsayımı piyasadaki kâr oranlarının uzun dönemli seyrini ve kaynak tahsisini düzenler.

Buna göre; piyasada çok sayıda alıcı ve satıcının bulunduğu (atomisite), üretilen malların birbirinin tam ikamesi olduğu (homojenlik) ve tüm aktörlerin piyasa bilgilerine maliyetsiz ulaştığı (şeffaflık) bir durumda, sadece mobilite (faktör akışkanlığı) varsayımının ihlal edilmesi durumunda piyasada aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Show answer & explanation

Answer: Piyasadaki mevcut firmaların uzun dönemde de pozitif ekonomik kâr (aşırı kâr) elde etmeye devam edebilmesi

Answer

Piyasadaki mevcut firmaların uzun dönemde de pozitif ekonomik kâr (aşırı kâr) elde etmeye devam edebilmesi
Tam rekabet piyasasında uzun dönemde ekonomik kârın sıfıra inmesi, piyasaya giriş ve çıkışların tamamen serbest olmasına (mobilite) bağlıdır. Eğer piyasada atomisite, homojenlik ve şeffaflık sağlanmışsa, firmalar hala 'fiyat alıcı' konumundadır ve piyasada tek bir fiyat geçerlidir. Ancak mobilite varsayımı ihlal edilirse (piyasaya giriş engellenirse), kısa dönemde oluşan aşırı kârlar yeni firmaların girişiyle yok edilemez. Bu durumda mevcut firmalar, uzun dönemde de ortalama maliyetlerinin üzerinde bir fiyatla satış yaparak pozitif ekonomik kâr elde etmeye devam ederler.

Step-by-Step Solution

1
Atomisite ve homojenlik varsayımlarının etkisini analiz etmek
Firmanın fiyat alıcı olması ve tam esnek (yatay) talep eğrisiyle karşılaşması (P=d=MRP = d = MR)
Çok sayıda küçük firma ve özdeş ürünler, bireysel firmanın fiyatı etkilemesini imkansız kılar.
2
Şeffaflık varsayımının etkisini değerlendirmek
Piyasada 'Tek Fiyat Kanunu'nun geçerli olması
Tüm tüketiciler ve üreticiler fiyatlardan haberdar olduğu için aynı mal farklı fiyattan satılamaz.
3
Mobilite varsayımının ihlalinin (giriş engelleri) sonucunu belirlemek
Piyasaya yeni firma girişinin gerçekleşememesi
Mobilite, kaynakların serbestçe yüksek kâr getiren alanlara kaymasını sağlar; ihlali durumunda bu akış durur.
4
Uzun dönem piyasa dengesini sentezlemek
Kârların sıfırlanmadığı, ekonomik kârın kalıcı olduğu bir denge
Normalde kârı gören firmaların girişiyle artan arz fiyatı düşürürdü; giriş engeli (mobilite yokluğu) bu süreci durdurarak mevcut firmaların aşırı kârını korur.

Key Concept

Tam rekabet piyasasında uzun dönemde normal kâr elde edilmesinin (ekonomik kârın sıfırlanmasının) temel koşulu 'Mobilite' (faktör akışkanlığı/giriş-çıkış serbestisi) varsayımıdır.

Practice More

Mobilite varsayımının ihlal edildiği ancak diğer varsayımların korunduğu bu yapının 'Monopolcü Rekabet' piyasasından farklarını (özellikle homojenlik ve talep esnekliği açısından) inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 123Question →

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın kısa dönem toplam maliyet fonksiyonu TC=q3−10q2+50q+100TC = q^3 - 10q^2 + 50q + 100 olarak belirlenmiştir. Piyasa fiyatının P=25P = 25 birim olduğu bir durumda, kâr maksimizasyonunu hedefleyen bu firmanın kısa dönem dengesi ve üretim kararı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Firma 100100 birim zarar etmektedir ve üretime devam etmesi ile faaliyetlerini durdurması arasında maliyet açısından bir fark yoktur.

Answer

Firma 100100 birim zarar etmektedir ve üretime devam etmesi ile faaliyetlerini durdurması arasında maliyet açısından bir fark yoktur.
Yapılan hesaplamalar sonucunda, firmanın kâr maksimizasyonu sağlayan üretim miktarının q=5q = 5 olduğu görülmektedir. Bu üretim düzeyinde toplam hasılat 125125 birim, toplam maliyet ise 225225 birimdir. Firmanın katlandığı 100100 birimlik zarar, toplam sabit maliyetine (TFCTFC) eşittir. Aynı zamanda piyasa fiyatı (2525), ortalama değişken maliyetin (AVCAVC) minimum değerine eşittir. Bu durum literatürde 'kapanma noktası' olarak adlandırılır. Bu noktada firma üretimi durdursa da devam etse de toplam zararı sabit maliyetleri olan 100100 birime eşit olacaktır.

Step-by-Step Solution

1
Marjinal maliyet (MCMC) fonksiyonunu türetin ve piyasa fiyatına eşitleyin.
MC=3q2−20q+50MC = 3q^2 - 20q + 50. P=MCP = MC için 25=3q2−20q+50⇒3q2−20q+25=025 = 3q^2 - 20q + 50 \Rightarrow 3q^2 - 20q + 25 = 0.
Tam rekabette kâr maksimizasyonu için fiyat marjinal maliyete eşit olmalıdır.
2
Elde edilen denklemin köklerini bulun ve ikinci derece koşulu (yükselen MCMC) kontrol edin.
(3q−5)(q−5)=0⇒q1=5/3,q2=5(3q - 5)(q - 5) = 0 \Rightarrow q_1 = 5/3, q_2 = 5. MCMC türevi 6q−206q - 20 olup q=5q = 5 için 10>010 > 0'dır.
Dengenin kararlı olması için MCMC eğrisinin yükselen bir eğime sahip olması gerekir.
3
Seçilen üretim miktarında toplam hasılat (TRTR) ve toplam maliyeti (TCTC) hesaplayarak kâr/zararı bulun.
TR=25×5=125TR = 25 \times 5 = 125. TC(5)=53−10(52)+50(5)+100=225TC(5) = 5^3 - 10(5^2) + 50(5) + 100 = 225. Kar=125−225=−100Kar = 125 - 225 = -100.
Hasılat ve maliyet farkı firmanın ekonomik sonucunu belirler.
4
Ortalama değişken maliyeti (AVCAVC) hesaplayın ve fiyatla karşılaştırın.
TVC=q3−10q2+50q⇒AVC=q2−10q+50TVC = q^3 - 10q^2 + 50q \Rightarrow AVC = q^2 - 10q + 50. q=5q = 5 için AVC=25AVC = 25. P=AVC=25P = AVC = 25.
Fiyatın AVCAVC'ye eşit olduğu nokta kısa dönem kapanma noktasıdır.

Key Concept

Kısa Dönem Kapanma Noktası (P=minAVCP = min AVC)

Alternative Method

Matematiksel türev yerine AVCAVC fonksiyonunun minimum noktasını (q2−10q+50q^2 - 10q + 50'ın türevinin sıfır olduğu nokta) bularak, kapanma fiyatının doğrudan 2525 olduğunu ve verilen fiyatla örtüştüğünü hızlıca teyit edebilirsiniz.
Estimated Time:4m 0s
Question 124Question →

Tam rekabetçi bir piyasada faaliyetlerini sürdüren bir işletmenin kısa dönem dengesinde toplam değişken maliyeti (TVCTVC) 1.5001.500 TL, toplam sabit maliyeti (TFCTFC) 1.0001.000 TL ve birim üretim başına ortalama değişken maliyeti (AVCAVC) 1515 TL'dir. İşletmenin dengede olduğu bu noktada toplam hasılatı (TRTR) 2.0002.000 TL ise, bu işletmenin kısa dönem kâr/zarar durumu ve üretim kararı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 500500 TL zarar etmektedir ve kısa dönemde üretime devam etmesi rasyoneldir.

Answer

500500 TL zarar etmektedir ve kısa dönemde üretime devam etmesi rasyoneldir.
İşletmenin toplam maliyeti (2.5002.500 TL), toplam hasılatından (2.0002.000 TL) yüksek olduğu için işletme 500500 TL zarar etmektedir. Ancak piyasa fiyatı (2020 TL), ortalama değişken maliyetten (1515 TL) yüksek olduğu için işletme değişken maliyetlerinin tamamını ve sabit maliyetlerinin yarısını karşılayabilmektedir. Bu durumda üretimi durdurursa zararı 1.0001.000 TL (sabit maliyetler) olacakken, üretime devam ederse zararı 500500 TL'ye düşmektedir. Dolayısıyla üretime devam etmesi rasyoneldir.

Step-by-Step Solution

1
Üretim miktarını (QQ) hesapla.
Q=TVC/AVC=1.500/15=100Q = TVC / AVC = 1.500 / 15 = 100 birim.
Toplam değişken maliyet ve ortalama değişken maliyet verildiğinde üretim miktarı bu oranla bulunur.
2
Piyasa fiyatını (PP) hesapla.
P=TR/Q=2.000/100=20P = TR / Q = 2.000 / 100 = 20 TL.
Denge noktasındaki toplam hasılat ve üretim miktarı bilindiğinde birim fiyat belirlenebilir.
3
Toplam maliyeti (TCTC) ve ortalama toplam maliyeti (ATCATC) hesapla.
TC=TVC+TFC=1.500+1.000=2.500TC = TVC + TFC = 1.500 + 1.000 = 2.500 TL; ATC=2.500/100=25ATC = 2.500 / 100 = 25 TL.
Kâr veya zarar durumunu belirlemek için toplam hasılat ile toplam maliyet karşılaştırılmalıdır.
4
Kâr/Zarar durumunu ve üretim kararını analiz et.
TR(2.000)<TC(2.500)TR (2.000) < TC (2.500) olduğu için 500500 TL zarar vardır. P(20)>AVC(15)P (20) > AVC (15) olduğu için üretime devam edilir.
Fiyat ortalama toplam maliyetin altında ancak ortalama değişken maliyetin üstünde olduğu için firma sabit maliyetlerinin bir kısmını karşılayarak zararını minimize eder.

Key Concept

Tam Rekabet Piyasasında Kısa Dönem Zarar Durumunda Üretime Devam Kararı

Practice More

İşletmenin toplam hasılatı 1.500 TL olsaydı üretim kararı nasıl değişirdi sorusunu analiz edebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 125Question →

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın toplam maliyet fonksiyonu TC=13Q3−5Q2+30Q+100TC = \frac{1}{3}Q^3 - 5Q^2 + 30Q + 100 olarak belirlenmiştir. Piyasa fiyatının 2121 TL olduğu kısa dönemde, kâr maksimizasyonunu hedefleyen bu firmanın dengedeki üretim miktarı ve elde edeceği ekonomik kâr/zarar durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 9 birim üretim yapar; 19 TL zarar eder.

Answer

Firma kısa dönemde 9 birim üretim yaparak 19 TL zarar eder.
Doğru yanıt, firmanın marjinal maliyetin yükselen kısmında fiyatın marjinal maliyete eşit olduğu 9 birim üretim düzeyini seçmesi ve bu durumda toplam hasılatın (189 TL) toplam maliyetten (208 TL) düşük olması sebebiyle 19 TL zarar etmesidir. Firma P (21) > AVC (12) olduğu için kısa dönemde üretimi sürdürerek zararını minimize etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Marjinal maliyet (MC) fonksiyonunu hesaplayınız.
MC=dTCdQ=Q2−10Q+30MC = \frac{dTC}{dQ} = Q^2 - 10Q + 30
Tam rekabetçi firma için kâr maksimizasyonu P = MC noktasında gerçekleşir.
2
P = MC eşitliğini kurarak üretim miktarını bulunuz.
21=Q2−10Q+30⇒Q2−10Q+9=0⇒(Q−9)(Q−1)=0⇒Q1=9,Q2=121 = Q^2 - 10Q + 30 \Rightarrow Q^2 - 10Q + 9 = 0 \Rightarrow (Q-9)(Q-1) = 0 \Rightarrow Q_1 = 9, Q_2 = 1
Denge fiyatı marjinal maliyete eşitlenmelidir.
3
İkinci derece (yeterli) koşulu kontrol ediniz.
MC′=2Q−10MC' = 2Q - 10. Q=1Q=1 için MC′=−8<0MC' = -8 < 0 (Azalan MC). Q=9Q=9 için MC′=8>0MC' = 8 > 0 (Artan MC).
Kâr maksimizasyonu için MC eğrisi yükselen bir eğime sahip olmalıdır.
4
Kapanma koşulunu (P vs AVC) kontrol ediniz.
TVC=13Q3−5Q2+30Q⇒AVC=13Q2−5Q+30TVC = \frac{1}{3}Q^3 - 5Q^2 + 30Q \Rightarrow AVC = \frac{1}{3}Q^2 - 5Q + 30. Q=9Q=9 için AVC=27−45+30=12AVC = 27 - 45 + 30 = 12. P=21>AVC=12P=21 > AVC=12.
Fiyat ortalama değişken maliyetten büyük olduğu sürece firma kısa dönemde üretime devam eder.
5
Ekonomik kâr veya zararı hesaplayınız.
TR=21×9=189TR = 21 \times 9 = 189. TC=13(93)−5(92)+30(9)+100=243−405+270+100=208TC = \frac{1}{3}(9^3) - 5(9^2) + 30(9) + 100 = 243 - 405 + 270 + 100 = 208. Kaˆr=189−208=−19\text{Kâr} = 189 - 208 = -19.
Toplam hasılat ile toplam maliyet arasındaki fark ekonomik sonucu verir.

Key Concept

Kısa Dönem Firma Dengesi ve Kapanma Kararı
Estimated Time:3m 0s
Question 126Question →

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren artan maliyetli (increasingincreasing-costcost) bir endüstride, piyasa talebinde meydana gelen bir artış sonrası uzun dönem dengesine geçiş sürecinde, yeni denge fiyatının başlangıç denge fiyatından daha yüksek olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Endüstride üretimin artmasıyla birlikte kullanılan üretim faktörlerinin fiyatlarının artması ve buna bağlı olarak firmaların maliyet eğrilerinin yukarı kayması

Answer

Yeni denge fiyatının yükselmesinin temel nedeni, endüstri ölçeği genişledikçe girdi fiyatlarının artması (dışsal noksanlıklar) ve buna bağlı olarak firmaların maliyet eğrilerinin yukarıya kaymasıdır.
Artan maliyetli bir endüstride (increasingincreasing-costcost industryindustry), endüstrideki toplam üretim arttıkça üretim faktörlerine olan talep artar. Eğer bu faktörlerin arzı tam esnek değilse, faktör fiyatları yükselir. Bu durum, endüstrideki her bir firmanın ortalama ve marjinal maliyet eğrilerinin yukarıya doğru kaymasına neden olur. Sonuç olarak, yeni uzun dönem dengesinde fiyat (P=minACP=minAC koşuluyla), başlangıçtaki maliyetler arttığı için daha yüksek bir seviyede oluşur. Bu mekanizma uzun dönem endüstri arz eğrisinin (LRSLRS) pozitif eğimli olmasına yol açar.

Step-by-Step Solution

1
Talep artışının kısa dönem etkisini analiz etme
Talep artışı fiyatı (PP) yükseltir, firmalar aşırı kâr elde eder.
Tam rekabet piyasasında talep eğrisinin sağa kayması denge fiyatını artırır.
2
Uzun dönem geçiş sürecini ve girişleri değerlendirme
Aşırı kâr gören yeni firmalar endüstriye girer, toplam endüstri üretimi (QQ) artar.
Tam rekabet piyasasında giriş-çıkış serbestliği uzun dönemde kârın sıfırlanmasına neden olur.
3
Maliyet yapısını (artan maliyetli endüstri) analiz etme
Üretim artışı için daha fazla girdi talebi oluşur; girdi arzı kısıtlıysa girdi fiyatları artar ve maliyet eğrileri (LAC,SMCLAC, SMC) yukarı kayar.
Artan maliyetli endüstrilerde üretim artışı dışsal noksanlıklara (externalexternal diseconomiesdiseconomies) yol açar.
4
Yeni uzun dönem denge fiyatını belirleme
Yeni uzun dönem denge noktası (P2P_2), maliyetlerdeki artış nedeniyle başlangıç fiyatından (P1P_1) daha yüksek bir seviyede oluşur (P2>P1P_2 > P_1).
Sıfır ekonomik kârın sağlandığı yeni denge, yükselen maliyet eğrilerinin minimum noktasında gerçekleşir.

Key Concept

Artan Maliyetli Endüstri ve Dışsal Noksanlıklar
Estimated Time:1m 30s
Question 127Question →

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın, satış miktarını artırması durumunda ortalama hasılat (ARAR) eğrisinin seyri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Piyasa fiyat düzeyinde sabit kalır ve yatay eksene paralel bir doğru şeklindedir.

Answer

Tam rekabetçi bir firmanın ortalama hasılatı (ARAR), her zaman piyasa fiyatına (PP) eşittir ve satış miktarı ne kadar değişirse değişsin sabit kalarak yatay eksene paralel bir seyir izler.
Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firma, piyasada oluşan fiyatı veri kabul eder. Firmanın sattığı her birim maldan elde ettiği gelir (fiyat), toplam hasılatın satış miktarına bölünmesiyle elde edilen ortalama hasılata (ARAR) eşittir (P=ARP = AR). Fiyat miktar değişiminden etkilenmediği için ortalama hasılat da miktar değişiminden etkilenmez ve miktar eksenine paralel (sonsuz esnek) bir doğru olarak kalır.

Step-by-Step Solution

1
Piyasa yapısının özelliklerini belirleme
Tam rekabet piyasasında firmanın fiyat kabullenici (price taker) olduğu ve piyasa fiyatını (PP) veri aldığı saptanır.
Firmanın piyasa gücü olmadığı için satış miktarını artırması fiyatı düşürmez.
2
Ortalama hasılat (ARAR) formülünü uygulama
AR=TRQ=P×QQ=PAR = \frac{TR}{Q} = \frac{P \times Q}{Q} = P eşitliği elde edilir.
Ortalama hasılatın her zaman fiyata eşit olduğunu matematiksel olarak kanıtlamak için.
3
Eğrinin geometrik şeklini analiz etme
PP sabit olduğu için ARAR eğrisi de sabit bir düzeyde, yatay eksene paralel bir doğru olarak çizilir.
Miktar değişiminin birim başına geliri (fiyatı) etkilemediğini göstermek için.

Key Concept

Tam Rekabette Fiyat-Hasılat Özdeşliği

Practice More

Tam rekabetçi firmanın toplam hasılat (TRTR) eğrisinin neden orijinden çıkan bir doğru olduğunu ve bu doğrunun eğiminin neyi temsil ettiğini inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Question 128Question →

Tam rekabetçi bir piyasada üretim yapan bir firmanın toplam değişken maliyet (TVCTVC) fonksiyonu TVC=13Q3−2Q2+10QTVC = \frac{1}{3}Q^3 - 2Q^2 + 10Q şeklinde tanımlanmıştır. Buna göre, firmanın kısa dönem arz eğrisi denklemi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: P=Q2−4Q+10P = Q^2 - 4Q + 10 (Fiyatın P≥7P \geq 7 olduğu durumlar için)

Answer

Firmanın kısa dönem arz eğrisi P=Q2−4Q+10P = Q^2 - 4Q + 10 (P≥7P \geq 7 için) şeklinde belirlenir.
Kısa dönem arz eğrisi, tam rekabetçi firmanın kâr maksimizasyonu için fiyatın marjinal maliyete (P=MCP=MC) eşit olduğu noktaları gösterir. Ancak firma, değişken maliyetlerini bile karşılayamadığı fiyat düzeylerinde (P<AVCminP < AVC_{min}) üretim yapmaz. Hesaplamalara göre AVCAVC fonksiyonu Q=3Q=3 düzeyinde 77 TL ile minimum değerini almaktadır. Dolayısıyla firmanın arz eğrisi P=MCP=MC (P≥7P \geq 7) olarak belirlenir.

Step-by-Step Solution

1
Ortalama Değişken Maliyet (AVCAVC) ve Marjinal Maliyet (MCMC) fonksiyonlarını bulun.
AVC=TVCQ=13Q2−2Q+10AVC = \frac{TVC}{Q} = \frac{1}{3}Q^2 - 2Q + 10 ve MC=dTVCdQ=Q2−4Q+10MC = \frac{dTVC}{dQ} = Q^2 - 4Q + 10
Tam rekabetçi firmanın arz kararı MCMC ve AVCAVC fonksiyonlarının analizine dayanır.
2
Kapanma noktasını bulmak için AVCAVC fonksiyonunun minimum olduğu üretim miktarını belirleyin.
dAVCdQ=23Q−2=0⇒Q=3\frac{dAVC}{dQ} = \frac{2}{3}Q - 2 = 0 \Rightarrow Q = 3
Bir fonksiyonun minimum noktası, türevinin sıfıra eşitlendiği üretim düzeyinde gerçekleşir.
3
Kapanma fiyatını (PP) hesaplayın.
Q=3Q = 3 için AVC=13(3)2−2(3)+10=3−6+10=7AVC = \frac{1}{3}(3)^2 - 2(3) + 10 = 3 - 6 + 10 = 7
Kapanma fiyatı, ortalama değişken maliyetin minimum değeridir.
4
Kısa dönem arz eğrisini tanımlayın.
Arz eğrisi: P=MCP = MC (P≥AVCminP \geq AVC_{min} için) ⇒P=Q2−4Q+10\Rightarrow P = Q^2 - 4Q + 10 ve P≥7P \geq 7
Firma, fiyat kapanma noktasının (7 TL) üzerinde olduğu sürece kâr maksimizasyonu kuralı gereği P=MCP = MC düzeyinde üretim yapar.

Key Concept

Tam rekabetçi bir firmanın kısa dönem arz eğrisi, marjinal maliyet eğrisinin (MCMC) ortalama değişken maliyet eğrisinin (AVCAVC) üzerinde kalan kısmıdır.

Hints

1
Arz eğrisi her zaman marjinal maliyet (MCMC) eğrisi ile ilişkilidir, ancak üretimin yapılabilmesi için fiyatın belirli bir maliyet düzeyinden yüksek olması gerekir.
2
Kısa dönemde firmanın üretimi sürdürme kriteri P≥AVCminP \geq AVC_{min} koşuludur. Önce AVC=TVC/QAVC = TVC / Q işlemini yapıp ardından bu fonksiyonun minimum noktasını bulun.
3
AVC=13Q2−2Q+10AVC = \frac{1}{3}Q^2 - 2Q + 10 fonksiyonunun minimumunu bulmak için türevini alıp sıfıra eşitleyin (Q=3Q=3). Bu QQ değerini MCMC denkleminde yerine koyarak arz eğrisinin başladığı eşik fiyatı bulun.

Practice More

Firma toplam maliyet fonksiyonu (TCTC) verilmiş olsaydı ve uzun dönem arz eğrisi sorulsaydı, bu sefer P≥ACminP \geq AC_{min} koşuluna bakmanız gerekecekti.
Estimated Time:1m 30s
Question 129Question →

İktisat kuramında; piyasada çok sayıda alıcı ve satıcının bulunması (atomisite), ürünlerin birbirinin aynısı olması (homojenlik) ve piyasaya giriş-çıkışların serbest olması (mobilite) koşullarının sağlandığı yapı 'saf rekabet' (pure competition) olarak tanımlanmaktadır. Bu üç temel koşula eklenerek piyasanın 'tam rekabet' (perfect competition) olarak adlandırılmasını sağlayan dördüncü varsayım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Şeffaflık (Tam Bilgi)

Answer

Saf rekabeti tam rekabet piyasasına dönüştüren dördüncü varsayım şeffaflık (tam bilgi) varsayımıdır.
İktisat literatüründe piyasa yapıları sınıflandırılırken; atomisite, homojenlik ve mobilite varsayımlarının sağlanması piyasanın işleyişi için yeterli görülmekte ve bu durum 'saf rekabet' olarak adlandırılmaktadır. Ancak tam bir etkinlik ve denge analizi için piyasadaki alıcı ve satıcıların tüm bilgilere anında ve masrafsız bir şekilde ulaşabilmesi gerekir. Bu 'şeffaflık' (tam bilgi) varsayımı, saf rekabeti tam rekabet piyasasına dönüştüren temel ayırt edici özelliktir.

Step-by-Step Solution

1
Saf rekabetin (pure competition) tanımını analiz et.
Saf rekabet; atomisite, homojenlik ve mobilite varsayımlarının bir arada bulunmasıdır.
Bu üç varsayım, piyasanın işleyiş mekanizmasının temelini oluşturur.
2
Tam rekabetin (perfect competition) kapsamını belirle.
Tam rekabet = Saf rekabet + Şeffaflık (Tam Bilgi).
Tam rekabet için piyasadaki tüm aktörlerin fiyat, kalite ve diğer piyasa koşulları hakkında eksiksiz bilgiye sahip olması gerekir.
3
Aradaki farkı oluşturan dördüncü unsuru saptan.
Şeffaflık varsayımı seçilmelidir.
Şeffaflık eksik olduğunda piyasa saf rekabet düzeyinde kalır, tam rekabet özelliği kazanamaz.

Key Concept

Saf Rekabet ve Tam Rekabet Ayrımı

Hints

1
Saf rekabet için gerekli olan üç şartın (atomisite, homojenlik, mobilite) üzerine hangi 'bilgi' odaklı varsayım eklenir?
2
Alıcı ve satıcıların piyasa fiyatları ve malın kalitesi hakkında hiçbir maliyete katlanmadan tam bilgiye sahip olması hangi varsayımla ifade edilir?
3
Piyasanın 'şeffaf' olması, tüm aktörlerin her şeyden haberdar olması demektir ve bu tam rekabetin dördüncü şartıdır.

Practice More

Şeffaflık varsayımının ihlal edildiği 'asimetrik bilgi' durumlarının piyasa dengesini nasıl etkilediğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 130Question →

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın kısa dönem toplam maliyet fonksiyonu TC=0,5Q2+10Q+50TC = 0,5Q^2 + 10Q + 50 olarak verilmiştir. Piyasa fiyatının 3030 TL olduğu bir durumda, bu firmanın kârını maksimize eden üretim düzeyi (QQ) ve bu düzeyde elde edeceği toplam kâr miktarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Q=20Q = 20; Kâr =150= 150 TL

Answer

Q=20Q = 20 birim üretim düzeyinde 150150 TL toplam kâr elde edilir.
Denge üretim miktarını bulmak için piyasa fiyatı olan 3030 TL, marjinal maliyet fonksiyonu olan Q+10Q+10 ifadesine eşitlendiğinde Q=20Q=20 sonucuna ulaşılır. Bu miktarda toplam hasılat (30×20=60030 \times 20 = 600 TL) ile toplam maliyet (0,5×202+10×20+50=4500,5 \times 20^2 + 10 \times 20 + 50 = 450 TL) arasındaki fark olan 150150 TL pozitif ekonomik kârı temsil eder. Ayrıca fiyat (3030 TL), ortalama değişken maliyetten (AVC=0,5×20+10=20AVC = 0,5 \times 20 + 10 = 20 TL) büyük olduğu için firma üretimi sürdürür.

Step-by-Step Solution

1
Marjinal Maliyet (MC) fonksiyonunu türetin.
MC=d(TC)dQ=Q+10MC = \frac{d(TC)}{dQ} = Q + 10
Tam rekabetçi bir firma kârını P=MCP = MC olduğu noktada maksimize eder.
2
Piyasa fiyatını Marjinal Maliyete eşitleyerek denge üretim miktarını bulun.
30=Q+10⇒Q=2030 = Q + 10 \Rightarrow Q = 20
Kâr maksimizasyonu için gerekli birinci derece koşuldur.
3
Denge noktasındaki Toplam Hasılatı (TR) hesaplayın.
TR=P×Q=30×20=600TR = P \times Q = 30 \times 20 = 600 TL
Toplam hasılat, fiyat ile miktarın çarpımıdır.
4
Denge noktasındaki Toplam Maliyeti (TC) hesaplayın.
TC=0,5(202)+10(20)+50=200+200+50=450TC = 0,5(20^2) + 10(20) + 50 = 200 + 200 + 50 = 450 TL
Toplam maliyet, üretim miktarının fonksiyon değeridir.
5
Toplam kârı (π\pi) hesaplayın ve kapanma koşulunu kontrol edin.
π=600−450=150\pi = 600 - 450 = 150 TL; P(30)>AVC(20)P (30) > AVC (20) olduğu için firma üretime devam eder.
Ekonomik kâr, toplam hasılat ile toplam maliyet arasındaki farktır.

Key Concept

Tam rekabet piyasasında kısa dönem kâr maksimizasyonu için fiyat marjinal maliyete eşitlenmelidir (P=MCP=MC). Firma üretime devam edebilmek için fiyatın en azından ortalama değişken maliyete (P≥AVCP \geq AVC) eşit veya ondan büyük olması gerekir.
Estimated Time:1m 30s
Question 131Question →

Tam rekabet piyasasının temel varsayımları arasında yer alan 'atomisite' (atomize olma) ilkesi, piyasada çok sayıda alıcı ve satıcının bulunmasını öngörür.

Bu varsayımın alıcılar (tüketiciler) açısından doğurduğu temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Her bir alıcının toplam piyasa talebi içindeki payının çok küçük olması nedeniyle, bireysel talep miktarındaki değişimlerin piyasa fiyatını etkileyememesi

Answer

Her bir alıcının toplam piyasa talebi içindeki payının çok küçük olması nedeniyle piyasa fiyatını etkileyememesi
Tam rekabet piyasasında atomisite varsayımı, piyasada çok sayıda alıcı ve satıcı bulunmasını öngörür. Bu durumun doğal bir sonucu olarak, her bir alıcının talep ettiği miktar toplam piyasa talebi içinde çok küçük bir paya sahiptir. Dolayısıyla, tek bir alıcının talebini artırması veya azaltması piyasa fiyatı üzerinde hiçbir etki yaratmaz. Bu durum alıcıların piyasa fiyatını veri olarak kabul etmelerine, yani 'fiyat alıcı' olmalarına neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Atomisite varsayımının kapsamını belirle.
Atomisite piyasada çok sayıda alıcı ve satıcı olduğunu ifade eder.
Bu varsayım hem arz hem de talep tarafındaki aktörlerin piyasa büyüklüğüne oranla 'atom' kadar küçük olduğunu varsayar.
2
Bireysel alıcının piyasa üzerindeki gücünü analiz et.
Bireysel bir alıcının talep ettiği miktar, toplam piyasa talebi içinde ihmal edilebilir düzeydedir.
Payın çok küçük olması, bireysel kararların (satın alma miktarını artırma veya azaltma) toplam talebi ve dolayısıyla denge fiyatını değiştirememesine yol açar.
3
Sonucu 'fiyat alıcılık' kavramıyla ilişkilendir.
Alıcılar piyasada oluşan fiyatı kabullenmek zorundadır.
Piyasada fiyatı etkileyemeyen aktörlere iktisat literatüründe 'fiyat alıcı' (price taker) denir.

Key Concept

Atomisite ve Fiyat Alıcılık (Alıcı Tarafı)
Question 132Question →

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren ve piyasada oluşan denge fiyatını veri kabul eden (fiyat kabullenici) bir firmanın hasılat yapısı dikkate alındığında; toplam hasılat (TRTR) eğrisinin eğimi ile marjinal hasılat (MRMR) ve ortalama hasılat (ARAR) arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Toplam hasılat (TRTR) eğrisinin eğimi sabittir; bu eğim değeri aynı zamanda marjinal hasılat (MRMR), ortalama hasılat (ARAR) ve piyasa fiyatına (PP) eşittir.

Answer

Toplam hasılat eğrisinin eğimi sabit olup marjinal hasılat, ortalama hasılat ve piyasa fiyatına eşittir.
Doğru yanıt olan ifade, tam rekabetçi firmanın fiyat kabullenici olma özelliğini tam olarak yansıtır. Firma her birim malı piyasa fiyatından sattığı için toplam hasılat (TRTR) miktarla doğru orantılı artar (TR=P⋅QTR=P \cdot Q). Bu durum TRTR eğrisinin orijinden çıkan sabit eğimli bir doğru olduğunu gösterir. Bu doğrunun eğimi (dTR/dQdTR/dQ) marjinal hasılata (MRMR) eşittir. Aynı zamanda AR=TR/QAR = TR/Q olduğu için ortalama hasılat da bu sabit eğime (fiyata) eşittir. Sonuç olarak Eg˘imTR=P=AR=MREğim_{TR} = P = AR = MR özdeşliği sağlanır.

Step-by-Step Solution

1
Hasılat fonksiyonunu tanımla
TR=P×QTR = P \times Q
Tam rekabetçi firma fiyatı veri (PP) kabul ettiği için toplam hasılat, sabit fiyat ile miktarın çarpımıdır.
2
Eğim analizi yap
Eg˘imTR=dTRdQ=PEğim_{TR} = \frac{dTR}{dQ} = P
TRTR fonksiyonunun miktara (QQ) göre türevi bize doğrunun eğimini verir, bu da sabit olan fiyat değeridir.
3
MRMR ve ARAR ilişkisini kur
MR=PMR = P ve AR=TRQ=P×QQ=PAR = \frac{TR}{Q} = \frac{P \times Q}{Q} = P
Tam rekabette her birim aynı fiyattan satıldığı için marjinal ve ortalama hasılatlar fiyata özdeştir.
4
Sonuçları birleştir
Eg˘imTR=P=MR=AR=dEğim_{TR} = P = MR = AR = d
Tüm bu kavramlar tam rekabetçi firma için aynı değere karşılık gelir ve TRTR eğrisi orijinden çıkan pozitif sabit eğimli bir doğrudur.

Key Concept

Tam Rekabetçi Firmada Hasılat Özdeşliği
PreviousPage 7 / 7
Tam Rekabet Piyasası Practice Questions — KPSS İktisat — Page 7 | Examkin