Question

Difficulty: Very hardKarar Verme Süreci ve Karar Modelleri

Bir bakanlığın strateji geliştirme başkanlığı, taşra teşkilatına yapılacak yıllık bütçe tahsisleri için yıllardır 'tüm olası alternatifleri eşzamanlı olarak değerlendirip en yüksek faydayı sağlayan seçeneği belirleme' ilkesini dikte eden bir iç mevzuat uygulamaktadır. Ancak son bütçe hazırlık döneminde, taşra birimlerinden gelen devasa veri yığını, katı zaman baskısı ve insan zihninin bilgi işleme kapasitesinin doğal sınırları nedeniyle komisyon üyeleri tüm olasılıkları analiz edememiştir. Üyeler, kusursuz ve optimum dağılımı hesaplamak için maliyetli bir araştırma sürecine girmek yerine, kurumun asgari hizmet standartlarını garanti altına alan ilk ödenek formülünü bulduklarında bu seçeneği onaylamış ve daha iyi bir alternatif olup olmadığını araştırmayı o noktada kesmişlerdir.

Yönetim bilimlerindeki karar verme kuramları dikkate alındığında, bu komisyonun sergilediği davranış örüntüsü ve altında yatan temel kuramsal varsayım aşağıdakilerden hangisinde en doğru biçimde ifade edilmiştir?

  1. Komisyon, 'kısıtlı rasyonellik' modeline uygun hareket etmiştir; karar vericiler bilişsel sınırlar nedeniyle optimizasyon yerine 'tatminkâr' (satisficing) alternatife ulaşıldığında arayışı durdurur.Answer
  2. B
    Komisyon rasyonel karar modelini uygulamış ancak veri yetersizliği kısıtı nedeniyle, optimizasyon hedefinden tamamen bağımsız olarak zorunlu ve rastgele bir alt-optimum seçim yapmak durumunda kalmıştır.
  3. C
    Süreç 'çöp tenekesi' modeline evrilmiştir; zira artan veri hacmi ve zaman baskısı, amaçları tamamen belirsizleştirerek sorunların ve çözümlerin tesadüfi olarak eşleşmesine yol açmıştır.
  4. D
    Yöneticiler karar verme aşamalarının kuramsal sıralamasını ihlal ederek, alternatiflerin sistematik analizini tamamlamadan doğrudan stratejik kontrol ve geribildirim aşamasına geçmişlerdir.
  5. E
    Durum, klasik yönetim yaklaşımının bürokratik mekanizmalarındaki katı kuralların, yöneticileri inisiyatif almaktan kaçınmaya ve sadece asgari olanı yapmaya ittiğini göstermektedir.

Answer

Karar vericilerin kısıtlı rasyonellik modeli çerçevesinde hareket ederek optimizasyon yerine tatminkâr alternatife yöneldiklerini ifade eden seçenektir.
Doğru yanıt, komisyonun kısıtlı rasyonellik modeliyle hareket ettiğini açıklayan seçenektir. Herbert Simon tarafından geliştirilen bu teori, yöneticilerin tam rasyonel olamayacağını, çünkü bilginin maliyetli, zamanın kısıtlı ve insan beyninin kapasitesinin sınırlı olduğunu belirtir. Bu nedenle karar vericiler mükemmeli (optimizasyon) aramak yerine, kendileri için yeterli olan asgari sınırları belirler ve bu sınırları aşan ilk kabul edilebilir alternatifi seçerek karar sürecini (tatminkârlık/satisficing) sonlandırırlar. Parçadaki olay örgüsü bu teorik süreci birebir yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki temel kısıtları ve davranışları tanımla.
Zaman baskısı, devasa veri yığını ve zihinsel işleme kapasitesi sınırları vurgulanmıştır. Ayrıca komisyon 'kusursuz hesaplama' yerine 'asgari standardı sağlayan ilk formülde' durmuştur.
Karar modelini belirlemek için eldeki kaynakların nasıl kullanıldığını saptamak gerekir.
2
Bu davranış kalıbını teorik modellerle eşleştir.
Tüm alternatifleri analiz edip en iyisini bulmak 'Rasyonel Model' (Optimizasyon) iken; kapasite sınırları nedeniyle asgari şartları karşılayan ilk alternatifi seçip arayışı durdurmak Herbert Simon'ın 'Kısıtlı Rasyonellik' (Bounded Rationality / Satisficing) modelinin tanımıdır.
Yönetim teorisindeki net ayrımlar sorunun çözüm anahtarıdır.

Key Concept

Kısıtlı Rasyonellik (Bounded Rationality) ve Tatminkârlık (Satisficing)
Rate this question