Question

Difficulty: HardKarar Verme Süreci ve Karar Modelleri

Rekabet Kurumu bünyesinde oluşturulan özel bir kurul, küresel ölçekte faaliyet gösteren iki teknoloji devinin birleşme talebini değerlendirmektedir. İlgili mevzuat gereği kurulun 30 gün içinde nihai bir karara varması gerekmektedir. Kurul üyeleri; birleşmenin yerel pazardaki uzun vadeli etkilerini kusursuz bir şekilde tahmin etmenin imkânsız olduğunu, toplanan verilerin eksiklikler barındırdığını ve tüm küresel pazar değişkenlerini eşzamanlı olarak işleyecek analitik kapasiteden yoksun olduklarını tespit etmiştir. Bu kısıtlar altında kurul, 'mutlak en iyi' veya 'kusursuz' bir piyasa yapısı aramak yerine, pazar rekabetini asgari düzeyde koruyacak ve yasal çerçeveyi ihlal etmeyecek 'kabul edilebilir' bir dizi ön koşul belirleyerek birleşmeye onay vermiştir.

Yönetim bilimindeki karar verme modelleri dikkate alındığında, kurulun bu yaklaşımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Karar alıcıların bilişsel kapasite sınırları ve zaman baskısı nedeniyle klasik rasyonel modelin 'fayda maksimizasyonu' ilkesi terk edilmiş, yönetsel model (kısıtlı rasyonellik) çerçevesinde 'tatminkâr' bir karar alınmıştır.Answer
  2. B
    Kısıtlı rasyonellik yaklaşımının doğası gereği, kurulun eksik bilgiyi tamamlayarak mutlak en iyi (optimal) alternatife ulaşana kadar karar sürecini ertelemesi gerekirdi.
  3. C
    Kurulun izlediği bu yol, klasik yönetim kuramlarının savunduğu evrensel nitelikteki 'en iyi tek yol' (one best way) arayışının modern örgütlerdeki kusursuz bir uygulamasıdır.
  4. D
    Süreç içerisinde karar vermenin ilk ve en önemli aşaması olan alternatiflerin geliştirilmesi adımı tamamlanmadan problemin tanımlanmasına geçildiği için hatalı bir sezgisel karar modeli işlemiştir.
  5. E
    Kurul, eldeki sınırlı bilgiyi sistematik bir biçimde işleyerek rasyonel modelin öngördüğü kusursuz çözüme ulaşmış ve gelecekteki çevresel belirsizlikleri tamamen ortadan kaldırmıştır.

Answer

Karar alıcıların bilişsel kapasite sınırları ve zaman baskısı nedeniyle klasik rasyonel modelin 'fayda maksimizasyonu' ilkesi terk edilmiş, yönetsel model (kısıtlı rasyonellik) çerçevesinde 'tatminkâr' bir karar alınmıştır.
Vakada açıkça belirtilen zaman kısıtı, eksik bilgi ve analitik kapasite sınırları, Herbert Simon tarafından geliştirilen 'Yönetsel Model'in (Kısıtlı Rasyonellik) temel unsurlarıdır. Bu modelde karar alıcılar, klasik rasyonel modelin varsaydığı gibi tüm alternatifleri kusursuzca değerlendirip faydayı maksimize eden (optimal) kararı bulamazlar. Bunun yerine, belirlenen asgari standartları karşılayan ilk 'tatminkâr' (kabul edilebilir) alternatifi seçerler. Rekabet Kurumu'nun 'mutlak en iyi' yerine 'kabul edilebilir' ön koşullarla onay vermesi, bu teorinin uygulamadaki kesin bir yansımasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Vakadaki kısıtlayıcı faktörlerin (zaman baskısı, eksik bilgi, analitik kapasite yetersizliği) analiz edilmesi.
Karar alıcıların tam rasyonel davranmalarının önünde somut ve bilişsel engeller olduğu saptanır.
Uygulanan karar verme modelinin temel dayanaklarını ve kısıtlarını belirlemek.
2
Karar alıcıların ulaştığı sonucun niteliğinin ('mutlak en iyi' yerine 'kabul edilebilir/asgari') değerlendirilmesi.
Maksimizasyon (en iyileme) yerine tatmin edici (satisficing) bir sonuca razı olunduğu tespit edilir.
Klasik rasyonel model ile yönetsel (kısıtlı rasyonel) model arasındaki temel farkı teorik olarak ortaya koymak.
3
Elde edilen bulguların Herbert Simon'ın Karar Verme Modelleri kuramındaki kavramlarla eşleştirilmesi.
Sürecin 'Kısıtlı Rasyonellik' (Yönetsel Model) kavramıyla birebir örtüştüğü sonucuna varılır.
Vakayı doğru akademik terminolojiyle isimlendirmek.

Key Concept

Kısıtlı Rasyonellik (Bounded Rationality) ve Tatminkâr Karar (Satisficing)
Rate this question