Ulusal bir teknoloji üretim tesisinin operasyon direktörü olan Ceyda Hanım, 'şebeke optimizasyonu' adlı karmaşık bir projeyi, teknik yetkinliği çok yüksek olmasına rağmen mevcut iş yükü nedeniyle isteksiz davranan başmühendis Tarık'a devretmek istemektedir. Ceyda Hanım, projenin verilerini ve analizlerini ekibe aktarırken sadece resmi otoritesine dayanmamış; aynı zamanda Tarık'ı ikna edebilmek için ona projeyi başarıyla tamamlaması halinde yüksek bir performans ikramiyesi vereceğini belirtmiştir. Bununla birlikte Ceyda Hanım, Tarık'ın baştaki tereddütlü tavrını doğrudan onun 'yeniliklere kapalı ve rahata düşkün bir kişiliğe sahip olmasıyla' açıklamış, Tarık'ın yürüttüğü diğer projelerin yarattığı yoğun zaman kısıtını hiç dikkate almamıştır. Tarık ise bu projeyi; işine duyduğu aşırı heyecan veya şirketin hedeflerini içselleştirdiği için değil, yalnızca vaat edilen ikramiyeyi almak ve şirketteki kıdem tazminatı gibi maddi kazanımlarını riske atmamak adına mecburen kabul etmiştir.
Yukarıdaki vakada yer alan yöneltme (yürütme) süreci, örgütsel davranış ve yönetim kuramları açısından analiz edildiğinde aşağıdaki ifadelerden hangisi teorik olarak kesinlikle doğrudur?
- Ceyda Hanım'ın Tarık'ın davranış nedenini yorumlama biçimi 'temel atıf hatası'na (fundamental attribution error) örnek teşkil ederken; Tarık'ın projeyi kabul etme gerekçesi örgütsel bağlılığın 'devamlılık bağlılığı' boyutuyla açıklanır.Answer
- BCeyda Hanım, Tarık'ı yöneltme sürecinde hiyerarşik konumunun ötesine geçerek French ve Raven'ın güç tipolojisindeki 'uzmanlık gücü'nü (expert power) ana etki aracı olarak kullanmıştır.
- CCeyda Hanım'ın Tarık'ın isteksizliğini yalnızca onun kişisel özelliklerine bağlaması algısal süreçlerdeki 'hale etkisi' (halo effect) ile ilgili olup, Tarık'ın kararı yüksek 'iş tatmini' düzeyini yansıtır.
- DCeyda Hanım'ın projenin teknik verilerini ekibe aktarma faaliyeti, Mintzberg'in yöneticilik rollerinden karar verici (decisional) roller kategorisindeki 'sözcülük' (spokesperson) rolü kapsamında değerlendirilir.
- ETarık'ın yeni projeyi maddi kazanımlarını kaybetmemek adına kabul etmesi, onun şirkete karşı ahlaki bir borçluluk ve vefa duygusu hissettiğini gösteren 'normatif bağlılık' (normative commitment) durumunun bir sonucudur.