Sermaye Bütçelemesi

120 questions

Question 1Question

Bir işletme, kuruluş maliyeti 12.00012.000 TL olan bir yatırım projesini değerlendirmektedir. İşletmenin bu proje için belirlediği sermaye maliyeti (iskonto oranı) %10\%10'dur. Projenin ekonomik ömrü boyunca beklenen net nakit akışları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

YıllarNet Nakit Akışı (TL)
16.600
24.840
37.986

Buna göre, projenin iskontolu geri ödeme süresi kaç yıldır?

Show answer & explanation

Answer: 2,33

Answer

Projenin maliyetinin bugünkü değer cinsinden tam olarak karşılanması 2 tam yıl ve 3. yılın üçte birlik kısmı (0,33) kadar sürdüğü için iskontolu geri ödeme süresi 2,33 yıldır.
Doğru cevap, nakit akışlarının paranın zaman değeri dikkate alınarak iskonto edilmesiyle elde edilen bugünkü değerler üzerinden hesaplanan süreyi göstermektedir. Projenin maliyeti olan 12.000 TL'nin karşılanması için 2 tam yıl (toplam 10.000 TL) ve 3. yılın bugünkü değerinin (6.000 TL) üçte biri (2.000 TL) gerektiğinden sonuç 2,33 yıldır.

Step-by-Step Solution

1
Her yılın nakit akışının bugünkü değerini hesaplama
1. Yıl: 6.000 TL, 2. Yıl: 4.000 TL, 3. Yıl: 6.000 TL
İskontolu geri ödeme süresi hesaplamasında paranın zaman değeri dikkate alınmalıdır, bu nedenle her nakit akışı PV=CF(1+r)tPV = \frac{CF}{(1+r)^t} formülü ile %10 iskonto oranı üzerinden bugüne indirgenir. (Örn: 6.600/1,101=6.0006.600 / 1,10^1 = 6.000)
2
Kümülatif bugünkü değerleri bularak yatırımı karşılayan yılı tespit etme
1. yıl sonu: 6.000 TL, 2. yıl sonu: 10.000 TL. Kalan tutar: 2.000 TL.
12.000 TL'lik başlangıç yatırımının ne kadarının geri döndüğünü görmek için yıllar itibarıyla biriken bugünkü değerler toplanır. 2. yılın sonunda projenin başlangıç maliyetini karşılamak için 2.000 TL'lik bir açık kalmıştır.
3
Kalan tutar için geçmesi gereken küsuratlı süreyi hesaplama
Süre = 2+(2.000/6.000)=2,332 + (2.000 / 6.000) = 2,33 yıl
2. yılın sonunda eksik kalan 2.000 TL'nin, 3. yılın nakit akışının bugünkü değeri olan 6.000 TL içerisindeki oranı bulunarak tam yıla (2 yıla) eklenir.

Key Concept

Sermaye bütçelemesinde yatırım projelerinin nakit akışlarının paranın zaman değeri dikkate alınarak başlangıç maliyetini ne kadar sürede karşılayacağının hesaplanmasıdır.
Question 2Question

Gama Endüstri A.Ş., kapasite artırımı amacıyla 132.000132.000 TL tutarında yeni bir üretim bandı yatırımı yapmayı planlamaktadır. Şirketin bu proje için belirlediği sermaye maliyeti (iskonto oranı) %20\%20'dir.

Projenin ekonomik ömrü boyunca sağlaması beklenen net nakit girişleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

YılNet Nakit Girişi (TL)
160.00060.000
272.00072.000
386.40086.400

Buna göre, bu projenin iskontolu geri ödeme süresi kaç yıldır?

Show answer & explanation

Answer: 2,642,64

Answer

Projenin iskontolu geri ödeme süresi 2,642,64 yıldır.
Doğru hesaplamada öncelikle her nakit girişinin %20\%20 iskonto oranı ile bugünkü değeri bulunur. 1, 2 ve 3. yılların bugünkü değerleri sırasıyla 50.00050.000 TL'dir. İkinci yılın sonunda elde edilen kümülatif tutar 100.000100.000 TL'dir ve geriye 32.00032.000 TL'lik yatırım maliyeti kalır. Üçüncü yılın 50.00050.000 TL'lik iskontolu getirisinin bu ihtiyacı karşılama oranı 32.000/50.000=0,6432.000 / 50.000 = 0,64'tür. Toplam iskontolu geri ödeme süresi 2+0,64=2,642 + 0,64 = 2,64 yıl olur.

Step-by-Step Solution

1
Her yılın net nakit girişinin %20\%20 iskonto oranı ile bugünkü değerini (BD) hesaplayın.
1. Yıl BD: 60.000/(1,20)1=50.00060.000 / (1,20)^1 = 50.000 TL
2. Yıl BD: 72.000/(1,20)2=50.00072.000 / (1,20)^2 = 50.000 TL
3. Yıl BD: 86.400/(1,20)3=50.00086.400 / (1,20)^3 = 50.000 TL
İskontolu geri ödeme yönteminde nominal nakit akışları değil, paranın zaman değeri dikkate alınarak hesaplanan bugünkü değerler kullanılır.
2
Kümülatif iskontolu nakit girişlerini toplayarak 132.000132.000 TL'lik ilk yatırım tutarına hangi yılda ulaşıldığını belirleyin.
1. Yıl Sonu Kümülatif BD: 50.00050.000 TL
2. Yıl Sonu Kümülatif BD: 50.000+50.000=100.00050.000 + 50.000 = 100.000 TL
İhtiyaç duyulan kalan tutar: 132.000100.000=32.000132.000 - 100.000 = 32.000 TL
Yatırımın tam yıl bazında ne kadar sürede geri döndüğünü ve kalan küsuratlı kısmı tespit etmek için kümülatif toplama yapılır.
3
Kalan 32.00032.000 TL'nin 3. yılın nakit akışı ile ne kadar sürede karşılanacağını interpolasyonla hesaplayın ve tam yıla ekleyin.
Kesir: 32.000/50.000=0,6432.000 / 50.000 = 0,64 yıl.
Toplam Süre: 2+0,64=2,642 + 0,64 = 2,64 yıl.
3. yılın 50.00050.000 TL'lik iskontolu nakit girişinin sadece 32.00032.000 TL'lik kısmına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu oran tam yıl değerine eklenerek net süre bulunur.

Key Concept

İskontolu Geri Ödeme Süresi, yatırımdan elde edilecek nakit girişlerinin sermaye maliyeti ile bugüne indirgenerek yatırım tutarını karşılama süresini ölçen sermaye bütçelemesi yöntemidir.
Estimated Time:1m 30s
Question 3Question

Bir üretim işletmesi, kapasite artırımına gitmek amacıyla 250.000250.000 TL tutarında bir makine yatırımı yapmayı planlamaktadır. Projenin ekonomik ömrü 33 yıl olup, işletmenin bu proje için belirlediği sermaye maliyeti (iskonto oranı) %10\%10'dur.

Projenin yıllar itibarıyla sağlayacağı net nakit girişleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

YılNet Nakit Girişi (TL)
1110.000
2121.000
3133.100

Makinenin 3. yılın sonundaki hurda değerinin 26.62026.620 TL olacağı öngörülmektedir.

Buna göre, bu yatırım projesinin Net Bugünkü Değeri (NBD) kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 70.00070.000

Answer

Projenin Net Bugünkü Değeri 70.00070.000 TL'dir.
Net Bugünkü Değer (NBD), projenin tüm nakit girişlerinin (hurda değer dahil) sermaye maliyeti üzerinden bugüne indirgenmiş değerinden, başlangıç yatırım tutarının çıkarılmasıyla bulunur.
1. yıl nakit girişi: 110.000/(1+0,10)1=100.000110.000 / (1+0,10)^1 = 100.000 TL.
2. yıl nakit girişi: 121.000/(1+0,10)2=100.000121.000 / (1+0,10)^2 = 100.000 TL.
3. yıl nakit girişi: 133.100/(1+0,10)3=100.000133.100 / (1+0,10)^3 = 100.000 TL.
3. yıl sonundaki hurda değer: 26.620/(1+0,10)3=20.00026.620 / (1+0,10)^3 = 20.000 TL.
Toplam Bugünkü Değer = 100.000+100.000+100.000+20.000=320.000100.000 + 100.000 + 100.000 + 20.000 = 320.000 TL.
NBD = 320.000250.000=70.000320.000 - 250.000 = 70.000 TL'dir.

Step-by-Step Solution

1
Her bir yılın nakit girişinin bugünkü değerini (BD) hesapla.
1. Yıl BD: 110.000/1,10=100.000110.000 / 1,10 = 100.000 TL, 2. Yıl BD: 121.000/1,21=100.000121.000 / 1,21 = 100.000 TL, 3. Yıl BD: 133.100/1,331=100.000133.100 / 1,331 = 100.000 TL.
Paranın zaman değeri kavramı gereği, gelecekteki nakit akışları sermaye maliyeti oranıyla bugüne indirgenmelidir.
2
Projenin sonundaki hurda değerin bugünkü değerini hesapla.
Hurda Değer BD: 26.620/1,331=20.00026.620 / 1,331 = 20.000 TL.
Hurda değer de 3. yılın sonunda elde edilecek bir nakit girişidir ve aynı oranda iskontolanmalıdır.
3
NBD formülünü uygula: Toplam Bugünkü Değer - Başlangıç Yatırımı.
Toplam BD = 300.000+20.000=320.000300.000 + 20.000 = 320.000 TL. NBD = 320.000250.000=70.000320.000 - 250.000 = 70.000 TL.
Net Bugünkü Değer, projenin yarattığı değerin bugünkü karşılığını bulmak için başlangıç yatırımının düşülmesiyle elde edilir.

Key Concept

Net Bugünkü Değer (NBD) Yönteminde Nakit Akışlarının ve Hurda Değerin İskontolanması
Question 4Question

Bir işletme, birbirini dışlayan (alternatif) iki yatırım projesini (Proje X ve Proje Y) değerlendirmektedir. Yapılan finansal analiz sonucunda Proje X'in Net Bugünkü Değerinin (NBD) Proje Y'den daha yüksek olduğu, ancak Proje Y'nin İç Verim Oranının (İVO) Proje X'ten daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sermaye kısıtlamasının bulunmadığı varsayılmaktadır.

İki proje değerleme yöntemi arasında ortaya çıkan bu çelişkili durumda, işletmenin hangi projeyi seçmesi gerektiği ve bu seçimin temel teorik gerekçesi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Proje X seçilmelidir; çünkü NBD yöntemi ara nakit akışlarının sermaye maliyeti oranında yeniden yatırıma dönüştürüleceğini varsayar ve firma değerindeki mutlak artışı ölçerek hissedar varlığını maksimize eder.

Answer

İşletme, NBD'si daha yüksek olan Proje X'i seçmelidir. Bunun nedeni, NBD yönteminin nakit akışlarının sermaye maliyeti üzerinden yeniden yatırıma dönüştüğünü varsayması ve firmanın piyasa değerindeki mutlak artışı temsil etmesidir.
Birbirini dışlayan projelerin değerlendirmesinde NBD ile İVO arasında bir çelişki (farklı sıralama) ortaya çıktığında, doğru karar her zaman NBD yönteminin gösterdiği projeyi seçmektir. Bunun iki temel teorik nedeni vardır: Birincisi, NBD yöntemi işletmenin temel amacı olan 'hissedar varlığını maksimize etme' hedefine doğrudan hizmet eden mutlak değer artışını ölçer. İkincisi, NBD yöntemi projenin ara yıllardaki nakit girişlerinin firmanın sermaye maliyeti oranı üzerinden yeniden yatırıma dönüştürüleceğini varsayar. İVO yönteminin projenin kendi (genellikle daha yüksek olan) İVO'su üzerinden yeniden yatırım yapılacağı varsayımı piyasa koşullarında her zaman gerçekçi değildir.

Step-by-Step Solution

1
NBD ve İVO arasındaki çelişki durumunu tanımlama.
Birbirini dışlayan projelerde, NBD ve İVO'nun projeleri farklı şekilde sıralaması ölçek veya zamanlama farklılıklarından kaynaklanır.
Değerleme yöntemlerinin projeleri farklı sıralama nedenini belirlemek kararın temelini oluşturur.
2
Yöntemlerin yeniden yatırım oranı varsayımlarını karşılaştırma.
NBD, nakit akışlarının 'sermaye maliyeti'nden yeniden yatırıma dönüştürüldüğünü varsayarken; İVO, nakit akışlarının projenin kendi 'İVO'su üzerinden yatırıma dönüştürüldüğünü varsayar.
Yeniden yatırım varsayımı, çelişki durumunda hangi yöntemin daha güvenilir olduğunu belirler. Sermaye maliyeti üzerinden yeniden yatırım varsayımı finansal piyasa gerçeklerine daha uygundur.
3
Firma değerini maksimize etme hedefine uygunluğu değerlendirme.
NBD mutlak bir değer sunduğu için hissedar varlığındaki net artışı doğrudan yansıtır. İVO ise oransal bir ölçüttür.
İşletmenin temel amacı varlık maksimizasyonudur, bu nedenle mutlak artış ölçütü tercih edilmelidir.
4
Nihai kararı verme.
NBD ve İVO çeliştiğinde her zaman NBD yönteminin sonucuna göre (Proje X) karar verilir.
NBD'nin varsayımlarının üstünlüğü ve mutlak değer yaratımını yansıtması kararı kesinleştirir.

Key Concept

NBD ve İVO Çelişkileri ve Yeniden Yatırım Oranı Varsayımı
Question 5Question

X A.Ş., birbirini dışlayan (alternatif) A ve B yatırım projelerini değerlendirmektedir. Projelerin net nakit akışları yıllık bazda tahmin edilmiş olup, firmanın sermaye maliyeti %15 olarak belirlenmiştir. Yapılan analiz sonucunda; A projesinin Net Bugünkü Değeri (NBD), B projesinden daha yüksek bulunmuştur. Öte yandan, her iki projenin de İç Verim Oranı (İVO) sermaye maliyetinden büyük olmakla birlikte, B projesinin İVO'su A projesinden daha yüksek hesaplanmıştır.

Sermaye bütçelemesi ilkelerine göre, yaşanan bu çelişkili durum karşısında alınması gereken karar ve İVO yönteminin niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İVO, yatırımın net bugünkü değerini sıfıra eşitleyen iskonto oranıdır; birbirini dışlayan projelerde firma değerini mutlak tutar olarak artıran NBD yöntemine öncelik verilerek A projesi seçilmelidir.

Answer

İVO, yatırımın net bugünkü değerini sıfıra eşitleyen iskonto oranıdır; birbirini dışlayan projelerde firma değerini mutlak tutar olarak artıran NBD yöntemine öncelik verilerek A projesi seçilmelidir.
İç Verim Oranı (İVO), bir projenin nakit girişlerinin bugünkü değerini, nakit çıkışlarının bugünkü değerine eşitleyen (Net Bugünkü Değerini sıfır yapan) iskonto oranıdır. Birbirini dışlayan (alternatif) projelerin değerlendirilmesinde NBD ve İVO yöntemleri; projelerin yatırım tutarı büyüklükleri (ölçek farkı) veya nakit akışlarının yıllara dağılımı (zamanlama farkı) nedeniyle farklı projeleri işaret edebilir. Finansal yönetimin temel amacı hisse senedi değerini (firma değerini) maksimize etmektir. NBD yöntemi projenin firmaya sağlayacağı katma değeri mutlak tutar (para) cinsinden gösterdiği için bu amaca tam olarak hizmet eder. İVO ise yeniden yatırım varsayımı ve oransal yapısı nedeniyle yanıltıcı olabilir. Bu nedenle çelişkili durumlarda daima NBD yönteminin sonucuna güvenilir ve NBD'si yüksek olan proje tercih edilir.

Step-by-Step Solution

1
İç Verim Oranı (İVO) yönteminin teorik tanımını belirlemek.
İVO, bir yatırımın nakit girişlerinin bugünkü değerini nakit çıkışlarının bugünkü değerine eşitleyen, yani Net Bugünkü Değeri (NBD) sıfır yapan iskonto oranıdır.
Seçeneklerdeki tanımlamaların doğruluğunu test etmek için temel kavram bilgisi gereklidir.
2
Birbirini dışlayan projelerde NBD ile İVO arasındaki çelişki durumunu analiz etmek.
Ölçek farkı veya nakit akışlarının zamanlaması gibi nedenlerle NBD ve İVO sıralaması farklılaşabilir. NBD projenin firmaya katacağı mutlak katma değeri, İVO ise projenin oransal getirisini gösterir.
Senaryoda verilen çelişkinin kaynağını ve niteliğini kavramak için.
3
Firma değerini maksimize etme ilkesi doğrultusunda karar vermek.
Finansal yönetimin temel amacı firma (hisse senedi) değerini maksimize etmektir. NBD yöntemi servet artışını mutlak tutar (para) olarak verdiği için bu amaca daha uygundur ve çelişki halinde daima NBD'nin işaret ettiği (NBD'si daha yüksek olan) proje seçilir.
Teorik kuralı senaryoya uygulayarak doğru yatırım kararını belirlemek için.

Key Concept

İç Verim Oranı (İVO) ve NBD Çelişkisi
Question 6Question

Sermaye bütçelemesi kararlarında, birbirini dışlayan iki farklı projenin değerlendirilmesi aşamasında Net Bugünkü Değer (NBD) ile İç Verim Oranı (İVO) yöntemleri zaman zaman birbiriyle çelişen sonuçlar verebilmektedir. Özellikle projelerin başlangıç yatırım tutarları (ölçek) veya ara nakit akışlarının zamanlaması birbirinden farklı olduğunda ortaya çıkan bu çelişki durumunda; söz konusu yöntemlerin temel teorik varsayımları ve karar kuralı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Çelişkinin temel nedeni, NBD'nin ara nakit girişlerinin sermaye maliyeti üzerinden, İVO'nun ise projenin kendi verim oranı üzerinden yeniden yatırıma dönüştürüldüğünü varsaymasıdır; mutlak değer artışını yansıttığı için karar sürecinde NBD tercih edilmelidir.

Answer

Çelişkinin temel nedeni, NBD'nin nakit girişlerinin sermaye maliyeti üzerinden, İVO'nun ise projenin kendi verim oranı üzerinden yatırıma dönüştürüldüğünü varsaymasıdır; bu nedenle karar sürecinde mutlak değer artışını gösteren NBD tercih edilmelidir.
Doğru ifade, çelişkinin temel teorik dayanağı olan yeniden yatırım oranı varsayımını tam ve eksiksiz açıklamaktadır. NBD yöntemi, proje ömrü boyunca elde edilen nakit girişlerinin firmanın sermaye maliyeti üzerinden; İVO ise bu girişlerin projenin hesaplanan iç verim oranı üzerinden tekrar yatırıma dönüştürüldüğünü varsayar. İVO'nun bu varsayımı genellikle fazla iyimser ve gerçek dışıdır. Ayrıca işletme finansında temel amaç hissedar varlığını maksimize etmek olduğundan, oransal değil mutlak fayda sağlayan Net Bugünkü Değer (NBD) yöntemi çelişkili durumlarda her zaman öncelikli karar aracıdır.

Step-by-Step Solution

1
Birbirini dışlayan projelerde İVO ve NBD yöntemlerinin neden çeliştiğini belirle.
Çelişkinin üç ana nedeni vardır: Ölçek farkı, nakit akışlarının zamanlama farkı ve ekonomik ömür farkı.
Teorik altyapıyı kavramak çelişkinin kaynağını anlamayı sağlar.
2
Yöntemlerin varsaydığı 'yeniden yatırım oranlarını' karşılaştır.
NBD yöntemi, elde edilen ara nakit girişlerinin iskonto oranı (sermaye maliyeti) üzerinden; İVO ise projenin kendi iç verim oranı üzerinden tekrar yatırıma dönüştüğünü varsayar.
İVO'nun varsayımı gerçek hayatta uygulanması çok zor olan iyimser bir varsayımdır; bu nedenle teorik bir zayıflıktır.
3
Çelişki durumunda firma değeri maksimizasyonu hedefine hangi yöntemin uyduğunu tespit et.
Finansal yönetimin temel amacı firma değerini maksimize etmektir. NBD, sağlanan değeri mutlak para birimi (TL vb.) cinsinden verdiği için bu hedefe doğrudan hizmet eder ve çelişki anında önceliklidir.
İVO'nun oransal olması, küçük ölçekli ama yüksek oranlı projeleri seçtirerek toplam servet artışını sınırlayabilir.

Key Concept

NBD ve İVO Çelişkisi ile Yeniden Yatırım Oranı Varsayımı
Question 7Question

Bir kamu iktisadi teşebbüsü (KİT), kapasite artırımı amacıyla birbirini dışlayan iki farklı üretim bandı projesini (K ve L projeleri) değerlendirmektedir. K projesinin nakit girişleri yatırımın ilk yıllarında yoğunlaşırken, L projesinin nakit girişleri ekonomik ömrünün son yıllarında daha yüksek gerçekleşmektedir. Yapılan finansal analiz sonucunda; K projesinin İç Verim Oranı (İVO), L projesinin İVO'sundan daha yüksek hesaplanmış, ancak L projesinin Net Bugünkü Değeri (NBD), K projesinin NBD'sinden daha büyük çıkmıştır.

Sermaye bütçelemesi ilkelerine göre, karar vericilerin bu iki proje arasındaki sıralama farklılığının asıl sebebini ve doğru tercih kriterini aşağıdakilerden hangisiyle açıklaması beklenir?

Show answer & explanation

Answer: Projelerin nakit akışlarının zamanlama farklılığı, ara nakit girişlerinin farklı oranlarda yeniden yatırıma dönüştürüleceği varsayımını tetiklemiştir; firma değerine mutlak katkıyı ölçen NBD yönteminin işaret ettiği L projesi seçilmelidir.

Answer

Sıralama farklılığının nedeni ara nakit girişlerinin yeniden yatırım oranı varsayımıdır ve işletme değerini maksimize etmek için Net Bugünkü Değer (NBD) yönteminin işaret ettiği proje (L projesi) seçilmelidir.
Net Bugünkü Değer (NBD) ve İç Verim Oranı (İVO) yöntemleri, nakit akışlarının zamanlaması veya proje ölçekleri farklı olduğunda çelişkili sonuçlar verebilir. NBD yöntemi, ara nakit girişlerinin firmanın sermaye maliyeti üzerinden yeniden yatırıma dönüştürüleceğini varsayarken, İVO yöntemi bu nakitlerin projenin kendi hesaplanan getirisi üzerinden yatırılacağını (genellikle aşırı iyimser bir varsayım) kabul eder. Sermaye maliyeti varsayımı finansal gerçeklere daha uygundur. Ayrıca NBD, işletmenin piyasa değerine yapılacak mutlak katkıyı ölçtüğü için, çelişki durumlarında her zaman NBD yönteminin işaret ettiği proje seçilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Sorudaki çelişkinin kaynağını tespit et.
K projesinin erken, L projesinin geç nakit girişlerine sahip olması zamanlama (timing) farklılığıdır.
Zamanlama farklılıkları, yöntemlerin yeniden yatırım oranı varsayımlarının belirginleşmesine neden olur.
2
NBD ve İVO yöntemlerinin yeniden yatırım varsayımlarını karşılaştır.
NBD ara nakitlerin sermaye maliyeti ile; İVO ise hesaplanan o yüksek İVO oranı ile yeniden yatırılacağını varsayar.
Sermaye maliyeti oranı, piyasa koşullarını daha iyi yansıtan, sürdürülebilir ve daha gerçekçi bir orandır.
3
Birbirini dışlayan projelerde karar kuralını uygula.
Firma değerine (hissedar varlığına) yapılacak mutlak katkıyı ölçtüğü için NBD yönteminin gösterdiği proje seçilmelidir.
Finansal yönetimin temel amacı işletmenin piyasa değerini maksimize etmektir ve bu amaca mutlak değer ölçütü olan NBD hizmet eder.

Key Concept

Sermaye Bütçelemesinde NBD ve İVO Çelişkileri ile Yeniden Yatırım Oranı Varsayımı
Question 8Question

Bir lojistik şirketi, eski paketleme sistemini yeni ve otonom bir sistemle değiştirmek üzere bir yatırım projesi değerlendirmektedir. Projeye ilişkin veriler aşağıda verilmiştir:

* Yeni makinenin satın alma bedeli: 800.000 TL800.000 \text{ TL}
* Kurulum ve montaj giderleri: 100.000 TL100.000 \text{ TL}
* Başlangıç net çalışma sermayesi ihtiyacı: 150.000 TL150.000 \text{ TL}
* Makinenin ekonomik ömrü: 4 yıl4 \text{ yıl}
* Amortisman yöntemi: Doğrusal (Normal) amortisman (Ekonomik ömür sonunda hurda değerin sıfır olacağı varsayımıyla)
* Yıllık nakit girişi sağlayan ek satış hasılatı: 450.000 TL450.000 \text{ TL}
* Yıllık nakit çıkışı gerektiren ek faaliyet giderleri: 120.000 TL120.000 \text{ TL}
* 4. yılın sonundaki beklenen hurda satış değeri: 100.000 TL100.000 \text{ TL}
* Kurumlar vergisi oranı: %20\%20

Proje bitiminde başlangıçtaki net çalışma sermayesi ihtiyacının tamamı serbest kalarak işletmeye geri dönecektir.

Buna göre, bu yatırım projesinin 4. yıl sonundaki toplam net nakit akışı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 539.000539.000

Answer

Projenin 4. yılı sonundaki toplam net nakit akışı 539.000 TL539.000 \text{ TL}'dir.
Yatırım projelerinde son yıl nakit akışı üç temel bileşenden oluşur: 1) O yılın olağan faaliyet nakit akışı, 2) Varlığın hurda satışından elde edilen vergi sonrası net giriş, 3) Başlangıçta yatırılan net çalışma sermayesinin geri dönüşü. Yıllık amortisman (800.000+100.000)/4=225.000 TL(800.000+100.000)/4 = 225.000 \text{ TL}'dir. Faaliyet nakit akışı hesaplamasında net kâr bulunduktan sonra amortisman eklenir: (450.000120.000225.000)×(10,20)+225.000=309.000 TL(450.000 - 120.000 - 225.000) \times (1 - 0,20) + 225.000 = 309.000 \text{ TL}. Ekonomik ömrünü doldurmuş (defter değeri sıfır olan) varlığın hurda satışından doğan vergi sonrası nakit girişi 100.000×(10,20)=80.000 TL100.000 \times (1 - 0,20) = 80.000 \text{ TL}'dir. Proje başında bağlanan çalışma sermayesinin dönüşü ise 150.000 TL150.000 \text{ TL}'dir. Toplam 4. yıl net nakit akışı 309.000+80.000+150.000=539.000 TL309.000 + 80.000 + 150.000 = 539.000 \text{ TL} olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Yıllık amortisman tutarının hesaplanması
Amortisman Tutarı =(800.000+100.000)/4=225.000 TL= (800.000 + 100.000) / 4 = 225.000 \text{ TL}
Amortisman, vergi matrahını azaltan ancak nakit çıkışı gerektirmeyen bir gider olduğu için faaliyet nakit akışını doğrudan etkiler.
2
Faaliyet nakit akışının hesaplanması
Vergi Öncesi Kâr =450.000120.000225.000=105.000 TL= 450.000 - 120.000 - 225.000 = 105.000 \text{ TL}. Kurumlar Vergisi =105.000×0,20=21.000 TL= 105.000 \times 0,20 = 21.000 \text{ TL}. Net Kâr =105.00021.000=84.000 TL= 105.000 - 21.000 = 84.000 \text{ TL}. Faaliyet Nakit Akışı =NetKa^r+Amortisman=84.000+225.000=309.000 TL= Net Kâr + Amortisman = 84.000 + 225.000 = 309.000 \text{ TL}
Nakit akışını bulmak için muhasebesel net kâra, nakit çıkışı yaratmayan amortisman gideri geri eklenmelidir.
3
Hurda değerin vergi sonrası net tutarının hesaplanması
Defter değeri sıfır olduğu için hurda satış bedelinin tamamı vergiye tabidir. Satıştan doğan vergi =100.000×0,20=20.000 TL= 100.000 \times 0,20 = 20.000 \text{ TL}. Net Hurda Nakit Girişi =100.00020.000=80.000 TL= 100.000 - 20.000 = 80.000 \text{ TL}
Proje sonunda elde edilen hurda gelirinden, ilgili vergi yükümlülüğü düşülerek gerçek nakit girişi bulunmalıdır.
4
4. yıl sonu toplam net nakit akışının hesaplanması
Toplam Nakit Akışı =FaaliyetNakitAkıs\cı+NetHurdaDeg˘er+C\calıs\cmaSermayesiDo¨nu¨s\cu¨= Faaliyet Nakit Akışı + Net Hurda Değer + Çalışma Sermayesi Dönüşü. Toplam Nakit Akışı =309.000+80.000+150.000=539.000 TL= 309.000 + 80.000 + 150.000 = 539.000 \text{ TL}
Son yıl nakit akışı; o yılın faaliyet nakit akışı, hurda değerin vergi sonrası net tutarı ve serbest kalan net çalışma sermayesinin toplamından oluşur.

Key Concept

Sermaye Bütçelemesinde Nakit Akışlarının Belirlenmesi

Alternative Method

Faaliyet nakit akışını bulmak için vergi kalkanı (tax shield) formülü kullanılabilir: FNA=(EldeEdilenNakitGiris\ciNakitC\cıkıs\cıGerektirenGiderler)×(1VergiOranı)+(Amortisman×VergiOranı)FNA = (Elde Edilen Nakit Girişi - Nakit Çıkışı Gerektiren Giderler) \times (1 - Vergi Oranı) + (Amortisman \times Vergi Oranı). Bu pratik formülle FNA=(450.000120.000)×0,80+(225.000×0,20)=264.000+45.000=309.000 TLFNA = (450.000 - 120.000) \times 0,80 + (225.000 \times 0,20) = 264.000 + 45.000 = 309.000 \text{ TL} olarak doğrudan hesaplanabilir. Sonrasında hurda değer (80.000 TL80.000 \text{ TL}) ve çalışma sermayesi dönüşü (150.000 TL150.000 \text{ TL}) eklenerek sonuca ulaşılır.
Estimated Time:2m 0s
Question 9Question

Bir işletme, 450.000 TL450.000 \text{ TL} maliyetle yeni bir üretim hattı kurmayı planlamaktadır. Bu yatırımın ekonomik ömrü 55 yıl olup, yatırım tutarının tamamı doğrusal (normal) amortisman yöntemiyle 55 yılda itfa edilecektir.

Yatırımın faaliyete geçebilmesi için başlangıçta 80.000 TL80.000 \text{ TL} net işletme sermayesine ihtiyaç duyulmaktadır. Projenin her yıl 200.000 TL200.000 \text{ TL} ek satış geliri ve amortisman hariç 60.000 TL60.000 \text{ TL} ek nakit faaliyet gideri yaratması beklenmektedir. Projenin 5.5. yılın sonundaki hurda değerinin (piyasa değerinin) 50.000 TL50.000 \text{ TL} olacağı öngörülmektedir.

Kurumlar vergisi oranının %20\%20 olduğu varsayımı altında, bu yatırım projesinin 5.5. yıl sonundaki toplam net nakit akışı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 250.000

Answer

Projenin 5. yıl sonundaki toplam net nakit akışı 250.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, projenin 5.5. yılındaki faaliyet nakit akışı (130.000 TL130.000 \text{ TL}), defter değeri sıfırlanmış yatırımın hurda satışından elde edilen vergi sonrası net giriş (40.000 TL40.000 \text{ TL}) ve serbest kalan net işletme sermayesi tutarının (80.000 TL80.000 \text{ TL}) toplamından oluşmaktadır (130.000+40.000+80.000=250.000 TL130.000 + 40.000 + 80.000 = 250.000 \text{ TL}).

Step-by-Step Solution

1
Yıllık amortisman tutarının hesaplanması
450.000/5=90.000 TL450.000 / 5 = 90.000 \text{ TL}
Faaliyet nakit akışını bulabilmek için vergi matrahından düşülecek amortisman gideri bilinmelidir.
2
Yıllık faaliyet nakit akışının hesaplanması
Vergi Öncesi Kâr = 200.00060.00090.000=50.000 TL200.000 - 60.000 - 90.000 = 50.000 \text{ TL}. Net Kâr = 50.000×(10.20)=40.000 TL50.000 \times (1 - 0.20) = 40.000 \text{ TL}. Faaliyet Nakit Akışı = Net Kâr + Amortisman = 40.000+90.000=130.000 TL40.000 + 90.000 = 130.000 \text{ TL}.
Amortisman nakit çıkışı gerektirmeyen bir gider olduğu için net kâra tekrar eklenir. Projenin 5.5. yılında faaliyetlerinden elde edeceği nakit girişi budur.
3
Proje sonu (Terminal) nakit akışlarının hesaplanması
Hurda Değerin Vergi Sonrası Nakit Girişi = 50.000(50.000×0.20)=40.000 TL50.000 - (50.000 \times 0.20) = 40.000 \text{ TL}. İşletme Sermayesi Geri Dönüşü = 80.000 TL80.000 \text{ TL}. Toplam Proje Sonu CF = 120.000 TL120.000 \text{ TL}.
Proje bittiğinde defter değeri sıfır olan makine satılır ve satış kârı vergilendirilir. Ayrıca başlangıçta bağlanan işletme sermayesi serbest kalır.
4
5. yıl toplam net nakit akışının bulunması
130.000 (Faaliyet CF)+120.000 (Proje Sonu CF)=250.000 TL130.000 \text{ (Faaliyet CF)} + 120.000 \text{ (Proje Sonu CF)} = 250.000 \text{ TL}.
5.5. yıl sonunda hem olağan faaliyet nakit akışı hem de yatırımın tasfiyesinden doğan nakit akışları birlikte elde edilir.

Key Concept

Sermaye bütçelemesinde yatırım, faaliyet ve hurda değeri nakit akışlarının belirlenmesi
Estimated Time:2m 0s
Question 10Question

Bir işletme, üretim hattı için birbirinin yerine kullanılabilecek, farklı ekonomik ömürlere sahip iki makine alternatifini değerlendirmektedir. İlgili makinelerin bugünkü değere indirgenmiş toplam maliyetleri (NBD) ve ekonomik ömürleri aşağıda verilmiştir:

MakineToplam İndirgenmiş Maliyet (NBD)Ekonomik Ömür
X Makinesi189.500189.500 TL55 yıl
Y Makinesi293.150293.150 TL88 yıl

İşletmenin sermaye maliyeti %10\%10'dur. (Sermaye maliyeti %10\%10 için 55 yıllık anüite iskonto faktörü 3,793,79; 88 yıllık anüite iskonto faktörü 5,335,33 olarak alınacaktır.)

Buna göre, maliyet minimizasyonu açısından Yıllık Eşdeğer Maliyet (YEM) yöntemine göre hangi makine tercih edilmelidir ve bu makinenin yıllık eşdeğer maliyeti kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: X makinesi tercih edilmelidir; yıllık eşdeğer maliyeti 50.00050.000 TL'dir.

Answer

X makinesi tercih edilmelidir; çünkü anüite faktörüne bölünerek bulunan yıllık eşdeğer maliyeti 50.00050.000 TL'dir ve diğer alternatiften daha düşüktür.
Yıllık eşdeğer maliyet, bir projenin toplam bugünkü maliyetinin anüite iskonto faktörüne bölünmesiyle bulunur. X makinesinin yıllık eşdeğer maliyeti 189.500/3,79=50.000189.500 / 3,79 = 50.000 TL iken; Y makinesinin yıllık eşdeğer maliyeti 293.150/5,33=55.000293.150 / 5,33 = 55.000 TL olarak hesaplanır. İşletme maliyetlerini minimize etmek isteyeceği için 50.00050.000 TL'lik yıllık maliyeti olan X makinesini tercih etmelidir.

Step-by-Step Solution

1
X makinesi için Yıllık Eşdeğer Maliyetin hesaplanması
189.500/3,79=50.000189.500 / 3,79 = 50.000 TL
Farklı ömürlü projelerin karşılaştırılmasında toplam bugünkü maliyet, o projenin ekonomik ömrüne ait anüite iskonto faktörüne bölünerek yıllık maliyete dönüştürülür.
2
Y makinesi için Yıllık Eşdeğer Maliyetin hesaplanması
293.150/5,33=55.000293.150 / 5,33 = 55.000 TL
Alternatifler arasında adil bir kıyaslama yapabilmek için diğer makinenin de kendi ömrüne denk gelen faktör kullanılarak yıllık maliyeti bulunmalıdır.
3
Alternatiflerin karşılaştırılması ve uygun olanın seçilmesi
X makinesi (50.00050.000 TL) < Y makinesi (55.00055.000 TL) olduğu için X makinesi seçilir.
Makine alımı gibi bir maliyet kararında firma açısından en rasyonel tercih, yıllık eşdeğer maliyeti en düşük olan alternatife yatırım yapmaktır.

Key Concept

Farklı ekonomik ömürlere sahip yatırım projelerinin karşılaştırılmasında paranın zaman değerini dikkate alan Yıllık Eşdeğer Maliyet hesaplaması
Question 11Question

Bir teknoloji şirketi, piyasaya süreceği yeni bir yazılım için birbirini dışlayan iki farklı geliştirme stratejisini (Alfa ve Beta) değerlendirmektedir. Alfa stratejisi görece düşük bir başlangıç yatırımı gerektirip nakit girişlerinin büyük kısmını ilk yıllarda sağlarken; Beta stratejisi yüksek bir başlangıç yatırımı gerektirmekte ve nakit girişlerinin büyük kısmı son yıllarda gerçekleşmektedir. Yapılan finansal analizde Alfa'nın İç Verim Oranı (İVO) daha yüksek çıkarken, şirketin cari sermaye maliyeti dikkate alındığında Beta'nın Net Bugünkü Değeri (NBD) daha yüksek hesaplanmıştır.

Bu iki değerleme yöntemi arasında ortaya çıkan sıralama çelişkisinin temel teorik nedeni ve işletmenin değerini maksimize etmek için vermesi gereken karar aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Çelişkinin temel nedeni, her iki yöntemin ara nakit girişleri için farklı yeniden yatırım oranları (NBD'de sermaye maliyeti, İVO'da ise iç verim oranı) varsaymasıdır; işletme değerini maksimize etmek için NBD'si yüksek olan Beta stratejisi seçilmelidir.

Answer

Doğru yanıt, çelişkinin temel nedeninin yeniden yatırım oranı varsayımlarındaki farklılık olduğunu ve mutlak zenginlik artışı için NBD'si yüksek olan Beta stratejisinin seçilmesi gerektiğini belirten ifadedir.
Birbirini dışlayan projelerin değerlendirilmesinde İVO ve NBD yöntemleri, projelerin nakit akışı zamanlamaları veya yatırım ölçekleri farklı olduğunda çelişkili sonuçlar verebilir. NBD yöntemi ara nakit girişlerinin işletmenin sermaye maliyeti üzerinden yeniden yatırılacağını varsayarken, İVO yöntemi bu nakitlerin projenin kendi yüksek İVO'su üzerinden yeniden yatırılacağını varsayar. NBD'nin sermaye maliyeti varsayımı finansal piyasa gerçeklerine daha uygun olduğundan ve NBD işletmenin mutlak değerini (zenginliğini) doğrudan maksimize etmeyi hedeflediğinden, çelişki durumlarında her zaman NBD yönteminin sonucuna göre karar verilmeli ve Beta stratejisi seçilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Projeler arasındaki temel yapısal farkları analiz etme.
Alfa ve Beta stratejileri arasında başlangıç yatırım tutarı (ölçek farkı) ve nakit girişlerinin zamanlaması (erken vs. geç tahsilat) açısından belirgin farklılıklar olduğu tespit edilmiştir.
Bu iki temel farklılık (ölçek ve zamanlama), NBD ve İVO yöntemlerinin birbiriyle çelişmesine zemin hazırlayan koşullardır.
2
Yöntemlerin varsayımsal farklılıklarını değerlendirme.
NBD yöntemi ara dönem nakit akışlarının piyasadaki genel getiri oranı olan sermaye maliyeti üzerinden, İVO ise projenin kendi yüksek iç verim oranı üzerinden yeniden yatırıma dönüştürüleceğini varsayar.
Teorik çelişkinin ana nedeni bu gizli yeniden yatırım oranı varsayımıdır.
3
İşletme değerini maksimize edecek nihai karar kuralını uygulama.
Firma değerini maksimize etmek her zaman NBD'nin mutlak değerine odaklanmayı gerektirir; bu nedenle NBD sonucu tercih edilmelidir.
İVO oransal bir getiri ölçütü olduğundan, farklı ölçeklerdeki projelerde firmaya katılacak mutlak tutarı (zenginlik artışını) tam olarak yansıtamaz.

Key Concept

NBD ve İVO Çelişkisinde Yeniden Yatırım Oranı Varsayımı
Question 12Question

Bir işletmenin önümüzdeki yıl için ayırdığı sermaye bütçesi (sermaye tavanı) 10.000.000 TL10.000.000 \text{ TL}'dir. İşletmenin değerlendirdiği, birbirinden bağımsız ve bölünemez nitelikteki dört yatırım projesine ilişkin başlangıç yatırım tutarları ve beklenen Net Bugünkü Değer (NBD) tutarları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

ProjeBaşlangıç Yatırım TutarıNet Bugünkü Değer (NBD)
I7.000.000 TL7.000.000 \text{ TL}2.100.000 TL2.100.000 \text{ TL}
II5.000.000 TL5.000.000 \text{ TL}1.400.000 TL1.400.000 \text{ TL}
III5.000.000 TL5.000.000 \text{ TL}1.350.000 TL1.350.000 \text{ TL}
IV3.000.000 TL3.000.000 \text{ TL}600.000 TL600.000 \text{ TL}

İşletmenin temel amacı firma değerini maksimize etmek olduğuna göre, bu kısıtlı sermaye durumunda hangi proje veya projeler bileşimi kabul edilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Proje II ve Proje III

Answer

Proje II ve Proje III bileşimi kabul edilmelidir.
Sermaye rasyonlamasında temel hedef, verilen bütçe sınırı içinde kalınarak ulaşılabilecek en yüksek toplam Net Bugünkü Değeri (NBD) elde etmektir. 10.000.000 TL bütçe ile yapılabilecek geçerli kombinasyonlar arasında Proje II ve Proje III'ün birlikte seçilmesi toplamda 2.750.000 TL (1.400.000+1.350.0001.400.000 + 1.350.000) değer yaratarak maksimum faydayı sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Olası proje kombinasyonlarının toplam yatırım tutarlarını hesaplayarak 10.000.000 TL bütçe kısıtına uyup uymadığını kontrol etmek.
I+II (12.000.000 TL), I+III (12.000.000 TL) ve II+III+IV (13.000.000 TL) bütçeyi aştığı için elenir.
Sermaye rasyonlamasında öncelikli kısıt bütçe tavanının aşılmamasıdır.
2
Bütçe içinde kalan geçerli kombinasyonların toplam Net Bugünkü Değerlerini (NBD) hesaplamak.
Yalnızca I: 2.100.000 TL. I+IV: 2.100.000 + 600.000 = 2.700.000 TL. II+III: 1.400.000 + 1.350.000 = 2.750.000 TL.
Amaç firmanın toplam değerini maksimize eden kombinasyonu bulmaktır.
3
En yüksek toplam NBD'ye sahip geçerli kombinasyonu seçmek.
2.750.000 TL ile en yüksek değere sahip olan II ve III numaralı projeler birlikte seçilir.
Tek başına en yüksek NBD'ye sahip olan Proje I yerine, birlikte daha fazla değer yaratan II ve III projeleri tercih edilmelidir.

Key Concept

Sermaye rasyonlaması durumunda bölünebilir olmayan projeler arasında, bütçe kısıtı dahilinde toplam Net Bugünkü Değeri (NBD) maksimize eden bileşim seçilir.
Question 13Question

Bir teknoloji hizmetleri şirketi, veri merkezi altyapısını yenilemek için 300.000300.000 TL tutarında bir başlangıç yatırımı yapmayı planlamaktadır. Projenin ekonomik ömrü 33 yıl olup, şirketin bu proje için belirlediği sermaye maliyeti (iskonto oranı) %10\%10'dur. Projeye ilişkin beklenen nakit akışları ve hurda değer bilgileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

YılNet Nakit Akışı (TL)Hurda Değer (TL)
1110.000110.000-
2121.000121.000-
3133.100133.10026.62026.620

Buna göre, bu yatırım projesinin Net Bugünkü Değeri (NBD) kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 20.00020.000

Answer

Bu yatırım projesinin Net Bugünkü Değeri (NBD) 20.00020.000 TL'dir.
Net Bugünkü Değer hesaplanırken her dönemin nakit girişi ilgili dönemin iskonto faktörüne bölünerek bugüne indirgenir. 110.000/1,1=100.000110.000/1,1 = 100.000 TL, 121.000/1,21=100.000121.000/1,21 = 100.000 TL ve 133.100/1,331=100.000133.100/1,331 = 100.000 TL olarak bulunur. Üçüncü yılın sonundaki hurda değer de aynı şekilde bugüne indirgenir: 26.620/1,331=20.00026.620/1,331 = 20.000 TL. Toplam nakit girişlerinin bugünkü değeri 320.000320.000 TL olur. Başlangıç yatırımı olan 300.000300.000 TL çıkarıldığında Net Bugünkü Değer 20.00020.000 TL olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Her bir yılın net nakit akışlarının bugünkü değerini (BD) hesaplayın.
1. Yıl BD = 110.000/(1+0,10)1=100.000110.000 / (1+0,10)^1 = 100.000 TL
2. Yıl BD = 121.000/(1+0,10)2=100.000121.000 / (1+0,10)^2 = 100.000 TL
3. Yıl BD = 133.100/(1+0,10)3=100.000133.100 / (1+0,10)^3 = 100.000 TL
Gelecekte elde edilecek nakit girişlerinin bugünkü satın alma gücüne indirgenmesi gerekir.
2
Ekonomik ömür sonundaki hurda değerin bugünkü değerini hesaplayın.
Hurda Değer BD = 26.620/(1+0,10)3=20.00026.620 / (1+0,10)^3 = 20.000 TL
Hurda değer 3. yılın sonunda elde edileceği için 3 yıllık iskonto faktörü ile bugünkü değere indirgenmelidir.
3
Nakit girişlerinin toplam bugünkü değerini bulun.
Toplam BD = 100.000+100.000+100.000+20.000=320.000100.000 + 100.000 + 100.000 + 20.000 = 320.000 TL
Projenin yaratacağı tüm nakit girişlerinin bugünkü toplam değeri elde edilir.
4
Net Bugünkü Değeri (NBD) hesaplamak için toplam bugünkü değerden başlangıç yatırım tutarını çıkarın.
NBD = 320.000300.000=20.000320.000 - 300.000 = 20.000 TL
NBD, yatırımın yaratacağı toplam değerden maliyetinin çıkarılmasıyla bulunur.

Key Concept

Net Bugünkü Değer (NBD) Yönteminde Nakit Akışları ve Hurda Değer İskontosu
Question 14Question

Büyük ölçekli bir üretim işletmesinde finansman yöneticisi olarak görev yapan Kaan Bey, işletmenin pazar payını artırmak amacıyla farklı departmanlardan gelen kapasite artırımı ve yeni ürün hattı önerilerini toplamış, ön elemeden geçirerek uygulanabilir nitelikteki potansiyel yatırım projelerini belirlemiştir.

Sermaye bütçelemesi sürecinin standart aşamaları dikkate alındığında, Kaan Bey'in söz konusu projeleri değerleme yöntemlerine (NBD, İVO vb.) tabi tutmadan önce gerçekleştirmesi gereken bir sonraki temel adım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Projelerin ekonomik ömürleri boyunca yaratacağı ilgili nakit giriş ve çıkışlarının (ilk yatırım, faaliyet dönemi ve hurda değer) tahmin edilmesi

Answer

Projelerin ekonomik ömürleri boyunca yaratacağı ilgili nakit giriş ve çıkışlarının (ilk yatırım, faaliyet dönemi ve hurda değer) tahmin edilmesi.
Sermaye bütçelemesi süreci birbirini izleyen temel aşamalardan oluşur: Proje fikirlerinin oluşturulması, ilgili nakit akışlarının tahmin edilmesi, projelerin değerleme kriterleri (NBD, İVO vb.) ile değerlendirilip seçilmesi, projenin uygulanması ve son olarak sonuçların denetimi. Soru metninde Kaan Bey'in proje fikirlerini toplayıp alternatifleri belirlediği (1. aşama) belirtilmektedir. Değerleme (3. aşama) işlemine geçilebilmesi için öncelikle bu projelerin ilk yatırım tutarlarının, ekonomik ömürleri boyunca sağlayacakları net faaliyet nakit girişlerinin ve proje sonundaki hurda değer/işletme sermayesi dönüşlerinin eksiksiz bir biçimde tahmin edilmesi gerekmektedir. Nakit akışları bilinmeden hiçbir değerleme yöntemi uygulanamaz.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki bağlamdan sermaye bütçelemesi sürecinin hangi aşamasında olunduğunu belirleme.
Yönetici proje önerilerini toplamış ve potansiyel yatırım alternatiflerini belirlemiştir. Bu durum 'Yatırım projelerinin aranması ve bulunması (Fikir yaratma)' aşamasının tamamlandığını gösterir.
Sürecin neresinde olduğumuzu bilmek, bir sonraki adımı doğru tespit etmek için zorunludur.
2
Sermaye bütçelemesi sürecinin standart aşamalarını sırasıyla hatırlama.
Aşamalar sırasıyla: 1- Proje fikirlerinin bulunması, 2- Nakit akışlarının tahmin edilmesi, 3- Projelerin değerlendirilmesi (NBD, İVO vb.), 4- Uygulama, 5- Denetim/Geri besleme.
Soruda sorulan 'bir sonraki adım' dizilimini doğrulamak için teorik çerçevenin bilinmesi gerekir.
3
Birinci aşama (Fikir yaratma) ile üçüncü aşama (Değerleme) arasında yer alan adımı tespit etme.
Değerleme yöntemlerinin (Net Bugünkü Değer, İç Verim Oranı) formüllerinde kullanılacak olan veriler nakit akışlarıdır. Dolayısıyla ikinci adım nakit akışlarının tahmin edilmesidir.
Matematiksel olarak nakit giriş ve çıkışları bilinmeden iskonto işlemleri yapılamaz.

Key Concept

Sermaye bütçelemesinde aşamaların sırası ve nakit akışı tahmini
Question 15Question

Bir kamu kurumu, atık su arıtma tesisi için ekonomik ömürleri birbirinden farklı olan iki alternatif filtreleme sistemini değerlendirmektedir. İlgili sistemlerin maliyet verileri ve kurumun sermaye maliyetine uygun anüite bugünkü değer çarpanları aşağıda verilmiştir:

VerilerSistem XSistem Y
İlk Yatırım Tutarı450.000450.000 TL600.000600.000 TL
Yıllık İşletme Gideri50.00050.000 TL60.00060.000 TL
Ekonomik Ömür44 yıl55 yıl
Anüite Bugünkü Değer Çarpanı3,03,04,04,0

Yıllık Eşdeğer Gider (Maliyet) Yöntemi'ne göre, bu iki sistemin yıllık eşdeğer maliyetleri sırasıyla kaç TL'dir ve maliyet minimizasyonu açısından hangisi tercih edilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Sistem X: 200.000200.000 TL, Sistem Y: 210.000210.000 TL; Sistem X tercih edilmelidir.

Answer

Sistemlerin yıllık eşdeğer maliyetleri Sistem X için 200.000 TL, Sistem Y için 210.000 TL'dir. Daha düşük maliyetli olduğu için Sistem X tercih edilmelidir.
Sistem X için yıllık eşdeğer maliyet, ilk yatırımın anüite çarpanına bölünmesi (450.000/3,0=150.000450.000 / 3,0 = 150.000) ve işletme giderinin eklenmesiyle (150.000+50.000=200.000150.000 + 50.000 = 200.000 TL) bulunur. Sistem Y için aynı işlem uygulandığında (600.000/4,0)+60.000=210.000600.000 / 4,0) + 60.000 = 210.000 TL elde edilir. Rasyonel karar kriteri gereği düşük maliyetli olan Sistem X seçilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Sistem X'in Yıllık Eşdeğer Maliyetini (YEM) hesapla.
YEM_X = (450.000 / 3,0) + 50.000 = 150.000 + 50.000 = 200.000 TL.
Yıllık eşdeğer maliyet, ilk yatırım tutarının anüite çarpanına bölünerek yıllıklandırılması ve üzerine zaten yıllık bazda olan işletme giderinin eklenmesiyle bulunur.
2
Sistem Y'nin Yıllık Eşdeğer Maliyetini (YEM) hesapla.
YEM_Y = (600.000 / 4,0) + 60.000 = 150.000 + 60.000 = 210.000 TL.
Sistem X ile aynı mantık kullanılarak alternatif sistemin katlanılabilir yıllık eşdeğer yükü bulunur.
3
Sonuçları karşılaştır ve karar ver.
200.000 TL < 210.000 TL olduğundan Sistem X tercih edilmelidir.
Maliyet odaklı kararlarda rasyonel yönetici en düşük yıllık eşdeğer gidere sahip olan alternatifi seçer.

Key Concept

Farklı ekonomik ömre sahip birbirini dışlayan yatırım projelerinin karşılaştırılmasında Yıllık Eşdeğer Gider (Maliyet) Yönteminin kullanılması.
Question 16Question

Bir büyükşehir belediyesi, trafik akışını iyileştirmek amacıyla yeni bir "Akıllı Sinyalizasyon Sistemi" projesini değerlendirmektedir. Projenin nakit akışları ve belediyenin sermaye maliyetine (%10\%10) uygun iskonto faktörleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

YılNakit Akışı (TL)İskonto Faktörü
00500.000-500.0001,001,00
11100.000100.0000,910,91
22200.000200.0000,830,83
33300.000300.0000,750,75

Sistemin 3.3. yılın sonunda tablodaki faaliyet nakit akışlarına ek olarak 50.00050.000 TL hurda değeri (kalıntı değer) olacağı öngörülmektedir.

Buna göre, bu projenin Net Bugünkü Değeri (NBD) kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 19.50019.500

Answer

Projenin Net Bugünkü Değeri 19.50019.500 TL'dir.
Doğru hesaplamada projenin 33 yıllık faaliyet nakit girişleri (91.00091.000 + 166.000166.000 + 225.000225.000 = 482.000482.000 TL) ve 3.3. yılın sonundaki hurda değeri (50.000×0,75=37.50050.000 \times 0,75 = 37.500 TL) bugünkü değere indirgenmiştir. Toplam nakit girişlerinin bugünkü değeri 519.500519.500 TL olup, 500.000500.000 TL ilk yatırım maliyetinin çıkarılmasıyla NBD 19.50019.500 TL olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Faaliyet nakit akışlarının bugünkü değerini hesaplama
1. Yıl: 100.000×0,91=91.000100.000 \times 0,91 = 91.000 TL, 2. Yıl: 200.000×0,83=166.000200.000 \times 0,83 = 166.000 TL, 3. Yıl: 300.000×0,75=225.000300.000 \times 0,75 = 225.000 TL. Toplam = 482.000482.000 TL.
Gelecekte elde edilecek nakit girişlerinin bugünkü değerini bulmak için ilgili yılın iskonto faktörü ile çarpılması gerekir.
2
Hurda değerin bugünkü değerini hesaplama
3. Yıl Hurda Değeri: 50.000×0,75=37.50050.000 \times 0,75 = 37.500 TL.
Ekonomik ömür sonunda elde edilecek hurda gelir de bir nakit girişidir ve projenin bittiği yılın iskonto faktörü ile bugünkü değere indirgenmelidir.
3
Net Bugünkü Değeri (NBD) hesaplama
NBD = (482.000+37.500)500.000=19.500(482.000 + 37.500) - 500.000 = 19.500 TL.
NBD, yatırımın sağladığı tüm nakit girişlerinin bugünkü değerinden, ilk yatırım tutarının (nakit çıkışının) çıkarılması ile bulunur.

Key Concept

Sermaye bütçelemesinde Net Bugünkü Değer hesaplanırken projenin tüm faaliyet nakit girişleri ve ömür sonundaki hurda değeri paranın zaman değeri dikkate alınarak iskonto edilmeli ve ilk yatırım maliyetinden çıkarılmalıdır.
Question 17Question

Bir yenilenebilir enerji şirketi, kurumsal bir müşterisinin tesisine kurulacak yeni bir Güneş Enerjisi Santrali (GES) projesini değerlendirmektedir. Projeye ilişkin öngörülen nakit akışları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

KalemTutar
Başlangıç Yatırımı (C0C_0)400.000400.000 TL
1. Yıl Sonu Net Nakit Girişi110.000110.000 TL
2. Yıl Sonu Net Nakit Girişi121.000121.000 TL
3. Yıl Sonu Net Nakit Girişi133.100133.100 TL
3. Yıl Sonu Hurda Değeri266.200266.200 TL

Şirketin bu proje için belirlediği sermaye maliyeti (iskonto oranı) %10\%10'dur.

Buna göre, GES projesinin Net Bugünkü Değeri (NBD) kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 100.000100.000

Answer

Projenin Net Bugünkü Değeri 100.000 TL'dir.
Net Bugünkü Değer hesaplanırken her yılın nakit girişleri (iskonto oranı kullanılarak) bugüne indirgenir ve toplanır. Son yıla ait faaliyet nakit girişine hurda değer de eklenerek iskonto edilmelidir. (110.000/1,1)+(121.000/1,21)+((133.100+266.200)/1,331)(110.000/1,1) + (121.000/1,21) + ((133.100+266.200)/1,331) işlemi sonucu nakit girişlerinin bugünkü değeri 500.000500.000 TL bulunur. NBD formülü gereği bu tutardan 400.000400.000 TL'lik başlangıç yatırımı düşüldüğünde proje değeri 100.000100.000 TL olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
1. Yıl nakit girişinin bugünkü değerini (BD) hesaplamak
110.000/(1+0,10)1=110.000/1,1=100.000110.000 / (1 + 0,10)^1 = 110.000 / 1,1 = 100.000 TL
Gelecekteki nakit akışını %10\%10 iskonto oranıyla bugüne indirgemek için.
2
2. Yıl nakit girişinin bugünkü değerini hesaplamak
121.000/(1+0,10)2=121.000/1,21=100.000121.000 / (1 + 0,10)^2 = 121.000 / 1,21 = 100.000 TL
İkinci yıldaki nakit akışını paranın zaman değerini dikkate alarak indirgemek için.
3
3. Yıl toplam nakit girişinin (faaliyet nakit girişi + hurda değer) bugünkü değerini hesaplamak
(133.100+266.200)/(1+0,10)3=399.300/1,331=300.000(133.100 + 266.200) / (1 + 0,10)^3 = 399.300 / 1,331 = 300.000 TL
Proje sonunda elde edilen hem faaliyet nakdini hem de hurda satışı gelirini toplayıp %10\%10 oranıyla 3 yıl geriye indirgemek için.
4
Net Bugünkü Değeri (NBD) hesaplamak
(100.000+100.000+300.000)400.000=500.000400.000=100.000(100.000 + 100.000 + 300.000) - 400.000 = 500.000 - 400.000 = 100.000 TL
NBD kuralı gereği, projenin sağladığı nakit girişlerinin bugünkü değerinden, başlangıç yatırım tutarının (nakit çıkışının) çıkarılması gerekir.

Key Concept

Net Bugünkü Değer (NBD) hesaplamasında nakit girişlerinin (hurda değer dâhil) iskonto edilmesi ve brüt bugünkü değerden başlangıç yatırımının çıkarılması
Question 18Question

Bir imalat şirketi, kapasite artırımı amacıyla 1.200.000 TL1.200.000 \text{ TL} maliyetle yeni bir üretim bandı yatırımı yapmayı planlamaktadır. Projenin ekonomik ömrü 55 yıl olup, yatırım tutarının tamamı bu süre içinde doğrusal (eşit tutarlı) amortisman yöntemiyle itfa edilerek defter değeri sıfırlanacaktır.

Proje başlangıcında 200.000 TL200.000 \text{ TL} tutarında net işletme sermayesi yatırımı gerekmektedir ve bu tutarın projenin sonunda tamamen geri kazanılacağı varsayılmaktadır.

Yeni üretim bandının, şirkete her yıl 600.000 TL600.000 \text{ TL} ek satış geliri sağlaması ve yıllık nakit çıkışı gerektiren faaliyet giderlerini 200.000 TL200.000 \text{ TL} artırması beklenmektedir. Proje sonunda (5. yılın sonunda) üretim bandının piyasada 300.000 TL300.000 \text{ TL} hurda değer ile satılabileceği öngörülmektedir.

Şirketin tabi olduğu kurumlar vergisi oranı %20\%20 olduğuna göre, bu yatırım projesinin 5. yıl sonundaki toplam net nakit akışı kaç TL\text{TL}'dir?

Show answer & explanation

Answer: 808.000808.000

Answer

Projenin 5. yıl sonundaki toplam net nakit akışı 808.000 TL808.000 \text{ TL}'dir.
Doğru cevap, faaliyet nakit akışı ile proje sonu nakit akışlarının (net hurda değeri ve net işletme sermayesi geri dönüşü) doğru bir şekilde toplanmasıyla elde edilen 808.000808.000 değeridir. Yıllık 240.000 TL240.000 \text{ TL} amortisman düşüldükten sonra net kâr 128.000 TL128.000 \text{ TL} olarak bulunur. Buna amortisman eklendiğinde faaliyet nakit akışı 368.000 TL368.000 \text{ TL} olur. Proje sonu nakit akışları ise 240.000 TL240.000 \text{ TL} vergi sonrası hurda değeri ve 200.000 TL200.000 \text{ TL} işletme sermayesi geri dönüşünden oluşur. Toplam: 368.000+240.000+200.000=808.000 TL368.000 + 240.000 + 200.000 = 808.000 \text{ TL}'dir.

Step-by-Step Solution

1
Yıllık amortisman tutarının hesaplanması
1.200.000/5=240.000 TL1.200.000 / 5 = 240.000 \text{ TL}
Amortisman, nakit çıkışı gerektirmeyen ancak vergi matrahını düşürerek vergi kalkanı yaratan bir gider olduğu için belirlenmelidir.
2
5. yılın faaliyet nakit akışının bulunması
Vergi Öncesi Kâr: 600.000200.000240.000=160.000 TL600.000 - 200.000 - 240.000 = 160.000 \text{ TL}. Vergi Sonrası Kâr: 160.000×0,80=128.000 TL160.000 \times 0,80 = 128.000 \text{ TL}. Faaliyet Nakit Akışı: 128.000+240.000=368.000 TL128.000 + 240.000 = 368.000 \text{ TL}
Projenin olağan faaliyetlerinden yarattığı net nakit miktarını hesaplamak için net kâra amortisman geri eklenmelidir.
3
Vergi sonrası net hurda değerinin hesaplanması
Defter değeri sıfır olduğu için satış kazancı 300.000 TL300.000 \text{ TL}'dir. Vergi: 300.000×0,20=60.000 TL300.000 \times 0,20 = 60.000 \text{ TL}. Net Hurda Nakit Girişi: 300.00060.000=240.000 TL300.000 - 60.000 = 240.000 \text{ TL}
Hurda satışından elde edilecek nakit girişinden, bu satıştan doğan vergi yükümlülüğü düşülmelidir.
4
5. yıl toplam net nakit akışının elde edilmesi
368.000 (Faaliyet)+240.000 (Net Hurda)+200.000 (I˙s¸letme Sermayesi Geri Do¨nu¨s¸u¨)=808.000 TL368.000 \text{ (Faaliyet)} + 240.000 \text{ (Net Hurda)} + 200.000 \text{ (İşletme Sermayesi Geri Dönüşü)} = 808.000 \text{ TL}
Son yılda, olağan faaliyet nakit akışına ek olarak proje sonlandırma nakit akışları da (hurda ve sermaye dönüşü) dahil edilmelidir.

Key Concept

Sermaye Bütçelemesinde Proje Sonu Nakit Akışlarının Belirlenmesi
Question 19Question

Bir üretim işletmesi, başlangıç yatırım tutarı 240.000 TL240.000 \text{ TL} olan yeni bir tevsi yatırımı yapmayı planlamaktadır. Projenin 44 yıllık ekonomik ömrü boyunca sağlayacağı net nakit girişleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

YılNet Nakit Girişi
180.000 TL
2100.000 TL
3150.000 TL
4170.000 TL

Buna göre, bu projenin geri ödeme süresi kaç yıldır?

Show answer & explanation

Answer: 2,4

Answer

Projenin geri ödeme süresi 2,4 yıldır.
Geri ödeme süresi, düzensiz nakit akışlarına sahip projelerde kümülatif nakit akışlarının takip edilmesiyle bulunur. İlk iki yılın toplamı 180.000 TL180.000 \text{ TL}'dir ve bu tutar 240.000 TL240.000 \text{ TL}'lik başlangıç yatırımını karşılamaz. Geriye kalan 60.000 TL60.000 \text{ TL}'lik ihtiyaç, 3. yılın nakit girişi olan 150.000 TL150.000 \text{ TL}'den karşılanacaktır. Nakit girişlerinin yıl içinde düzenli gerçekleştiği varsayımıyla 60.000/150.000=0,460.000 / 150.000 = 0,4 yılı ifade eder. Toplam süre 2+0,4=2,42 + 0,4 = 2,4 yıl olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Yıllara göre kümülatif (birikimli) nakit girişlerini hesaplayınız.
1. Yıl: 80.000 TL80.000 \text{ TL}
2. Yıl: 80.000+100.000=180.000 TL80.000 + 100.000 = 180.000 \text{ TL}
3. Yıl: 180.000+150.000=330.000 TL180.000 + 150.000 = 330.000 \text{ TL}
Yatırım tutarının hangi yılda tam olarak karşılandığını tespit etmek için kümülatif değerlere ihtiyaç vardır.
2
Yatırımın tam olarak karşılanamadığı son tam yılı ve kalan açık tutarı belirleyiniz.
2. yılın sonunda 180.000 TL180.000 \text{ TL} geri kazanılmıştır. Geriye kalan tutar: 240.000180.000=60.000 TL240.000 - 180.000 = 60.000 \text{ TL}'dir.
Geri ödeme süresinin tam yıl kısmını ve küsuratını (interpolasyon) hesaplayabilmek için gereklidir.
3
Kalan tutarın 3. yıl içinde ne kadarlık bir sürede karşılanacağını (interpolasyon) hesaplayınız.
60.000150.000=0,4 yıl\frac{60.000}{150.000} = 0,4 \text{ yıl}
3. yılda elde edilen nakit girişinin yıl içine eşit dağıldığı varsayımıyla, sadece ihtiyaç duyulan tutarın ne kadar sürede elde edildiğini bulmak içindir.
4
Tam yıl ile küsuratlı süreyi toplayınız.
2 yıl+0,4 yıl=2,4 yıl2 \text{ yıl} + 0,4 \text{ yıl} = 2,4 \text{ yıl}
Projenin toplam geri ödeme süresine ulaşmak için.

Key Concept

Geri Ödeme Süresi (Düzensiz Nakit Akışlarında İnterpolasyon)
Estimated Time:1m 30s
Question 20Question

Bir lojistik işletmesi, başlangıç yatırım tutarı 700.000 TL700.000 \text{ TL} olan yeni bir dağıtım ağı projesini değerlendirmektedir. Projenin yılları itibarıyla sağlayacağı net nakit girişleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

YıllarNet Nakit Girişleri
1. Yıl100.000 TL100.000 \text{ TL}
2. Yıl200.000 TL200.000 \text{ TL}
3. Yıl300.000 TL300.000 \text{ TL}
4. Yıl400.000 TL400.000 \text{ TL}

Buna göre, söz konusu yatırım projesinin geri ödeme süresi (payback period) kaç yıldır?

Show answer & explanation

Answer: 3,253,25

Answer

Projenin geri ödeme süresi tam olarak 3,253,25 yıldır.
Geri ödeme süresi, 700.000 TL700.000 \text{ TL} olan başlangıç yatırım tutarının kümülatif nakit girişleriyle ne zaman karşılandığını gösterir. 3. yılın sonunda biriken nakit toplamı 600.000 TL600.000 \text{ TL}'dir. Kalan 100.000 TL100.000 \text{ TL}'lik ihtiyaç, 4. yılın 400.000 TL400.000 \text{ TL}'lik nakit girişi üzerinden oranlandığında (100.000/400.000=0,25100.000 / 400.000 = 0,25) yatırımın 3,253,25 yılda geri ödendiği bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Yıllar itibarıyla birikimli (kümülatif) nakit girişlerinin hesaplanması
1. Yıl: 100.000 TL, 2. Yıl: 300.000 TL, 3. Yıl: 600.000 TL, 4. Yıl: 1.000.000 TL
Başlangıç yatırımı olan 700.000 TL'nin hangi yılda aşıldığını tespit etmek için.
2
Yatırımın tamamen geri döndüğü tam yılın belirlenmesi
3. yılın sonunda 600.000 TL geri dönmüştür, tam yıl kısmı 3'tür.
4. yılda toplam 1.000.000 TL'ye ulaşıldığından, geri ödemenin 3. yıl ile 4. yıl arasında bir noktada gerçekleştiği görülmektedir.
3
Geriye kalan yatırım tutarının bulunması
700.000 TL - 600.000 TL = 100.000 TL
4. yıl içinde ne kadarlık bir nakit girişine ihtiyaç duyulduğunu saptamak için.
4
Artık yıl kesrinin hesaplanıp tam yıla eklenmesi
100.000 TL / 400.000 TL = 0,25 yıl. Toplam süre = 3 + 0,25 = 3,25 yıl.
4. yılın toplam nakit girişinin hangi oranının hedefe ulaşmak için yeterli olduğunu bulmak için.

Key Concept

Düzensiz Nakit Akışlarında Geri Ödeme Süresi
Page 1 / 6Next