İş Etüdü

132 questions

Devlet Su İşleri (DSİ) su sayaçları bakım ve kalibrasyon laboratuvarında gerçekleştirilen test süreci, bir metot etüdü uzmanı tarafından "akış süreç şeması" kullanılarak kaydedilmektedir.

Bu süreçte gözlemlenen;
I. Sayacın ölçüm hassasiyetinin ilgili standartlara uygun olup olmadığının kalibrasyon cihazı ile kontrol edilmesi,
II. Kontrol işlemi biten sayacın, test raporunun onaylanması için yetkili mühendisin masasında geçici bir süre bekletilmesi

adımları, şemada sırasıyla hangi ASME sembolleri ile gösterilmelidir?

Kare – Yarım daire (D harfi)

Daire – Ters üçgen

Kare – Ters üçgen

Daire – Yarım daire (D harfi)

Ok – Ters üçgen

Show answer & explanation

Answer: Kare – Yarım daire (D harfi)

Answer

İşlemler sırasıyla Kare ve Yarım daire (D harfi) sembolleri ile gösterilmelidir.

Metot etüdünde kullanılan ASME (Amerikan Makine Mühendisleri Birliği) standart sembollerine göre; bir ürünün standartlara uygunluğunun test edilmesi veya kalitesinin incelenmesi 'Muayene' işlemidir ve 'Kare' sembolü ile gösterilir. İş akışı esnasında sonraki adıma geçmek için yaşanan plan dışı, geçici beklemeler ise 'Gecikme' işlemidir ve 'Yarım daire (İngilizce Delay kelimesinin baş harfi olan D)' sembolü ile gösterilir. Bu nedenle sıralama Kare ve Yarım Daire olmalıdır.

Step-by-Step Solution

"Sayacın standartlara uygunluğunun kontrol edilmesi" ifadesinin ASME karşılığını belirlemek.

Muayene (Kontrol) işlemi.

Ürünün kalitesi, miktarı veya standartlara uygunluğunun doğrulanması işlemleri fiziksel bir değişim yaratmadığı için operasyon değil muayenedir ve Kare sembolü ile gösterilir.

"Onay için masada geçici süre bekletilmesi" ifadesinin ASME karşılığını belirlemek.

Gecikme (Geçici Bekleme) işlemi.

Sürecin akışı sırasında ortaya çıkan, plan dışı veya resmi muhafaza gerektirmeyen kısa süreli beklemeler gecikmedir ve Yarım daire (D harfi) sembolü ile gösterilir.

Belirlenen işlemlere ait sembolleri birleştirmek.

Kare – Yarım daire (D harfi).

Birinci aşama muayene, ikinci aşama gecikme olduğu için sıralama bu şekilde olmalıdır.

Key Concept

Metot Etüdü - Akış Süreç Şeması ASME Sembolleri

Question 42Question →

Bir kamu kurumunun arşiv dijitalleştirme biriminde, evrak tarama işlemlerinin verimliliğini artırmak amacıyla iş etüdü uzmanları tarafından aşağıdaki düzenlemeler hayata geçirilmiştir:

I. Taranan evrakların memur tarafından el ile alınıp istiflenmesi yerine, tarayıcıdan çıkan evrakların yerçekimi yardımıyla masanın yanındaki eğimli bir oluktan kayarak tasnif sepetine düşmesi sağlanmıştır.
II. Evraklar üzerindeki zımba tellerinin sökülmesi işleminde ellerin yükünü hafifletmek amacıyla, parmak yerine ayakla basılarak çalışan masa tipi özel bir zımba sökücü aparat tasarlanmıştır.
III. Memurun evrakı tarayıcıya yerleştirirken ve alırken kollarının yaptığı hareket rotası; keskin yön değişiklikleri barındırmayacak şekilde sürekli, akıcı ve kavisli yörüngeler olarak düzeltilmiştir.

Uygulanan bu üç düzenlemenin, hareket ekonomisi prensiplerinin temel sınıflandırmasındaki yeri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Çalışma yerinin düzenlenmesi – Alet ve teçhizatın tasarımı – İnsan vücudunun kullanımı

Alet ve teçhizatın tasarımı – İnsan vücudunun kullanımı – Çalışma yerinin düzenlenmesi

Çalışma yerinin düzenlenmesi – İnsan vücudunun kullanımı – Alet ve teçhizatın tasarımı

İnsan vücudunun kullanımı – Çalışma yerinin düzenlenmesi – Alet ve teçhizatın tasarımı

İnsan vücudunun kullanımı – Alet ve teçhizatın tasarımı – Çalışma yerinin düzenlenmesi

Show answer & explanation

Answer: Çalışma yerinin düzenlenmesi – Alet ve teçhizatın tasarımı – İnsan vücudunun kullanımı

Answer

Doğru sıralama sırasıyla; Çalışma yerinin düzenlenmesi, Alet ve teçhizatın tasarımı, İnsan vücudunun kullanımı şeklindedir.

Hareket ekonomisi prensipleri literatürde üç ana başlıkta incelenir. Birinci düzenlemedeki 'yerçekimi yardımıyla düşürerek iletim' yöntemi, malzemenin çalışma ortamındaki akışını yönettiği için 'Çalışma yerinin düzenlenmesi' sınıfına girer. İkinci düzenlemedeki ayak pedallı aparat tasarımı, bir eylemi elden alıp ayağa vererek işi kolaylaştıran donanımsal bir geliştirme olduğundan 'Alet ve teçhizatın tasarımı' prensibidir. Üçüncü düzenlemedeki akıcı ve kavisli kol hareketleri ise, doğrudan uzuvların verimli şekilde idare edilmesini kapsadığı için 'İnsan vücudunun kullanımı' prensibidir.

Step-by-Step Solution

Birinci öncülün analiz edilmesi.

Çalışma yerinin düzenlenmesi.

Yerçekimi yardımıyla malzemelerin düşürülerek iletilmesi (drop delivery), parçaların konumlandırılması ve akışını optimize ettiği için çalışma alanının organizasyonu prensiplerine aittir.

İkinci öncülün analiz edilmesi.

Alet ve teçhizatın tasarımı.

El ile yapılan işlemlerin ayak pedallarına veya fikstürlere (aparatlara) aktarılarak ellerin serbest bırakılması doğrudan donanımsal mühendislik işi olup alet ve teçhizatın tasarımı prensiplerine aittir.

Üçüncü öncülün analiz edilmesi.

İnsan vücudunun kullanımı.

Uzuvların (kolların) biyomekanik açıdan daha az yorulması için keskin ve zikzak hareketler yerine sürekli ve kavisli yörüngelerde hareket ettirilmesi doğrudan insan bedeninin fiziksel sınırlarıyla ilgilidir.

Key Concept

Hareket Ekonomisi Prensipleri Sınıflandırması

Question 43Question →

Bir hava yolu şirketinin bagaj teslim (check-in) kontuarında görevli personelin etiketleme süreci mikro hareket (Therblig) analiziyle incelenmiştir. Personelin standart bir işlem sırasında yaptığı temel hareketler sırasıyla şöyledir:

I. Rulo halindeki bagaj etiketlerine elini götürmesi
II. Etiketi parmaklarıyla kavraması
III. Etiketi valizin kulpuna geçirebilmek için uygun yönü ve açıyı ayarlaması
IV. Etiketi kulp etrafından dolaştırarak iki ucunu birbirine yapıştırması

Frank ve Lillian Gilbreth tarafından geliştirilen Therblig analizine göre, bu hareketlerden hangisi "değer yaratmayan (etkisiz)" grupta yer alır ve hareket ekonomisi prensipleri gereği çalışma sisteminde yapılacak bir tasarımsal iyileştirmeyle (örneğin kılavuz aparatlar kullanılarak) ortadan kaldırılması hedeflenir?

I. adımdaki "uzanma" hareketi

II. adımdaki "tutma" hareketi

III. adımdaki "yöneltme" hareketi

IV. adımdaki "monte etme" hareketi

Etiketin valize doğru götürüldüğü "taşıma" hareketi

Show answer & explanation

Answer: III. adımdaki "yöneltme" hareketi

Answer

Personelin etiketi kulp etrafından geçirebilmek için uygun yönü ve açıyı ayarladığı eylemi ifade eden 'yöneltme' hareketi değer katmayan (etkisiz) gruptadır.

Frank ve Lillian Gilbreth'in belirlediği 17 temel hareketten (Therblig); Uzanma, Tutma, Taşıma, Monte etme ve Kullanma gibi eylemler işin tamamlanmasını sağlayan 'Etkili' (Değer Katan) hareketlerdir. Buna karşılık; Arama, Bulma, Seçme, Gözden Geçirme ve Yöneltme (Position) hareketleri 'Etkisiz' (Değer Yaratmayan) hareketlerdir. Soruda personelin etiketleme için doğru açıyı ayarlamaya çalışması (yöneltme), hareket ekonomisi çerçevesinde aparatlarla (kılavuz vb.) ortadan kaldırılması gereken tipik bir zaman kaybı ve etkisiz hareket örneğidir.

Step-by-Step Solution

Therblig temel hareketlerinin iki ana sınıfını (etkili ve etkisiz hareketler) hatırlayın.

Etkili (değer katan) hareketler işi doğrudan ilerletirken; etkisiz (değer katmayan) hareketler zaman kaybına yol açan, yorucu ve tasarımsal olarak ortadan kaldırılması gereken eylemlerdir.

Soruda hangi hareketin tasarımsal bir iyileştirme ile ortadan kaldırılması gereken etkisiz bir hareket olduğu sorulmaktadır.

Seçeneklerdeki eylemleri Therblig sınıflarına göre analiz edin.

Uzanma, Tutma, Taşıma, Kullanma ve Monte Etme hareketleri 'Etkili' Therbligler olarak kabul edilir.

Bu eylemler, nesneyle etkileşime girip işlevini yerine getirmesi için operasyonel zorunluluk taşır.

Açıyı ayarlama, hizalama eylemi olan 'Yöneltme' (Position) hareketinin doğasını değerlendirin.

Yöneltme; arama, bulma ve seçme gibi 'Etkisiz' hareketler grubundadır. Gecikmelere ve mikro yorgunluklara sebep olur.

Hareket ekonomisi prensiplerine göre iş istasyonları, personelin malzemeyi yöneltme (açı ayarlama) ihtiyacını sıfıra indirecek şekilde kılavuzlarla veya ön konumlandırma araçlarıyla donatılmalıdır.

Key Concept

Therblig Temel Hareket Sınıfları ve Hareket Ekonomisi

Question 44Question →

Bir büyükşehir belediyesine ait Halk Ekmek fabrikasında üretim kapasitesini artırmak amacıyla bir metot etüdü çalışması yürütülmektedir. Çalışmayı yürüten uzman, hamur hazırlama istasyonunda görevli operatör ile endüstriyel yoğurma makinesinin eş zamanlı çalışma periyotlarını incelemeye karar vermiştir. Uzmanın bu incelemedeki temel amacı; makinenin otomatik yoğurma işlemi sırasındaki operatörün boş bekleme sürelerini tespit etmek, faaliyetleri ortak bir zaman ölçeğinde görmek ve insan-makine etkileşimini zamansal olarak optimize etmektir.

Buna göre, uzmanın bu analiz için öncelikle aşağıdaki metot etüdü araçlarından hangisini kullanması gerekir?

Çoklu faaliyet şeması

İp diyagramı

İki el süreç şeması

İşlem süreç şeması

Akış süreç şeması

Show answer & explanation

Answer: Çoklu faaliyet şeması

Answer

İnsan ve makinenin eş zamanlı faaliyetlerini ortak bir zaman ölçeğinde göstererek boş bekleme sürelerini optimize eden araç çoklu faaliyet şemasıdır.

Doğru yanıt olan çoklu faaliyet şeması, bir veya daha fazla işgören ile bir veya daha fazla makinenin eş zamanlı faaliyetlerini ortak bir zaman ekseni üzerinde kaydeden metot etüdü aracıdır. Bu şema sayesinde, operatörün makine çalışırken boş beklediği süreler veya makinenin operatörü beklediği ölü zamanlar net bir şekilde görülür ve iş yükü dengelemesi (optimizasyonu) yapılarak verimlilik artırılır.

Step-by-Step Solution

Vakadaki temel analizin amacını belirle.

Analizin amacı; operatör ve makinenin eş zamanlı hareketlerini incelemek ve ortak bir zaman ölçeğinde boş bekleme sürelerini tespit etmektir.

Kullanılacak metot etüdü aracının doğru seçilmesi, çözülecek problemin doğasına (zaman, mesafe, el hareketleri vs.) bağlıdır.

Seçeneklerdeki şemaların işlevlerini analiz amacı ile eşleştir.

Eş zamanlılık ve zaman ekseninde adam-makine etkileşimi analizi yalnızca çoklu faaliyet şemalarının (özellikle adam-makine şeması alt türünün) temel işlevidir.

Diğer diyagramlar ya yerleşim planı üzerindeki mesafeye (İp diyagramı), ya mikro el hareketlerine (İki el süreç şeması) ya da genel iş sırasına (İşlem/Akış süreç şemaları) odaklanır.

Key Concept

Metot etüdü şema ve diyagramlarının kullanım alanları

Question 45Question →

Bir ilçe belediyesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurularının ön inceleme işlemi için bir zaman etüdü çalışması gerçekleştirilmiştir. Yapılan kronometraj ölçümleri sonucunda bu işlem için ortalama gözlem zamanı $50$ dakika olarak bulunmuştur. İncelemeyi yapan personelin performans (tempo) değerlendirme katsayısı $\%110$ olarak takdir edilmiş ve bu iş için kişisel ihtiyaçlar ile yorgunluk paylarını içeren toplam tolerans (pay) oranı $\%20$ olarak belirlenmiştir.

Buna göre, ruhsat başvuru inceleme işlemi için hesaplanan standart zaman kaç dakikadır?

55

60

65

66

68,75

Show answer & explanation

Answer: $66$

Answer

Ruhsat başvuru inceleme işlemi için hesaplanan standart zaman

66

dakikadır.

Standart zaman hesaplaması iki temel adımdan oluşur. İlk olarak, gözlem zamanı ile performans katsayısı çarpılarak Normal Zaman bulunur (

50 \times 1,10 = 55

dk). İkinci adımda, bu normal zamanın üzerine tolerans yüzdesi eklenerek Standart Zaman elde edilir (

55 \times 1,20 = 66

dk).

Step-by-Step Solution

Verilen değerleri belirleme

Gözlem Zamanı =

50

dk, Tempo =

\%110

(

1,10

), Tolerans =

\%20

(

0,20

)

Hesaplamada kullanılacak parametreleri formüle uygun formata dönüştürmek için.

Normal zamanı hesaplama

\text{Normal Zaman} = 50 \times 1,10 = 55

dakika

Çalışanın performansı dikkate alınarak işin temel süresini bulmak için.

Standart zamanı hesaplama

\text{Standart Zaman} = 55 \times (1 + 0,20) = 55 \times 1,20 = 66

dakika

Normal zamana işçinin kişisel ihtiyaç ve yorgunluk paylarını (toleransları) ekleyerek gerçekçi iş süresini bulmak için.

Key Concept

Standart Zaman Hesaplama

Question 46Question →

Bir kamu iktisadi teşebbüsünde (KİT) görevli endüstri mühendisi, montaj hattındaki yeni bir ürünün paketleme işlemini MTM-1 (Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemleri) yöntemiyle analiz etmiştir. Yapılan detaylı hareket analizi sonucunda, işlemin temel el hareketlerinin toplam normal süresi $2000 \text{ TMU}$ (Zaman Ölçüm Birimi) olarak hesaplanmıştır.

İşletmenin standart prosedürlerine göre, ilgili iş istasyonundaki fiziksel ve zihinsel yorgunluklar ile kişisel ihtiyaçlar için belirlenen toplam tolerans (pay) oranı $\%15$ 'tir.

Buna göre, söz konusu paketleme işleminin standart zamanı kaç saniyedir? ( $1 \text{ TMU} = 0,00001 \text{ saat}$ )

61,2

72,0

82,8

87,0

1,38

Show answer & explanation

Answer: 82,8

Answer

Standart zamanın 82,8 saniye olduğunu belirten seçenektir.

MTM sistemlerinde bir işin normal süresi TMU cinsinden bulunduktan sonra, günlük hayatta kullanılan zaman ölçülerine (saniye, dakika vb.) dönüştürülmelidir.

1 \text{ TMU} = 0,00001 \text{ saat}

bilgisi kullanılarak saniyeye çevrim yapılır (

0,00001 \times 3600 = 0,036 \text{ saniye}

). İşlemin toplam normal süresi

2000 \times 0,036 = 72 \text{ saniye}

olarak bulunur. İşletmenin uyguladığı

\%15

tolerans payı normal zamana eklenerek standart zaman hesaplanır:

72 \times 1,15 = 82,8 \text{ saniye}

Step-by-Step Solution

TMU (Zaman Ölçüm Birimi) değerini saat üzerinden saniyeye dönüştürmek.

1 \text{ TMU} = 0,00001 \text{ saat} \times 3600 \text{ saniye/saat} = 0,036 \text{ saniye}

Soruda istenen sonucun saniye biriminde olması ve standart zaman hesaplamasının yapılabilmesi için dönüşümün gerçekleştirilmesi.

Toplam TMU değerini saniye cinsinden normal zamana (NZ) çevirmek.

NZ = 2000 \text{ TMU} \times 0,036 \text{ saniye/TMU} = 72 \text{ saniye}

Hareketlerin toleranssız temel zamanını (normal zaman) bulmak.

Normal zamana tolerans payını ekleyerek standart zamanı (SZ) hesaplamak.

SZ = 72 \text{ saniye} \times (1 + 0,15) = 82,8 \text{ saniye}

İşçinin kişisel ihtiyaçları, yorgunlukları ve kaçınılmaz gecikmelerini (tolerans) gerçek çalışma süresine dahil etmek.

Key Concept

Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemlerinde (MTM) TMU Dönüşümü ve Standart Zaman Hesaplaması

Question 47Question →

Bir otomotiv yan sanayi işletmesinde görevli endüstri mühendisi, montaj hattındaki kısa çevrimli ve yüksek tekrarlı manuel işlerin standart zamanlarını belirlemek için klasik zaman etüdü (kronometraj) yerine Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemlerinden (MTM) birini kullanmaya karar vermiştir.

Buna göre, mühendisin MTM yöntemini kullanması ve bu yöntemin temel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

MTM tablolardan okunan ve TMU cinsinden hesaplanan toplam süre, yorgunluk ve kişisel ihtiyaç paylarını da barındırdığı için doğrudan standart zaman olarak tescil edilir.

MTM sistemindeki hareket süreleri halihazırda normalleştirilmiş değerler olduğundan, analistin ölçüm sırasında işçiye ayrıca bir tempo takdiri (performans değerlendirmesi) yapmasına gerek yoktur.

MTM yöntemi, hareketlerin süresini bulmaktan ziyade iş akışını incelemek amacıyla süreçleri operasyon, taşıma, kontrol ve depolama gibi standart sembollerle şemalaştıran bir tekniktir.

Bu yöntemde kullanılan uzanma, tutma ve yerleştirme gibi temel hareketlerin süreleri, işletmenin kendi bünyesinde daha önce yaptığı kronometraj ölçümlerinin ortalaması alınarak yerel olarak oluşturulur.

Sistemde yer alan Zaman Ölçüm Birimi (TMU), yapılan işin tolerans yüzdesini ifade eden ve temel hareket sınıflandırmasına eklenen teorik bir katsayıdır.

Show answer & explanation

Answer: MTM sistemindeki hareket süreleri halihazırda normalleştirilmiş değerler olduğundan, analistin ölçüm sırasında işçiye ayrıca bir tempo takdiri (performans değerlendirmesi) yapmasına gerek yoktur.

Answer

Doğru cevap, MTM sistemindeki hareket sürelerinin önceden normalleştirilmiş olması nedeniyle analistin ayrıca bir tempo takdiri (performans değerlendirmesi) yapmasına gerek olmadığını belirten ifadedir.

Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemleri (MTM vb.), temel el ve vücut hareketleri için çok geniş evrensel veri tabanlarından elde edilmiş, önceden normalleştirilmiş süreleri kullanır. Bu sistemlerde yer alan değerler, zaten ortalama ve eğitilmiş bir işçinin çalışma hızını yansıtır. Bu nedenle, klasik zaman etüdündeki (kronometraj) gibi gözlemcinin işçinin çalışma hızını anlık olarak değerlendirip bir tempo faktörü (performans notu) belirlemesine gerek kalmaz. Tablolardan okunan ve toplanan TMU değerleri doğrudan işin 'Normal Zaman'ını oluşturur.

Step-by-Step Solution

MTM (Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemleri) ile klasik zaman etüdü arasındaki temel metodolojik farkları analiz et.

Klasik zaman etüdünde gözlemci işçiyi izler, süreyi ölçer ve işçinin hızına göre bir 'tempo takdiri' (rating) yaparak normal zamanı bulur. MTM'de ise hareketler temel elemanlara ayrılır ve evrensel tablolardan hazır süreler çekilir.

Yöntemlerin yapısal farklarını anlamak, sorunun çekirdeğini çözmek için gereklidir.

MTM tablolarından elde edilen TMU (Zaman Ölçüm Birimi) değerlerinin neyi ifade ettiğini belirle.

Tablolardaki TMU değerleri ortalama, eğitimli ve kalifiye bir işçinin hızını (normal hız) yansıtır. Yani bu değerler zaten 'normalleştirilmiş' (tempo takdiri yapılmış) zamanlardır.

Zaman hesaplama mantığındaki performans faktörü ihtiyacını netleştirmek için.

Seçenekleri analiz et ve MTM'in doğasına uygun olan ifadeyi seç.

Tablolar normal zamanı verdiği için analistin ek bir tempo takdiri yapmasına gerek olmadığını belirten seçenek, sistemin en temel karakteristik avantajını doğru şekilde açıklar.

Doğru seçeneği diğer çeldiricilerden kesin olarak ayırmak için.

Key Concept

MTM'de Tempo Takdiri ve Normal Zaman Kavramı

Question 48Question →

Bir kamu hastanesinin evrak kayıt biriminde, hasta kayıt işlemlerinin standart zamanını belirlemek amacıyla bir iş etüdü çalışması yapılmaktadır. Yapılan ölçümlerde bir hastanın kayıt işlemi için ortalama gözlenen zaman 10 dakika olarak tespit edilmiş ve çalışanın performans derecesi (tempo) %120 olarak değerlendirilmiştir.

İşletme yönetimi tarafından bu işlem için kişisel ihtiyaç, yorgunluk ve kaçınılmaz gecikmelerden oluşan toplam tolerans (pay) oranı, normal zaman üzerinden %25 olarak belirlenmiştir.

Buna göre, bu hasta kayıt işleminin standart zamanı kaç dakikadır?

12,5

14,5

Show answer & explanation

Answer: 15

Answer

Standart zaman 15 dakikadır.

Standart zaman hesaplanırken önce gözlenen zaman (

10

dk) performans derecesi (

1,20

) ile çarpılarak normal zaman (

12

dk) bulunur. Ardından bu değer üzerinden %25 tolerans (pay) hesaplanıp normal zamana eklenir.

12 \times 1,25 = 15

dakika olarak standart zaman bulunur.

Step-by-Step Solution

Normal zamanı hesaplama

NZ = 10 \times 1,20 = 12

dakika

Gözlenen zaman, işçinin çalışma temposu (performans derecesi) ile çarpılarak normal zamana dönüştürülmelidir.

Standart zamanı hesaplama

SZ = 12 \times (1 + 0,25) = 15

dakika

Kişisel ihtiyaç, yorgunluk ve gecikme paylarından oluşan tolerans oranı normal zaman üzerinden verildiği için normal zamana eklenir.

Key Concept

Tolerans (Pay) Belirleme ve Standart Zaman Hesaplama

Question 49Question →

Bir devlet üniversitesinin öğrenci işleri daire başkanlığında, yeni kayıt yaptıran öğrencilerin evrak kontrolü ve sisteme işlenmesi operasyonu için bir zaman etüdü çalışması yapılmıştır.

Yapılan zaman etüdü gözlemleri sonucunda, ilgili operasyonun ortalama gözlem süresi $5,0$ dakika olarak ölçülmüştür. İşgörenin çalışma hızı dikkate alınarak tempo (performans) değerlendirme faktörü $\%120$ olarak belirlenmiştir. Ayrıca operasyon için yorgunluk, kişisel ihtiyaçlar ve kaçınılmaz gecikmeler göz önüne alınarak normal zaman üzerinden $\%15$ tolerans (pay) verilmesi kararlaştırılmıştır.

Buna göre, evrak kontrolü ve sisteme işlenmesi operasyonu için hesaplanan standart zaman kaç dakikadır?

5,1

5,75

6,0

6,75

6,9

Show answer & explanation

Answer: 6,9

Answer

Standart zaman, normal zaman ile tolerans payının toplanmasıyla elde edilen 6,9 dakikadır.

Standart zaman hesabı iki aşamalı bir işlemdir. Öncelikle Ortalama Gözlem Süresi ile Tempo Faktörü çarpılarak Normal Zaman bulunur (

5,0 \times 1,20 = 6,0

dakika). Ardından, elde edilen Normal Zaman, tolerans oranı ile çarpılarak üzerine eklenir.

6,0

dakikanın

\%15

0,9

dakikadır. Bu değer normal zamana eklendiğinde Standart Zaman

6,0 + 0,9 = 6,9

dakika olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

Normal Zamanı (NZ) hesaplama

\text{NZ} = 5,0 \times 1,20 = 6,0

dakika

Gözlemlenen ortalama sürenin, işgörenin tempo faktörü (performans yüzdesi) ile çarpılarak standardize edilmesi gerekir.

Tolerans (pay) süresini hesaplama

\text{Tolerans} = 6,0 \times 0,15 = 0,9

dakika

Yorgunluk ve gecikmeler için verilecek pay, elde edilen normal zaman üzerinden hesaplanmalıdır.

Standart Zamanı (SZ) hesaplama

\text{SZ} = 6,0 + 0,9 = 6,9

dakika

Operasyonun tamamlanması için gereken gerçekçi süre, normal zamana tolerans süresinin eklenmesiyle bulunur.

Key Concept

İş Ölçümünde Standart Zaman Hesaplaması

Question 50Question →

Bir kamu işletmesi, teknolojik altyapısında büyük ölçekli bir sermaye yatırımına gitmeden, süreçlerindeki atıl zamanları yok ederek ve personelin iş yapma biçimlerini standartlaştırarak birim maliyetlerini düşürmeyi planlamaktadır. Bu amaçla kapsamlı bir iş etüdü (metot etüdü ve iş ölçümü) programı başlatılmıştır.

İş etüdü disiplininin teorik sınırları ve işletme performans ölçütleri (verimlilik, etkinlik, kapasite vb.) ile ilişkisi dikkate alındığında, bu programın doğasına ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur?

İş etüdü öncelikle girdi-çıktı ilişkisini optimize ederek sistemin verimliliğini artırmayı hedefler; ancak yürütülen faaliyetlerin kurumun stratejik amaçlarına uygunluğunu ifade eden etkinlik düzeyini doğrudan sorgulamaz.

Söz konusu çalışmalar, süreçteki kaynak harcamalarından bağımsız olarak, kurumun temel hedeflerine ulaşma derecesini yansıtan etkinlik oranını maksimize etmeye odaklanır.

İş ölçümü aşaması, sistemdeki tüm yorgunluk ve gecikme toleranslarını ortadan kaldırarak işletmenin teorik kapasitede çalışmasını sağlayacak standart zamanları belirler.

Metot etüdünün temel işlevi, dış başarısızlık maliyetlerini minimize etmek amacıyla sunulan hizmetin nihai tasarım spesifikasyonlarını baştan aşağı değiştirmektir.

Bu program, dalgalanan hizmet talebini karşılamak için işgücü düzeyinin periyodik olarak artırılıp azaltılmasını öngören talebi izleme stratejisinin bir parçasıdır.

Show answer & explanation

Answer: İş etüdü öncelikle girdi-çıktı ilişkisini optimize ederek sistemin verimliliğini artırmayı hedefler; ancak yürütülen faaliyetlerin kurumun stratejik amaçlarına uygunluğunu ifade eden etkinlik düzeyini doğrudan sorgulamaz.

Answer

İş etüdünün öncelikle girdi-çıktı ilişkisini optimize ederek verimliliği artırmayı hedeflediğini, ancak yürütülen faaliyetlerin kurumun stratejik amaçlarına uygunluğunu ifade eden etkinlik düzeyini doğrudan sorgulamadığını belirten ifade.

Doğru yanıt, iş etüdünün temel felsefesini işletme bilimi perspektifiyle en doğru özetleyen ifadedir. İş etüdü, operasyonel düzeyde girdi/çıktı rasyosunu (verimlilik) iyileştirmek için tasarlanmıştır. Yöntemlerin basitleştirilmesi ve standart zamanların bulunması israfı önler. Ancak bir kamu işletmesinde sunulan hizmetin, toplumun gerçek ihtiyacına veya kurumun makro stratejisine uygun olup olmadığını (etkinlik) ölçen bir araç değildir.

Step-by-Step Solution

İş etüdünün (metot etüdü ve iş ölçümü) temel amacını tanımla.

İş etüdü, mevcut kaynaklarla en yüksek çıktıyı elde etmek (veya aynı çıktıyı en az kaynakla sağlamak) için çalışma yöntemlerini iyileştirir ve standart süreleri belirler.

Uygulamanın doğasını kavramak için tanım gereklidir.

Verimlilik (efficiency) ve Etkinlik (effectiveness) kavramlarını ayrıştır.

Verimlilik 'işi doğru yapmak' (çıktı/girdi optimizasyonu) iken, Etkinlik 'doğru işi yapmak' (hedeflere ulaşma derecesi) demektir.

Seçeneklerdeki çeldiricileri elemek için bu iki performans ölçütünün farkının netleşmesi gerekir.

İş etüdünün sınırlarını bu kavramlar çerçevesinde değerlendir.

İş etüdü, mevcut bir işin en az israfla nasıl yapılacağını (verimlilik) bulur. O işin kurumun vizyonuna hizmet edip etmediği (etkinlik) stratejik yönetimin alanıdır.

İş etüdünün felsefi sınırlarını doğru tespit etmek sorunun çözüm anahtarıdır.

Key Concept

İş Etüdünün Amacı ve Sınırları (Verimlilik ve Etkinlik Ayrımı)

Estimated Time:2m 0s

Question 51Question →

Bir belediyenin fen işleri müdürlüğü, saha bakım ekiplerinin fiili çalışma ve bekleme sürelerinin oranlarını tespit etmek istemektedir. Yönetim, geleneksel zaman etüdünün (kronometraj) yüksek maliyetinden ve personel üzerinde oluşturacağı psikolojik baskıdan kaçınmak amacıyla, tek bir analistin birden fazla ekibi rastgele zamanlarda gözlemleyebilmesine imkân tanıyan iş örneklemesi yöntemini kullanmaya karar vermiştir.

Yapılan ön pilot çalışmada, ekiplerin asıl iş üzerinde çalışma oranı $\%60$ olarak tespit edilmiştir. İlgili yönetici, $\%95$ güven düzeyinde ( $Z = 2$ ) ve $\pm \%4$ mutlak hata payı ile ana çalışmanın yürütülebilmesi için gereken minimum gözlem sayısını hesaplayacaktır.

Buna göre, yöneticinin yapması gereken asgari gözlem sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

150

600

300

1500

Show answer & explanation

Answer: 600

Answer

Asgari gözlem sayısı 600'dür.

İş örneklemesi yönteminde yapılması gereken minimum gözlem sayısı

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2}

formülü ile hesaplanır. İlgili değerler yerine konulduğunda; pay kısmı

2^2 \cdot 0.60 \cdot 0.40 = 0.96

ve payda kısmı

0.04^2 = 0.0016

olur. Bu iki değer birbirine bölündüğünde (

0.96 / 0.0016

) gerekli minimum gözlem sayısı 600 olarak bulunur. Ayrıca sorunun giriş metninde, iş örneklemesinin kronometraj yöntemine göre maliyet ve psikolojik baskı açısından avantajlarına vurgu yapılarak teorik bağlam da kurulmuştur.

Step-by-Step Solution

Değişkenlerin tespit edilmesi ve ondalık sayıya çevrilmesi

Z = 2

p = 0.60

q = 1 - 0.60 = 0.40

e = 0.04

değerleri elde edildi.

Formülde kullanılacak yüzdelik ifadelerin matematiksel işleme uygun hale getirilmesi için.

İş örneklemesi gözlem sayısı formülünün (

N

) uygulanması

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot q}{e^2}

formülüne göre

N = \frac{2^2 \cdot 0.60 \cdot 0.40}{0.04^2}

denklemi kuruldu.

İstenilen güven düzeyi ve hata payına uygun örneklem büyüklüğünün hesaplanması için.

Matematiksel işlemlerin sırasıyla gerçekleştirilmesi

N = \frac{4 \cdot 0.24}{0.0016} = \frac{0.96}{0.0016} = 600

sonucuna ulaşıldı.

Denklemin çözülerek asgari gözlem sayısının kesin olarak bulunması için.

Key Concept

İş Örneklemesinde Gözlem Sayısı (Örneklem Hacmi) Hesaplama

Question 52Question →

Bir e-ticaret lojistik merkezinde, henüz fiziksel olarak kurulmamış yeni bir iade ayrıştırma istasyonunun tasarımı yapılmaktadır. Operasyonun temel el ve vücut hareketleri analiz edilerek MTM-1 (Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemleri) yöntemiyle standart zamanı belirlenecektir. Yapılan analiz sonucunda operasyonun toplam hareket süresi $2500$ TMU olarak hesaplanmıştır. İşletme, ilgili istasyon için $\%20$ tolerans (pay) belirlemiş ve şirketteki diğer benzer işlerde çalışan tecrübeli operatörlerin ortalama çalışma temposunu $\%110$ olarak ölçmüştür.

Buna göre, operasyonun standart zamanı ve MTM sisteminin temel özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? ( $1$ TMU = $0,036$ saniye)

Operasyonun normal zamanı

90

saniyedir; MTM sisteminde tablo değerleri standart (

\%100

) tempoyu yansıttığı için

\%110

tempo faktörü hesaplamaya katılmaz ve standart zaman

108

saniye olarak bulunur.

Kronometraj etüdünde olduğu gibi toplam TMU değerine

\%110

performans temposu uygulanarak normal zaman

99

saniye, ardından

\%20

tolerans eklenerek standart zaman

118,8

saniye olarak hesaplanır.

MTM tablolarından elde edilen

90

saniyelik normal zaman değeri, çalışma koşulları ve tolerans paylarını da içerecek şekilde oluşturulduğu için standart zaman doğrudan

90

saniye olarak kabul edilir.

MTM-1 sistemi yalnızca kronometre ile fiilen gözlemlenebilen mevcut operasyonlarda kullanılabildiğinden, henüz fiziksel olarak kurulmamış bu istasyonda teorik zaman hesaplaması yapılamaz.

TMU değerinin saniye karşılığı

1

TMU =

0,0006

saniye olduğu için operasyonun tablodan okunan süresi

1,5

saniyedir; buna tempo ve tolerans eklendiğinde standart zaman

1,98

saniye olur.

Show answer & explanation

Answer: Operasyonun normal zamanı $90$ saniyedir; MTM sisteminde tablo değerleri standart ( $\%100$ ) tempoyu yansıttığı için $\%110$ tempo faktörü hesaplamaya katılmaz ve standart zaman $108$ saniye olarak bulunur.

Answer

MTM sisteminde tablo değerleri standart tempoyu yansıttığı için %110 tempo faktörü hesaplamaya katılmaz; hesaplanan 90 saniyelik normal zamana %20 tolerans eklenerek standart zaman 108 saniye bulunur.

Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemlerinde (MTM), tablolarda yer alan temel hareket süreleri (TMU) zaten normal performansı (standart tempo) yansıtan değerlerdir. Bu nedenle kronometraj yönteminin aksine, işçinin mevcut temposu (

\%110

) hesaplamaya dahil edilmez. Operasyonun toplam süresi olan

2500

TMU, saniyeye dönüştürüldüğünde (

2500 \times 0,036

) operasyonun normal zamanı

90

saniye olarak bulunur. Bu değere işletmenin belirlediği

\%20

tolerans payı eklendiğinde (

90 \times 1,20

) istasyonun standart zamanı

108

saniye olur. Doğru seçenek bu teorik kuralı ve sayısal sonucu tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

TMU değerinin saniye cinsinden karşılığının hesaplanması

Normal Zaman =

2500 \text{ TMU} \times 0,036 \text{ saniye/TMU} = 90 \text{ saniye}

MTM tablolarından elde edilen toplam TMU değerini standart zaman birimine çevirmek.

Tempo (Performans) faktörünün değerlendirilmesi

Tempo faktörü (

\%)110

) işleme alınmaz.

Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemlerinde (PMTS) yer alan tablo değerleri zaten standart (%100) performans temposuna göre normalize edilmiştir.

Tolerans (Pay) eklentisinin yapılması

Standart Zaman =

90 \text{ saniye} \times (1 + 0,20) = 108 \text{ saniye}

Normal zamana işçinin yorgunluk ve kişisel ihtiyaçları için belirlenen tolerans yüzdesini ekleyerek gerçek standart zamanı bulmak.

Key Concept

Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemlerinde (PMTS/MTM) Standart Zaman Hesaplama Süreci

Question 53Question →

Bir çağrı merkezinde müşteri temsilcilerinin aktif olarak çağrı karşılama oranlarını belirlemek amacıyla bir iş ölçümü yapılacaktır. Yönetim; geleneksel zaman etüdünün yüksek maliyetli olması, uzun zaman alması ve çalışanlar üzerinde sürekli gözetim baskısı yaratması nedeniyle, uygulaması daha kolay ve ekonomik olan iş örneklemesi yöntemini tercih etmiştir.

Yapılan ön gözlemler sonucunda temsilcilerin mesailerinin %80'ini aktif çağrı karşılayarak geçirdikleri saptanmıştır. Yönetim, asıl çalışmanın %95 güven düzeyinde ( $Z = 2$ alınacaktır) ve $\pm \%4$ (0,04) mutlak hata payı ile gerçekleştirilmesini istemektedir.

Buna göre, bu iş örneklemesi çalışmasında yapılması gereken toplam gözlem sayısı kaçtır?

200

625

400

2000

Show answer & explanation

Answer: 400

Answer

Yapılması gereken toplam gözlem sayısı 400'dür.

İş örneklemesinde mutlak hata payı üzerinden gerekli gözlem sayısı

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2}

formülü ile hesaplanır. Verilen değerler (

Z = 2

p = 0,80

1-p = 0,20

e = 0,04

) formülde yerine konulduğunda;

N = \frac{2^2 \cdot 0,80 \cdot 0,20}{0,04^2} = \frac{4 \cdot 0,16}{0,0016} = 400

bulunur. Aynı zamanda metinde vurgulanan, zaman etüdüne kıyasla düşük maliyet ve personeli bunaltmama özellikleri de iş örneklemesinin literatürdeki temel teorik avantajlarıdır.

Step-by-Step Solution

Verilen parametreleri belirle

Çalışma oranı

p = 0,80

, çalışılmayan oran

1-p = 0,20

, güven katsayısı

Z = 2

, mutlak hata payı

e = 0,04

Formülde kullanılacak doğru değerlerin netleştirilmesi.

Mutlak hata payına göre iş örneklemesi formülünü uygula

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2}

Soru kökünde mutlak hata payı verildiği için kullanılacak geçerli denklem budur.

Değerleri formülde yerine koy ve hesapla

N = \frac{2^2 \cdot 0,80 \cdot 0,20}{(0,04)^2} = \frac{4 \cdot 0,16}{0,0016} = \frac{0,64}{0,0016} = 400

Matematiksel işlemin tamamlanarak nihai örneklem hacmine (gözlem sayısına) ulaşılması.

Key Concept

İş Örneklemesinde Gözlem Sayısı (Örneklem Hacmi) Hesaplama

Estimated Time:1m 30s

Question 54Question →

Bir adli tıp laboratuvarında DNA izolasyon solüsyonu hazırlayan bir uzman biyoloğun çalışma döngüsü mikro-hareket analizi ile incelenmektedir.
Analiz raporunda şu bulgulara yer verilmiştir:
I. Uzman, sol eliyle ependorf tüpünü havada sıkıca kavrayıp işlem bitene kadar sabit tutarken, sağ eliyle mikropipet yardımıyla tüpe hassas reaktif damlatmaktadır.
II. Mikropipet ucu, çalışma tezgahının arka kısmında farklı ebatlardaki uçların karışık halde bulunduğu bir kutunun içinden her döngüde gözle seçilerek alınmaktadır.

Süreci iyileştirmek isteyen etüt uzmanları, işlemler sırasında tüpün yerleştirilebileceği bir sabitleyici stand (tüp rack'ı) kullanımını standartlaştırmışlardır.

Gilbreth'in hareket ekonomisi yaklaşımına göre, sabitleyici stand kullanılmasıyla yalnızca I. bulguda tespit edilen verimsizliğin giderilmesi için hangi hareket ekonomisi prensibi sınıfının gereği yerine getirilmiş olur ve bu sayede sistemden elenmesi sağlanan etkisiz (verimsiz) Therblig aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Takım ve teçhizat tasarımı prensipleri — Tutma (Hold)

İnsan vücudunun kullanımı prensipleri — Kavrama (Grasp)

Çalışma yerinin düzenlenmesi prensipleri — Arama (Search)

İnsan vücudunun kullanımı prensipleri — Önlenebilir Gecikme (Avoidable Delay)

Takım ve teçhizat tasarımı prensipleri — Konumlandırma (Position)

Show answer & explanation

Answer: Takım ve teçhizat tasarımı prensipleri — Tutma (Hold)

Answer

Doğru eşleştirme 'Takım ve teçhizat tasarımı prensipleri' ile 'Tutma (Hold)' hareketidir.

Hareket ekonomisi prensiplerinde aparat, mengene veya sabitleyici kullanımını zorunlu kılan kural 'Takım ve Teçhizat Tasarımı' kategorisindedir. Bu tür araçların kullanılması, elin bir nesneyi sürekli olarak havada sabit tutmak zorunda kalmasını, yani sistemde katma değer yaratmayan 'Tutma' (Hold) Therblig hareketini ortadan kaldırır.

Step-by-Step Solution

I. bulgudaki sorunun tespit edilmesi.

Sol elin iş parçasını (tüpü) bir mengene gibi kullanarak işlem boyunca havada sabit tuttuğu belirlenmiştir.

Soruda hedeflenen temel hatanın ne olduğunu tanımlamak.

Hareket ekonomisi prensip sınıfının belirlenmesi.

Gilbreth'in yaklaşımına göre 'Bir iş parçasını tutmak için asla el kullanılmamalı, bunun yerine sabitleyici aparat kullanılmalıdır' kuralı, 'Takım ve Teçhizat (Donanım) Tasarımı Prensipleri' altında yer alır.

Çözümleme için prensiplerin üç ana sınıfını (vücut, çalışma yeri, donanım) birbirinden ayırmak.

Elenen Therblig hareketinin teşhis edilmesi.

Elin bir nesnenin konumunu korumak amacıyla sabit beklemesi, etkisiz (verimsiz) bir hareket olan 'Tutma (Hold)' Therblig'idir. Sabitleyici stand bu gereksinimi ortadan kaldırarak verimlilik sağlar.

Etkili 'Kavrama' ile Etkisiz 'Tutma' temel hareketleri arasındaki farkı vurgulamak.

Key Concept

İş etüdünde hareket ekonomisi prensiplerinin sınıflandırılması ve etkili/etkisiz Therblig (temel hareket) türlerinin analizi.

Question 55Question →

Dışişleri Bakanlığına bağlı bir idari birimde, pasaport ve vize onay süreçlerinin iyileştirilmesi amacıyla bir metot etüdü çalışması başlatılmıştır.

Süreci analiz eden uzman, evrakın şube müdürünün masasında imza için beklediği anları ASME standartlarına göre "ters üçgen" sembolüyle kayıt altına almıştır. Uzman, mevcut adımların şema üzerindeki kaydını tamamlar tamamlamaz, bu bekleme sürelerini ortadan kaldırmak amacıyla doğrudan masaların fiziksel yerleşimini ve evrak akış yönünü değiştiren yeni bir yöntem tasarlamaya (geliştirme aşaması) başlamıştır.

Metot etüdü temel ilkeleri ve süreç şeması sembolleri dikkate alındığında, bu uzmanın yaklaşımıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Evrakın imza için beklemesi bir "gecikme" durumu olduğundan "D" harfiyle gösterilmeli ve yeni yöntemin tasarımından önce mevcut adımların gerekliliğini sorgulayan "inceleme" aşaması tamamlanmalıydı.

Evrakın müdür masasında bulunması resmî bir muhafaza işlemi olduğundan ters üçgen sembolü doğru kullanılmış, ancak analizde "geliştirme" aşamasından önce "iş ölçümü" aşamasının atlanması kural ihlali yaratmıştır.

Bekleme faaliyeti sürecin doğal akışını kestiği için nitelik denetimi anlamına gelen "kare" sembolüyle kayıt altına alınmalı ve doğrudan fiziki planlamaya geçilmemeliydi.

İmza eyleminin kendisi idari bir faaliyet olduğundan bekleyiş süreci de "daire" sembolüyle kaydedilmeli ve uzman kayıt işlemi sonrasında doğrudan "tanımlama" aşamasına geçmeliydi.

Ters üçgen sembolü idari süreçlerdeki tüm geçici duraksamaları kapsadığından doğru bir tercih olup, uzmanın katma değersiz zamanı fark edip hemen "geliştirme" aşamasına geçmesi modern etüt ilkelerine uygundur.

Show answer & explanation

Answer: Evrakın imza için beklemesi bir "gecikme" durumu olduğundan "D" harfiyle gösterilmeli ve yeni yöntemin tasarımından önce mevcut adımların gerekliliğini sorgulayan "inceleme" aşaması tamamlanmalıydı.

Answer

Uzmanın iki temel hatası vardır: Geçici beklemeyi 'Depolama' sanması ve 'İnceleme' aşamasını atlamasıdır. Bu nedenle evrakın beklemesi 'D' sembolü ile gösterilmeli ve tasarımdan önce inceleme aşaması yapılmalıydı.

Metot etüdü uygulamalarında, bir evrakın veya malzemenin bir sonraki işlem için sırasını beklemesi (örneğin imza sepetinde bekleme) ASME standartlarında 'Depolama' (ters üçgen) değil, 'Gecikme/Bekleme' (D harfi) olarak sınıflandırılır. Ayrıca metot etüdünün temel adımlarında 'Kaydetme' aşamasından elde edilen verilerin ne, nerede, ne zaman, kim ve nasıl sorularıyla eleştirel bir süzgeçten geçirildiği 'İnceleme' aşaması gelmektedir. Bu sorgulama yapılmadan doğrudan 'Geliştirme' aşamasına geçilmesi, faaliyetin gerekliliğinin sorgulanmasını engellediği için metodolojik açıdan kesinlikle hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Kullanılan ASME sembolünün doğruluğunu analiz et.

Evrakın masada imza sırası beklemesi yetkili bir arşivleme veya koruma işlemi değildir; geçici bir duraksamadır. Bu nedenle 'Ters Üçgen' (Depolama) yerine 'D' (Gecikme/Bekleme) sembolü kullanılmalıdır.

Depolama faaliyeti ancak malzemenin veya evrakın yetkisiz alınamayacağı durumlarda (örneğin arşive kaldırılması) kullanılır.

Metot etüdü aşamalarının sıralamasını kontrol et.

Uzman 'Kaydetme' aşamasından hemen sonra 'Geliştirme' aşamasına geçmiştir. Aradaki 'İnceleme' (Eleştirel sorgulama) aşamasını atlamıştır.

ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü) standartlarına göre metot etüdü; Seçme, Kaydetme, İnceleme, Geliştirme, Değerlendirme, Tanımlama, Uygulama ve Sürdürme adımlarından oluşur. İnceleme yapılmadan yeni yöntem geliştirilemez.

Key Concept

Metot Etüdü Aşamaları ve ASME Süreç Şeması Sembolleri

Question 56Question →

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü'nde özel güvenlikli bir belgenin üretim ve paketleme hattı için zaman etüdü çalışması yapılmaktadır. Süreç üç temel işlem adımından oluşmakta olup, etüt görevlisinin elde ettiği veriler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

İşlem Adımı	Gözlenen Zaman	Performans (Tempo)	Sıklık
1. Manuel kalıp hizalama ve kağıt besleme	$3,0$ dk	$\%120$	$1/1$ (Her üründe)
2. Otomatik makine baskısı	$6,0$ dk	Sabit Makine Hızı	$1/1$ (Her üründe)
3. Kalite kontrol ve mühürleme (Manuel)	$7,2$ dk	$\%100$	$1/3$ (Her 3 üründe 1)

İşletmede günlük vardiya süresi $480$ dakika olarak uygulanmaktadır. İş etüdü birimi; bu vardiya içinde işçilerin kişisel ihtiyaçları için $18$ dakika, yorgunluk payı olarak $30$ dakika ve makine ayar/bakımından kaynaklanan kaçınılmaz gecikmeler için $48$ dakika tolerans (pay) öngörmüştür.

Kurumun standart zaman hesaplama prosedürüne göre, tolerans oranları "toplam mesai (vardiya) süresinin bir yüzdesi" olarak hesaplanmakta ve standart zaman formülüne bu şekilde entegre edilmektedir.

Buna göre, bir adet güvenlikli belgenin üretimi için belirlenmesi gereken standart zaman kaç dakikadır?

12,0

14,4

15,0

16,0

16,5

Show answer & explanation

Answer: $15,0$

Answer

Bir adet belgenin standart zamanı

15,0

dakikadır.

Doğru sonuca ulaşmak için üç kritik kuralın birlikte uygulanması gerekir: Birincisi, manuel işlemlerin normal zamanı hesaplanırken sıklık (frekans) oranları dikkate alınmalıdır (

3

. adım için

7,2 \times 1/3 = 2,4

). İkincisi, otomatik makine süreleri işçinin temposundan etkilenmez, bu nedenle

\%120

'lik tempo sadece

1

. adıma uygulanmalıdır. Toplam Normal Zaman

12,0

dakika bulunur. Üçüncüsü ve en önemlisi, toplam

96

dakikalık tolerans süresi

480

dakikalık mesainin

\%20

'sine eşittir. Tolerans yüzdesi toplam mesai üzerinden verildiğinde Standart Zaman formülü

SZ = \frac{NZ}{1 - Pay}

şeklindedir. Sonuç:

12,0 / 0,80 = 15,0

dakikadır.

Step-by-Step Solution

Her bir adım için Normal Zaman (NZ) değerlerinin hesaplanması.

1. Adım:

3,0 \times 1,20 \times 1 = 3,6

dk
2. Adım:

6,0 \times 1,00 \times 1 = 6,0

dk (Makine işlemleri

\%100

tempo kabul edilir)
3. Adım:

7,2 \times 1,00 \times (1/3) = 2,4

dk
Toplam Normal Zaman =

3,6 + 6,0 + 2,4 = 12,0

dk.

Gözlenen zaman, performans temposu ve sıklık oranı çarpılarak her işlem adımının saf çalışma süresi (normal zaman) bulunur. Makine işlemlerinde işçi performansı etki etmediğinden tempo dikkate alınmaz.

Toplam mesai süresi üzerinden tolerans (pay) yüzdesinin bulunması.

Toplam Pay Süresi =

18

(Kişisel)

+ 30

(Yorgunluk)

+ 48

(Gecikme) =

96

dakika.
Pay Yüzdesi (

A

) =

96 \text{ dk} / 480 \text{ dk} = 0,20

(

\%20

Soruda pay oranının toplam vardiya süresi üzerinden hesaplanması gerektiği kurumsal bir kural olarak belirtilmiştir.

Standart Zamanın (SZ) toplam mesai tolerans formülü ile hesaplanması.

SZ = \frac{NZ}{(1 - A)} = \frac{12,0}{(1 - 0,20)} = \frac{12,0}{0,80} = 15,0

dakika.

Tolerans oranı toplam mesai süresine göre verildiğinde, standart zaman çarpılarak değil,

(1 - A)

değerine bölünerek elde edilir.

Key Concept

Standart Zaman Hesaplama Formülleri ve Makine Zamanı

Alternative Method

Pay oranı toplam mesai üzerinden

\%20

(

96/480

) ise, net çalışma süresi üzerinden pay oranı

96 / 384 = \%25

olur. Standart zaman, net çalışma süresi payı kullanılarak

SZ = NZ \times (1 + Pay_{\text{çalışma}})

formülü ile de doğrulanabilir:

12,0 \times 1,25 = 15,0

dakika.

Estimated Time:3m 0s

Question 57Question →

Girdi kaynaklarının nihai ürüne dönüştürüldüğü bir üretim sisteminde; operasyonların nasıl yapıldığını sistematik olarak inceleyen, gereksiz ve yorucu hareketleri ortadan kaldırmayı ve işlemlerin standart süresini belirlemeyi hedefleyen iş etüdü çalışmaları yürütülmektedir.

Bu tanım ve kapsam dikkate alındığında, iş etüdü uygulamalarının işletmeye sağlaması beklenen temel fayda aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde ifade edilmiştir?

İnsan, makine ve malzeme gibi kaynakların kullanımındaki israfı azaltarak birim girdi başına elde edilen çıktıyı, yani sistemin verimliliğini artırmak.

İşletmenin stratejik hedeflerine ulaşma derecesini gösteren etkinlik düzeyini doğrudan yükseltecek yeni pazar araştırmaları yapmak.

Üretim sürecindeki beklenmeyen duruşları ve rutin bakımları yok sayarak fabrikanın doğrudan teorik kapasite sınırlarında çalışmasını garanti altına almak.

Atölye tipi yerleşim düzenine geçerek makinelerin fonksiyonlarına göre gruplandırılmasını sağlamak ve böylece üretim sisteminin ürün esnekliğini maksimize etmek.

İşletmenin hammadde ve yarı mamul stoklarını tamamen ortadan kaldırarak sıfır stok mantığına dayalı tam zamanında üretim sistemine geçiş yapmak.

Show answer & explanation

Answer: İnsan, makine ve malzeme gibi kaynakların kullanımındaki israfı azaltarak birim girdi başına elde edilen çıktıyı, yani sistemin verimliliğini artırmak.

Answer

İş etüdünün temel amacı, insan, makine ve malzeme kaynaklarının kullanımındaki israfı azaltarak birim girdi başına elde edilen çıktıyı (verimliliği) artırmaktır.

İş etüdü (metot ve iş ölçümü), işin daha kolay, güvenli ve standart bir sürede yapılmasını sağlayarak süreçteki zaman, emek ve malzeme israfını önlemeyi amaçlar. Bu durum, girdi/çıktı oranını iyileştirerek sistemin doğrudan 'verimliliğini' (productivity) artırır.

Step-by-Step Solution

İş etüdünün tanımında yer alan temel odak noktalarını analiz et.

Odak noktasının gereksiz hareketleri yok etmek (metot etüdü) ve standart zaman belirlemek (zaman etüdü) olduğu görülür.

Soruda verilen eylemlerin hangi üretim yönetimi metriğine hizmet ettiğini anlamak için felsefi temele inmek gerekir.

İsrafın azaltılması ve süreçlerin iyileştirilmesinin işletme literatüründeki kavramsal karşılığını tespit et.

Girdi miktarını artırmadan veya azaltarak aynı veya daha fazla çıktıyı elde etme durumu 'verimlilik' (productivity) kavramıyla açıklanır.

Etkinlik (hedeflere ulaşma) ile verimlilik (kaynakların doğru kullanımı) arasındaki ayrımı netleştirmek zorunludur.

Seçenekleri bu kavramsal çerçeveye göre değerlendirerek doğru ifadeyi seç.

İsrafı azaltıp sistemin verimliliğini artırmayı belirten seçenek iş etüdünün asıl hedefini yansıtır.

Diğer seçenekler kapasite yönetimi, tesis yerleşimi, pazarlama (etkinlik) ve JIT (stok yönetimi) gibi farklı uzmanlık alanlarına aittir.

Key Concept

İş Etüdünün Amacı ve Verimlilik Kavramı

Question 58Question →

Bir elektrikli araç batarya üretim tesisinde, modül montaj hattındaki belirli bir işlem için zaman etüdü çalışması yapılmaktadır. Bir operatörün gerçekleştirdiği ardışık 5 çevrim için ölçülen süreler aşağıda verilmiştir:

Çevrim	Gözlem Süresi	Açıklama
1	22 saniye	Normal işlem
2	24 saniye	Normal işlem
3	45 saniye	Parça sıkışması nedeniyle olağandışı gecikme
4	23 saniye	Normal işlem
5	23 saniye	Normal işlem

Yapılan performans değerlendirmesinde operatörün çalışma temposu $\%110$ olarak belirlenmiştir. İşletmede uygulanan tolerans (pay) oranları şu şekildedir:
- Kişisel ihtiyaç payı: $\%5$
- Yorgunluk payı: $\%7$
- Kaçınılmaz gecikme payı: $\%8$

Toleranslar normal zaman üzerinden hesaplanmaktadır.

Buna göre, bu montaj işlemi için hesaplanan standart zaman aşağıdakilerden hangisidir?

20.24

27.60

29.90

30.36

36.17

Show answer & explanation

Answer: 30.36

Answer

Standart zaman 30.36 saniyedir.

Standart zaman hesaplamasında öncelikle olağandışı olan 45 saniyelik değer dışlanmalıdır. Kalan 4 geçerli ölçümün ortalaması

23

saniyedir (OGZ). Operatörün

\%110

tempo ile çalıştığı tespit edildiğinden, Normal Zaman (NZ)

23 \times 1.10 = 25.3

saniye olarak hesaplanır. Toleranslar toplamı

\%20

(

\%5+\%7+\%8

) olduğundan, Standart Zaman (SZ) normal zamanın

\%20

artırılmış halidir:

25.3 \times 1.20 = 30.36

saniye.

Step-by-Step Solution

Geçerli ölçümleri belirleyerek Ortalama Gözlem Zamanını (OGZ) hesaplamak

OGZ = \frac{22 + 24 + 23 + 23}{4} = 23

saniye

Zaman etüdünde işin doğal seyrine uymayan olağandışı gecikmeler (3. çevrimdeki 45 saniye) döngü süresinden dışlanmalıdır.

Performans değerleme faktörü (tempo) kullanılarak Normal Zamanı (NZ) hesaplamak

NZ = 23 \times 1.10 = 25.3

saniye

Normal zaman, ortalama gözlem zamanının operatörün çalışma temposu ile çarpılmasıyla bulunur.

İşletmede uygulanan toplam tolerans (pay) oranını belirlemek

Toplam Tolerans

= \%5 + \%7 + \%8 = \%20

(0.20)

Kişisel ihtiyaç, yorgunluk ve kaçınılmaz gecikme payları toplanarak toplam tolerans oranı elde edilir.

Normal zamana tolerans payını ekleyerek Standart Zamanı (SZ) hesaplamak

SZ = 25.3 \times (1 + 0.20) = 25.3 \times 1.20 = 30.36

saniye

Standart zaman, normal zaman ile toplam tolerans faktörünün çarpılmasıyla bulunur.

Key Concept

Standart Zaman Hesaplama ve Olağandışı Gecikmelerin Dışlanması

Estimated Time:2m 0s

Question 59Question →

Bir kamu kurumunun basım ve yayın tesislerinde yürütülen metot etüdü çalışmaları kapsamında, süreçlerde yaşanan darboğazları analiz etmek üzere aşağıdaki tespitler yapılmıştır:

I. Tek bir operatörün sorumluluğunda olan üç adet endüstriyel baskı makinesinin yükleme-boşaltma döngülerinde; operatör ve makinelerin eşzamanlı çalışma ve boş bekleme sürelerinin ortak bir zaman ölçeği üzerinde tespit edilerek senkronizasyonun sağlanması amaçlanmıştır.
II. Tesis içindeki taşıma araçlarının rotalarının tesis krokisi üzerinde orantılı bir şekilde görselleştirilerek, gidiş-geliş sıklıklarının ve toplam taşıma mesafesinin ölçülmesi hedeflenmiştir.
III. Kitapçıkların kapak takma işlemi sırasında, personelin sol elinin sadece parçayı sabit tutmak amacıyla kullanıldığı, sağ elin ise tüm ciltleme hareketlerini yaptığı tespit edilmiş; bu asimetrik yorgunluğun mikro düzeyde incelenmesi kararlaştırılmıştır.

Metot etüdü uzmanının, bu üç durumu ayrıntılı olarak analiz etmek ve iyileştirmek için kullanması gereken şema veya diyagramlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Çoklu Faaliyet Şeması – İp Diyagramı – İki El Süreç Şeması

Akış Süreç Şeması – İp Diyagramı – Çoklu Faaliyet Şeması

İşlem Süreç Şeması – Akış Süreç Şeması – İki El Süreç Şeması

Çoklu Faaliyet Şeması – İşlem Süreç Şeması – Akış Süreç Şeması

İki El Süreç Şeması – Akış Süreç Şeması – İşlem Süreç Şeması

Show answer & explanation

Answer: Çoklu Faaliyet Şeması – İp Diyagramı – İki El Süreç Şeması

Answer

Verilen üç durum için sırasıyla Çoklu Faaliyet Şeması, İp Diyagramı ve İki El Süreç Şeması kullanılmalıdır.

Doğru seçenekte verilen şemalar, öncüldeki durumların metot etüdü literatüründeki tam karşılıklarıdır. I. durum için ortak zaman ekseninde insan-makine analizi yapan Çoklu Faaliyet Şeması, II. durum için kroki üzerinde fiziksel rota ve mesafe analizi yapan İp Diyagramı, III. durum için ise işgörenin uzuvlarının mikro düzeyde asimetrik yükünü inceleyen İki El Süreç Şeması seçilmelidir.

Step-by-Step Solution

I. durumun analiz edilmesi

İnsan ve makinelerin ortak zaman ölçeği üzerinde çalışma ve boş bekleme sürelerinin incelenmesinde 'Çoklu Faaliyet Şeması (Adam-Makine Şeması)' kullanılır.

Zaman ekseninde eşzamanlı faaliyet analizi sadece bu şema ile yapılabilir.

II. durumun analiz edilmesi

Tesis krokisi üzerinde taşıma rotalarının yoğunluklarının ve toplam mesafenin orantılı görselleştirilmesinde 'İp Diyagramı' kullanılır.

Fiziksel mesafeyi tesis planı üzerinde gösteren ve en uygun rota planlamasını sağlayan araç ip diyagramıdır.

III. durumun analiz edilmesi

İşgörenin sağ ve sol elinin hareketlerinin mikro düzeyde (örneğin sol elin sadece parçayı sabit tutması gibi) incelenmesinde 'İki El Süreç Şeması' kullanılır.

Hareket ekonomisi prensipleri doğrultusunda uzuvların asimetrik yorgunluğunu tespit eden spesifik araç budur.

Sonuçların birleştirilmesi

Sıralama Çoklu Faaliyet Şeması – İp Diyagramı – İki El Süreç Şeması şeklinde oluşur.

Her bir problemin doğasına en uygun teknikler eşleştirilmiştir.

Key Concept

Metot Etüdü Aşamaları ve Kullanılan Şemalar

Estimated Time:1m 30s

Question 60Question →

Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünde, yeni nesil çipli pasaportların üretim sürecini analiz eden bir metot etüdü uzmanı, mevcut durumu 'Malzeme Tipi Akış Süreç Şeması' ile kayıt altına almaktadır.

Buna göre, uzmanın yaptığı aşağıdaki faaliyet - ASME sembolü eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Boş pasaport defterlerinin, kimlik bilgilerinin yazılması amacıyla veri işleme makinesine beslenmesi

\rightarrow

Operasyon (

\bigcirc

)

Çiplere yüklenen biyometrik verilerin, belirlenen standartlara uygunluğunun elektronik okuyucularda test edilmesi

\rightarrow

Muayene (

\square

)

Lazer baskı ünitesinden çıkan pasaportların, paketleme aşamasına geçmek üzere ara istasyonda geçici olarak istiflenmesi

\rightarrow

Depolama (

\nabla

)

Kalite onayı alan pasaportların, sevkiyat gününe kadar çift kilitli ve yalnızca yetkili erişimine açık güvenlik kasasında tutulması

\rightarrow

Depolama (

\nabla

)

Ciltleme işlemi tamamlanan pasaportların, kalite kontrol ünitesine asansörlü konveyör bant sistemi aracılığıyla gönderilmesi

\rightarrow

Taşıma (

\Rightarrow

)

Show answer & explanation

Answer: Lazer baskı ünitesinden çıkan pasaportların, paketleme aşamasına geçmek üzere ara istasyonda geçici olarak istiflenmesi $\rightarrow$ Depolama ( $\nabla$ )

Answer

Lazer baskı ünitesinden çıkan pasaportların geçici olarak istiflenmesi faaliyetinin Depolama (ters üçgen) sembolü ile eşleştirilmesi yanlıştır; bu faaliyet Gecikme (D) sembolü ile gösterilmelidir.

Süreç şemalarında 'Depolama' sembolü (ters üçgen), malzemenin ancak resmi bir belge veya yetkili onayı ile girip çıkabildiği sürekli ve korumalı muhafaza durumları için kullanılır. Üretim hattında, bir makineden çıkıp diğer makineye girmek için ara istasyonlarda veya sepetlerde geçici olarak bekleyen malzemelerin durumu ise süreçteki bir duraklamayı ifade ettiği için 'Gecikme' sembolü (D harfi) ile gösterilmelidir. Geçici istiflenmenin depolama olarak işaretlenmesi metodolojik olarak hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Süreç şemalarında kullanılan ASME sembollerinin temel tanımlarının hatırlanması.

Operasyon (değişim), Taşıma (yer değiştirme), Muayene (kontrol), Gecikme (bekleme) ve Depolama (resmi muhafaza) tanımları zihinde netleştirilir.

Seçeneklerdeki eşleştirmelerin doğruluğunu değerlendirmek için teorik referans bilgilere ihtiyaç vardır.

Gerçek depolama faaliyeti ile süreç içi gecikme (bekleme) arasındaki ince ayrımın analiz edilmesi.

Depolamanın yetkili onayı ve resmi kayıt gerektirdiği, gecikmenin ise üretim akışındaki geçici duraklamalar veya yığılmalar olduğu tespit edilir.

Zorluk düzeyi yüksek sorularda çeldiricileri elemek ve kavram yanılgısına düşmemek için bu ayrım kritiktir.

Verilen seçeneklerdeki faaliyet-sembol eşleştirmelerinin tek tek kontrol edilmesi.

Geçici istifleme işleminin 'Depolama' sembolüyle eşleştirildiği seçeneğin hatalı olduğu, diğer tüm seçeneklerin kendi sembolünün evrensel tanımına tam uyduğu sonucuna varılır.

Yanlış eşleştirmeyi kesin olarak bularak soruyu çözmek.

Key Concept

Süreç Şemalarında ASME Sembolleri ve Gecikme-Depolama Ayrımı

Estimated Time:1m 30s

PreviousPage 3 / 7Next

İş Etüdü

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution