İş Örneklemesi Yöntemi Practice Questions — KPSS İşletme

Question 1Question →

Bir üretim işletmesinde kalite kontrol personelinin boş bekleme oranını belirlemek amacıyla iş örneklemesi yöntemi uygulanacaktır. Yapılan ön gözlem çalışmasında personelin boş bekleme oranı $p = 0,20$ olarak tahmin edilmiştir.

Çalışmanın %95 güven düzeyinde ( $Z = 2$ ) ve ** $e = \pm 0,04$ kabul edilebilir mutlak hata payı** ile gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.

Buna göre, çalışmanın öngörülen hassasiyette tamamlanabilmesi için yapılması gereken toplam gözlem sayısı ( $N$ ) kaçtır?

16

200

400

500

2000

Show answer & explanation

Answer: 400

Answer

Yapılması gereken toplam gözlem sayısı 400'dür.

İş örneklemesi yönteminde mutlak hata payı (

e

) kullanılarak gereken gözlem sayısının (

N

) hesaplanmasında

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2}

formülü kullanılır. Verilen değerler (

Z=2

,

p=0,20

,

e=0,04

) formüle yerleştirildiğinde,

N = \frac{4 \cdot 0,16}{0,0016} = 400

sonucu elde edilir. Bu sonuç, %95 güven düzeyi ve

\pm

%4 hata payı için yapılması gereken minimum gözlem sayısını verir.

Step-by-Step Solution

1

İş örneklemesinde gerekli gözlem sayısını (

N

) veren formülü belirle.

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2}

Mutlak hata payı ile güven düzeyine dayalı gözlem sayısını bulmak için istatistiksel standart varyans formülü kullanılır.

2

Soruda verilen parametreleri formüldeki yerlerine yerleştir.

Z = 2

,

p = 0,20

,

(1-p) = 0,80

,

e = 0,04

Matematiksel işlemi yapabilmek için tüm veri setinin formül değişkenleriyle eşleştirilmesi gerekir.

3

Pay ve paydadaki ifadelerin karelerini alarak bölme işlemini tamamla.

N = \frac{2^2 \cdot 0,20 \cdot 0,80}{(0,04)^2} = \frac{4 \cdot 0,16}{0,0016} = \frac{0,64}{0,0016} = 400

İstenen hassasiyet ve güven düzeyini sağlayacak minimum gözlem sayısına ulaşmak için denklem çözülür.

Key Concept

İş Örneklemesinde Gözlem Sayısı Hesaplama

Estimated Time:1m 30s

Question 2Question →

Bir lojistik merkezinde paketleme bölümünde çalışan işçilerin faaliyetlerini analiz etmek amacıyla; geleneksel zaman etüdüne (kronometraj) kıyasla daha düşük maliyetli olması, analistin zamanını daha verimli kullanmasını sağlaması ve çalışan üzerinde sürekli izlenme baskısı yaratmaması gibi uygulama kolaylığı avantajları nedeniyle iş örneklemesi yöntemi tercih edilmiştir.

Yapılan ön gözlem (pilot) çalışması sonucunda, işçilerin %75 oranında aktif olarak çalıştığı, %25 oranında ise malzeme beklediği veya boş kaldığı belirlenmiştir.

Yönetim, bu çalışmanın sonuçlarının %95,45 güven düzeyinde ( $Z = 2$ ) ve $\pm \%5$ ( $0,05$ ) mutlak hata payı ile gerçekleşmesini talep etmektedir.

Buna göre, çalışmanın istenen hassasiyette olabilmesi için yapılması gereken toplam gözlem sayısı kaçtır?

15

150

300

400

1200

Show answer & explanation

Answer: 300

Answer

İstenen hassasiyette sonuç elde edebilmek için yapılması gereken toplam gözlem sayısı 300'dür.

İş örneklemesinde toplam gözlem sayısını (

N

) hesaplamak için

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2}

formülü kullanılır. Soruda verilen değerler yerine konduğunda:

Z = 2

,

p = 0,75

,

(1-p) = 0,25

ve

e = 0,05

'tir. Pay kısmı

2^2 \cdot 0,75 \cdot 0,25 = 4 \cdot 0,1875 = 0,75

olur. Payda kısmı ise

(0,05)^2 = 0,0025

olur. Bu değerler bölündüğünde (

0,75 / 0,0025

) sonuç 300 olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1

Verilen parametrelerin tespit edilmesi.

Güven düzeyi için

Z=2

, çalışma oranı

p=0,75

, boş bekleme oranı

1-p=0,25

ve mutlak hata payı

e=0,05

olarak belirlenir.

İş örneklemesinde gerekli gözlem sayısını bulmak için formüldeki değişkenlerin doğru tanımlanması gerekir.

2

İş örneklemesi gözlem sayısı formülünün (

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2}

) uygulanması.

N = \frac{2^2 \cdot 0,75 \cdot 0,25}{(0,05)^2}

şeklinde denklem kurulur.

Değişkenler formülde yerlerine konur.

3

Matematiksel işlemlerin tamamlanması.

Pay kısmı:

4 \cdot 0,1875 = 0,75

. Payda kısmı:

0,05 \cdot 0,05 = 0,0025

. Sonuç:

N = \frac{0,75}{0,0025} = 300

bulunur.

Kare alma ve bölme işlemleri yapılarak nihai gözlem sayısı elde edilir.

Key Concept

İş Örneklemesinde Gözlem Sayısı Hesaplama

Question 3Question →

Zaman etüdüne kıyasla daha az maliyetli olması, personel üzerinde sürekli gözetim baskısı yaratmaması ve uygulama kolaylığı sağlaması gibi avantajları nedeniyle, bir bankanın kredi onay departmanında çalışan uzmanların "dosya inceleme" faaliyetine ayırdıkları zamanın oranını belirlemek amacıyla iş örneklemesi yöntemi tercih edilmiştir.

Yapılan ön çalışmada rasgele gerçekleştirilen 100 gözlemin 40'ında uzmanların dosya incelediği tespit edilmiştir.

Buna göre, %95 güven düzeyinde (hesaplamalarda $Z=2$ alınız) ve $\pm\%4$ mutlak hata payı ile sonuç elde etmek isteyen yönetimin, toplamda yapması gereken gözlem sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

300

500

600

625

1000

Show answer & explanation

Answer: 600

Answer

İstenen toplam gözlem sayısı 600'dür.

İş örneklemesinde toplam gözlem sayısı

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2}

formülü ile hesaplanır. Ön çalışmaya göre faaliyet oranı

p = 0,40

'tır. Verilen değerler formülde yerine konulduğunda;

N = \frac{2^2 \cdot 0,40 \cdot 0,60}{0,04^2} = \frac{4 \cdot 0,24}{0,0016} = 600

bulunur. Soru metninde ilave değil, 'toplam' gözlem sayısı sorulduğu için doğru değer 600'dür.

Step-by-Step Solution

1

Ön çalışmadan elde edilen faaliyet oranının (

p

) hesaplanması.

p = \frac{40}{100} = 0,40

ve

(1-p) = 0,60

olarak bulunur.

İş örneklemesinde örneklem hacmi hesaplanırken faaliyetin gözlenme oranı formülün temel girdisidir.

2

Soruda verilen diğer parametrelerin formül için belirlenmesi.

Güven katsayısı

Z=2

ve mutlak hata payı

e=0,04

olarak tespit edilir.

Gözlem sayısını standart bir matematiksel modele oturtabilmek için sınır değerleri belirlemek gerekir.

3

İş örneklemesi gözlem sayısı formülünün (

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2}

) uygulanması.

N = \frac{2^2 \cdot 0,40 \cdot 0,60}{0,04^2} = \frac{4 \cdot 0,24}{0,0016} = \frac{0,96}{0,0016} = 600

bulunur.

İstatistiksel olarak belirtilen güven düzeyinde ve hata payında doğru tahmini yapabilmek için gereken asgari toplam örneklem hacmini verir.

Key Concept

İş örneklemesinde örneklem hacmi (gözlem sayısı) hesaplama ve parametrelerin doğru kullanımı

Estimated Time:1m 30s

Question 4Question →

Bir kamu kurumunun evrak işleme merkezinde görevli çok sayıda personelin gün içindeki çalışma ve bekleme oranlarını belirlemek amacıyla bir iş ölçümü planlanmaktadır. Yöneticiler, personeli gün boyunca kronometre ile kesintisiz izlemek (geleneksel zaman etüdü) yerine, rastgele aralıklarla anlık gözlemler yapmaya dayanan 'iş örneklemesi' yönteminin kullanılmasına karar vermiştir.

Aşağıdakilerden hangisi, bu durumda iş örneklemesi yönteminin sürekli zaman etüdüne göre sağladığı temel avantajlardan biridir?

Tek bir analistin, uzun süreli ve yorucu gözlemler yapmadan aynı anda birden fazla personeli daha düşük maliyetle inceleyebilmesine olanak tanıması

Personelin görev başındaki el ve kol hareketlerini detaylıca analiz ederek gereksiz mikro hareketleri tespit etme imkânı sunması

Süreçteki operasyon, taşıma ve depolama aşamalarını standart geometrik sembollerle haritalandırıp akış darboğazlarını saptaması

Çalışanların yorgunluk veya kişisel ihtiyaçları için standart zamana eklenecek tolerans (pay) sürelerini doğrudan hesaplaması

Çalışanın gösterdiği performans temposunu objektif bir şekilde derecelendirerek her bir iş döngüsü için kesin normal zamanı ölçmesi

Show answer & explanation

Answer: Tek bir analistin, uzun süreli ve yorucu gözlemler yapmadan aynı anda birden fazla personeli daha düşük maliyetle inceleyebilmesine olanak tanıması

Answer

İş örneklemesinin en temel avantajı, tek bir analistin daha az maliyet ve zaman harcayarak aynı anda birden fazla personeli veya iş istasyonunu gözlemleyebilmesine olanak tanımasıdır.

İş örneklemesi istatistiksel temele dayanan, belirli aralıklarla değil rastgele zamanlarda yapılan anlık gözlemlerdir. Sürekli bir kronometre takibi gerektirmediği için uygulayıcı (analist) gününü tek bir işçinin başında harcamaz, aynı anda onlarca farklı çalışanı çok daha düşük maliyetle ve zaman tasarrufuyla analiz edebilir. Bu durum, sürekli zaman etüdüne karşı en büyük üstünlüğüdür.

Step-by-Step Solution

1

Soru kökündeki temel problemi analiz etme

Sürekli zaman etüdü ile iş örneklemesi arasındaki avantaj karşılaştırmasının sorulduğu belirlenmiştir.

Yöneticilerin neden sürekli gözlem (kronometre) yerine anlık gözlem (iş örneklemesi) seçtiğini anlamak için.

2

Seçeneklerdeki kavramları iş etüdü teknikleriyle eşleştirme

Hareketlerin incelenmesi (Therblig), sembollerle haritalama (Süreç şeması) ve kesin tempo/tolerans hesaplama (Zaman etüdü) özellikleri elenmiştir.

İş örneklemesinin mikro hareketleri iyileştirme veya kesin döngü süresi bulma gibi bir amacı yoktur; temel amacı düşük maliyetle genel zaman kullanım oranlarını bulmaktır.

3

Doğru avantajı tespit etme

Maliyet, zaman tasarrufu ve birden fazla birimi eşzamanlı gözlemleyebilme esnekliği sunan ifadenin doğru olduğu onaylanmıştır.

İş örneklemesi istatistiksel olasılığa dayalı rastgele anlık gözlemler içerdiğinden analistin tam zamanlı beklemesine gerek kalmaz.

Key Concept

İş Örneklemesinin Avantajları

Question 5Question →

Bir belediyenin fen işleri müdürlüğü, saha bakım ekiplerinin fiili çalışma ve bekleme sürelerinin oranlarını tespit etmek istemektedir. Yönetim, geleneksel zaman etüdünün (kronometraj) yüksek maliyetinden ve personel üzerinde oluşturacağı psikolojik baskıdan kaçınmak amacıyla, tek bir analistin birden fazla ekibi rastgele zamanlarda gözlemleyebilmesine imkân tanıyan iş örneklemesi yöntemini kullanmaya karar vermiştir.

Yapılan ön pilot çalışmada, ekiplerin asıl iş üzerinde çalışma oranı $\%60$ olarak tespit edilmiştir. İlgili yönetici, $\%95$ güven düzeyinde ( $Z = 2$ ) ve $\pm \%4$ mutlak hata payı ile ana çalışmanın yürütülebilmesi için gereken minimum gözlem sayısını hesaplayacaktır.

Buna göre, yöneticinin yapması gereken asgari gözlem sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

24

150

600

300

1500

Show answer & explanation

Answer: 600

Answer

Asgari gözlem sayısı 600'dür.

İş örneklemesi yönteminde yapılması gereken minimum gözlem sayısı

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2}

formülü ile hesaplanır. İlgili değerler yerine konulduğunda; pay kısmı

2^2 \cdot 0.60 \cdot 0.40 = 0.96

ve payda kısmı

0.04^2 = 0.0016

olur. Bu iki değer birbirine bölündüğünde (

0.96 / 0.0016

) gerekli minimum gözlem sayısı 600 olarak bulunur. Ayrıca sorunun giriş metninde, iş örneklemesinin kronometraj yöntemine göre maliyet ve psikolojik baskı açısından avantajlarına vurgu yapılarak teorik bağlam da kurulmuştur.

Step-by-Step Solution

1

Değişkenlerin tespit edilmesi ve ondalık sayıya çevrilmesi

Z = 2

,

p = 0.60

,

q = 1 - 0.60 = 0.40

,

e = 0.04

değerleri elde edildi.

Formülde kullanılacak yüzdelik ifadelerin matematiksel işleme uygun hale getirilmesi için.

2

İş örneklemesi gözlem sayısı formülünün (

N

) uygulanması

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot q}{e^2}

formülüne göre

N = \frac{2^2 \cdot 0.60 \cdot 0.40}{0.04^2}

denklemi kuruldu.

İstenilen güven düzeyi ve hata payına uygun örneklem büyüklüğünün hesaplanması için.

3

Matematiksel işlemlerin sırasıyla gerçekleştirilmesi

N = \frac{4 \cdot 0.24}{0.0016} = \frac{0.96}{0.0016} = 600

sonucuna ulaşıldı.

Denklemin çözülerek asgari gözlem sayısının kesin olarak bulunması için.

Key Concept

İş Örneklemesinde Gözlem Sayısı (Örneklem Hacmi) Hesaplama

Question 6Question →

Bir çağrı merkezinde müşteri temsilcilerinin aktif olarak çağrı karşılama oranlarını belirlemek amacıyla bir iş ölçümü yapılacaktır. Yönetim; geleneksel zaman etüdünün yüksek maliyetli olması, uzun zaman alması ve çalışanlar üzerinde sürekli gözetim baskısı yaratması nedeniyle, uygulaması daha kolay ve ekonomik olan iş örneklemesi yöntemini tercih etmiştir.

Yapılan ön gözlemler sonucunda temsilcilerin mesailerinin %80'ini aktif çağrı karşılayarak geçirdikleri saptanmıştır. Yönetim, asıl çalışmanın %95 güven düzeyinde ( $Z = 2$ alınacaktır) ve $\pm \%4$ (0,04) mutlak hata payı ile gerçekleştirilmesini istemektedir.

Buna göre, bu iş örneklemesi çalışmasında yapılması gereken toplam gözlem sayısı kaçtır?

16

200

625

400

2000

Show answer & explanation

Answer: 400

Answer

Yapılması gereken toplam gözlem sayısı 400'dür.

İş örneklemesinde mutlak hata payı üzerinden gerekli gözlem sayısı

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2}

formülü ile hesaplanır. Verilen değerler (

Z = 2

,

p = 0,80

,

1-p = 0,20

,

e = 0,04

) formülde yerine konulduğunda;

N = \frac{2^2 \cdot 0,80 \cdot 0,20}{0,04^2} = \frac{4 \cdot 0,16}{0,0016} = 400

bulunur. Aynı zamanda metinde vurgulanan, zaman etüdüne kıyasla düşük maliyet ve personeli bunaltmama özellikleri de iş örneklemesinin literatürdeki temel teorik avantajlarıdır.

Step-by-Step Solution

1

Verilen parametreleri belirle

Çalışma oranı

p = 0,80

, çalışılmayan oran

1-p = 0,20

, güven katsayısı

Z = 2

, mutlak hata payı

e = 0,04

.

Formülde kullanılacak doğru değerlerin netleştirilmesi.

2

Mutlak hata payına göre iş örneklemesi formülünü uygula

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2}

Soru kökünde mutlak hata payı verildiği için kullanılacak geçerli denklem budur.

3

Değerleri formülde yerine koy ve hesapla

N = \frac{2^2 \cdot 0,80 \cdot 0,20}{(0,04)^2} = \frac{4 \cdot 0,16}{0,0016} = \frac{0,64}{0,0016} = 400

Matematiksel işlemin tamamlanarak nihai örneklem hacmine (gözlem sayısına) ulaşılması.

Key Concept

İş Örneklemesinde Gözlem Sayısı (Örneklem Hacmi) Hesaplama

Estimated Time:1m 30s

Question 7Question →

Bir havaalanı yer hizmetleri işletmesinde, bagaj yükleme personelinin çalışma oranını belirlemek amacıyla bir iş örneklemesi çalışması planlanmaktadır. Ancak, daha önce benzer bir çalışma yapılmadığı ve bir ön gözlem (kılavuz çalışma) yapma imkânı bulunmadığı için personelin faaliyet oranına dair herhangi bir tahmini değer elde edilememiştir.

Bu çalışmanın $\%95$ güven düzeyinde ( $Z=2$ ) ve $\%5$ mutlak hata payı ile gerçekleştirilmesi hedeflendiğine göre, istatistiksel olarak maksimum örneklem hacmini garanti altına almak için yapılması gereken toplam gözlem sayısı kaçtır?

200

384

400

800

1600

Show answer & explanation

Answer: 400

Answer

İstatistiksel olarak maksimum örneklem hacmini garanti altına almak için yapılması gereken toplam gözlem sayısı 400'dür.

İş örneklemesi çalışmalarında, personelin faaliyet oranı hakkında önceden bir bilgi veya kılavuz çalışma yoksa, istatistiksel olarak en büyük örneklem hacmini (

N

) bulabilmek ve riski minimize etmek için

p=0,50

kabul edilir. Çünkü

p(1-p)

çarpımı en yüksek değerine (

0,25

) bu oranda ulaşır. Formülde değerler yerine konduğunda:

N = \frac{Z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2} = \frac{2^2 \cdot 0,50 \cdot 0,50}{0,05^2} = \frac{4 \cdot 0,25}{0,0025} = \frac{1}{0,0025} = 400

bulunur.

Step-by-Step Solution

1

Tahmini faaliyet oranının (p) belirlenmesi

p = 0,50 ve (1-p) = 0,50

İş örneklemesinde ön gözlem yapılamadığı ve faaliyet oranı hakkında bilgi olmadığı durumlarda, varyansı (p*(1-p)) ve dolayısıyla örneklem hacmini maksimize eden p=0,50 değeri kabul edilir.

2

Verilen parametrelerin iş örneklemesi formülüne yerleştirilmesi

N = (Z² * p * (1-p)) / e²

Güven düzeyi katsayısı (Z) 2 ve mutlak hata payı (e) 0,05 olarak verilmiştir.

3

Matematiksel işlemin tamamlanması

N = (2² * 0,50 * 0,50) / 0,05² = (4 * 0,25) / 0,0025 = 1 / 0,0025 = 400

Gerekli minimum gözlem sayısını bulmak için formüldeki matematiksel işlemler sonuçlandırılır.

Key Concept

İş Örneklemesinde Gözlem Sayısı Hesaplama ve Maksimum Varyans Kuralı

Question 8Question →

Bir otomotiv yan sanayi işletmesinde, CNC tezgahlarının arıza nedeniyle bekleme oranını belirlemek amacıyla bir iş örneklemesi çalışması yürütülmektedir. Yapılan $100$ gözlemlik ön çalışmada (pilot çalışma), tezgahların $20$ defa arıza nedeniyle beklediği tespit edilmiştir.

Yönetim, çalışmanın $\%95$ güven düzeyinde ( $z=2$ ) ve **bekleme oranının $\%20$ 'si kadar bir bağıl (göreli) hata** payı sınırları içinde sonuçlanmasını istemektedir.

Başlangıçta yapılan pilot çalışmadaki gözlemler de toplam örneklem hacmine dâhil edileceğine göre, hedeflenen hassasiyete ulaşmak için kaç ilave gözlem daha yapılmalıdır?

100

300

400

525

625

Show answer & explanation

Answer: 300

Answer

İlave olarak yapılması gereken gözlem sayısı 300'dür.

İş örneklemesinde örneklem hacmi hesaplanırken mutlak hata (

e

) ve bağıl/göreli hata (

s

) ayrımına son derece dikkat edilmelidir. Pilot çalışmadan elde edilen oran

p = 20 / 100 = 0.20

'dir. Soru kökünde doğrudan mutlak bir sınır değil, oranın

\%20

'si kadar bir 'bağıl hata' istendiği belirtilmiştir. Bu durumda mutlak hata payı

e = s \cdot p = 0.20 \cdot 0.20 = 0.04

olarak hesaplanır. Gerekli toplam gözlem sayısı formülü

N = \frac{z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2}

kullanıldığında,

N = \frac{2^2 \cdot 0.20 \cdot 0.80}{(0.04)^2} = \frac{0.64}{0.0016} = 400

toplam gözleme ihtiyaç duyulduğu görülür. Ancak soru 'toplam' sayıyı değil, 'ilave' gözlem sayısını sorduğu için, toplam ihtiyaçtan pilot çalışmada yapılmış olan gözlemler çıkarılır (

400 - 100 = 300

).

Step-by-Step Solution

1

Pilot çalışmadan hareketle gerçekleşen bekleme oranının (

p

) hesaplanması.

p = \frac{20}{100} = 0.20

Ana formülde kullanılacak olan beklenen oran (

p

) değerini belirlemek.

2

Bağıl (göreli) hatadan yola çıkarak mutlak hata payının (

e

) bulunması.

e = s \cdot p = 0.20 \cdot 0.20 = 0.04

Soruda mutlak hata doğrudan verilmemiş, bekleme oranının

\%20

'si (bağıl hata,

s

) olarak verilmiştir. Örneklem formülü mutlak hata (

e

) ile çalıştığı için dönüşüm yapılmalıdır.

3

Toplam gözlem sayısının (

N

) standart iş örneklemesi formülü ile hesaplanması.

N = \frac{z^2 \cdot p \cdot (1-p)}{e^2} = \frac{2^2 \cdot 0.20 \cdot 0.80}{(0.04)^2} = \frac{4 \cdot 0.16}{0.0016} = 400

İstenen

\%95

güven düzeyini ve

\%4

mutlak hata payını sağlayacak istatistiksel toplam hacmi bulmak.

4

İlave gözlem sayısının bulunması için pilot çalışmanın toplamdan düşülmesi.

N_{ilave} = 400 - 100 = 300

Soru kökünde hedefe ulaşmak için 'kaç ilave gözlem daha' yapılması gerektiği sorulmuştur. Zaten yapılmış olan

100

gözlem tekrar yapılmayacaktır.

Key Concept

İş Örneklemesinde Bağıl/Mutlak Hata Ayrımı ve İlave Gözlem Hesabı

Question 9Question →

Bir otel zincirinin kat hizmetleri departmanında, personelin odaları temizleme dışındaki faaliyetlerinin (koridorda yürüme, malzeme bekleme vb.) toplam çalışma süresi içindeki oranını belirlemek amacıyla iş örneklemesi yöntemi uygulanacaktır.

Yönetim, çalışmanın sonuçlarının $\%99$ güven düzeyinde ( $Z=3$ ) ve $\pm \%5$ mutlak hata payı ile elde edilmesini talep etmiştir. Otelde daha önce benzer bir ön çalışma yapılmadığı için, gözlemlenecek faaliyet oranının maksimum varyansa sahip olduğu varsayılarak örneklem hacmi belirlenecektir.

Buna göre, çalışmada yapılması gereken asgari gözlem sayısı ve iş örneklemesi yönteminin zaman etüdüne kıyasla sağladığı en temel teorik avantaj aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

900 / Sürekli gözetim gerektirmediği için personel üzerinde baskı yaratmaması ve uygulama maliyetinin düşük olması

400 / Sürekli gözetim gerektirmediği için personel üzerinde baskı yaratmaması ve uygulama maliyetinin düşük olması

900 / Kısa çevrimli ve tekrarlı işlerde her bir elemanter hareketin süresini daha hassas ölçebilmesi

3600 / Aynı anda sadece tek bir personelin detaylı mikroskobik hareket analizini yapmaya olanak sağlaması

45 / Özel bir analist gerektirmeden, sadece kronometre kullanılarak tüm iş akışının kesintisiz kaydedilebilmesi

Show answer & explanation

Answer: 900 / Sürekli gözetim gerektirmediği için personel üzerinde baskı yaratmaması ve uygulama maliyetinin düşük olması

Answer

Asgari gözlem sayısının 900 olduğu ve temel avantajın sürekli gözetim baskısı yaratmayıp maliyeti düşürdüğü seçenektir.

Doğru yanıt, hem hesaplamanın hem de yöntemin mantığının doğru verildiği seçenektir. Hesaplama kısmında maksimum varyans durumu için

p=0.50

kullanılarak

n = (3^2 \cdot 0.50 \cdot 0.50) / 0.05^2 = 900

bulunur. Teorik bilgi kısmında ise, iş örneklemesinin kronometreli zaman etüdü gibi işçinin başında sürekli beklenmesini gerektirmemesi, böylece işçi üzerinde psikolojik baskı yaratmaması ve aynı anda birden fazla makine/personelin tek bir analist tarafından izlenebilmesi (düşük maliyet) vurgulanmıştır.

Step-by-Step Solution

1

Gözlem oranını (

p

) belirle.

Ön çalışma yoksa maksimum varyans elde etmek için

p = 0.50

ve dolayısıyla

(1-p) = 0.50

kabul edilir.

Olasılığın

0.50

olması durumu, örneklem hacmini maksimize eden en güvenli/ihtiyatlı yaklaşımdır.

2

Formüldeki diğer değişkenleri tanımla.

Güven düzeyi

\%99

olduğu için

Z = 3

. Mutlak hata payı

e = 0.05

.

Soruda verilen parametrelerin standart örneklem hacmi formülünde yerine konulması için ayıklanması gerekir.

3

Asgari gözlem sayısını (

n

) hesapla.

n = \frac{Z^2 \cdot p(1-p)}{e^2} = \frac{3^2 \cdot 0.50 \cdot 0.50}{(0.05)^2} = \frac{9 \cdot 0.25}{0.0025} = \frac{2.25}{0.0025} = 900

.

Mutlak hata payına dayalı örneklem hacmi formülünün matematiksel uygulamasıdır.

4

İş örneklemesinin zaman etüdüne göre avantajını değerlendir.

İş örneklemesi rastgele zamanlarda anlık gözlemlerle yapıldığı için personel sürekli izleniyormuş hissine kapılmaz ve analist aynı anda birden fazla işçiyi gözlemleyebildiği için maliyeti daha düşüktür.

Yöntemin seçimindeki temel yönetsel gerekçenin belirlenmesi.

Key Concept

İş Örneklemesi Yönteminde Örneklem Hacmi Hesabı ve Teorik Avantajlar

Question 10Question →

Bir liman işletmesinde, vinç operatörlerinin konteyner yükleme işlemleri için iş örneklemesi ve zaman etüdü teknikleri birlikte kullanılarak bir standart zaman belirleme çalışması yapılmıştır. Yapılan çalışmada elde edilen veriler şöyledir:

* Toplam mesai süresi: $200$ saat
* Gerçekleştirilen rastgele gözlem sayısı: $2500$
* Operatörün "konteyner yükleme" faaliyetinde görüldüğü gözlem sayısı: $2000$
* Bu gözlem periyodunda yüklenen toplam konteyner sayısı: $1200$ adet
* Operatörlerin ortalama performans (tempo) değerlendirme puanı: $\%110$
* İşletmenin belirlediği tolerans (pay) oranı: Normal zamanın $\%20$ 'si

Buna göre, bir konteynerin yüklenmesi için belirlenmesi gereken standart zaman kaç dakikadır?

8,80

9,00

9,60

10,56

13,20

Show answer & explanation

Answer: 10,56

Answer

Standart zaman

10,56

dakikadır.

Doğru sonuca ulaşmak için öncelikle iş örneklemesinden elde edilen %80 çalışma oranı kullanılarak toplam mesainin (12000 dakika) ne kadarının yüklemeye ayrıldığı (9600 dakika) bulunmalıdır. Bu süre toplam konteyner sayısına bölünerek birim gözlem zamanı (8 dk) elde edilir. Tempo yüzdesi ile çarpılarak normal zaman (8,8 dk) ve üzerine tolerans payı ilave edilerek standart zaman (10,56 dk) eksiksiz olarak hesaplanmıştır.

Step-by-Step Solution

1

İş örneklemesi verilerini kullanarak faaliyet oranını (

p

) ve fiili çalışma süresini dakika cinsinden hesaplayın.

Faaliyet Oranı (

p

)

= \frac{2000}{2500} = 0,80

(

\%,80

). Toplam Süre

= 200 \times 60 = 12000

dakika. Fiili Yükleme Süresi

= 12000 \times 0,80 = 9600

dakika.

Toplam sürenin ne kadarının incelenen faaliyete harcandığını bulmak için iş örneklemesi sonuçları kullanılmalıdır.

2

Birim başına harcanan ortalama fiili süreyi (Gözlem Zamanı) hesaplayın.

Gözlem Zamanı

= \frac{9600 \text{ dakika}}{1200 \text{ adet}} = 8

dakika/adet.

Normal zaman hesaplamasına geçebilmek için öncelikle bir birim işin ortalama ne kadar sürede yapıldığının bulunması gerekir.

3

Gözlem zamanını performans (tempo) derecesi ile çarparak Normal Zamanı hesaplayın.

Normal Zaman

= 8 \times 1,10 = 8,8

dakika.

Operatörün çalışma hızı standart hızdan yüksek olduğu için (%110), standart bir işçinin yapacağı süreye (normal zaman) çevrilmelidir.

4

Normal zamana işletme tarafından belirlenen tolerans (pay) oranını ekleyerek Standart Zamanı bulun.

Standart Zaman

= 8,8 \times (1 + 0,20) = 8,8 \times 1,20 = 10,56

dakika.

İşçinin insani ihtiyaçları ve kaçınılmaz gecikmeler için normal zamana tolerans payı eklenerek nihai standart zaman belirlenir.

Key Concept

İş Örneklemesi Sonuçlarının Standart Zaman Hesabına Entegrasyonu

Question 11Question →

İş ölçümü teknikleri arasında yer alan iş örneklemesi, personelin veya makinelerin belirli faaliyetlere harcadığı zamanın oransal dağılımını belirlemek amacıyla tesadüfi gözlemlere dayanan istatistiksel bir yöntemdir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi iş örneklemesi yönteminin geleneksel zaman etüdüne (kronometraj) göre sağladığı temel avantajlardan biridir?

Sürekli gözlem gerektirmemesi sayesinde zaman ve maliyet tasarrufu sağlaması ile çalışanlar üzerinde daha az baskı yaratarak uygulama kolaylığı sunması

Kısa süreli ve sürekli tekrar eden işlerin standart zamanının belirlenmesinde daha hassas ve kesin sonuçlar vermesi

Yapılan işi en küçük temel hareketlere (Therblig) ayırarak gereksiz el ve kol hareketlerinin ortadan kaldırılmasını sağlaması

Üretim sürecindeki operasyon, taşıma ve kontrol adımlarını standart geometrik semboller kullanarak görselleştirmesi

İşletmenin belirlenen üretim hedeflerine ulaşma derecesi olan etkinlik oranını doğrudan ölçmeye imkân tanıması

Show answer & explanation

Answer: Sürekli gözlem gerektirmemesi sayesinde zaman ve maliyet tasarrufu sağlaması ile çalışanlar üzerinde daha az baskı yaratarak uygulama kolaylığı sunması

Answer

İş örneklemesinin zaman etüdüne göre en önemli avantajı, sürekli gözlem gerektirmemesi sayesinde zaman ve maliyet tasarrufu sağlaması ile çalışanlar üzerinde daha az baskı yaratarak uygulama kolaylığı sunmasıdır.

İş örneklemesi istatistiksel bir olasılık yöntemidir ve günün tesadüfi anlarında yapılan anlık gözlemlere dayanır. Gözlemci sürekli işçinin başında beklemediği için tek bir kişi aynı anda birden fazla makineyi veya çalışanı inceleyebilir. Bu durum ciddi bir zaman ve maliyet tasarrufu sağlar. Ayrıca kronometreyle sürekli izlenmeyen çalışanlar daha doğal davranır ve stres yaşamazlar, bu da uygulamanın kolayca yürütülmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

1

İş örneklemesi ile zaman etüdü (kronometraj) yöntemlerinin uygulama biçimlerini karşılaştırmak

Zaman etüdü çalışanın başında sürekli kronometre ile durmayı gerektirirken, iş örneklemesi rastgele zamanlarda anlık gözlemlerle yapılır.

Yöntemlerin temel uygulama farkını belirlemek, birbirlerine karşı olan avantajlarını ortaya çıkarır.

2

Gözlem biçimlerinin maliyet ve psikolojik etkilerini değerlendirmek

Sürekli gözlem maliyetlidir ve çalışanı strese sokar; anlık rastgele gözlem ise daha az maliyetlidir ve çalışan üzerinde baskı yaratmaz.

Soruda özel olarak istenen 'maliyet, zaman ve uygulama kolaylığı' avantajlarını tespit etmek.

Key Concept

İş Örneklemesinin Avantajları

Estimated Time:45s

İş Örneklemesi Yöntemi

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes