Stratejik Yönetim

Pazar payı giderek daralan kurumsal bir işletme, rekabet gücünü yeniden kazanmak amacıyla stratejik yönetim sürecini işletmeye karar vermiştir. Üst yönetim, ilk adım olarak sektördeki makro çevresel faktörleri ve işletmenin sahip olduğu temel yetenekleri analiz etmiştir. Bu analizler sonucunda, işletmenin gelecekteki rotasını çizecek alternatifler arasından 'dijital kanallar aracılığıyla yeni pazarlara girme' stratejisi onaylanmıştır.

Alınan bu kararın kağıt üzerinde kalmaması ve başarıya ulaşabilmesi için mevcut organizasyon şeması değiştirilerek 'E-Ticaret Direktörlüğü' kurulmuş, yıllık finansal kaynakların önemli bir kısmı bu departmana tahsis edilmiş ve yeni iş süreçlerine uygun personelin ataması yapılmıştır.

Stratejik yönetim sürecinin standart evreleri göz önüne alındığında, işletmenin organizasyon şemasını değiştirmesi ve kaynak tahsisi (bütçeleme) yapması aşağıdaki aşamalardan hangisini ifade etmektedir?

Beyaz eşya sektöründe faaliyet gösteren köklü bir işletme, pazarın doygunluğa ulaştığı ve büyüme oranının giderek düştüğü bir segmentte rakiplerine kıyasla en yüksek pazar payına sahiptir. İşletme yönetimi, bu segmentteki geleneksel ürünleri için pazar payını daha da artırmaya yönelik reklam, tutundurma ve Ar-Ge harcamalarını asgari düzeye indirme kararı almıştır. Temel amaç, bu ürün grubundan elde edilen yüksek nakit fazlasını maksimize ederek, pazar büyüme hızının çok yüksek olduğu ancak işletmenin henüz rekabetçi bir pazar payına ulaşamadığı yenilikçi "akıllı ev asistanları" pazarındaki yatırımları fonlamaktır.

Buna göre BCG (Boston Danışmanlık Grubu) Matrisi dikkate alındığında, işletmenin yüksek pazar payına sahip olduğu geleneksel ürün grubunun bulunduğu bölge ve bu ürün grubu için uygulanan strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Hızlı tüketim malları sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin strateji birimi, pazar analiz raporunda şu iki önemli bulguya yer vermiştir:

I. Üretim sürecinde kullanılan kritik bir hammaddeyi sağlayan sınırlı sayıdaki firmanın, kendi aralarında anlaşarak fiyatları pazar ortalamasının çok üzerine çıkarması.
II. Hedef kitlenin, firmanın ürettiği geleneksel atıştırmalıklar yerine, son yıllarda piyasaya sürülen ve farklı bir fayda sunan meyve barlarına yönelik tüketim eğilimini artırması.

Michael Porter'ın 'Beş Güç Modeli' dikkate alındığında, raporda vurgulanan bu bulgular sırasıyla aşağıdaki rekabet güçlerinden hangilerini ifade etmektedir?

Uluslararası taşımacılık sektöründe faaliyet gösteren bir lojistik işletmesinin stratejik planlama ekibi, gelecek dönem stratejilerini belirlemek üzere bir ön rapor hazırlamıştır. Bu raporda aşağıdaki bulgulara yer verilmiştir:

I. Uluslararası ticarette karbon emisyonlarını sınırlandıran yeni hukuki düzenlemelerin yürürlüğe girmesi
II. İşletmenin sahip olduğu filo yönetim yazılımının rakiplerin sistemlerine göre yavaş ve verimsiz kalması
III. Dağıtım ağlarında alternatif çözümler sunan yeni teknoloji tabanlı girişimlerin sektöre giriş yapması
IV. İşletmenin kısa vadeli borç ödeme gücünü gösteren likidite oranlarının sektör ortalamasının altına düşmesi

Stratejik yönetim süreci ve analiz teknikleri göz önüne alındığında, yukarıdaki bulgulardan hangileri işletmenin dış çevre analizi kapsamında değerlendirmesi gereken unsurlardır?

Organik tarım ürünleri pazarında faaliyet gösteren bir işletmenin strateji geliştirme ekibi, firmanın rekabet gücünü değerlendirmek üzere durum analizi raporu hazırlamıştır. Raporlama aşamasında tespit edilen çeşitli faktörler şirket yönetimine sunulmuştur.

Stratejik yönetim süreci dikkate alındığında, raporda yer alan aşağıdaki bulgulardan hangisi işletmenin dış çevre analizi (özellikle endüstri/sektör çevresi) kapsamında değerlendirmesi gereken bir unsurdur?

Büyüme stratejilerini yeniden yapılandırmak isteyen bir teknoloji firmasının üst yönetimi, kapsamlı bir durum değerlendirme toplantısı düzenlemiştir. Toplantı sonucunda hazırlanan raporda şu iki tespite yer verilmiştir:

I. Kişisel verilerin korunmasına yönelik ulusal ve uluslararası yeni yasal düzenlemelerin yürürlüğe girmesi, şirketimizin veri depolama maliyetlerini ve hukuki uyum yükünü ciddi oranda artırmıştır.
II. Son yıllarda uyguladığımız etkili insan kaynakları politikaları sayesinde, şirketimiz sektördeki en nitelikli yapay zeka mühendislerini bünyesinde barındıran ve yenilikçi çözümler üreten bir yapıya kavuşmuştur.

Stratejik yönetim süreci göz önüne alındığında, bu işletmenin yapacağı durum (SWOT) analizinde numaralanmış bu tespitler sırasıyla hangi boyutlar altında sınıflandırılmalıdır?

Köklü bir sağlık hizmetleri grubu, üst yönetim kadrosunun katılımıyla düzenlediği geniş çaplı değerlendirme toplantısında sektördeki teknolojik eğilimleri, değişen sağlık mevzuatını ve hastanelerinin sahip olduğu tıbbi altyapı kapasitesini kapsamlı bir biçimde incelemiştir. Bu çalışma sonucunda, kurumun önümüzdeki beş yıl içinde hasta kabul kapasitesini %20 artırma amacı karara bağlanmıştır. Yönetim kurulu şu anda, belirlenen bu amaca ulaşabilmek için mevcut tesislerin fiziki olarak genişletilmesi, yeni bölgelerde şubeler açılması veya sektördeki diğer küçük ölçekli polikliniklerin satın alınması seçenekleri üzerinde durmakta ve fizibilite çalışmaları yapmaktadır.

Buna göre, söz konusu sağlık hizmetleri grubunun stratejik yönetim süreci kapsamında içinde bulunduğu aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumu, hizmet süreçlerini dijitalleştirmek amacıyla '2030 yılına kadar tüm vatandaş işlemlerinin şubeye gidilmeden tamamlanması' hedefini koymuş ve bulut bilişim altyapısına geçiş yönünde stratejik bir karar almıştır. Kurum üst yöneticisi, bu kararın hemen ardından veri merkezlerinin genişletilmesi, yeni yazılım uzmanlarının işe alınması ve ilgili bütçe kalemlerinin onaylanması talimatını vermiştir. Ancak proje başladıktan kısa süre sonra; kurumun mevcut donanım altyapısının bu geçişi desteklemediği ve kişisel verilerin korunmasına yönelik yasal düzenlemelerin uluslararası bulut sistemlerine çeşitli kısıtlamalar getirdiği fark edilmiştir.

Buna göre kurumun stratejik yönetim sürecinde yaşadığı bu problemin temel nedeni, aşağıdaki aşamalardan hangisinin atlanması veya eksik yapılmasıdır?

Birbiriyle bağlantısı olmayan üç farklı sektörde (mobilya, gıda ve yazılım) stratejik iş birimlerine (SİB) sahip olan bir holding, periyodik olarak yürüttüğü portföy analizinde yazılım biriminin BCG matrisine göre 'köpekler (sorunlular)' bölgesinde yer aldığını saptamıştır. Yazılım birimi, uzun süredir düşük pazar payıyla faaliyet göstermekte olup yer aldığı pazarın büyüme hızı da oldukça yavaştır. Holding yönetimi, bu birimi kârlı hâle getirmenin maliyetli olacağına ve birimin grubun diğer kaynaklarını tükettiğine kanaat getirerek, yazılım SİB'ini tüm varlıklarıyla birlikte sektördeki başka bir işletmeye satma kararı almıştır.

Buna göre holdingin yazılım birimi için uygulamaya koyduğu kurumsal temel strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Eğitim yayıncılığı alanında faaliyet gösteren köklü bir basımevi, dijital öğrenme platformlarının hızla yaygınlaşması ve artan kâğıt maliyetleri nedeniyle pazarının giderek daraldığını öngörmektedir. Aynı zamanda işletme, dijital dönüşüm altyapısının yetersizliği ve yeni nesil içerik üretecek yetkin personelden yoksun olma gibi yapısal sorunlar yaşamaktadır. Bu olumsuz tablo karşısında işletme yönetimi, faaliyetlerini daraltma, bazı alt markalarını elden çıkarma ve riskleri en aza indirme kararı almıştır.

TOWS matrisine göre, işletmenin içinde bulunduğu durumu yönetmek için uyguladığı bu stratejik yaklaşım aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Sağlık turizmi alanında faaliyet gösteren bir işletme, sunduğu entegre tedavi ve konaklama hizmetiyle pazardaki fırsatları yakalama ve tehditleri bertaraf etme yeteneğine sahiptir. Sektördeki diğer firmaların bu hizmet modeline sahip olmaması ve modelin kendine has karmaşık yapısı nedeniyle kopyalanmasının rakipler için oldukça yüksek maliyetler gerektirmesi, işletmeye önemli bir stratejik üstünlük sağlamaktadır. Ancak, işletmenin mevcut raporlama hiyerarşisi, yönetim kontrol sistemleri ve ödüllendirme mekanizmaları bu yenilikçi modelden tam anlamıyla finansal getiri elde etmeye uygun şekilde yapılandırılmamıştır.

Buna göre, işletmenin söz konusu hizmet modelinin yaratacağı stratejik sonuç ile bu tespitin yapıldığı stratejik analiz düzeyi ve aracı aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Bir devlet üniversitesi, "ulusal ve uluslararası düzeyde yenilikçi araştırmalarla topluma yön veren önde gelen bir bilim merkezi olma" arzusu doğrultusunda stratejik planlama yapmaktadır. Bu genel yönelimini somutlaştırmak isteyen üniversite senatosu, "2028 yılı sonuna kadar mühendislik fakültesindeki uluslararası patent başvuru sayısını mevcut duruma göre %40 oranında artırmak" şeklinde net bir karar almıştır.

Buna göre, stratejik yönetim terminolojisi dikkate alındığında üniversite yönetiminin aldığı bu karar aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?

Küresel ölçekte faaliyet gösteren bir kozmetik şirketi, pazar büyüme hızının oldukça yavaşladığı ancak kendisinin açık ara pazar lideri olduğu 'geleneksel parfüm' serisinden elde ettiği yüksek nakit fazlasını stratejik bir kararla yeni bir alana kaydırmaktadır. Şirket bu fonları, pazarın hızla büyüdüğü ancak markanın rekabet açısından henüz düşük pazar payına sahip olduğu 'vegan cilt bakım ürünleri' serisinin pazardaki konumunu güçlendirmek ve bu ürünleri gelecekte pazar lideri yapmak amacıyla kullanmaktadır.

BCG (Boston Danışmanlık Grubu) İş Portföyü Matrisi'ne göre, işletmenin fon sağladığı 'geleneksel parfüm' serisi ve bu fonun aktarıldığı 'vegan cilt bakım ürünleri' serisi sırasıyla matrisin hangi bölgelerinde yer almaktadır?

Bölgesel çapta faaliyet gösteren bir organik tarım kooperatifi, yıllık değerlendirme toplantısında geleceğe yönelik niyetlerini şu ifadeyle yazılı hale getirmiştir: "Önümüzdeki üç faaliyet dönemi sonunda, doğrudan tüketiciye ulaştırdığımız paketli ürün satışlarımızın toplam ciro içindeki payını yüzde yirmiden yüzde kırka yükseltmek."

Stratejik yönetim temel kavramları dikkate alındığında, kooperatifin vurguladığı bu ifade aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Uzun yıllardır büyük ölçekli organik süt ve süt ürünleri üretimi yapan ve ürettiği ürünleri yalnızca ulusal zincir marketler aracılığıyla tüketicilere ulaştıran bir işletme, son yönetim kurulu toplantısında stratejik bir değişikliğe gitme kararı almıştır. Şirket yönetimi, kâr marjlarını artırmak ve nihai tüketiciyle doğrudan temas kurarak satış sürecini bizzat kontrol altında tutmak amacıyla, büyükşehirlerde doğrudan kendi markasını taşıyan butik şarküteri ve satış mağazaları açmaya başlamıştır.

Buna göre, işletmenin uyguladığı bu kurumsal strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Geleneksel matbaacılık ve basılı yayıncılık sektöründe faaliyet gösteren köklü bir işletme, sektörel rekabet yapısını değerlendirmek üzere Michael Porter’ın "Beş Güç Modeli"ni kullanmaktadır. Yapılan analizde, tüketicilerin okuma ve bilgi edinme ihtiyacını karşılayan ancak farklı bir teknoloji altyapısı sunan elektronik kitap (e-kitap) okuyucularının ve sesli kitap platformlarının pazar paylarını hızla artırdığı tespit edilmiştir.

Buna göre, e-kitap ve sesli kitap platformlarının yükselişi, işletmenin sektörel çevresinde yer alan aşağıdaki rekabet güçlerinden hangisi kapsamında değerlendirilmelidir?

Giyim perakendesi sektöründe faaliyet gösteren bir işletme, stratejik planlama süreci kapsamında kapsamlı bir durum analizi yapmaktadır. Yöneticilerin yaptığı değerlendirme toplantısında aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

I. İşletmenin sahip olduğu patentli akıllı depo yönetim sistemi sayesinde sektörde maliyet avantajı sağlaması
II. Ülkedeki genç nüfus oranının artmasıyla birlikte spor giyim ürünlerine olan genel talebin yükseliş trendine girmesi
III. Kumaş tedariki sağlayan ana firmaların sayısının azalması sonucunda bu firmaların pazarlık gücünün artması
IV. İşletmenin mağaza çalışanları arasındaki yüksek iş gücü devir oranının, sunulan hizmet kalitesinde düşüşe yol açması

Buna göre, yukarıdaki tespitlerden hangileri işletmenin "dış çevre analizi" kapsamında değerlendirmesi gereken faktörlerdir?

Elektrikli ve otonom ticari araçlar için lityum-iyon batarya modülleri üreten bir işletme, stratejik planlama çalışmaları kapsamında mevcut pazar dinamiklerini incelemektedir. İlgili bakanlık tarafından yakın zamanda yayımlanan yeni bir çevre yönetmeliği ile, batarya üretiminde "yüzde yüz geri dönüştürülebilirlik" standardı getirilmiş ve bu standardı sağlayamayan tesislere ağır idari para cezaları ile üretim durdurma yaptırımları öngörülmüştür. Bu durum, sektörde üretim yapabilmek için yüksek teknoloji gerektiren, son derece maliyetli ve karmaşık yeni nesil ayrıştırma tesislerinin kurulmasını zorunlu kılmıştır.

Buna göre, yayımlanan bu yasal düzenlemenin işletmenin stratejik analizi bağlamında sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Geleneksel motifleri modern çizgiyle birleştiren bir ev tekstili firması, yönetim sürecini yeniden yapılandırmaktadır. Bu doğrultuda yönetim kurulu, ilk olarak makro düzeydeki politik, ekonomik, sosyokültürel ve teknolojik değişimleri saptamak amacıyla PEST analizinden yararlanmıştır. Sürecin ilerleyen bölümünde ise firmanın farklı ürün gruplarının pazar büyüme oranları ve nispi pazar payları BCG (Boston Danışmanlık Grubu) Matrisi ile değerlendirilerek kaynakların hangi ürün grubuna yönlendirileceği kararlaştırılmıştır.

Buna göre, firmanın PEST analizini ve BCG Matrisini kullandığı stratejik yönetim süreci aşamaları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Profesyonel zemin temizlik makineleri üreten köklü bir işletme, son yıllarda pazar payında yaşanan daralmayı incelemektedir. Araştırmalar sonucunda, nanoteknoloji alanındaki gelişmelerle üretilen ve yasal onayları tamamlanan "kendi kendini temizleyebilen akıllı yüzey kaplamalarının" büyük ticari binalarda hızla yaygınlaştığı tespit edilmiştir. Bu yeni teknoloji, işletmenin ürettiği temizlik makinelerine olan ihtiyacı yapısal olarak azaltmaktadır.

Buna göre işletme yönetiminin, akıllı yüzey kaplamalarındaki bu teknolojik gelişmeyi Michael Porter'ın endüstri analizi (Beş Güç Modeli) ve genel çevre analizi yaklaşımları çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi olarak sınıflandırması en uygundur?