Examkin

Question

Difficulty: MediumTemel Kavramlar ve Hata Türleri

Bir araştırma şirketi, büyükşehirlerde yaşayan tüketicilerin aylık gıda harcamalarını tahmin etmek amacıyla yürüttüğü çalışmada, elde edilecek tahminlerin duyarlılığını artırmak için başlangıçta belirlediği örneklem hacmini dört katına çıkarmıştır. Ancak veri toplama süreci tamamlandığında; anketörlerin bazı harcama kalemlerini katılımcılara eksik açıklaması ve katılımcıların da belirli tüketim harcamalarını gizleme eğiliminde olması nedeniyle elde edilen tahminlerde ciddi bir yanlılık oluştuğu tespit edilmiştir.

Bu araştırmada karşılaşılan durum istatistiksel hata türleri bağlamında değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. Karşılaşılan yanlılıklar örnekleme dışı hata niteliğindedir ve salt örneklem hacminin artırılmasıyla bu hataların istatistiksel olarak azaltılması mümkün değildir.Answer
  2. B
    Katılımcıların harcamalarını eksik bildirmesi örnekleme hatasına yol açtığından, örneklem hacminin dört katına çıkarılması bu sapmayı büyük ölçüde telafi edecektir.
  3. C
    Anketörlerden kaynaklanan eksik açıklamalar bir tür kapsama (çerçeve) hatasıdır ve kitleyi daha iyi yansıtan tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak önlenebilir.
  4. D
    Araştırmadaki örneklem hacmi büyütüldüğü için, hem tesadüfi nitelikteki örnekleme hatalarının hem de sistematik yanlılıkların oluşturduğu toplam hata varyansı eş anlı olarak küçülür.
  5. E
    Ortaya çıkan yanlılıklar şansa bağlı (tesadüfi) hata kapsamında değerlendirildiğinden, araştırmanın örneklem yerine tam sayım (kitle) üzerinden yapılması durumunda dahi bu hataların boyutu değişmeyecektir.

Answer

Araştırmada ortaya çıkan hataların örnekleme dışı hata olduğu ve örneklem hacminin artırılmasıyla bu hataların azaltılamayacağı ifadesi doğrudur.
Veri derleme aşamasında anketörlerden, katılımcılardan, veri girişinden veya kullanılan ölçüm aracından kaynaklanan hatalara 'örnekleme dışı hata' denir. Bu hatalar sistematik karakterlidir. İstatistiksel teoride, örneklem hacminin (nn) büyütülmesi yalnızca şansa bağlı olarak ortaya çıkan 'örnekleme hatasını' azaltır. Katılımcının yalan söylemesi veya anketörün yönlendirmesi gibi örnekleme dışı hatalar, örneklem hacmi ne kadar büyütülürse büyütülsün azalmaz; aksine saha kontrolü zorlaşacağı için artma eğilimi bile gösterebilir.

Step-by-Step Solution

1
Araştırmadaki hata kaynaklarını tanımla.
Hata kaynakları: Anketörlerin soruları eksik açıklaması ve katılımcıların bilerek yanlış yanıt vermesi.
Hatanın doğasını (örnekleme mi, örnekleme dışı mı olduğunu) belirlemek için kaynağının tespit edilmesi gerekir.
2
Belirlenen hata kaynaklarını istatistiksel hata türlerine göre sınıflandır.
Bu hatalar, birimin kitle içinden şans eseri seçilmesinden değil, doğrudan veri toplama ve ölçme sürecinden kaynaklandığı için 'örnekleme dışı hata' (ölçme/yanıt hatası) sınıfına girer.
Doğru teorik kuralı uygulayabilmek için hatanın sınıflandırılması şarttır.
3
Örneklem hacminin (n) artırılmasının belirlenen hata türü üzerindeki etkisini değerlendir.
Örneklem hacminin artırılması yalnızca örnekleme hatasını (tesadüfi hatayı) azaltır. Sistematik yapılı örnekleme dışı hatalar örneklem büyüklüğünden bağımsızdır ve n'nin artırılmasıyla azalmazlar.
İstatistiksel teoride örneklem hacmi ile hata türleri arasındaki ilişkiyi netleştirmek için.

Key Concept

Örnekleme Hatası ve Örnekleme Dışı Hata Farkı
Rate this question

Topics

Temel Kavramlar ve Hata Türleri

More questions from this topic