Bir ülkenin Ulaştırma Bakanlığı, ticari araç sürücülerinin dinlenme tesislerindeki hizmetlerden memnuniyet düzeyini belirlemek amacıyla bir araştırma tasarlamıştır. Örnekleme çerçevesi olarak, Ulaştırma Bakanlığı veri tabanında aktif kaydı bulunan lojistik firmalarının sürücü listeleri kullanılmış ve rastgele seçilen sürücülere akıllı telefon uygulaması üzerinden bir anket gönderilmiştir. Araştırma sürecinde aşağıdaki durumlar gözlemlenmiştir:
I. Bireysel olarak çalışan ve herhangi bir lojistik firmasına kayıtlı olmayan serbest ticari araç sürücüleri çerçevenin ve dolayısıyla araştırmanın tamamen dışında kalmıştır.
II. Anketi telefonunda görüntüleyen sürücülerin %45'i, yoğun iş temposu nedeniyle anketi doldurmadan kapatmıştır.
III. Anketteki "hijyen standartları" ifadesi bazı sürücüler tarafından sadece "araç içi temizlik" olarak algılandığı için sorulara hedeflenenden farklı anlamlar yüklenerek cevap verilmiştir.
IV. Sadece örnekleme giren ve anketi yanıtlayan sürücülerden hesaplanan memnuniyet oranı, şayet veri tabanındaki tüm sürücülerle eksiksiz görüşülebilseydi elde edilecek olan teorik orandan farklı çıkmıştır.
Örnekleme teorisindeki temel kavramlar ve hata türleri dikkate alındığında, bu durumlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AI numaralı durum bir kapsam hatasıdır ve örneklem hacminin () büyütülmesiyle bu hatanın istatistiksel tahmindeki payı tamamen ortadan kaldırılabilir.
- BII numaralı durum araştırmanın güvenirliğini düşüren bir örnekleme hatasıdır; çünkü örnekleme seçilmiş birimlerin bir kısmından veri alınamaması rastgeleliği bozarak varyansı etkiler.
- III numaralı durum veri toplama aracından kaynaklanan bir ölçüm hatasıdır; örneklem hacminden bağımsız olarak ortaya çıkan ve tam sayım yapılsa bile karşılaşılabilecek bir örnekleme dışı hatadır.Answer
- DIV numaralı durum, veri toplama sürecindeki sistemsel sorunlardan kaynaklanan bir sistematik hatadır ve istatistiksel çıkarsama sürecinde yapısal bir yanlılığa neden olur.
- EI, II ve III numaralı durumların tamamı araştırmanın tesadüfi hatalarını oluştururken; sadece IV numaralı durum örnekleme dışı hata kapsamında değerlendirilir.