Question

Difficulty: HardTemel Kavramlar ve Hata Türleri

Bir kamu denetim kurumu, ülke genelindeki devlet hastanelerinde görev yapan uzman hekimlerin 'aktif poliklinik hizmetlerindeki günlük iş yükü algıları' üzerine bir araştırma yürütmektedir. Araştırmada, Sağlık Bakanlığı personel bilgi sisteminden çekilen güncel uzman hekim listesi çerçeve olarak kullanılmış ve tabakalı rastgele örnekleme yöntemiyle 1.5001.500 hekim seçilmiştir. Seçilen hekimlere, başhekimlikler aracılığıyla resmi yazıyla iletilen öz bildirim (self-report) anketleri uygulanmıştır.

Araştırma sürecinde ve verilerin analizi aşamasında aşağıdaki durumlar tespit edilmiştir:
I. Personel bilgi sisteminde uzman hekim kadrosunda görünmesine rağmen, tam zamanlı idari görevde (başhekim yardımcısı vb.) olan ve fiilen poliklinik hizmeti sunmayan hekimlerin de örneklem çerçevesinde yer aldığı ve bazılarının örnekleme seçildiği görülmüştür.
II. Hekimlerin önemli bir kısmı, anketin başhekimlik kanalıyla resmi olarak iletilmesi nedeniyle, günlük muayene ettikleri hasta sayılarını ve mesai dışı çalışma sürelerini olası bir idari değerlendirme endişesiyle gerçekte olduğundan daha yüksek bildirmiştir.
III. Örnekleme seçilen hekimlerden 300300'ü, yoğun nöbet programlarını ve vakit darlığını gerekçe göstererek anketi doldurmayı reddetmiş ve formu boş iade etmiştir.

Bu araştırmada tespit edilen I, II ve III numaralı durumların örnekleme teorisindeki hata türü karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

  1. I. Aşırı kapsama hatası, II. Ölçüm hatası, III. Cevaplamama hatasıAnswer
  2. B
    I. Eksik kapsama hatası, II. Örnekleme hatası, III. İşlem hatası
  3. C
    I. Aşırı kapsama hatası, II. İşlem hatası, III. Örnekleme hatası
  4. D
    I. Eksik kapsama hatası, II. Ölçüm hatası, III. Cevaplamama hatası
  5. E
    I. Çerçeve hatası, II. Sistematik örnekleme hatası, III. İşlem hatası

Answer

Araştırmada karşılaşılan hatalar sırasıyla; aşırı kapsama hatası, ölçüm hatası ve cevaplamama hatasıdır.
Verilen senaryoda üç farklı örnekleme dışı hata türü örneklendirilmiştir. Birinci durumda, hedef kitleye (aktif poliklinik yapanlar) dâhil olmayan idari personelin listeye alınması çerçevenin geniş tutulduğunu gösterir ve bu 'aşırı kapsama hatası'dır. İkinci durumda, başhekimlik baskısı nedeniyle hekimlerin gerçek dışı yüksek rakamlar bildirmesi (sosyal arzu edilebilirlik/prestij sapması), veri toplama sürecindeki bir 'ölçüm hatası'dır. Üçüncü durumda ise örnekleme dâhil edilen birimlerin mazeret bildirerek anketi doldurmaması klasik bir 'cevaplamama hatası'dır.

Step-by-Step Solution

1
I numaralı durumu analiz etme.
Hedef kitle (poliklinik yapan hekimler) dışındaki birimlerin (idari hekimler) örneklem çerçevesine dâhil edildiği belirlenmiştir.
Çerçevenin hedef kitleyi aşarak kapsamaması gereken birimleri içermesi 'aşırı kapsama hatası' (overcoverage) olarak tanımlanır.
2
II numaralı durumu analiz etme.
Anketin uygulanma yöntemi (başhekimlik kanalı) nedeniyle cevaplayıcıların gerçek değerlerden saptığı ve yönlü cevaplar verdiği belirlenmiştir.
Anketör, anket formu veya veri toplama ortamından kaynaklanan ve gözlenen değerin gerçek değerden farklı olmasına yol açan bu sapmalar 'ölçüm hatası'dır (measurement error).
3
III numaralı durumu analiz etme.
Örnekleme seçilen bazı birimlerin araştırmaya katılmayı reddettiği belirlenmiştir.
Seçilen birimlerden anketin uygulanamaması veya bilgi alınamaması doğrudan 'cevaplamama hatası' (non-response error) olarak adlandırılır.

Key Concept

Örnekleme Dışı Hata Türleri (Kapsama, Ölçüm, Cevaplamama)
Rate this question