Bir kargo şirketi, dört farklı motor yağı markasının araçların yakıt tasarrufu üzerindeki etkisini karşılaştırmak istemektedir. Deneyde kullanılacak araç filosunda hafif ticari, panelvan ve ağır vasıta olmak üzere üç farklı segment bulunmaktadır. Araştırmacı, araç segmentlerinden kaynaklanabilecek değişkenliği kontrol altına alarak yağ markalarının etkisini daha hassas bir şekilde ölçmek için Rastgele Blok Tasarımı (RBT) kullanmaya karar vermiştir.
Bu deney tasarımı kapsamında bloklamanın mantığı ve blok seçimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Bloklar segment bazında kendi içinde homojen oluşturulmalı; temel amaç, segmentler arası varyasyonu hata kareler toplamından ayırarak deneysel hatayı küçültmektir.Answer
- BBloklar, her bir araç segmentinden birer örnek içerecek şekilde kendi içinde en yüksek heterojenliğe sahip olacak biçimde kurgulanmalıdır.
- CBloklama yapılmasının nedeni, her bir yağ markasının her araç segmentinde sadece bir kez denenmesini sağlayarak tekrarlama (replikasyon) ihtiyacını ortadan kaldırmaktır.
- DBloklama, yağ markaları ile araç segmentleri arasındaki etkileşim etkisinin (interaction) matematiksel modelde ana faktör olarak test edilmesi amacıyla yapılır.
- EBlok seçimi, araçların yağ markalarına atanmasında yanlılığı önleyen rastgelelik ilkesinin yerine geçen bir yerel kontrol yöntemidir.
Answer
Bloklar kendi içinde homojen oluşturulmalı ve temel amaç segmentler arası farkı hata varyansından arındırarak deneyin duyarlılığını artırmaktır.
Rastgele Blok Tasarımı'nda (RBT) temel mantık, 'blok içi homojenlik' ve 'bloklar arası heterojenlik'tir. Araç segmentleri gibi deney sonucunu etkileyecek ancak ana odak noktamız olmayan bozucu değişkenlerin etkisi, bloklama yoluyla hata kareler toplamından () ayrıştırılarak modelden çıkarılır. Bu sayede deneyin duyarlılığı (hassasiyeti) artar ve muameleler (yağ markaları) arasındaki gerçek farklar daha net görülür.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Yerel Kontrol (Bloklama) ve Hata Varyansı Azaltımı