Bir gümrük kapısında görevli muhafaza memuru, yasal yetkisine dayanarak bir yolcunun bagajında rutin arama yapmaktadır. Arama sırasında yolcunun prosedürün yavaş işlemesinden sürekli şikâyet etmesine sinirlenen memur, sırf yolcuya zarar vermek ve ona ders vermek kastıyla (kin ve garez saikiyle), bagajda bulunan çok değerli ve kırılgan elektronik cihazları 'detaylı inceleme yapıyorum' bahanesiyle kasten beton zemine fırlatarak parçalamıştır.
Bu olayda zarara uğrayan yolcunun açacağı tazminat davası ve idarenin hukuki sorumluluğu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Olayda memurun kişisel kusuru söz konusu olmasına rağmen, eylem görev sırasında ve görevin yetkileri kullanılarak gerçekleştirildiği için dava idareye karşı açılmalı; idare ödediği tazminatı memura rücu etmelidir.Answer
- BMemurun eylemi tamamen kişisel kin ve garez saikiyle işlendiğinden görevle illiyet bağı kesin olarak kopmuştur; bu nedenle zarar gören kişi tazminat davasını doğrudan doğruya ilgili memura karşı adli yargıda açmalıdır.
- CZarar, kamu hizmeti olan arama faaliyeti sırasında meydana geldiği için salt hizmet kusuru niteliğindedir; idare aleyhine açılacak dava sonucunda ödenen tazminatın memura rücu edilmesi hukuken mümkün değildir.
- DOrtada kasti bir hukuka aykırı eylem bulunduğundan, tehlike ilkesi bağlamında idarenin kusursuz sorumluluğu doğar ve idarenin memura rücu hakkı zorunlu olmaktan çıkıp ihtiyari hale gelir.
- EMemurun görev dışı bir saikle hareket etmesi idare ile olan illiyet bağını kestiğinden, idare tazminat ödemekten tamamen kurtulur ve uyuşmazlık sadece adli yargının görev alanına girer.
Answer
Dava, Anayasa'nın 129. maddesi gereği idareye karşı açılmalı ve idare ödediği tazminatı kişisel kusuru olan memura rücu etmelidir.
Bu olayda kamu görevlisi, kin ve garez gibi tamamen şahsi bir saikle kasten zarar vermiştir, bu durum 'kişisel kusur'dur. Ancak bu kusur, gümrük araması adı altındaki kamu gücü ayrıcalıkları ve görev yetkisi kılıfı altında, görev sırasında işlenmiştir. Anayasa'nın 129. maddesinin 5. fıkrasına ve Danıştay içtihatlarına göre; memurların görevlerini yerine getirirken yetkilerini kullanmalarından doğan tazminat davaları, kural olarak rücu edilmek kaydıyla idare aleyhine açılır. İdare tazminatı mağdura ödedikten sonra, kusurun memurda olması (şahsi kasıt) nedeniyle rücu müessesesini işleterek bu meblağı memurdan tahsil eder.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İdarenin Sorumluluğunda Kişisel Kusur ve Rücu İlkesi