Question

Difficulty: Very hardİstibdat Dönemi (1878-1908), Merkeziyetçilik ve Hafiye Teşkilatı

II. Abdülhamid'in 1878'de Meclis-i Mebusan'ı tatil ederek Kanun-i Esasi'yi fiilen askıya almasıyla başlayan süreç, sadece yasamanın durması değil, yürütme erkinin Bâb-ı Âli'den Yıldız Sarayı'na intikal ettiği radikal bir idari dönüşümdür. Bu dönemde Hafiye Teşkilatı ve Jurnal Sistemi ile desteklenen merkeziyetçi yapının, klasik Osmanlı bürokratik hiyerarşisinde yarattığı en köklü değişim aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sadrazamın klasik devlet idaresindeki 'vekil-i mutlak' statüsünün aşınarak, fiili yürütme yetkisinin Mabeyn-i Hümayun personeli ve saray sekreteryası tarafından kullanılmasıAnswer
  2. B
    Heyet-i Vükela'nın kolektif sorumluluk ilkesinin yasallaşması ve bakanların meclise karşı siyasi sorumluluk taşıdığı bir parlamenter rejimin inşa edilmesi
  3. C
    Tanzimat Dönemi'nde kurulan vilayet meclislerinin yetkilerinin artırılarak, taşra idaresinde adem-i merkeziyetçi bir yönetim modeline geçilmesi
  4. D
    Yeni Osmanlılar hareketinin sunduğu anayasal projeler doğrultusunda, padişahın yetkilerini denetleyen bir 'üst danışma kurulu'nun (Meclis-i Ayan) mutlak egemen olması
  5. E
    Şura-yı Devlet'in yargısal denetim yetkisinin genişletilmesiyle, saray bürokrasisinin tüm işlemlerinin yargı yoluyla denetlenebilir hale gelmesi

Answer

Sadrazamın devlet idaresindeki 'vekil-i mutlak' sıfatının sembolikleşerek yürütme gücünün Yıldız Sarayı'ndaki Mabeyn personeline devredilmesi
İstibdat Dönemi'nde Osmanlı devlet geleneğindeki sadrazamın padişah adına 'mutlak vekil' olarak devleti yönetme yetkisi fiilen sona ermiştir. Kararlar artık Bâb-ı Âli'deki bakanlar kurulunda değil, Yıldız Sarayı'ndaki Mabeyn-i Hümayun denilen sekreterya aracılığıyla padişah tarafından alınmaya başlanmıştır. Hafiye Teşkilatı da bu yapının bilgi akışını sağlayarak bürokrasi üzerindeki saray denetimini kesinleştirmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Dönemin idari merkezini belirleme
Güç Bâb-ı Âli'den (hükümet) Yıldız Sarayı'na (padişahın şahsi merkezi) kaymıştır.
Meclisin tatil edilmesiyle birlikte II. Abdülhamid tüm karar alma süreçlerini kendi kontrolüne almıştır.
2
Bürokratik hiyerarşideki değişimi analiz etme
Sadrazamın 'vekil-i mutlak' (mutlak temsilci) yetkileri kısıtlanmıştır.
Mabeyn-i Hümayun ve Hafiye Teşkilatı gibi yapılar, sadrazamı bypass ederek padişaha alternatif bilgi ve icra kanalları sunmuştur.
3
Hafiye Teşkilatı'nın işlevini değerlendirme
Resmi bürokrasinin sadakati denetlenmiş ve dikey bir merkeziyetçilik kurulmuştur.
İstihbarat ağı sayesinde bürokratlar doğrudan padişaha sorumlu hale getirilmiş, kolektif hükümet yapısı zayıflatılmıştır.

Key Concept

Vekil-i Mutlak Sıfatının Dönüşümü ve Mabeyn Merkeziyetçiliği

Practice More

Bu dönemdeki 'Mabeyn' kavramı ile 1909 sonrası parlamenter sistem arasındaki yürütme farklarını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question