Question

Difficulty: Very hardİstibdat Dönemi (1878-1908), Merkeziyetçilik ve Hafiye Teşkilatı

Osmanlı siyasal hayatında 1878-1908 yılları arasını kapsayan İstibdat Dönemi'nde, II. Abdülhamid'in merkeziyetçilik politikasını hayata geçirirken Bâb-ı Âli bürokrasisinin özerkliğini kırmak ve denetlemek amacıyla başvurduğu temel idari strateji aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yıldız Sarayı bünyesinde kurulan komisyonlar ve Hafiye Teşkilatı kanalıyla, resmî bürokratik hiyerarşiyi baypas eden paralel bir bilgi ve denetim mekanizması inşa etmekAnswer
  2. B
    Şura-yı Devlet'i en üst yargı ve yasama organı haline getirerek hükümetin idari işlemlerini saray adına denetleyen bir vesayet kurumu olarak yapılandırmak
  3. C
    Heyet-i Vükela'nın padişaha karşı sorumlu olduğunu belirten Kanun-i Esasi maddesini anayasa değişikliği ile güçlendirerek yürütmeyi tamamen saraya bağlamak
  4. D
    Yeni Osmanlılar'ın savunduğu 'meşveret' ilkesini, halkın temsil edildiği yerel meclisler aracılığıyla taşra yönetiminde merkeziyetçiliği pekiştirmek için kullanmak
  5. E
    Nezaret sistemini lağvedip geleneksel eyalet sistemine geri dönerek yerel yöneticiler üzerindeki saray otoritesini mutlaklaştırmak

Answer

Yıldız Sarayı bünyesinde kurulan komisyonlar ve Hafiye Teşkilatı kanalıyla, resmî bürokratik hiyerarşiyi baypas eden paralel bir bilgi ve denetim mekanizması inşa etmek
İstibdat Dönemi'nin en belirgin idari özelliği, devlet yönetiminin merkezinin Bâb-ı Âli'den Yıldız Sarayı'na kaymasıdır. II. Abdülhamid, Tanzimat bürokratlarının (Paşalar iktidarı) gücünü kırmak için saray bünyesinde çeşitli ihtisas komisyonları kurmuş ve Hafiye Teşkilatı aracılığıyla doğrudan kendisine bağlı bir istihbarat ağı oluşturmuştur. Bu sayede resmî bakanlık hiyerarşisi korunsa da, gerçek karar alma ve denetim yetkisi bu hiyerarşiyi baypas eden saray mekanizmalarına geçmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Dönemin yönetim karakteristiğinin belirlenmesi
1878-1908 yılları arası, gücün Bâb-ı Âli'den (hükümet) Yıldız Sarayı'na (padişah) geçtiği bir dönemdir.
Bu geçişin hangi idari araçlarla sağlandığını anlamak sorunun temelidir.
2
İdari dualizmin (ikili yapının) analizi
Resmî hiyerarşinin dışında sarayda kurulan komisyonlar, bakanlıkların yetkilerini fiilen kullanmaya başlamıştır.
Bürokratik özerkliği kırmak için resmî kanalların dışına çıkılması gerekmektedir.
3
Hafiye Teşkilatı'nın rolünün değerlendirilmesi
Hafiyeler aracılığıyla gelen 'jurnaller', sadrazam ve bakanların verdiği bilgilerin doğruluğunu denetleyen alternatif bir kanal oluşturmuştur.
Padişahın bürokrasiden bağımsız bir bilgi ağına sahip olması merkeziyetçiliğin temel şartıdır.

Key Concept

İstibdat Dönemi'nde Yıldız Sarayı merkezli 'paralel bürokrasi' ve denetim ağları.
Rate this question