Yürütme

217 questions

$1982$ Anayasası’nın $2017$ anayasa değişiklikleri ile düzenlenen 'Olağanüstü Hal Yönetimi'ne ilişkin hükümleri uyarınca, olağanüstü hal (OHAL) sürecindeki yetkiler, süreler ve yargısal denetim mekanizmaları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmi Gazete’de yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulur ve üç ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Cumhurbaşkanı, Milli Güvenlik Kurulu'nun görüşünü alarak yurdun bir bölgesinde veya tamamında süresi altı ayı geçmemek üzere sıkıyönetim ilan etmeye yetkilidir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine olağanüstü hal süresini her defasında en fazla altı ay için uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu sınır aranmaz.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem esas yönünden denetlenir.

Olağanüstü hal ilanı kararı Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra en geç yirmi dört saat içerisinde Meclis onayına sunulur; Meclis tatildeyse derhal toplantıya çağrılır.

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmi Gazete’de yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulur ve üç ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Answer

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Resmi Gazete’de yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulması ve üç ay içinde karara bağlanmaması durumunda kendiliğinden yürürlükten kalkacağı ifadesi doğrudur.

Anayasa'nın

119

. maddesinin

6

. fıkrasına göre, olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulur ve Meclis tarafından

3

ay içinde görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar. Bu hüküm, yasamanın yürütme üzerindeki denetimini koruyan kritik bir mekanizmadır.

Step-by-Step Solution

OHAL ilan ve onay sürecini incele

Cumhurbaşkanı en fazla

6

ay için ilan eder, aynı gün Resmi Gazete'de yayımlanır ve Meclis onayına sunulur.

Sürecin anayasal başlangıç prosedürünü doğrulamak.

Uzatma sürelerini kontrol et

TBMM, Cumhurbaşkanı talebiyle süreyi her defasında en fazla

4

ay uzatabilir.

6

aylık ilan süresi ile

4

aylık uzatma süresi arasındaki farkı ayırt etmek.

OHAL CBK'larının hukuki rejimini değerlendir

Kararnameler

3

ay içinde TBMM'de karara bağlanmazsa düşer ve bu kararnamelere karşı yargı yolu kapalıdır.

Yürütmenin olağanüstü yetkilerinin yasama ve yargı denetimi karşısındaki durumunu belirlemek.

Key Concept

Olağanüstü Halde Yasama Denetimi ve CBK Statüsü

Practice More

OHAL döneminde temel hakların durdurulmasını düzenleyen

15

. madde (çekirdek haklar) ile bu konuyu birleştirerek çalışmanız önerilir.

Estimated Time:3m 0s

Question 82Question →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanının yüksek yargı organlarına üye seçme ve atama yetkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesinin

15

üyesinin tamamını, Anayasa'da belirtilen yüksek yargı organları ve serbest avukatlar arasından doğrudan seçer.

Danıştay üyelerinin yarısını, idari yargı hâkim ve savcıları ile Anayasa'da belirtilen diğer görevliler arasından seçer.

Hakimler ve Savcılar Kurulunun

13

üyesinden, TBMM tarafından seçilen

7

üye dışındaki kalan

6

üyeyi doğrudan üye sıfatıyla seçer.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve Başsavcıvekilini, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beşer aday arasından seçer.

Yargıtay üyelerinin tamamını, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunca hazırlanan aday listesi üzerinden doğrudan atar.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve Başsavcıvekilini, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beşer aday arasından seçer.

Answer

Cumhurbaşkanı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve Başsavcıvekilini, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından gösterilecek beşer aday arasından seçer.

Doğru ifade, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilinin seçim usulünü tam olarak yansıtmaktadır. Anayasa'nın

154

. maddesi uyarınca bu makamlara atama, Yargıtay Genel Kurulunun gizli oyla belirlediği beşer adaylık havuz içinden Cumhurbaşkanı tarafından gerçekleştirilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi (AYM) üye seçim usulünü kontrol et.

15

üyenin

12

'si Cumhurbaşkanı,

3

'ü TBMM tarafından seçilir.

Yargı organlarındaki üye dağılımını netleştirmek.

Danıştay üye seçim oranını incele.

Üyelerin

1/4

'ü Cumhurbaşkanı,

3/4

'ü HSK tarafından seçilir.

Yürütme ve yargı arasındaki atama dengesini belirlemek.

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yapısını analiz et.

13

üyeden

4

'ü Cumhurbaşkanı,

7

'si TBMM tarafından seçilir;

2

üye ise tabii üyedir.

Kurulun seçimle gelen ve tabii üyeleri arasındaki farkı ayırt etmek.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı atama prosedürünü doğrula.

Yargıtay Genel Kurulu

5

aday gösterir, Cumhurbaşkanı bu adaylar arasından seçim yapar.

Başsavcılık makamına özel atama usulünü tespit etmek.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri

Practice More

HSK üyelerinin TBMM tarafından seçilme usulünü ve nitelikli çoğunluk şartlarını tekrar edebilirsiniz.

Estimated Time:1m 40s

Question 83Question →

$1982$ Anayasası’nın $2017$ yılı değişiklikleri ile "sıkıyönetim" usulü kaldırılarak tüm olağanüstü yönetim rejimleri "olağanüstü hal" ( $OHAL$ ) başlığı altında toplanmıştır. Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen $OHAL$ kararının Resmî Gazete’de yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin ( $TBMM$ ) onayına sunulması zorunludur.

Buna göre, TBMM'nin olağanüstü hal ilanı ve süreci üzerindeki yetkilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Meclis, gerekli gördüğü takdirde ilan edilen olağanüstü hal süresini kısaltabilir.

Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen süreyi sadece onaylayabilir veya reddedebilir; sürede herhangi bir değişiklik yapamaz.

Meclis, ilan edilmiş olan olağanüstü hali tamamen kaldırmaya yetkilidir.

Olağanüstü hal süresini uzatma yetkisi, Cumhurbaşkanının talebi üzerine her defasında en fazla dört ay için Meclise aittir.

Savaş hallerinde, süreyi uzatma kararı verilirken Anayasa'da belirtilen dört aylık üst sınır uygulanmaz.

Show answer & explanation

Answer: Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen süreyi sadece onaylayabilir veya reddedebilir; sürede herhangi bir değişiklik yapamaz.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal kararını onaylayabilir, süresini kısaltabilir, uzatabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir; dolayısıyla sürede değişiklik yapamayacağı yönündeki ifade yanlıştır.

Anayasa'nın

119

. maddesine göre TBMM, olağanüstü hal süresini değiştirmeye (kısaltmaya veya uzatmaya) ve rejimi tamamen kaldırmaya yetkilidir. Bu nedenle Meclis'in sürede değişiklik yapamayacağını savunan ifade hukuken hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde

119

hükmünü incelemek.

Olağanüstü hal ilanı ve Meclis onayı süreçleri belirlenir.

Yasal dayanağın tespit edilmesi gerekir.

TBMM'nin denetim yetkilerini analiz etmek.

Meclis'in süreyi değiştirme (kısaltma/uzatma) ve kaldırma yetkisi olduğu görülür.

Yürütmenin işleminin yasama organı tarafından nasıl kontrol edildiğini anlamak için gereklidir.

Seçeneklerdeki idari ve hukuki sınırları karşılaştırmak.

Meclis'in süreyi sadece onaylama/reddetme ile sınırlı olmadığı ortaya çıkar.

Yanlış olan önermenin tespit edilmesini sağlar.

Key Concept

TBMM'nin OHAL Üzerindeki Denetim Yetkisi

Estimated Time:1m 15s

Question 84Question →

$1982$ Anayasası'nın milli savunma teşkilatı, başkomutanlık makamı ve Milli Güvenlik Kurulu ( $MGK$ ) düzenlemeleri ile $2017$ anayasa değişiklikleri sonrası oluşan hiyerarşik yapı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milli Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, Milli Savunma, İçişleri ve Dışişleri bakanları ile Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz, Hava ve Jandarma Genel Komutanlarından oluşur.

Genelkurmay Başkanı, silahlı kuvvetlerin komutanı olup görev ve yetkilerinden dolayı doğrudan Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur; savaşta ise başkomutanlık görevleri Cumhurbaşkanı namına Genelkurmay Başkanınca yerine getirilir.

Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi; Milli Savunma Bakanı ve İçişleri Bakanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı yardımcıları tarafından belirlenir.

Cumhurbaşkanının katılamadığı Milli Güvenlik Kurulu toplantılarına Genelkurmay Başkanı başkanlık eder ve kurulun sekretarya hizmetleri Milli Savunma Bakanlığı tarafından yürütülür.

Show answer & explanation

Answer: Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur; savaşta ise başkomutanlık görevleri Cumhurbaşkanı namına Genelkurmay Başkanınca yerine getirilir.

Answer

Başkomutanlık makamının TBMM adına Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiğini ve savaş halinde bu yetkinin Genelkurmay Başkanı tarafından kullanıldığını belirten ifade doğrudur.

Doğru ifade, anayasanın

117

. maddesinde yer alan 'Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Genelkurmay Başkanı; Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir.' hükmüyle tam olarak örtüşmektedir. Bu düzenleme, başkomutanlık yetkisinin sivil otorite (CB) tarafından temsil edildiğini ancak askeri uygulama yetkisinin savaşta teknik amire (Genelkurmay Başkanı) devredildiğini gösterir.

Step-by-Step Solution

Başkomutanlık temsil ve uygulama yetkisini analiz etme

Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve temsil yetkisi Cumhurbaşkanı'ndadır.

Anayasa madde

117

hükmü gereği.

Savaş halindeki komuta zincirini belirleme

Savaşta Başkomutanlık görevleri Cumhurbaşkanı adına Genelkurmay Başkanı tarafından yürütülür.

Genelkurmay Başkanı'nın savaş dönemindeki anayasal statüsü.

Sorumluluk hiyerarşisini kontrol etme

Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanı'na sorumludur.

2017

ve sonrası idari yapı gereği hiyerarşik bağ bu yöndedir.

MGK usul ve üyeliğini doğrulama

Jandarma üye değildir, gündemi Cumhurbaşkanı belirler, toplantıya katılamazsa yardımcısı başkanlık eder.

Anayasa madde

118

hükümleri gereği.

Key Concept

Milli Savunma ve Başkomutanlık Hiyerarşisi

Estimated Time:1m 30s

Question 85Question →

1982 Anayasası'na göre, bir kimsenin Cumhurbaşkanı seçilebilmesi için sahip olması gereken yaş ve öğrenim şartı aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

40 yaşını doldurmuş olmak - Yükseköğrenim yapmış olmak

30 yaşını doldurmuş olmak - Yükseköğrenim yapmış olmak

40 yaşını doldurmuş olmak - Ortaöğrenim yapmış olmak

18 yaşını doldurmuş olmak - İlkokul mezunu olmak

45 yaşını doldurmuş olmak - Yükseköğrenim yapmış olmak

Show answer & explanation

Answer: 40 yaşını doldurmuş olmak - Yükseköğrenim yapmış olmak

Answer

40 yaşını doldurmuş olmak ve yükseköğrenim yapmış olmak

Cumhurbaşkanı seçilmek için Anayasa'nın 101. maddesi uyarınca kişinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri veya bu niteliklere sahip 40 yaşını doldurmuş ve yükseköğrenim yapmış Türk vatandaşları arasından seçilmesi gerekir. Bu nedenle 40 yaş ve yükseköğrenim kriterlerini içeren seçenek doğrudur.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'nın Yürütme bölümündeki 101. maddeyi analiz et.

Cumhurbaşkanlığına adaylık için gerekli niteliklerin listesine ulaşıldı.

Anayasal bir organın seçim şartlarını belirlemek için temel hukuk metnine başvurulur.

Yaş ve öğrenim düzeyine ilişkin spesifik sayısal ve akademik verileri ayır.

Yaşın en az 40, eğitimin ise yükseköğrenim olduğu tespit edildi.

Soruda istenen iki temel kriteri diğer şartlardan (vatandaşlık, milletvekili seçilme yeterliliği vb.) izole etmek gerekir.

Key Concept

Cumhurbaşkanı seçilme yeterliliği

Estimated Time:45s

Question 86Question →

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan değişiklikler ışığında; Cumhurbaşkanı seçimi, adaylık süreci ve görev süresi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde; ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır.

İkinci oylamaya tek adayın kalması nedeniyle seçimin referandum şeklinde yapılması durumunda, adayın seçilebilmesi için kayıtlı seçmen tam sayısının salt çoğunluğunun 'evet' oyunu alması gerekir.

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi hâlinde, mevcut Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.

Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir.

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin, varsa partisi ile ilişiği kesilmez ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer.

Show answer & explanation

Answer: İkinci oylamaya tek adayın kalması nedeniyle seçimin referandum şeklinde yapılması durumunda, adayın seçilebilmesi için kayıtlı seçmen tam sayısının salt çoğunluğunun 'evet' oyunu alması gerekir.

Answer

İkinci oylamaya tek adayın kalması nedeniyle yapılan referandumda, adayın seçilebilmesi için geçerli oyların salt çoğunluğunu alması yeterlidir; kayıtlı seçmen sayısının salt çoğunluğu şartı aranmaz.

Anayasa'nın 102. maddesine göre, Cumhurbaşkanı seçiminin ikinci turuna tek adayın kalması durumunda yapılan referandumda, adayın seçilebilmesi için 'geçerli oyların' salt çoğunluğu (yüzde elliden bir fazlası) yeterlidir. Seçeneklerden birinde belirtilen 'kayıtlı seçmen tam sayısı' ifadesi, seçime katılmayanların veya geçersiz oy kullananların da hesaba katılması anlamına gelir ki bu anayasal bir kural değildir.

Step-by-Step Solution

Adaylık kriterlerini değerlendir.

Siyasi parti grupları, %5 oy alan partiler ve 100 bin seçmen aday gösterebilir. Bu hüküm Anayasa Madde 101'de açıkça belirtilmiştir.

Adaylık sürecindeki öznelerin doğru tespit edilmesi gerekir.

Seçim turları ve ikame mekanizmasını analiz et.

İlk turda salt çoğunluk sağlanamazsa ikinci tur yapılır. Eğer adaylardan biri çekilir veya seçilme yeterliğini kaybederse, birinci turdaki sıradaki aday (3. sıradaki) tura dahil edilir (İkame).

Seçim sürecinin devamlılığını sağlayan anayasal mekanizmayı anlamak.

Referandum ihtimalini ve gereken oy oranını incele.

İkame sonrasında bile tek aday kalırsa seçim referanduma dönüşür. Anayasa Madde 102/4 uyarınca: 'Bu oylamada, geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilmiş olur.'

Referandumda aranan oy nisabını tespit etmek.

Key Concept

Cumhurbaşkanı Seçiminde Referandum ve Oy Oranları

Practice More

Referandumda çoğunluk sağlanamazsa ne olacağına dair Anayasa Madde 102'nin son fıkrasını (Sadece Cumhurbaşkanı seçiminin yenilenmesi kuralı) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 87Question →

1982 Anayasası’na göre, yürütme yetkisi ve görevini yerine getiren Cumhurbaşkanının sahip olduğu düzenleme yetkisi ve bu yetki kapsamındaki kurumsal yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile teşkilat yapısı Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Üst kademe kamu yöneticilerini atama, görevlerine son verme ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile belirlenir.

Cumhurbaşkanı; Anayasa’nın "Kişi Hakları ve Ödevleri" ile "Siyasi Haklar ve Ödevler" bölümlerinde yer alan hakları olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenleyemez.

Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer personel işleri; idari teşkilatın kanuniliği ilkesi gereğince münhasıran kanunla düzenlenmek zorundadır.

Devlet Denetleme Kurulu; Türk Silahlı Kuvvetleri’ni denetim kapsamına alabilmekle birlikte, yargı organlarını denetleyemez.

Show answer & explanation

Answer: Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer personel işleri; idari teşkilatın kanuniliği ilkesi gereğince münhasıran kanunla düzenlenmek zorundadır.

Answer

Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer personel işlerinin kanunla düzenlenmek zorunda olduğu ifadesi yanlıştır; çünkü bu alan Anayasa uyarınca Cumhurbaşkanlığı kararnamesine bırakılmıştır.

1982 Anayasası'nın 108. maddesinin son fıkrası uyarınca, Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer personel işleri kanunla değil, doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir. Dolayısıyla bu alanın kanunla düzenlenmek zorunda olduğunu belirten seçenek anayasaya aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Yürütme yetkisinin tekliği çerçevesinde Cumhurbaşkanının düzenleme alanlarını analiz etme.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bazı alanların kanun yerine doğrudan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenleneceği tespit edildi.

Yürütmenin hareket alanını belirleyen temel anayasal sınırları anlamak gerekir.

Anayasa’nın 108. maddesinde yer alan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) düzenlemesini inceleme.

İlgili maddenin son fıkrasında "Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer personel işleri, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir" hükmü görüldü.

DDK'nın hukuki dayanağını ve düzenleme biçimini belirlemek yanlış seçeneği bulmak için kritiktir.

Bakanlıklar ve üst kademe yöneticiler gibi diğer yürütme organlarının düzenleme biçimlerini karşılaştırma.

Bakanlıkların teşkilatı ve personel rejiminin de CBK ile düzenlendiği (Madde 106 ve 104) doğrulandı.

Seçeneklerin tutarlılığını ve anayasal dayanağını teyit etmek amaçlanmıştır.

DDK'nın denetim alanı ve CBK'nın haklar üzerindeki sınırlamalarını kontrol etme.

TSK'nın artık denetlenebildiği, yargının hariç tutulduğu ve haklar konusundaki yasaklı alanlar teyit edildi.

Çeldiricilerin doğruluğundan emin olunarak kesin yanlış olan seçenek işaretlendi.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Anayasa'dan doğrudan aldığı düzenleme yetkisi (CBK alanları) ve DDK'nın hukuki statüsü.

Estimated Time:1m 30s

Question 88Question →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanlığı seçiminde ilk oylamada geçerli oyların salt çoğunluğunun sağlanamaması durumunda yapılacak ikinci oylama süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İkinci oylamaya, ilk oylamada en çok oy alan ilk üç aday katılma hakkı kazanır.

İkinci oylama, ilk oylamayı takip eden ilk Pazar günü gerçekleştirilir.

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü halinde; ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesiyle yapılır.

İkinci oylamada seçilebilmek için geçerli oyların en az

601

milletvekilinin salt çoğunluğuna denk gelen kısmını almak şarttır.

İkinci oylamaya tek adayın kalması durumunda seçimler kendiliğinden iptal edilir ve adaylık süreci en baştan yenilenir.

Show answer & explanation

Answer: İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü halinde; ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesiyle yapılır.

Answer

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi durumunda, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle seçim yapılması doğru bir hukuki prosedürdür.

1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre, ikinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi halinde; ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır. Bu kural 2017 anayasa değişikliği ile getirilmiş teknik bir düzenlemedir.

Step-by-Step Solution

İlk tur sonuçlarını değerlendir

Hiçbir aday geçerli oyların salt çoğunluğunu (

\%50 + 1

) alamamıştır.

Anayasa'ya göre seçimin tamamlanması için ilk turda bu oran şarttır.

İkinci tur takvimini ve adaylarını belirle

İlk turu izleyen ikinci Pazar günü en çok oy alan iki aday yarışır.

Seçim süreci iki turlu bir rasyonalize edilmiş yapıya sahiptir.

Aday eksilmesi durumunu analiz et

Adaylardan biri çekilir veya ölürse, birinci turdaki sıralamaya göre sıradaki kişi (3. sıradaki aday) sürece dahil olur.

Seçimin demokratik meşruiyetini korumak ve rekabeti sürdürmek amacıyla ikame usulü öngörülmüştür.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Seçimi İkinci Tur Mekanizması ve İkame Usulü

Practice More

Cumhurbaşkanlığı seçiminde tek adayın kalması durumunda yapılan referandumda aday geçerli oyların salt çoğunluğunu alamazsa ne olacağını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 89Question →

1982 Anayasası’nın yürürlükteki hükümlerine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumlulukları ile hukuki statüleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, Meclisteki siyasi parti gruplarının güçleri oranında doğrudan belirleyeceği milletvekillerinden oluşan on beş kişilik bir soruşturma komisyonu kurulur.

Yüce Divan’a sevk edilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısının görevi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından sevk kararı alındığı anda kendiliğinden sona erer.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevde bulundukları süreye ait görev suçları bakımından, bu kişilerin görevleri sona erdikten sonra da Meclis soruşturması usulü uygulanmaya devam eder.

Hakkında Meclis soruşturması açılması istenen bir bakan için önerge verilebilmesi, TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun gizli oyuyla mümkündür.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında kişisel suçları nedeniyle yasama dokunulmazlığı hükümleri uygulanmaz; bu suçlar için doğrudan Yargıtay ilgili ceza dairesinde yargılama yapılır.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevde bulundukları süreye ait görev suçları bakımından, bu kişilerin görevleri sona erdikten sonra da Meclis soruşturması usulü uygulanmaya devam eder.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görev suçları için öngörülen özel yargılama usulü olan Meclis soruşturması, bu kişilerin görevleri sona erdikten sonra da işledikleri iddia edilen görev suçları bakımından uygulanmaya devam eder.

Anayasa'nın 106. maddesinin 7. fıkrası uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevde bulundukları sırada işledikleri iddia edilen görev suçları için, görevlerinden ayrılsalar dahi genel hükümlere göre adli yargıda değil, Meclis soruşturması süreciyle Yüce Divan'da yargılanmaları anayasal bir zorunluluktur. Bu durum, anayasal denetimdeki sürekliliği sağlar.

Step-by-Step Solution

Görev suçları ve yargılama mercii ayrımını yapın.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevle ilgili suçlarında Yüce Divan (Anayasa Mahkemesi) yetkilidir.

Bu makamların cezai sorumluluğu anayasal bir koruma ve denetim mekanizmasına bağlanmıştır.

Cezai sorumluluk usulünün süresini değerlendirin.

Anayasa m. 106/7 uyarınca, özel usulün (Meclis soruşturması) görev süresiyle sınırlı olmadığı görülür.

Görevde işlenen bir suçun yargılama usulü, kişinin görevden ayrılmasıyla genel hükümlere dönmez; anayasal güvence devam eder.

Sevk kararı ve görev statüsü ilişkisini inceleyin.

Yüce Divan'a sevk kararı görevi sona erdirmez.

Masumiyet karinesi ve anayasal hüküm gereği, mahkûmiyet kesinleşene (ve seçilmeye engel suç niteliği taşıyana) kadar görev devam eder.

Meclis soruşturması komisyonunun oluşumunu kontrol edin.

Komisyonun parti gruplarının önerdiği adaylar arasından kura (ad çekme) ile kurulduğu teyit edilir.

Komisyonun tarafsızlığını ve temsiliyetini sağlamak amacıyla karma bir usul benimsenmiştir.

Key Concept

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Cezai Sorumluluğunun Sürekliliği

Question 90Question →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili olan ve olmayan suçları bakımından tâbi oldukları hukuki rejim ve bu sürecin sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırken, görevleriyle ilgili suçlarda görev süreleri bitmiş olsa dahi ancak Meclis soruşturması yoluyla Yüce Divan’da yargılanabilirler.

Görevleriyle ilgili suçlardan dolayı haklarında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen bir bakanın görevi, bu kararın Meclis Genel Kurulunda alındığı anda kendiliğinden sona erer.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görev suçlarından dolayı Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyu gerekir.

Görevleriyle ilgili olmayan şahsi suçlarında yargı bağışıklığına sahip olduklarından, bu suçlar sebebiyle görev süreleri boyunca haklarında hiçbir şekilde soruşturma yürütülemez.

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapma yetkisi Yargıtay Ceza Genel Kuruluna aittir ve verilen kararlara karşı Cumhurbaşkanlığı makamına itiraz yolu açıktır.

Show answer & explanation

Answer: Görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırken, görevleriyle ilgili suçlarda görev süreleri bitmiş olsa dahi ancak Meclis soruşturması yoluyla Yüce Divan’da yargılanabilirler.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, şahsi suçlarında yasama dokunulmazlığına tâbi olup görev suçlarında ise görevleri sona erse bile Meclis soruşturması ve Yüce Divan usulüyle yargılanırlar.

Doğru ifade, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bakanlar ve yardımcılarının ikili bir hukuki rejime tâbi olduğunu belirtmektedir. Görevle ilgili suçlarda (görev bittikten sonra da dahil olmak üzere) beşte üç çoğunlukla açılan Meclis soruşturması ve Anayasa Mahkemesi'nde (Yüce Divan) yargılanma söz konusuyken; şahsi suçlarda milletvekilleri gibi yasama dokunulmazlığına sahiptirler.

Step-by-Step Solution

Görev suçları için geçerli usulü belirle.

Anayasa Madde 106/5-10 uyarınca görev suçlarında Meclis soruşturması ve Yüce Divan yargılaması esastır.

Yürütmenin bu üst düzey temsilcileri için anayasal koruma ve özel yargılama usulü öngörülmüştür.

Şahsi suçlar için geçerli dokunulmazlık rejimini kontrol et.

Anayasa Madde 106/11 uyarınca bu kişiler yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanır.

Milletvekili olmasalar dahi görevlerini baskı altında kalmadan yürütebilmeleri için milletvekilleriyle aynı dokunulmazlık zırhına sahip kılınmışlardır.

Görev süresinin sona ermesinin sürece etkisini değerlendir.

Görev suçlarına ilişkin usul, görev bittikten sonra da uygulanmaya devam eder.

Geçmişteki görev suçlarının cezasız kalmaması ancak özel usulün de korunması amaçlanmıştır.

Key Concept

Cezai Sorumluluk ve Yasama Dokunulmazlığı Dengesi

Practice More

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ile bakanların cezai sorumluluğu arasındaki 'görevin sona erme anı' farkını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 91Question →

$1982$ Anayasası'nın $2017$ yılındaki anayasa değişiklikleri ile düzenlenen yürütme mimarisi ve idari teşkilat yapısı dikkate alındığında; yönetmelik çıkarma yetkisinin kullanımı, kapsamı ve hukuki geçerlilik şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi isabetli bir hukuki değerlendirmedir?

Emniyet Genel Müdürlüğü veya Strateji ve Bütçe Başkanlığı gibi kamu tüzel kişiliği bulunmayan ancak genel bütçe içinde yer alan üst düzey idari birimler, kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda anayasanın

124

. maddesi uyarınca bağımsız yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir.

2017

anayasa değişikliği ile Başbakanlık makamının kaldırılması ve yürütme erkinin tekçilleşmesi sonucunda, bakanlıkların yönetmelik çıkarma yetkisi sona ermiş; tüm yönetmeliklerin bizzat Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılması veya onaylanması geçerlilik şartı haline getirilmiştir.

Bir idari birimin yönetmelik çıkarabilmesi için ya devlet tüzel kişiliğini temsil eden bir anayasal organ (Cumhurbaşkanı, Bakanlık) olması ya da devletten ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olması zorunludur; bu statüye sahip olmayan birimlerin yaptığı düzenlemeler anayasal anlamda 'yönetmelik' hükmünde değildir.

Yönetmelikler sadece kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilir; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) uygulanmasına yönelik yönetmelik çıkarılması, CBK'ların kanun düzeyinde norm olmaması nedeniyle hukuken mümkün değildir.

Resmi Gazete'de yayımlanacak yönetmelikleri belirleme yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir ve anayasal zorunluluk gereği kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılan istisnasız tüm yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanması geçerlilik şartıdır.

Show answer & explanation

Answer: Bir idari birimin yönetmelik çıkarabilmesi için ya devlet tüzel kişiliğini temsil eden bir anayasal organ (Cumhurbaşkanı, Bakanlık) olması ya da devletten ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olması zorunludur; bu statüye sahip olmayan birimlerin yaptığı düzenlemeler anayasal anlamda 'yönetmelik' hükmünde değildir.

Answer

İdari birimlerin yönetmelik çıkarabilmesi için ya devlet tüzel kişiliği içinde müstakil otorite (Cumhurbaşkanı, Bakanlık) olmaları ya da ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olmaları zorunludur.

Anayasa'nın

124

. maddesi uyarınca yönetmelik çıkarma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişilerine verilmiştir. Bu nedenle, bir idari birimin bağımsız bir yönetmelik çıkarabilmesi için ya merkezi idarenin en üst karar organlarından biri (Cumhurbaşkanı, Bakanlık) olması ya da yerinden yönetim kuruluşları gibi devletten ayrı bir 'Kamu Tüzel Kişiliği'ne sahip olması (Belediye, Üniversite, TRT vb.) zorunludur. Kamu tüzel kişiliği bulunmayan birimlerin düzenleyici işlemleri teknik olarak yönetmelik değil, iç düzenleyici işlemdir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

124

. maddesindeki yetkili makam listesini analiz etme.

Yönetmelik çıkarabilenler: Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri (PTK).

Anayasal yetki sınırı bu üç kategori ile sınırlandırılmıştır.

İdari birimlerin tüzel kişilik statüsünü değerlendirme.

Genel müdürlükler, başkanlıklar ve valilikler ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip değildir; devlet tüzel kişiliği içindedirler ancak müstakil anayasal otorite (Bakanlık/CB) değildirler.

Yönetmelik çıkarma yetkisi tüzel kişiliğe veya anayasal müstakil makama bağlı bir yetkidir.

Normlar hiyerarşisi ve dayanak kontrolü yapma.

Yönetmelikler kanunlara ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine aykırı olamaz ve her ikisinin de uygulanmasını sağlayabilir.

2017

reformu ile CBK'lar da yönetmeliklere hukuki dayanak haline getirilmiştir.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisinin Subjeleri ve Hukuki Statüsü

Practice More

Yönetmeliklerin yargısal denetiminde 'ülke çapında uygulanma' ile 'mahalli düzeyde kalma' ayrımını ve Danıştay ile İdare Mahkemesi görev ayrımını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 92Question →

1982 Anayasası’nın 2017 değişikliği sonrası hükümleri ve Anayasa Mahkemesi içtihatları çerçevesinde; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) normatif değeri, kanunlarla olan hiyerarşik ilişkisi ve yetki sınırları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa'da üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esasların CBK ile düzenleneceği açıkça belirtilmiş olsa da; TBMM'nin bu konuda kanun çıkarması halinde, 'kanun önceliği' ilkesi gereği ilgili CBK hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Olağan dönem CBK'ları ile 'sosyal ve ekonomik haklar' bölümündeki tüm haklar düzenlenebilir; bu bağlamda vergi ödevi ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık şartları, sosyal devlet ilkesini gerçekleştirmek amacıyla CBK ile genişletilebilir.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (OHAL CBK), Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulur ve TBMM tarafından üç ay içinde karara bağlanmazlarsa, bu sürenin sonunda sadece 'esas' bakımından Anayasa Mahkemesi denetimine açılmış sayılırlar.

Bir konuda kanun ile CBK hükümlerinin çatışması durumunda, CBK'nın daha özel bir düzenleme (lex specialis) içermesi veya sonraki tarihli olması (lex posterior) durumunda, uygulama önceliği CBK hükümlerine verilir.

Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan 'negatif statü' hakları, sadece savaş ilanı durumunda çıkarılacak CBK'lar ile sınırlanabilir; olağanüstü hal ilanı bu haklara müdahale yetkisi vermez.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa'da üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esasların CBK ile düzenleneceği açıkça belirtilmiş olsa da; TBMM'nin bu konuda kanun çıkarması halinde, 'kanun önceliği' ilkesi gereği ilgili CBK hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Answer

Üst kademe kamu yöneticilerinin atanması gibi anayasada doğrudan CBK ile düzenleneceği belirtilen alanlarda dahi kanun çıkarılması halinde CBK'nın hükümsüz kalacağını belirten ifade doğrudur.

Doğru olan seçenek, 1982 Anayasası'ndaki 'kanun önceliği' ilkesini en kapsamlı haliyle açıklayan ifadedir. Anayasa'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında yer alan 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir' hükmü, herhangi bir istisna öngörmemiştir. Bu durum, doktrinde ve Anayasa Mahkemesi kararlarında, Anayasa'nın kararnamelere bıraktığı üst kademe yöneticilerin atanması veya bakanlık teşkilat yapısı gibi konularda dahi Meclis'in kanunla müdahale edebileceği ve bu durumda CBK'nın kendiliğinden (ipso jure) etkisiz kalacağı şeklinde yorumlanmaktadır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (CBK) türlerini (Olağan ve OHAL) ve bunların konu bakımından sınırlarını tespit et.

Olağan CBK'lar için 'kişi hakları' ve 'siyasi haklar' yasaktır; OHAL CBK'lar için ise sadece 'çekirdek haklar' yasaktır.

Anayasa'nın 104 ve 119. maddeleri arasındaki farkı anlamak için gereklidir.

CBK ile kanun arasındaki hiyerarşik ilişkiyi Anayasa'nın 104/17. fıkrası uyarınca değerlendir.

Kanun, CBK'dan üstündür. Çatışma durumunda kanun uygulanır ve kanun çıkarılırsa CBK hükümsüz kalır.

Normlar hiyerarşisi kuralını uygulamak için gereklidir.

Anayasa'nın doğrudan CBK'ya bıraktığı 'münhasır alanlar' (Bakanlık yapısı, üst kademe yöneticiler) ile yasama yetkisinin genelliğini karşılaştır.

Anayasa'da CBK'ya ayrılmış özel alanlar olsa dahi, Meclis kanun çıkararak bu alanı düzenleyebilir ve CBK'yı hükümsüz kılabilir.

Sorudaki en üst düzey hukuki tartışmayı (Level 5) çözümlemek için gereklidir.

Key Concept

Kanun Önceliği ve CBK'nın İkincilliği

Practice More

Bakanlıkların kurulması ve üst kademe yöneticilerin atanması konularındaki CBK yetkisinin, yasama organı tarafından çıkarılan bir 'teşkilat kanunu' ile nasıl sınırlandırılabileceğini inceleyiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 93Question →

$1982$ Anayasası’nın $2017$ anayasa değişikliğiyle düzenlenen "Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu" (Meclis soruşturması) süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyu gerekir.

Yüce Divan yargılaması süresince Cumhurbaşkanının tüm yürütme yetkileri askıya alınır ve yerine Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekalet eder.

Meclis soruşturması önergesinin TBMM Başkanlığına sunulduğu tarihten itibaren Cumhurbaşkanı, Meclis’i feshederek seçimlerin yenilenmesi yoluna gidemez.

Yüce Divan’da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi, bu kararın TBMM Genel Kurulu’nda okunmasıyla sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Answer

Cumhurbaşkanı hakkında Meclis tarafından soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda, Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi hukuken sona erer.

Anayasa'nın

105

. maddesi uyarınca, hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen (

360

oy ile) Cumhurbaşkanı, artık seçimlerin yenilenmesi (Meclis'i feshetme) yetkisini kullanamaz. Bu düzenleme, anayasal sistemin bir denge-denetleme mekanizmasıdır.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması başlangıç aşamasını analiz etme

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) önerge verir.

Sürecin başlatılması için gerekli ilk adımdır.

Soruşturma açılması kararının niteliğini belirleme

Meclis, üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile soruşturma açılmasına karar verir.

Yasanın kısıtlayıcı hükümlerinin devreye girmesi için bu kararın alınması gerekir.

Hukuki kısıtlamayı değerlendirme

Anayasa madde

105/4

: "Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez."

Yürütmenin, denetimden kaçmak için yasama organını feshetmesini engellemek amaçlanmıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Görevsel Sınırlamalar

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğundaki benzerlikleri ve farkları (vekalet durumu gibi) inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 94Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ anayasa değişiklikleriyle düzenlenen "Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu" ve Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda kurulacak

15

kişilik Soruşturma Komisyonu üyeleri, Meclis'teki her siyasi parti grubundan eşit sayıda üyenin katılımıyla belirlenir.

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) tarafından önerge verilmesi gerekir.

Meclis, soruşturma açılması talebini en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreç içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Soruşturma komisyonu raporunun Genel Kurulda görüşülmesinin ardından, üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

milletvekili) gizli oyuyla Yüce Divan'a sevk kararı alınır.

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda kurulacak $15$ kişilik Soruşturma Komisyonu üyeleri, Meclis'teki her siyasi parti grubundan eşit sayıda üyenin katılımıyla belirlenir.

Answer

Soruşturma komisyonu üyeleri her siyasi parti grubundan eşit sayıda değil, grupların Meclis'teki güçleri oranında (nispi olarak) belirlenir.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda kurulacak olan

15

kişilik Soruşturma Komisyonu, siyasi parti gruplarının Meclis'teki güçleri oranında gösterecekleri adaylar arasından ad çekme (kura) usulüyle kurulur. Her gruptan eşit sayıda üye alınması gibi bir kural yoktur; bu durum demokratik temsil ve nispi katılım ilkesine aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması önerge şartını incele.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) gereklidir.

Sürecin başlatılması için asgari sayısal şarttır.

Soruşturma açılması karar çoğunluğunu belirle.

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili) gizli oyu gerekir.

Soruşturmanın fiilen başlaması için gereken nitelikli çoğunluktur.

Soruşturma komisyonunun yapısını kontrol et.

On beş kişilik komisyon, siyasi parti gruplarının güçleri oranında (nispi) aday göstermesi ve ad çekme usulüyle kurulur.

Eşitlik değil, Meclis'teki temsil gücü esas alınır.

Yüce Divan'a sevk ve hukuki sonuçları değerlendir.

Sevk için

400

oy gerekir ve bu aşamada Cumhurbaşkanı seçimleri yenileyemez.

Yargılama sürecinin ciddiyeti ve gücün kötüye kullanımını önleme amacı güdülür.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (2017 Düzenlemeleri)

Question 95Question →

1982 Anayasası'na göre, 2017 anayasa değişiklikleri ile yürütme yetkisi ve görevi münhasıran Cumhurbaşkanına verilmiş; yürütmenin çift yapılı niteliği kaldırılarak monist bir yapıya geçilmiştir. Bu sistemde, devletin dış ilişkilerinden milli güvenliğe kadar pek çok alan doğrudan Cumhurbaşkanının görev ve yetki sahasına dahil edilmiştir. Ancak kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği, bazı işlemler yasama organının katılımını veya ön denetimini gerektirmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının yürütme alanındaki görev ve yetkileri arasında yer almayıp, Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri kapsamında düzenlenmiştir?

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil etmek

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Milli güvenlik politikalarını belirlemek ve gerekli tedbirleri almak

Devlet Denetleme Kuruluna inceleme, araştırma ve denetleme yaptırmak

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Answer

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak işlemi Türkiye Büyük Millet Meclisinin yetkisindedir.

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak, 1982 Anayasası'nın 87. ve 90. maddeleri uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisinin görevleri arasındadır. Cumhurbaşkanı ise meclis tarafından uygun bulunan bu andlaşmaları 'onaylamak ve yayımlamak' yetkisine sahiptir. Bu ayrım, dış ilişkilerde yasama ve yürütme arasındaki denetim ve denge mekanizmasını temsil eder.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 104. maddesindeki Cumhurbaşkanı yetkilerini analiz et.

Cumhurbaşkanı; andlaşmaları onaylar, TSK'yı temsil eder, milli güvenlik politikalarını belirler ve DDK'yı görevlendirir.

Bu yetkiler yürütme erkinin tekliği ilkesi gereği devletin başı ve yürütmenin başı sıfatıyla kullanılır.

Anayasa'nın 87. maddesindeki yasama yetkilerini incele.

Andlaşmaların onaylanmasını 'uygun bulma' (asansör kanun süreci) TBMM'nin yetkisindedir.

Yürütmenin andlaşmayı onaylayabilmesi için yasama organının bir 'uygun bulma kanunu' çıkarması ön şarttır.

Key Concept

Yürütme ve Yasama yetkilerinin sınırları (Milletlerarası Andlaşmalar süreci)

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (CBK) konu bakımından sınırlarını ve kanunlarla olan hiyerarşik ilişkisini incelemek faydalı olacaktır.

Estimated Time:2m 0s

Question 96Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılı anayasa değişiklikleri ile düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında, Meclis soruşturması sonucunda Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilmesi süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (

400

milletvekili) gizli oyla alınır ve hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Meclis soruşturması açılmasına üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) gizli oyla karar verilir ve bu aşamadan itibaren Cumhurbaşkanının tüm yetkileri askıya alınır.

Soruşturma açılması önergesinin verilebilmesi için TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) imzası aranır.

Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi yargılama süresince kendiliğinden sona erer ve yerine TBMM Başkanı vekillik eder.

Soruşturma komisyonu tarafından hazırlanan raporun Genel Kurulda görüşülmesinin ardından, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevkine karar verilir.

Show answer & explanation

Answer: Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla ( $400$ milletvekili) gizli oyla alınır ve hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Answer

Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (

400

milletvekili) gizli oyla alınır ve hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Doğru ifade, Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevki için TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyunun gerektiğini ve bu süreçte Cumhurbaşkanının seçim kararı alamayacağını belirtir. Bu düzenleme,

2017

anayasa değişikliği ile getirilen denge ve denetleme mekanizmalarının bir parçasıdır.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması aşamalarını belirle.

Süreç; önerge (

301

oy), soruşturma açılması (

360

oy) ve Yüce Divan'a sevk (

400

oy) olmak üzere üç aşamalıdır.

Anayasa'nın öngördüğü nitelikli çoğunlukları birbirinden ayırmak gerekir.

Soruşturma açılmasının hukuki etkisini incele.

Hakkında soruşturma açılan Cumhurbaşkanı, Anayasa uyarınca seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Yürütme organının yargısal süreç devam ederken yasama organını feshederek sürece müdahale etmesi engellenmiştir.

Yüce Divan'a sevk ve görev süresi ilişkisini kur.

Yüce Divan'a sevk, görevi sona erdirmez; yalnızca seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet halinde Cumhurbaşkanlığı sona erer.

Masumiyet karinesi gereği yargılama sonuna kadar makam korunur.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Nitelikli Çoğunluklar ve Hukuki Kısıtlamalar

Hints

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecinde üç farklı 'nitelikli çoğunluk' (

301

360

400

) aranmaktadır.

En yüksek karar yeter sayısı olan

400

oy (

2/3

), sürecin en kritik aşaması olan yargılamaya sevk (Yüce Divan) için gereklidir.

Practice More

Soruşturma komisyonunun üye yapısı ve ad çekme usulünü gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 97Question →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun başkanı ve tüm üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Yargı organları ve mahkemeler Kurulun denetim ve inceleme yetkisi kapsamındadır.

İşçi ve işveren sendikaları Kurulun denetim alanı dışında bırakılmıştır.

Kurul üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gizli oyla seçilir.

Kurul sadece inceleme yapabilir, idari soruşturma açma yetkisi bulunmamaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Kurulun başkanı ve tüm üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Answer

Devlet Denetleme Kurulu'nun başkanı ve tüm üyelerinin doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanması doğru bir ifadedir.

1982 Anayasası'nın 108. maddesine göre Devlet Denetleme Kurulu'nun başkanı ve tüm üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Bu durum Kurulun yürütme organı içindeki bağlılığını ve doğrudan Cumhurbaşkanı ile olan ilişkisini yansıtır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde 108'i analiz et.

DDK'nın Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetleme organı olduğu belirlendi.

Kurulun anayasal dayanağını ve hiyerarşik yerini saptamak için.

Atama yetkisini kontrol et.

Başkan ve üyelerin tamamının Cumhurbaşkanı tarafından atandığı saptandı.

Kurulun idari yapısını anlamak için.

Denetim alanını ve istisnaları değerlendir.

Yargı organları dışındaki tüm kamu kurumları, sendikalar ve meslek kuruluşlarının denetlenebildiği, ayrıca 2017 ile idari soruşturma yetkisinin geldiği görüldü.

Kurulun yetki sınırlarını doğrulamak için.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) Yapısı ve Yetkileri

Practice More

DDK'nın 2017 değişikliğiyle kazandığı idari soruşturma yetkisinin kapsamını inceleyiniz.

Estimated Time:45s

Question 98Question →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısı içerisinde normlar hiyerarşisinin önemli bir parçası olan yönetmelikler, $1982$ Anayasası'nın $124$ . maddesinde özel olarak düzenlenmiştir. Buna göre, yönetmelik çıkarma yetkisi ve usulü ile ilgili aşağıda yer alan bilgilerden hangisi anayasal hükümlerle bağdaşmamaktadır?

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Yönetmeliklerin hangilerinin Resmî Gazete'de yayımlanacağı hususu anayasada doğrudan belirlenmemiş, bu konunun düzenlenmesi kanuna bırakılmıştır.

Kamu tüzel kişiliği bulunmayan ancak merkezi idare teşkilatı içinde yer alan Emniyet Genel Müdürlüğü gibi birimler, hizmetin gereği olarak doğrudan kendi adlarına yönetmelik ihdas edebilirler.

Yönetmelikler, normlar hiyerarşisi gereği dayanak aldıkları kanunlara veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine aykırı hükümler içeremezler.

2017

anayasa değişikliği ile Başbakanlık makamının kaldırılması sonucu, bu makama ait olan yönetmelik çıkarma yetkisi de anayasal metinden çıkarılmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Kamu tüzel kişiliği bulunmayan ancak merkezi idare teşkilatı içinde yer alan Emniyet Genel Müdürlüğü gibi birimler, hizmetin gereği olarak doğrudan kendi adlarına yönetmelik ihdas edebilirler.

Answer

Kamu tüzel kişiliği bulunmayan birimlerin yönetmelik çıkarma yetkisi olduğunu savunan ifade yanlıştır.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'nın

124

. maddesine göre yönetmelik çıkarma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine tanınmıştır. Emniyet Genel Müdürlüğü veya fakülteler gibi kamu tüzel kişiliği bulunmayan idari birimler, hukuken kendi adlarına yönetmelik çıkarma yetkisine sahip değildirler; bu birimler ancak bağlı oldukları bakanlığın veya üniversite tüzel kişiliğinin yetkisini kullanabilirler.

Step-by-Step Solution

Yetkili makamları belirle

Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri

Anayasa madde 124 açıkça bu üç kategoriyi saymaktadır.

Tüzel kişilik şartını kontrol et

Tüzel kişiliği olmayan birimler (EGM, Strateji ve Bütçe Başkanlığı vb.) yönetmelik çıkaramaz.

Yönetmelik çıkarma yetkisi tüzel kişilikten kaynaklanan bir idari yetkidir.

Yanlış önermeyi tespit et

Emniyet Genel Müdürlüğü'nün doğrudan yönetmelik çıkarma yetkisi yoktur.

EGM bir kamu tüzel kişisi değil, İçişleri Bakanlığı'na bağlı bir genel müdürlüktür.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği Şartı

Question 99Question →

2017 Anayasa değişiklikleri ile yetki alanı ve işleyişi yeniden düzenlenen Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) hukuki statüsü ve denetim kapsamı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kurulun başkanı ve üyelerinin tamamı doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Kurulun teşkilatı, işleyişi ve üyelerinin görev süresi Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Kurul, denetleme ve inceleme yetkilerinin yanı sıra gerekli durumlarda 'idari soruşturma' yapma yetkisine de sahiptir.

İşçi ve işveren sendikaları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları Kurulun denetim alanı içerisindedir.

Kurul, devletin tüm birimlerinde hukuka uygunluğu sağlamak amacıyla yargı organları üzerinde de denetim yetkisini kullanabilir.

Show answer & explanation

Answer: Kurul, devletin tüm birimlerinde hukuka uygunluğu sağlamak amacıyla yargı organları üzerinde de denetim yetkisini kullanabilir.

Answer

Devlet Denetleme Kurulu'nun yargı organları üzerinde denetim yetkisi bulunmamaktadır.

Devlet Denetleme Kurulu (DDK), 1982 Anayasası'nın 108. maddesi uyarınca yargı organları dışındaki tüm kamu kurum ve kuruluşlarını, sendikaları, meslek kuruluşlarını ve kamu yararına çalışan dernek/vakıfları denetleme yetkisine sahiptir. Yargı organları üzerinde herhangi bir denetim yetkisi bulunmadığından, bu birimlerin de denetlenebileceği ifadesi yanlıştır.

Step-by-Step Solution

DDK'nın bağlı olduğu makamı belirleme

DDK, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organıdır.

Kurulun hiyerarşik yerini saptamak görev alanını anlamaya yardımcı olur.

DDK'nın denetim kapsamındaki kurumları inceleme

Tüm kamu kurumları, TSK, sendikalar, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve vakıflar denetim kapsamındadır.

Kurulun hangi yapıları denetleyebildiğini Anayasa Madde 108 üzerinden teyit etmek gerekir.

İstisnaları tespit etme

Yargı organları, DDK'nın denetim yetkisi dışında bırakılmıştır.

Anayasal güvence altındaki yargı bağımsızlığı gereği denetim kapsamı dışında tutulan tek yapıyı belirlemek soruyu çözer.

Key Concept

DDK'nın Denetim Sınırları ve Yargı İstisnası

Estimated Time:50s

Question 100Question →

1982 Anayasası'nın 124. maddesinde düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisine ve 2017 Anayasa değişiklikleri sonrası oluşan hukuki duruma ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yönetmelikler; sadece Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılabilir.

Yönetmeliklerin tamamının yürürlüğe girmesi için Resmi Gazete'de yayımlanması anayasal bir zorunluluktur.

2017 Anayasa değişikliği ile Başbakanlığın yönetmelik çıkarma yetkisi sona ermiştir.

Yönetmelikler, normlar hiyerarşisinde kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin altında yer alır.

Kamu tüzel kişiliği bulunmayan Valilik veya Emniyet Genel Müdürlüğü gibi idari birimler yönetmelik çıkaramaz.

Show answer & explanation

Answer: Yönetmeliklerin tamamının yürürlüğe girmesi için Resmi Gazete'de yayımlanması anayasal bir zorunluluktur.

Answer

Yönetmeliklerin tamamının Resmi Gazete'de yayımlanması zorunlu değildir; hangi yönetmeliklerin yayımlanacağı kanunla belirlenir.

1982 Anayasası'nın 124. maddesine göre, yönetmeliklerin hangilerinin Resmi Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirtilir. Dolayısıyla tüm yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanması bir anayasal zorunluluk değil, yasal bir düzenleme meselesidir. Uygulamada, tüm ülkeyi ilgilendiren yönetmelikler yayımlanırken, yerel veya kurum içi yönetmelikler farklı usullerle ilan edilebilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 124. maddesi incelenmelidir.

Yönetmelik çıkarma yetkisi; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine verilmiştir.

Yetkili makamların tespiti için temel anayasal dayanağa bakılır.

Yayımlanma usulü kontrol edilmelidir.

Anayasa metninde 'Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanacağı kanunla belirtilir' ifadesi yer almaktadır.

Resmi Gazete zorunluluğunun kapsamını anlamak için anayasal hükmün lafzı önemlidir.

2017 değişikliklerinin etkisi değerlendirilmelidir.

Başbakanlık kaldırılmış, Cumhurbaşkanına doğrudan yönetmelik çıkarma yetkisi verilmiştir.

Güncel hukuki durumun analizi için anayasa değişiklikleri göz önünde bulundurulmalıdır.

Key Concept

Yönetmeliklerin Hukuki Rejimi ve Yayın Usulü

PreviousPage 5 / 11Next

Yürütme

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes