Yürütme

217 questions

$2017$ yılında yapılan Anayasa değişiklikleri ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişle birlikte "yönetmeliklerin" hukuki rejimi ve çıkarma yetkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Emniyet Genel Müdürlüğü ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı, merkezi idare içindeki uzmanlıkları gereği kendi görev alanlarında müstakil yönetmelikler yayımlayarak hukuki düzenleme yapma yetkisine sahiptirler.

2017

değişikliği sonrasında Başbakanlık makamı, idarenin bütünlüğünü sağlamak adına tüm yönetmelik taslaklarını inceleme ve hiyerarşik onay verme yetkisini sürdürmektedir.

Anayasa uyarınca hazırlanan tüm yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanması zorunludur ve aksi belirtilmedikçe yayınlandıkları günün ertesi sabahı yürürlüğe girerler.

Yönetmelikler sadece kanunların uygulanışını göstermek amacıyla çıkarılabilir; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanılarak yönetmelik ihdası anayasal olarak mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Answer

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabileceğini belirten ifade doğrudur.

Anayasa'nın

124

. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Bu ifade hem yetkili mercileri hem de yönetmeliğin hukuki dayanağını tam ve doğru olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Yetkili makamları belirle

Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri.

Anayasa'nın

124

. maddesi bu yetkiyi sınırlı sayıda makama tanımıştır.

Hukuki dayanağı kontrol et

Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri.

2017

değişikliği ile yönetmeliklerin dayanak alanı genişletilmiştir.

Usul kurallarını analiz et

Resmî Gazete yayımı kanuna bağlıdır; her işlem için zorunlu değildir.

İdarenin her düzenlemesinin genel ilan usulüne tabi olmaması esnekliği korunmuştur.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Dayanağı

Practice More

Yönetmeliklerin yargısal denetiminde hangi mahkemelerin (Danıştay veya İdare Mahkemesi) görevli olduğunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 102Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "Milli Savunma" ve "Milli Güvenlik Kurulu" ( $MGK$ ) hükümleri ile $2017$ yılındaki anayasal dönüşüm süreci birlikte değerlendirildiğinde, bu kurumsal yapıya ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi hukuken yanlıştır?

Başkomutanlık makamı, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılmaz bir bütün teşkil eder ve bu makam Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

Genelkurmay Başkanı, Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup; savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı adına ve hesabına yürütmekle yetkilidir.

Milli Güvenlik Kurulu gündeminin belirlenmesinde Cumhurbaşkanı yardımcıları ile Genelkurmay Başkanının sunduğu öneriler Cumhurbaşkanınca dikkate alınır.

Genelkurmay Başkanı, hiyerarşik yapı içerisinde Milli Savunma Bakanına bağlı olup görev ve yetkilerinden dolayı doğrudan Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

2017

değişikliği ile birlikte Jandarma Genel Komutanı'nın

MGK

üyeliğine son verilmiş, kurulun sivil üyelerinin sayısı askeri üyeler aleyhine artırılmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Genelkurmay Başkanı, hiyerarşik yapı içerisinde Milli Savunma Bakanına bağlı olup görev ve yetkilerinden dolayı doğrudan Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

Answer

Genelkurmay Başkanı'nın doğrudan Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olduğunu belirten ifade yanlıştır; güncel mevzuata göre Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Anayasa'nın

117

. maddesinin son fıkrası uyarınca, Genelkurmay Başkanı görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur. Seçenekte belirtilen 'doğrudur Cumhurbaşkanına karşı sorumluluk' ifadesi, eski sistemden kalma bir yanılgı olup güncel anayasal metne aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Başkomutanlık makamının temsiliyetini incele

Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığındadır ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir (

117

. madde).

Makamın kaynağı ile temsilcisi arasındaki farkı netleştirmek.

Genelkurmay Başkanı'nın savaş durumundaki yetkisini kontrol et

Genelkurmay Başkanı, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir.

Komuta kademesindeki yetki devrini doğrulamak.

MGK'nın üye yapısını ve gündem belirleme sürecini analiz et

Jandarma üyeliği kaldırılmış, gündem CB yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı önerisiyle CB tarafından belirlenir.

2017

sonrası sivil-asker dengesini ve usulü teyit etmek.

Sorumluluk hiyerarşisini değerlendir

Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanına sorumlu kılınmıştır.

Hukuki değişikliğin en kritik ve sık karıştırılan noktasını saptamak.

Key Concept

Milli Savunma Teşkilatı ve Sorumluluk Hiyerarşisi

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Milli Savunma Bakanlığı teşkilat yapısı arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 103Question →

1982 Anayasası’nın yürürlükteki hükümlerine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri, dokunulmazlıkları ve cezai sorumlulukları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atanan bakanların milletvekilliği sıfatı, bakanlık görevleri süresince askıya alınır.

Görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla haklarında meclis soruşturması açılabilmesi için TBMM üye tamsayısının

\frac{2}{3}

'sinin gizli oyu gerekir.

Yüce Divan'da yargılanmasına karar verilen bir bakanın bakanlık sıfatı, TBMM'deki sevk kararı ile birlikte kendiliğinden sona erer.

Milletvekili olmayanlar arasından atanan bakanlar, yasama sorumsuzluğundan hiçbir şekilde yararlanamazlar.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.

1982 Anayasası'nın

106

. maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar. Bu, dışarıdan atanan bir bakanın dahi görev dışı bir suç iddiasıyla yargılanabilmesi için TBMM tarafından dokunulmazlığının kaldırılması gerektiği anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

Yürütme organı üyelerinin (Bakanlar ve CB Yardımcıları) hukuki zırhlarını belirle.

Anayasa'nın

106

. maddesi, bu kişilerin cezai sorumluluklarını ikiye ayırır: görevle ilgili suçlar ve görevle ilgili olmayan suçlar.

Suçun niteliği uygulanacak prosedürü (Meclis Soruşturması vs. Yasama Dokunulmazlığı) belirler.

Görevle ilgili olmayan suçlara dair anayasal hükmü analiz et.

Anayasa, görevle ilgili olmayan suçlar için doğrudan 'yasama dokunulmazlığından yararlanırlar' ifadesini kullanır.

Bu hüküm, bakanların dışarıdan atanmış olsalar dahi milletvekilleriyle aynı cezai korumaya (yargılanabilmek için meclis kararı gerekmesi) sahip olduğunu teyit eder.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Bakanların Cezai Sorumluluğu ve Dokunulmazlığı

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanma usulü ile görev vekaleti arasındaki farkları inceleyiniz.

Estimated Time:1m 45s

Question 104Question →

$1982$ Anayasası'nın $124$ . maddesinde düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisi ve bu işlemlerin tabi olduğu hukuki rejim dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler.

Kamu tüzel kişiliği bulunmayan ancak bakanlık teşkilatı içerisinde yer alan Emniyet Genel Müdürlüğü veya Strateji ve Bütçe Başkanlığı gibi birimler, anayasal çerçevede müstakil yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir.

Yönetmeliklerin hangilerinin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kanunla düzenlenmiş olup, tüm yönetmeliklerin bu mecrada yayımlanması anayasal bir zorunluluk teşkil etmez.

2017

Anayasa değişiklikleri ile Başbakanlık makamı kaldırılmış ve bu makama ait olan yönetmelik çıkarma yetkisi, yeni yürütme mimarisine uygun olarak sona erdirilmiştir.

Belediyeler, üniversiteler ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları gibi kamu tüzel kişiliğine sahip yapılar, kendi görev alanlarıyla sınırlı olmak kaydıyla yönetmelik tesis edebilirler.

Show answer & explanation

Answer: Kamu tüzel kişiliği bulunmayan ancak bakanlık teşkilatı içerisinde yer alan Emniyet Genel Müdürlüğü veya Strateji ve Bütçe Başkanlığı gibi birimler, anayasal çerçevede müstakil yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir.

Answer

Kamu tüzel kişiliği bulunmayan birimlerin müstakil yönetmelik çıkarma yetkisine sahip olduğu yönündeki ifade yanlıştır.

Anayasa'nın

124

. maddesine göre yönetmelik çıkarma yetkisi; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine aittir. Emniyet Genel Müdürlüğü veya Strateji ve Bütçe Başkanlığı gibi birimler, devlet tüzel kişiliği çatısı altında yer alan idari birimler olup ayrı bir kamu tüzel kişilikleri bulunmadığı için bağımsız bir yönetmelik çıkarma yetkisine sahip değildirler. Bu tür birimlerin düzenlemeleri, hiyerarşik olarak bağlı oldukları bakanlık veya Cumhurbaşkanlığı makamı tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle tesis edilir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

124

. maddesini analiz edin.

Yönetmelik çıkarabilecek makamların Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri olduğu görülür.

Yetkinin kaynağını ve sınırlarını belirlemek için temel hukuk normuna bakılmalıdır.

Seçeneklerde sunulan idari birimlerin tüzel kişilik yapılarını inceleyin.

Emniyet Genel Müdürlüğü ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı, devlet tüzel kişiliği içinde yer alan ancak kendilerine ait ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayan birimlerdir.

Yönetmelik çıkarma yetkisi, tüzel kişilik sahibi olmaya bağlı bir yetkidir.

Yayımlanma ve yürürlük şartlarını kontrol edin.

Yönetmeliklerin yayımlanma kriterlerinin kanunla (3011 sayılı Kanun) belirlendiği teyit edilir.

Hiyerarşik ve şekli şartların doğruluğunu onaylamak gerekir.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

Practice More

Yönetmeliklerin yargısal denetiminde Danıştay ve İdare Mahkemesi ayrımını (ülke çapı vs. yerel uygulama) gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 105Question →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanının aşağıda belirtilen yetkilerinden hangisi doğrudan "yasama" fonksiyonu ile ilgilidir?

Türkiye Büyük Millet Meclisini gerektiğinde toplantıya çağırmak

Üst kademe kamu yöneticilerini atamak

Anayasa Mahkemesine üye seçmek

Milli Güvenlik Kuruluna başkanlık etmek

Yönetmelik çıkarmak

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisini gerektiğinde toplantıya çağırmak

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisini gerektiğinde toplantıya çağırmak

Cumhurbaşkanının yasama ile ilgili görevleri; Meclisin açılış konuşmasını yapmak, Meclisi toplantıya çağırmak, kanunları yayımlamak veya veto etmek, anayasa değişikliklerini halkoyuna sunmak ve Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmak gibi yetkileri kapsar. Türkiye Büyük Millet Meclisini gerektiğinde toplantıya çağırmak bu listenin temel unsurlarından biridir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının anayasal yetkilerini kategorize et

Yetkiler; yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç ana başlığa ayrılır.

Soruda istenen 'yasama' kategorisindeki yetkiyi diğerlerinden ayırt etmek gerekir.

Seçeneklerdeki görevlerin hangi organ veya fonksiyonla ilgili olduğunu belirle

Meclisi toplantıya çağırmak yasama; atama, MGK başkanlığı ve yönetmelik yürütme; mahkeme üyeliği seçimi ise yargı ile ilgilidir.

Doğru tasnif, yanıltıcı seçeneklerin elenmesini sağlar.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yasama Yetkileri

Practice More

Cumhurbaşkanının yasama ile ilgili diğer önemli yetkisi olan 'kanunları geri gönderme (veto)' mekanizmasının istisnalarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 106Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisinin kapsamı, usulü ve $2017$ anayasa değişiklikleri sonrası kazandığı hukuki nitelik göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yönetmelikler, hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla ihdas edilebilir ve bunların hangilerinin Resmî Gazete’de yayımlanacağı hususu kanunla belirlenir.

Kamu tüzel kişiliği bulunmayan ancak genel bütçe içinde yer alan Emniyet Genel Müdürlüğü gibi bağlı kuruluşlar, kendi görev alanlarında ülke genelinde uygulanacak yönetmelikler çıkarabilirler.

Hukuk devleti ve şeffaflık ilkeleri gereği, idare tarafından çıkarılan tüm yönetmeliklerin yürürlüğe girebilmesi için Resmî Gazete’de yayımlanması Anayasa tarafından zorunlu kılınmıştır.

2017

yılında yapılan anayasa değişiklikleri sonucunda Başbakanlık makamı kaldırılmış ve bu makama ait tüm yönetmelik çıkarma yetkileri sadece ilgili bakanlıklara devredilmiştir.

Yönetmelikler, sadece kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilecek asli düzenleyici işlemler olduğundan, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile aynı hukuki değerde kabul edilirler.

Show answer & explanation

Answer: Yönetmelikler, hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla ihdas edilebilir ve bunların hangilerinin Resmî Gazete’de yayımlanacağı hususu kanunla belirlenir.

Answer

Yönetmeliklerin hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabileceğini ve hangilerinin Resmî Gazete'de yayımlanacağının kanunla belirleneceğini ifade eden seçenek doğrudur.

Doğru ifade,

1982

Anayasası'nın

124

. maddesindeki güncel düzenlemeyi tam olarak yansıtmaktadır.

2017

değişikliği ile yönetmeliklerin dayanakları arasına 'Cumhurbaşkanlığı kararnameleri' eklenmiş ve yayımlanma zorunluluğu hususu 'kanunla belirlenir' denilerek yasa koyucuya bırakılmıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde 124 içeriğini analiz etme

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin yönetmelik çıkarabileceği tespit edildi.

Yönetmelik çıkarma yetkisinin öznesi olan makamları belirlemek için gereklidir.

2017 değişikliklerinin etkisini değerlendirme

Başbakanlığın kaldırıldığı ve yönetmeliklerin artık sadece kanunların değil, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) uygulanması için de çıkarılabileceği anlaşıldı.

Yeni hükümet sistemindeki normlar hiyerarşisini ve yetki kapsamını anlamak için gereklidir.

Yayımlanma usulünü kontrol etme

Tüm yönetmeliklerin değil, sadece kanunun belirttiği yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kuralı doğrulandı.

Geçerlilik ve yürürlük şartlarını ayırt etmek için gereklidir.

Key Concept

Yönetmeliklerin Anayasal Rejimi ve 2017 Değişiklikleri

Estimated Time:2m 0s

Question 107Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ değişikliğiyle düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında, TBMM'ye sunulan bir suç işlediği iddiasına dair önerge üzerine Meclis'in soruşturma açılmasına karar verebilmesi için gereken gizli oy çoğunluğu aşağıdakilerden hangisidir?

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili)

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili)

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu

Üye tamsayısının beşte biri (

120

milletvekili)

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının beşte üçü ( $360$ milletvekili)

Answer

Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) gizli oyu gereklidir.

1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) vereceği önerge ile soruşturma açılması istenebilir. TBMM, bu önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir. Bu nedenle soruşturma açılması kararı için beşte üç çoğunluk gereklidir.

Step-by-Step Solution

Sürecin aşamasını belirleme

Soruşturma açılmasına karar verilmesi aşamasıdır.

Soruşturma süreci; önerge verilmesi, soruşturma açılmasına karar verilmesi ve Yüce Divan'a sevk olarak üç ana sayısal aşamadan oluşur.

Anayasal oranları hatırlama

Önerge için

301

, Karar için

360

, Sevk için

400

milletvekili.

2017

Anayasa değişikliği ile getirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde cezai sorumluluk prosedürü bu sayılara bağlanmıştır.

Doğru eşleştirmeyi yapma

Soruşturma açılması kararı =

3/5

çoğunluk.

Anayasa'nın

105

. maddesi açıkça beşte üç çoğunluğun gizli oyunu şart koşar.

Key Concept

Meclis Soruşturması Karar Yeter Sayısı

Question 108Question →

1982 Anayasası’na göre, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) konu bakımından yetki alanı ve kanunlarla olan ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Sosyal ve ekonomik haklar ile ödevler, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Siyasi haklar ve ödevler ile kişi hakları ve ödevleri, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi haklar ve ödevler ile kişi hakları ve ödevleri, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Answer

Siyasi haklar ve ödevler ile kişi hakları ve ödevlerinin olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebileceğini savunan ifade yanlıştır.

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Anayasa'nın ikinci kısmının birinci (kişi hakları) ve ikinci (siyasi haklar) bölümlerindeki haklar düzenlenemez. Sadece üçüncü bölümde yer alan 'sosyal ve ekonomik haklar' CBK ile düzenlenebilir. Dolayısıyla kişi ve siyasi hakların CBK ile düzenlenebileceğini belirten ifade hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 104. maddesindeki CBK yetki sınırlarını hatırla.

Olağan dönem CBK'ları için üç temel yasak alan belirlenmiştir: Kişi hakları, siyasi haklar ve kanunun münhasır yetki alanları.

Kararnamelerin demokratik hukuk devleti ilkesi gereği yasama yetkisinin asliliğini ihlal etmemesi gerekir.

Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz et.

Kanun ile CBK çatışırsa kanun uygulanır; Meclis aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.

Normlar hiyerarşisinde kanunların CBK'ya karşı üstünlüğü (Kanunların Önceliği ilkesi) anayasal güvence altındadır.

Seçeneklerdeki 'hak kategorileri' ayrımını kontrol et.

Sosyal ve ekonomik haklar CBK ile düzenlenebilirken, kişi ve siyasi haklar düzenlenemez.

Anayasa koyucu, bireyin özgürlük alanını (negatif) ve katılım haklarını (aktif) yürütmenin tek taraflı işleminden korumayı amaçlamıştır.

Key Concept

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki sınırları ve kanun karşısındaki konumu.

Practice More

Olağan CBK'ların yargısal denetiminin Anayasa Mahkemesi tarafından yapıldığını, OHAL CBK'larının ise (Meclis onayından geçene kadar) yargısal denetime kapalı olduğunu çalışınız.

Estimated Time:1m 15s

Question 109Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde, bir bakanın görevleriyle ilgili işlediği iddia edilen suçlar nedeniyle yürütülen meclis soruşturması süreci ve sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan’a sevk edilmesine karar verilen bir bakanın görevi, bu kararın alınmasıyla birlikte başka bir işleme gerek kalmaksızın sona erer.

Meclis soruşturması açılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla karar verilmesi yeterlidir.

Bakanlık görevinden istifa ederek ayrılan bir kişi hakkında, görevde bulunduğu dönemdeki işleriyle ilgili suç iddiaları için meclis soruşturması usulü işletilemez.

Bir kişinin bakan olarak atanabilmesi için atandığı tarihte Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olması veya daha önce milletvekilliği yapmış olması zorunludur.

Hakkında meclis soruşturması açılmasına karar verilen bir bakan, Yüce Divan yargılaması sonuçlanana kadar Cumhurbaşkanı tarafından görevden alınamaz.

Show answer & explanation

Answer: Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan’a sevk edilmesine karar verilen bir bakanın görevi, bu kararın alınmasıyla birlikte başka bir işleme gerek kalmaksızın sona erer.

Answer

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan’a sevk edilen bakanın görevi, sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer.

1982 Anayasası'nın 106. maddesinin altıncı fıkrasına göre, meclis soruşturması sonucunda Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Yüce Divan'a sevk edilmesine karar verilen bir bakanın görevi, bu kararın verildiği an itibarıyla kendiliğinden sona erer. Bu durum, yargılama sonucunda beraat etse dahi göreve otomatik dönüş sağlamaz.

Step-by-Step Solution

Yürütme organı üyelerinin cezai sorumluluğunu düzenleyen Anayasa maddesini (Madde 106) inceleyin.

Bakanların meclis soruşturması usulüne tabi olduğu görülür.

Yasal dayanağı belirlemek sürecin hukuki sonuçlarını anlamak için temeldir.

Meclis soruşturmasının aşamalarını ve sonuçlarını analiz edin.

Önerge (301), Soruşturma Açılması (360) ve Yüce Divan'a Sevk (400) aşamaları tespit edilir.

Sürecin hangi aşamasında hangi hukuki sonucun doğduğunu belirlemek gerekir.

Yüce Divan'a sevk kararının makam üzerindeki etkisini değerlendirin.

Sevk kararının alınmasıyla bakanlık görevinin sona erdiği teyit edilir.

Cumhurbaşkanı ile bakanlar arasındaki bu kritik fark (Cumhurbaşkanının görevi sevk ile sona ermezken bakanınki erer) sorunun ayırt edici noktasıdır.

Key Concept

Bakanların Cezai Sorumluluğu ve Görevin Sona Erme Anı

Estimated Time:2m 0s

Question 110Question →

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanının yüksek yargı organlarının oluşumuna ilişkin sahip olduğu seçme ve atama yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesinin on beş üyesinden on ikisini; belirli yüksek mahkemeler, Yükseköğretim Kurulu ve doğrudan belirlediği kontenjanlar arasından seçer.

Hakimler ve Savcılar Kurulunun on üç üyesinden dördünü; birinci sınıf hâkim ve savcılar ile hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından doğrudan atar.

Danıştay üyelerinin dörtte birini, idari yargı hâkim ve savcıları ile diğer kamu görevlileri arasından seçme yetkisine sahiptir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilini, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından gösterilecek adaylar arasından dört yıl için seçer.

Sayıştay Genel Kurulunca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterilecek üçer aday arasından Anayasa Mahkemesine iki üye seçer.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay Genel Kurulunca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterilecek üçer aday arasından Anayasa Mahkemesine iki üye seçer.

Answer

Sayıştay Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından Anayasa Mahkemesine üye seçme yetkisinin Cumhurbaşkanına ait olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu yetki TBMM'ye aittir.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesine Sayıştay Genel Kurulu tarafından gösterilen adaylar arasından üye seçme yetkisi yürütme organına (Cumhurbaşkanı) değil, yasama organına (TBMM) bırakılmıştır. Cumhurbaşkanı ise Yargıtay, Danıştay ve YÖK tarafından gösterilen adaylar ile belirli kriterleri taşıyan kişiler arasından doğrudan seçim yapar.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi üye dağılımını analiz etme

Toplam

15

üyenin

12

'si Cumhurbaşkanı,

3

'ü TBMM tarafından seçilir.

Kurumlar arası yetki paylaşımını netleştirmek.

Cumhurbaşkanının kontenjanlarını kontrol etme

Cumhurbaşkanı; Yargıtay, Danıştay, YÖK ve doğrudan (avukat, bürokrat vb.) kontenjanlardan üye seçer.

Seçim kaynaklarını doğrulamak.

TBMM'nin kontenjanlarını kontrol etme

TBMM; Sayıştay (

2

üye) ve Baro Başkanları (

1

üye) tarafından gösterilen adaylar arasından seçim yapar.

Hatalı yetki eşleşmesini bulmak.

Diğer yargı organlarındaki yetkileri teyit etme

HSK (

4

üye), Danıştay (

1/4

üye) ve Yargıtay Başsavcısı atamalarının Cumhurbaşkanında olduğu teyit edildi.

Çeldiricilerin doğruluğundan emin olmak.

Key Concept

Cumhurbaşkanının yüksek yargı organlarına (AYM, HSK, Danıştay, Yargıtay) üye seçme ve atama yetkilerinin sınırları.

Question 111Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanının bir suç işlediği iddiasıyla TBMM tarafından yürütülen Meclis soruşturması süreci ve oylama yeter sayılarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla soruşturma açılması önergesi, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) ile verilir.

Meclis, soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üç (

360

milletvekili) çoğunluğuyla gizli oyla karar verir.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, Meclisteki siyasi parti gruplarının güçleri oranında temsil edildiği

15

kişilik bir komisyon kurulur.

Soruşturma komisyonu raporunun görüşülmesinin ardından Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç (

360

milletvekili) çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma komisyonu raporunun görüşülmesinin ardından Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç ( $360$ milletvekili) çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Answer

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun yeterli olduğunu belirten ifade yanlıştır; Anayasa'ya göre bu aşamada üye tamsayısının üçte iki (

400

milletvekili) çoğunluğu aranmaktadır.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci üç temel oylama aşamasından oluşur. İlk aşamada önerge için

301

(salt çoğunluk), ikinci aşamada soruşturma açılması için

360

(beşte üç) ve son aşamada Yüce Divan'a sevk için

400

(üçte iki) milletvekilinin oyu gereklidir. Dolayısıyla, sevk kararı için beşte üç çoğunluğun yeterli olduğunu iddia eden seçenek anayasal düzenlemeye aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Önerge aşamasındaki yeter sayıyı belirle

301

milletvekili

Meclis soruşturması sürecinin başlatılabilmesi için salt çoğunluğun imzası şarttır.

Soruşturma açılması kararındaki yeter sayıyı belirle

360

milletvekili

TBMM Genel Kurulu, önergeyi görüştükten sonra beşte üç çoğunlukla soruşturma açılmasına karar verir.

Yüce Divan'a sevk kararındaki yeter sayıyı belirle

400

milletvekili

Nihai sevk kararı için Anayasa'da öngörülen en yüksek nitelikli çoğunluk olan üçte iki (

2/3

) oranı gerekir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Karar Yeter Sayıları

Estimated Time:1m 30s

Question 112Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında, TBMM'nin Cumhurbaşkanı hakkında "Yüce Divan'a sevk" kararı alması ve bu kararın hukuki sonuçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Soruşturma açılmasına üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile karar verilir.

Yüce Divan'a sevk kararı, TBMM üye tamsayısının beşte üçü (

360

) tarafından gizli oyla alınır.

Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki (

400

) gizli oyuyla alınır ve hakkında sevk kararı verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Hakkında Yüce Divan'a sevk kararı alınan Cumhurbaşkanının makamı, yargılama süresince boşalmış sayılır ve yerine Meclis Başkanı vekillik eder.

Meclis soruşturması önergesi verilebilmesi için üye tamsayısının üçte birinin (

200

) yazılı teklifi gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki ( $400$ ) gizli oyuyla alınır ve hakkında sevk kararı verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Answer

Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki (

400

) gizli oyuyla alınır ve bu aşamadan sonra Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz.

Anayasa'nın

105

. maddesine göre Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile karar verilirken, Yüce Divan'a sevk kararı için üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

) gizli oyu şarttır. Ayrıca sevk kararı alan Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi yargılama sonuna kadar askıya alınır.

Step-by-Step Solution

Önerge aşamasını hatırla

En az

301

vekilin yazılı teklifi gerekir.

Sürecin başlaması için ilk adım salt çoğunluk imzasıdır.

Soruşturma açılma kararını kontrol et

En az

360

vekilin gizli oyu gerekir.

Önergenin kabulü ve komisyon kurulması için nitelikli çoğunluk aranır.

Yüce Divan'a sevk ve hukuki kısıtı belirle

En az

400

vekilin oyu gerekir ve seçim kararı alma yetkisi kısıtlanır.

Anayasa'nın

105

. maddesi uyarınca yargılama aşamasına geçiş en yüksek nitelikli çoğunluğu ve belirli bir yetki kısıtlamasını gerektirir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Kademeli Nitelikli Çoğunluklar

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının süreci arasındaki benzerlik ve farkları inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 113Question →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler uyarınca, yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında bulunan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile olağanüstü hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin tabi olduğu hukuki rejim ve sınırlamalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabi iken, olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Olağan dönem CBK'ları ile Anayasa'nın ikinci kısmında yer alan tüm temel hak ve ödevler düzenlenebilirken; OHAL CBK'ları ile sadece mülkiyet hakkı kısıtlanabilir.

Kanun ile olağan dönem CBK'sı arasında aynı konuda farklı hüküm bulunması halinde, yürütme yetkisine ilişkin özel bir yetki olması nedeniyle sonraki tarihli kararname hükümleri esas alınır.

OHAL CBK'ları TBMM tarafından onaylanmadıkça yürürlüğe giremezken; olağan dönem CBK'ları Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda hem olağan dönem hem de OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile düzenleme yapılması mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabi iken, olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Answer

Doğru ifade, kararnamelerin yargısal denetimine ilişkindir. 1982 Anayasası m. 148'e göre, olağanüstü hal kararnameleri (yayımlandıkları dönemdeki halleriyle) Anayasa Mahkemesi denetimi dışındadır. Olağan kararnameler ise hem şekil hem esas bakımından iptal davasına konu edilebilir.

Step-by-Step Solution

Kararnamelerin yargısal denetim durumunu analiz edin.

Anayasa m. 148 gereği OHAL CBK'larına karşı iptal davası açılamayacağı, ancak olağan CBK'ların denetime tabi olduğu saptanır.

Normlar hiyerarşisi ve anayasal denetim yetkisinin sınırlarını belirlemek için.

Kararnamelerin konu bakımından yetki sınırlarını karşılaştırın.

Olağan CBK'ların kişi hakları ve siyasi hakları düzenleyemeyeceği, OHAL CBK'larının ise çekirdek haklar hariç düzenleme yapabileceği görülür.

Yürütmenin düzenleme yetkisinin kapsamını doğrulamak için.

Kararnamelerin kanunlar karşısındaki hukuki statüsünü değerlendirin.

Kanun önceliği ilkesi gereği, CBK ile kanun çatışırsa her zaman kanunun üstün geleceği teyit edilir.

Normlar hiyerarşisindeki sıralamayı uygulamak için.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve Yargısal Denetimi

Practice More

Kararnamelerin TBMM tarafından onaylanması durumunda 'kanun' statüsü kazanıp yargı yolunun açılıp açılmadığını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 40s

Question 114Question →

$1982$ Anayasası’nın "Milli Savunma" ve "Milli Güvenlik Kurulu" ( $MGK$ ) ile ilgili hükümleri dikkate alındığında, Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başkomutanlık, Cumhurbaşkanlığının manevi varlığından ayrılamaz ve Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından temsil olunur.

Genelkurmay Başkanı, barışta ve savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı adına yerine getirir.

Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Milli Savunma Bakanı sorumludur.

Genelkurmay Başkanı, Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumludur.

Jandarma Genel Komutanı, Milli Güvenlik Kurulu toplantılarına oy hakkı olmaksızın doğal üye sıfatıyla katılır.

Show answer & explanation

Answer: Genelkurmay Başkanı, Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumludur.

Answer

Genelkurmay Başkanının Türk Silahlı Kuvvetlerinin komutanı olduğu ve görevleri sebebiyle Milli Savunma Bakanına karşı sorumlu olduğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru cevap olan ifade, anayasanın

117

. maddesinin güncel halini yansıtmaktadır. Genelkurmay Başkanı, Silahlı Kuvvetlerin komutanı sıfatıyla görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur. Bu düzenleme sivil denetimin güçlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

Başkomutanlık makamının temsil ve varlık ilişkisini analiz etme.

Başkomutanlığın TBMM adına Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiği saptanır.

Anayasa madde

117

uyarınca temsil yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir.

Genelkurmay Başkanının hiyerarşik bağlılığını kontrol etme.

Genelkurmay Başkanının Milli Savunma Bakanına sorumlu olduğu teyit edilir.

2018

yılındaki yasal düzenlemelerle Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığına bağlanarak sorumluluk makamı netleştirilmiştir.

Milli Güvenlik Kurulu ve savunma sorumluluğunu değerlendirme.

TBMM'ye karşı sorumluluğun Cumhurbaşkanında olduğu ve Jandarma'nın MGK üyesi olmadığı belirlenir.

Anayasa hükümleri, stratejik savunma sorumluluğunu yürütmenin başına (Cumhurbaşkanı) yüklemiş ve MGK yapısını sadeleştirmiştir.

Key Concept

Milli Savunma Hiyerarşisi ve MGK Yapısı

Estimated Time:1m 15s

Question 115Question →

1982 Anayasası’nın "Yönetmelikler" kenar başlıklı 124. maddesi ve 2017 anayasa değişiklikleri ile kurulan yeni hükümet sistemi dikkate alındığında, yönetmeliklerin hukuki rejimi ve çıkarma yetkisine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdari teşkilat içerisinde yer alan Emniyet Genel Müdürlüğü ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı gibi birimler, hiyerarşik üstlerine danışmaksızın kendi adlarına yönetmelik çıkarma yetkisine sahip müstakil organlardır.

Hukuk devleti ilkesi gereği, idari makamlarca çıkarılan tüm yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanması zorunludur; yayımlanmayan yönetmelikler kanunlar karşısında hükümsüz sayılır.

2017 anayasa değişiklikleri ile Başbakanlık makamının kaldırılması neticesinde, bu makama ait olan yönetmelik çıkarma yetkisi doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına devredilmiştir.

Yönetmelikler sadece kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilir; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasına yönelik yönetmelik ihdas edilmesi normlar hiyerarşisine aykırılık teşkil eder.

Show answer & explanation

Answer

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin; kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla, bunlara aykırı olmamak kaydıyla yönetmelik çıkarabileceği hükmü doğrudur.

1982 Anayasası'nın 124. maddesinin güncel haline göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler. Bu ifade hem yetkili makamları hem de yönetmeliklerin hukuki dayanağını (Kanun + CBK) tam ve doğru olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde 124'teki yetkili makamları tespit etme

Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri (KTK).

Yönetmelik çıkarma yetkisi sadece anayasada sayılan bu üç kategoriye verilmiştir.

Yönetmeliklerin dayanağını analiz etme

Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK).

2017 değişikliği ile CBK'lar da yönetmeliklere dayanak teşkil edebilir hale gelmiştir.

Kamu tüzel kişiliği ayrımını kontrol etme

Emniyet Genel Müdürlüğü gibi birimlerin KTK'sı yoktur, dolayısıyla yetkileri yoktur.

İdarenin bütünlüğü içinde devlet tüzel kişiliğine dahil olan ve ayrı kişiliği olmayan birimler yönetmelik çıkaramaz.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve 2017 Değişiklikleri

Question 116Question →

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi çerçevesinde, üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esaslar aşağıdakilerden hangisiyle düzenlenir?

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanunla

Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle

Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan bir yönetmelikle

Anayasa'nın metninde yer alan ayrıntılı hükümlerle

Milli Güvenlik Kurulu'nun tavsiye kararıyla

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle

Answer

Üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

1982 Anayasası'nın 'Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri' başlıklı 104. maddesine göre, üst kademe kamu yöneticilerini atamak, görevlerine son vermek ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlemek doğrudan Cumhurbaşkanı'nın yürütme yetkisi içerisindedir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanı'nın yürütme yetkileri çerçevesinde atama yetkisini analiz etme.

Cumhurbaşkanı'nın üst kademe kamu yöneticilerini atama ve görevden alma yetkisine sahip olduğu belirlenmiştir.

Yürütmenin tekli yapısı gereği bu yetki doğrudan devletin başına aittir.

Anayasa'nın 104. maddesindeki ilgili hükmü hatırlama.

Madde metninde 'atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenler' ifadesinin yer aldığı görülür.

Anayasa koyucu, bu idari alanın esnekliğini sağlamak amacıyla yasama yerine yürütme düzenlemesini tercih etmiştir.

Key Concept

Cumhurbaşkanı'nın Düzenleme Yetkisi (Üst Kademe Atamaları)

Estimated Time:45s

Question 117Question →

$1982$ Anayasası’nın ( $2017$ yılı değişiklikleri dahil) olağanüstü hal ( $OHAL$ ) yönetimine ilişkin hükümleri uyarınca, bu dönemde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ( $CBK$ ) ve bu süreçteki yasama denetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü hal kararnameleri, Resmî Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren üç ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Anayasa Mahkemesi, olağanüstü hal kapsamında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya uygunluğunu hem şekil hem de esas bakımından denetleme yetkisine sahiptir.

Cumhurbaşkanı tarafından verilen olağanüstü hal ilan kararı, ilan edildiği tarihten itibaren en geç

15

gün içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Savaş hali dışında, Türkiye Büyük Millet Meclisi olağanüstü hal süresini her defasında en fazla altı ay süreyle uzatabilir.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan kararnamelerle, Anayasa'nın ikinci kısmında yer alan "kişi hakları ve ödevleri" ile ilgili herhangi bir düzenleme yapılması yasaktır.

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal kararnameleri, Resmî Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren üç ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Answer

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmî Gazete’de yayımlandıkları günden itibaren üç ay içinde TBMM tarafından onaylanmazsa hukuki geçerliliğini yitirerek kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Doğru ifade,

1982

Anayasası'nın

119

. maddesinde yer alan ve

2017

değişikliği ile netleştirilen süre kuralıdır. Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulur ve üç ay içinde Mecliste görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar. Bu, Meclisin yürütme üzerindeki en önemli denetim yetkilerinden biridir.

Step-by-Step Solution

Olağanüstü hal (

OHAL

) döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (

CBK

) yasama denetimi sürecini incelemek.

Bu kararnameler yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulmalıdır.

Yürütmenin olağanüstü yetkilerinin yasama organı tarafından denetlenmesini sağlamak.

Anayasa'nın

119

. maddesinde belirtilen hak düşürücü süreyi tespit etmek.

TBMM bu kararnameleri

3

ay içinde görüşüp karara bağlamalıdır.

Belirsizliği önlemek ve yürütmenin kalıcı yasama yapmasını engellemek.

Belirlenen sürede karar alınmamasının hukuki sonucunu analiz etmek.

Kararname kendiliğinden yürürlükten kalkar.

2017

Anayasa değişikliği ile getirilen bu hüküm, Meclis denetimini zorunlu kılan en güçlü mekanizmadır.

Key Concept

OHAL CBK'larının Meclis Onayı ve 3 Ay Kuralı

Practice More

OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, Meclis tarafından onaylandığı andan itibaren 'Kanun' statüsü kazanıp kazanmadığını ve bu aşamadan sonra yargısal denetime açılıp açılmadığını araştırınız.

Estimated Time:1m 40s

Question 118Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişikliklerle Başbakanlık makamının kaldırılması ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmesiyle birlikte yürütmenin düzenleyici işlem yapma yetkisi yeniden tanımlanmıştır. Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisi ve bu işlemlerin tabi olduğu hukuki rejim dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Ülke genelinde uygulanan tüm yönetmeliklerin, yürürlüğe girebilmesi için Anayasa gereği Resmî Gazete'de yayımlanması zorunludur.

Kamu tüzel kişiliği bulunmayan ancak özel bütçeli bir birim olan Emniyet Genel Müdürlüğü, kendi görev alanını ilgilendiren konularda müstakil yönetmelik çıkarabilir.

Yönetmelikler sadece kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilir; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasına yönelik yönetmelik düzenlenemez.

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Bir yönetmeliğin metninde yürürlük tarihi belirtilmemişse, bu düzenleme Resmî Gazete'de yayımlandığı günü takip eden kırk beşinci günün sonunda yürürlüğe girer.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Answer

Doğru olan seçenek, 1982 Anayasası'nın 124. maddesinin 2017 değişikliği sonrası halini tam olarak yansıtmaktadır. Bu maddeye göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilmektedirler.

Step-by-Step Solution

Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamları belirlemek

Anayasa m. 124 uyarınca Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri yetkilidir.

2017 değişikliği ile Başbakanlık kaldırılmış ve Cumhurbaşkanı'na doğrudan yönetmelik çıkarma yetkisi verilmiştir.

Yönetmeliklerin dayanağını kontrol etmek

Yönetmelikler hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılır.

Yürütmenin düzenleme alanı kanun ve CBK'ları kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

Yayımlanma ve yürürlük usullerini analiz etmek

Her yönetmelik Resmî Gazete'de yayımlanmak zorunda değildir ve yürürlük tarihi genelde yayımlanma günüdür.

Hangi yönetmeliklerin yayımlanacağı 3011 sayılı özel kanuna bırakılmıştır.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Usulü

Question 119Question →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, görevlerine başlamaları ve hukuki sorumluluk rejimlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden milletvekilleriyle aynı esaslar çerçevesinde yararlanırlar.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlar bakımından doğrudan genel hükümlere tabi olduklarından, bu suçlar için yasama dokunulmazlığının sağladığı korumadan yararlanamazlar.

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin, atandıkları tarihten itibaren meclis üyelikleri sona erer.

Görevi sona ermiş olan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların, görevleri dönemindeki işleriyle ilgili suç iddiaları için de meclis soruşturması usulü işletilmeye devam edilir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlar bakımından doğrudan genel hükümlere tabi olduklarından, bu suçlar için yasama dokunulmazlığının sağladığı korumadan yararlanamazlar.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanamayacağını iddia eden seçenek yanlıştır.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan (şahsi) suçlarda da yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanırlar. Bu koruma, onların görevlerini serbestçe yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla milletvekillerine tanınan dokunulmazlık rejimine paralel olarak düzenlenmiştir.

Step-by-Step Solution

Atama ve Yeterlilik Şartlarını Analiz Etme

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların Cumhurbaşkanı tarafından atandığı ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmaları gerektiği doğrulanır.

Anayasa Madde 106/1 ve 106/4 gereğidir.

Meclis Üyeliği ile İlişkiyi İnceleme

Milletvekiliyken atananların üyeliklerinin sona erdiği saptanır.

Yürütme ve yasama organları arasındaki uyumsuzluk kuralı (Incompatibility) gereğidir.

Dokunulmazlık Rejimini Değerlendirme

Anayasa'nın 106. maddesinin 10. fıkrasına göre, bu kişilerin görev dışı suçlarında yasama dokunulmazlığına sahip olduğu belirlenir.

Milletvekili olmayan bu kişilere, yürütme görevlerini baskı altında kalmadan yapabilmeleri için anayasal koruma sağlanmıştır.

Yanlış İfadeyi Tespit Etme

Dokunulmazlığın olmadığını savunan ifadenin Anayasa'nın açık hükmüyle çeliştiği sonucuna varılır.

Anayasal güvencenin kapsamı hem görevle ilgili (meclis soruşturması) hem de görev dışı (yasama dokunulmazlığı) suçları kapsar.

Key Concept

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Dokunulmazlık Statüsü

Hints

Yürütme organı üyelerinin hem görevle ilgili hem de görev dışı suçlar için özel birer koruma zırhı olduğunu hatırlayın.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcılarının vekalet yetkileri ve Meclis soruşturması için gereken nitelikli çoğunluk sayılarını tekrar edin.

Estimated Time:1m 30s

Question 120Question →

Olağanüstü hal (OHAL) yönetimi ve bu süreçte yürürlüğe konulan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine (CBK) ilişkin 1982 Anayasası'ndaki güncel düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, olağan dönem kararnamelerinin aksine kişi hakları ve siyasi hakları da düzenleyebilir ve bu kararnamelerin çıkarılması için Meclis'ten yetki kanunu alınması gerekmez.

Savaş, seferberlik veya ayaklanma gibi durumlarda Cumhurbaşkanı, 'sıkıyönetim' ilan ederek kamu düzenini sağlama yetkisini askeri komutanlıklara devredebilir.

Anayasa Mahkemesi, OHAL döneminde çıkarılan kararnamelerin hem şekil hem de esas bakımından Anayasa’ya uygunluğunu denetleme yetkisine sahiptir.

Olağanüstü hal ilan edildikten sonra TBMM, Cumhurbaşkanının talebiyle süreyi her defasında altı ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Cumhurbaşkanı, olağanüstü hal ilan etme yetkisini ancak Bakanlar Kurulu'nun kararı ve Milli Güvenlik Kurulu'un olumlu görüşü üzerine kullanabilir.

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, olağan dönem kararnamelerinin aksine kişi hakları ve siyasi hakları da düzenleyebilir ve bu kararnamelerin çıkarılması için Meclis'ten yetki kanunu alınması gerekmez.

Answer

Doğru ifade, OHAL CBK'larının olağan dönem CBK'larından farklı olarak 'kişi hakları ve ödevleri' ile 'siyasi haklar ve ödevler' bölümlerinde yer alan hakları da düzenleyebilmesi ve bu işlem için yasama organından bir 'yetki kanunu' (authorization law) alınmasına gerek olmamasıdır. Bu, 2017 anayasa değişikliklerinin getirdiği en temel yetki genişletmelerinden biridir.

Step-by-Step Solution

CBK türleri arasındaki farkları belirle

Olağan CBK'lar (Art. 104) temel haklar, kişi hakları ve siyasi hakları düzenleyemezken; OHAL CBK'ları (Art. 119) çekirdek haklar hariç her konuda düzenleme yapabilir.

OHAL rejiminin etkinliğini sağlamak amacıyla yürütmeye tanınan istisnai bir yetkidir.

Yasama yetkisi devri ve yetki kanunu ilişkisini analiz et

Kaldırılan KHK rejiminde yetki kanunu şartken, CBK rejiminde yetki doğrudan Anayasa'dan (asli yetki) alınır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde yürütme organının düzenleme yetkisi türevsel değil, doğrudan anayasaldır.

Sıkıyönetim ve denetim mekanizmalarını kontrol et

Sıkıyönetim kaldırılmış, OHAL CBK'ları için ise yargı yolu kapatılmıştır.

2017 anayasa değişikliklerinin getirdiği temel yapısal dönüşümleri doğrulamak gerekir.

Key Concept

OHAL Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve Sınırları

PreviousPage 6 / 11Next

Yürütme

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution