Siyaset Biliminin Temel Kavramları

Siyasetin tanımı ve kapsamı üzerine yapılan akademik tartışmalarda, siyaseti diğer toplumsal alanlardan ayıran özgül bir ölçüt arayışı söz konusudur. Siyaseti; ahlakın 'iyi-kötü', estetiğin 'güzel-çirkin' ve ekonominin 'karlı-zararlı' ayrımı gibi kendine özgü bir kategoriye yerleştiren ve bu kategorinin temelini gruplar arasındaki en yoğun birliktelik veya ayrışma derecesi olan 'dost-düşman' (friend-enemy) karşıtlığına dayandıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

S.M. Lipset'e göre siyasal sistemlerin istikrarı 'meşruiyet' ve 'etkililik' (effectiveness) değişkenleri arasındaki dinamik ilişkiye dayanır. Meşruiyet, mevcut siyasal kurumların toplum için en uygun ve doğru kurumlar olduğu inancını yaratma ve sürdürme kapasitesiyken; etkililik, sistemin temel toplumsal beklentileri (ekonomik refah, güvenlik vb.) karşılama performansıdır. Max Weber’in 'rasyonel-yasal otorite' tipolojisine uygun olarak yönetilen ve tüm idari işlemleri yazılı hukuk kurallarına (yasallık) dayanan bir ülkede, uzun süreli ekonomik kriz ve performans kayıplarının yönetimin haklılığına dair toplumsal rızayı sarsmasıyla bir kriz baş göstermiştir.

Bu senaryoda ortaya çıkan 'meşruiyet krizi'nin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Gabriel Almond ve Sidney Verba tarafından geliştirilen siyasal kültür tipolojisinde; "yerel (dar/parokyal)" siyasal kültür ile "tabiiyetçi (uyruk/subje)" siyasal kültür arasındaki en temel fark, bireylerin siyasal sistemin hangi boyutuna yönelik farkındalık ve bilişsel yönelim geliştirmiş olmalarıyla ilgilidir?

Max Weber, 'Meslek Olarak Siyaset' adlı eserinde siyaseti en geniş anlamıyla 'her türlü bağımsız liderlik faaliyeti' olarak ele alırken, özel anlamda ise bu kavramı 'devletin yönetimine katılma veya bu yönetimin etkilenmesi' şeklinde tanımlar.

Buna göre Weber'in yaklaşımında, siyasetin özünü oluşturan ve onu diğer toplumsal faaliyetlerden ayıran temel dinamik aşağıdakilerden hangisidir?

Max Weber’in siyaset sosyolojisinde iktidarın (macht) otoriteye (herrschaft) dönüşüm süreci, yönetilenlerin zihnindeki 'meşruiyet' inancıyla yakından ilişkilidir. Siyaset biliminde bir siyasal iktidarın sadece zor kullanma kapasitesine dayanmak yerine, rıza üreterek 'meşru' bir nitelik kazanmasının temel fonksiyonel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Siyaset biliminde egemenliğin öznesine ilişkin geliştirilen kuramlardan birinde, egemenlik hakkının yaşayan bireylerin tek tek iradelerinden bağımsız, tarihsel süreçte devamlılık arz eden soyut bir varlığa ait olduğu kabul edilir. Bu yaklaşımın doğal sonucu olarak, egemenliğin kullanımı konusunda belirli bir yöntem zorunlu hale gelmektedir. Buna göre, Abbé Sieyès tarafından sistemleştirilen söz konusu kuramsal çerçevede, temsil ilişkisinin niteliği ve kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasal toplumsallaşma sürecinde birey, farklı kurumlar aracılığıyla farklı değer kalıplarını içselleştirir. Bireyin aile içindeki "kişisel ve duygusal" otorite örüntülerinden koparak; liyakat, başarı ve "yasal-rasyonel" kurallar gibi evrensel vatandaşlık ilkeleriyle ilk kez kurumsal ve sistematik bir çerçevede tanıştığı araç aşağıdakilerden hangisidir?

John Locke, siyasal iktidarın kaynağını açıklarken "emanet" (trust) kavramına başvurur. Locke'a göre insanlar, doğa durumundaki karmaşadan kurtulmak ve doğal haklarını (yaşam, hürriyet, mülkiyet) güvence altına almak için bir sözleşme ile siyasal toplumu kurarlar. Ancak bu sözleşme ile kurulan egemen güç, Thomas Hobbes'un aksine mutlak ve sınırsız bir yetkiyle donatılmamıştır.

Buna göre, John Locke'un egemenlik kuramı dikkate alındığında siyasal iktidarın niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Siyaset bilimi literatüründe siyasetin tanımı ve kapsamı ele alınırken; siyasal düzenin kurumsal yapısını (polity), bu yapı içerisindeki dinamik etkileşimleri (politics) ve ortaya çıkan somut çıktıları (policy) birbirinden ayıran bir yaklaşım benimsenmektedir. Bu ayrıma göre, aktörler arasındaki güç mücadelesini, çıkar çatışmalarını ve uzlaşı arayışlarını ifade eden "politics" (siyasal süreç) boyutu aşağıdakilerden hangisini doğrudan kapsamına alır?

Siyaset bilimi literatüründe egemenliğin kaynağı, sahibi ve nitelikleri üzerine Jean Bodin'den modern hukukçulara kadar uzanan süreçte farklı kuramsal yaklaşımlar geliştirilmiştir. Bu yaklaşımlar ve temsilcileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Siyaset biliminin temel tartışma alanlarından biri olan güç ilişkilerinde "iktidar" ($macht$) kavramı, bir aktörün toplumsal bir bağlamda kendi iradesini başkalarına kabul ettirebilme potansiyeli olarak ele alınır. Max Weber bu kavramı, özellikle "direnişe rağmen" ($gegen$ $Widerstreben$) iradenin yürütülmesi vurgusuyla tanımlamıştır.

Buna göre Weber'in yaklaşımı dikkate alındığında, iktidar kavramının doğasına ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Siyaset biliminde iktidarın (güç) meşruiyet kazanarak otoriteye dönüşme süreci, yönetilenlerin bu gücü 'haklı ve doğru' kabul etme gerekçelerine dayanır. Max Weber’in geliştirdiği üçlü otorite tiplemesi dikkate alındığında, geleneksel otorite ile yasal-rasyonel otorite arasındaki temel fark aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?