İdari Yargı

142 questions

Bir bakanlığın taşra teşkilatında uzman olarak görev yapan (U), idare hukuku mevzuatına göre yalnızca "Bakan" onayı ile tesis edilebilecek bir atama işlemine konu olmuş ve salt idari amiriyle yaşadığı şahsi husumet gerekçe gösterilerek başka bir ile atanmıştır. Atama işleminin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 45. günde yargı yoluna başvurmaya karar veren (U), aynı zamanda bu hukuka aykırı atama nedeniyle uğradığı taşınma masrafları ile diğer maddi kayıplarının da idarece karşılanmasını talep etmektedir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu ve idare hukuku temel ilkeleri dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hukuken doğrudur?

İşlem, yetkili makam yerine alt makamca yapıldığından yetki unsuru; kamu yararı amacı dışında şahsi saiklerle yapıldığından maksat unsuru yönünden sakattır; (U) iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilir.

(U)'nun atama işleminden doğan maddi zararlarını tazmin edebilmesi için, atama işleminin iptalini talep etmeden doğrudan ve yalnızca iptal davası açarak tazminat istemesi mümkündür.

İdari işlemlere karşı idare mahkemelerinde genel dava açma süresi otuz gün olarak düzenlendiğinden, (U)'nun 45. günde açacağı iptal davası süre aşımı nedeniyle incelenmeksizin reddedilecektir.

İşlemin şahsi bir anlaşmazlığa dayanılarak tesis edilmesi, işlemin sebep ve konu unsurları arasındaki illiyet bağını kopardığından, bu işlemde yetki gaspı durumu ortaya çıkmıştır.

(U)'nun atama işlemine karşı idari yargıda iptal davası açabilmesi için kişisel bir hakkının doğrudan ihlal edilmiş olması zorunludur; salt menfaat ihlali iptal davası için yeterli kabul edilmez.

Show answer & explanation

Answer: İşlem, yetkili makam yerine alt makamca yapıldığından yetki unsuru; kamu yararı amacı dışında şahsi saiklerle yapıldığından maksat unsuru yönünden sakattır; (U) iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilir.

Answer

Doğru seçenek, işlemin yetki ve maksat unsurları yönünden sakat olduğunu ve (U)'nun iptal davası ile tazminat talepli tam yargı davasını birlikte açabileceğini ifade eden seçenektir.

İdari işlemin Bakan onayı yerine yetkisiz alt makamca yapılması işlemi yetki unsuru bakımından sakatlar (yetki tecavüzü). İşlemin idareye tanınan yetkinin amacı (kamu yararı) dışında şahsi bir husumet saikiyle tesis edilmesi ise maksat unsuru bakımından sakatlık (yetki saptırması) yaratır. Ayrıca, İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre idari işlem nedeniyle hakları ihlal edilenler, işlemin iptali ile birlikte uğradıkları zararın tazmini için iptal ve tam yargı davasını birlikte açma hakkına sahiptirler.

Step-by-Step Solution

Atama işleminin unsurlarındaki sakatlıkları tespit etme

İşlem, Bakan onaylaması gerekirken alt makamca yapıldığı için 'yetki tecavüzü' (yetki sakatlığı); kamu yararı yerine şahsi husumetle yapıldığı için 'yetki saptırması' (maksat sakatlığı) barındırmaktadır.

İdari işlemin 5 unsuru (yetki, şekil, sebep, konu, maksat) hukuka uygunluk denetiminin temelidir.

Dava açma süresinin hesaplanması

Genel dava açma süresi Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 gündür. Tebliğden itibaren 45. gün dava süresi içindedir.

Zamanaşımı def'ine takılmamak için İYUK'ta belirlenen sürelerin doğru bilinmesi gerekir.

Talep edilen hukuki yolların uygunluğunu analiz etme

(U), işlemin ortadan kaldırılması için iptal davası, maddi kaybın giderilmesi için tam yargı davası açmalıdır. İYUK madde 12 gereği bu iki dava birlikte açılabilir.

İptal ve tam yargı davalarının konuları ve doğurdukları hukuki sonuçlar birbirinden farklıdır.

Key Concept

İdari İşlemin Unsurları, İptal ve Tam Yargı Davalarının Şartları

Question 102Question →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca, Bölge İdare Mahkemelerinin istinaf incelemesi sonucunda verdiği kararların hangilerinin Danıştay nezdinde temyiz edilebileceği kanunun 46. maddesinde sınırlı olarak sayılmıştır.

Buna göre, Bölge İdare Mahkemesi tarafından istinaf aşamasında verilen aşağıdaki kararlardan hangisine karşı Danıştay nezdinde temyiz yoluna başvurulması mümkündür?

Mahalli idarelerin (belediye, il özel idaresi vb.) genel düzenleyici işlemlerine karşı açılan iptal davalarında verilen kararlar

Vergi mahkemelerince karara bağlanan ve kanunda öngörülen parasal kesinlik sınırının altında kalan vergi uyuşmazlıkları

Kamu görevlilerine verilen 'uyarma' veya 'kınama' gibi disiplin cezalarının iptali istemiyle açılan davalarda verilen kararlar

İdare mahkemelerinin yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verdiği kararlara yapılan itirazlar üzerine Bölge İdare Mahkemesince verilen kararlar

Konusu belli bir parayı içermeyen ve kanunun 46. maddesinde sayılan özel konulardan birine girmeyen idari işlemlere karşı açılan davalar

Show answer & explanation

Answer: Mahalli idarelerin (belediye, il özel idaresi vb.) genel düzenleyici işlemlerine karşı açılan iptal davalarında verilen kararlar

Answer

Mahalli idarelerin (belediye, il özel idaresi vb.) genel düzenleyici işlemlerine karşı açılan iptal davalarında verilen kararlara karşı Danıştay nezdinde temyiz yoluna başvurulabilir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin (a) bendi uyarınca, düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davalarında verilen kararlar, istinaf incelemesinden geçmiş olması şartıyla Danıştay nezdinde temyiz edilebilir. Belediye veya il özel idaresi gibi mahalli idarelerin yönerge, yönetmelik gibi düzenleyici işlemleri bu kapsamdadır.

Step-by-Step Solution

Kanun yolunun belirlenmesi

İYUK 45 ve 46. maddelerin analizi

İdari yargıda kural olarak Bölge İdare Mahkemesi kararları istinaf aşamasında kesinleşir ancak 46. maddede sayılan istisnalar temyiz edilebilir.

Temyiz edilebilecek konuların tespiti

İYUK m. 46/a bendinin uygulanması

İlgili madde uyarınca 'Düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları' istinaf aşamasından sonra Danıştay'da temyiz edilebilir.

Seçeneklerin değerlendirilmesi

Düzenleyici işleme ilişkin kararın doğru cevap olarak seçilmesi

Yürütmenin durdurulması itirazları, parasal sınır altındaki davalar ve kapsama girmeyen personel işlemleri istinafta kesinleşen kararlardır.

Key Concept

İdari yargıda kararların kesinleşmesi (Kesinlik Sınırı ve Temyiz Kapsamı)

Estimated Time:1m 30s

Question 103Question →

Bir idari işlemin iptali talebiyle idare mahkemesinde açılan davada, davacının 'yürütmenin durdurulması' talebinde bulunması durumunda, mahkemenin yapacağı inceleme ve verilecek karara karşı başvurulabilecek kanun yolları bağlamında aşağıdaki ifadelerden hangisi yasal düzenlemelere uygundur?

Kararın verilebilmesi için idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur; bu kararlara karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir.

İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olduğunun tespit edilmesi karar verilmesi için yeterli olup ayrıca davacının telafisi güç bir zarara uğrama ihtimalinin ispatlanması yargı merciince aranmaz.

Kamu görevlilerinin naklen atanmasına veya görevden alınmasına ilişkin işlemlerde, gecikmesinde sakınca bulunan hâller kapsamında değerlendirme yapılarak idarenin savunması alınmaksızın derhâl yürütmenin durdurulmasına hükmedilebilir.

Yürütmenin durdurulması talebinin reddi kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde doğrudan işlemi tesis eden idari makama veya amirine itiraz edilebilir.

Yürütmenin durdurulması kararı, kamu düzenini yakından ilgilendiren bariz hukuka aykırılık hallerinde davacının açık bir talebi olmaksızın mahkemece resen (kendiliğinden) de alınabilmektedir.

Show answer & explanation

Answer: Kararın verilebilmesi için idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur; bu kararlara karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir.

Answer

Yürütmenin durdurulması kararı için idari işlemin uygulanması durumunda telafisi güç zararların doğması ve işlemin hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiğini ve kararlara karşı yedi gün içinde itiraz edilebileceğini belirten ifadedir.

İdari yargılamada yürütmenin durdurulması tedbirinin alınabilmesi için idari işlemin hem açıkça hukuka aykırı olması hem de uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartlarının aynı anda mevcut olması zorunludur. Ayrıca, yargı merciinin talebi kabul ya da reddeden kararlarına karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir üst merciye itiraz edilebilir. Doğru cevap her iki yasal unsuru eksiksiz olarak karşılamaktadır.

Step-by-Step Solution

Yürütmenin durdurulması kararının alınabilmesi için yasal şartları belirlemek

Bu kararın alınabilmesi için 'işlemin açıkça hukuka aykırı olması' ve 'uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması' şartlarının kümülatif olarak gerçekleşmesi zorunludur.

Kanun koyucu, idari işlemlerin icrailiğini askıya alan bu istisnai kararın verilmesini her iki şartın varlığına bağlamıştır.

Bu kararlara karşı öngörülen başvuru (itiraz) süresi ve usulünü incelemek

Yürütmenin durdurulması kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilebilir.

Geçici hukuki koruma tedbiri olan bu kararların hızlıca üst merci denetiminden geçmesi amacıyla süre kısa tutulmuştur.

Key Concept

Yürütmenin durdurulması kurumu için kümülatif şartlar ve itiraz süreleri

Estimated Time:1m 0s

Question 104Question →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun hükümlerine göre; idare ve vergi mahkemelerinin kurulması, kaldırılması ve yargı çevrelerinin belirlenmesi konusunda yetkili makam aşağıdakilerden hangisidir?

Hakimler ve Savcılar Kurulunun görüşü alınarak Adalet Bakanlığı

Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Cumhurbaşkanı

Danıştay Genel Kurulunun kararı üzerine Adalet Bakanlığı

İçişleri Bakanlığı ve Hakimler ve Savcılar Kurulu

Sadece Hakimler ve Savcılar Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Hakimler ve Savcılar Kurulunun görüşü alınarak Adalet Bakanlığı

Answer

Hakimler ve Savcılar Kurulunun görüşü alınarak Adalet Bakanlığı tarafından idare ve vergi mahkemeleri kurulur, kaldırılır ve yargı çevreleri belirlenir.

2576 sayılı Kanun'un 2. maddesi, idare ve vergi mahkemelerinin, bölgelerin coğrafi durumları ve iş hacmi göz önünde tutularak Adalet Bakanlığınca kurulacağını ve yargı çevrelerinin tespit edileceğini hükme bağlamıştır. Ancak bu işlemlerin yapılabilmesi için Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) görüşünün alınması zorunlu bir usul şartıdır.

Step-by-Step Solution

2576 sayılı Kanun'un 2. maddesinde yer alan kuruluş usulünü inceleyin.

Kanun metni; 'İdare mahkemeleri ile vergi mahkemeleri... Adalet Bakanlığınca kurulur' hükmünü içerir.

Yasal dayanağın tespit edilmesi doğru makamın belirlenmesi için zorunludur.

İşleme katılan yardımcı organı belirleyin.

Aynı madde uyarınca bu işlemler için Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) görüşünün alınması zorunludur.

Yargı bağımsızlığı ve coğrafi ihtiyaçların değerlendirilmesi için yüksek kurulun görüşü yasal şarttır.

Yetkili makamı netleştirin.

Adalet Bakanlığı (Karar) + HSK (Görüş).

İdari yargı örgütlenmesinde yürütme ve yargı yönetimi arasındaki iş birliğini gösteren temel kuraldır.

Key Concept

İdari Yargı Yerlerinin Kuruluş Usulü

Hints

Mahkemelerin kuruluşu için 2576 sayılı Kanun'a bakılmalıdır.

İşlem, bir bakanlığın kararı ve bir üst kurulun görüşü ile tamamlanır.

Practice More

Bölge İdare Mahkemelerinin kuruluş usulü ile İdare Mahkemelerinin kuruluş usulünün paralelliğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 105Question →

$15$ Nisan $2025$ tarihinde bir belediyeye ait iş makinesinin yol yapım çalışması sırasında doğal gaz borusuna zarar vermesi sonucunda Ahmet Bey’in iş yerinde yangın çıkmış ve büyük çapta maddi hasar meydana gelmiştir. Ahmet Bey, bu idari eylemden kaynaklanan zararı aynı gün öğrenmiş ve $20$ Mayıs $2025$ tarihinde belediyeye yazılı başvuruda bulunarak zararının tazmin edilmesini talep etmiştir. Belediye yönetimi Ahmet Bey’in bu başvurusuna $30$ gün boyunca herhangi bir cevap vermemiştir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümleri uyarınca, bu olayla ilgili tam yargı davası açma süreci hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdarenin sessiz kaldığı

30

günlük sürenin (zımni ret) bitimini izleyen günden itibaren

60

gün içinde tam yargı davası açılmalıdır.

Zararın öğrenildiği

15

Nisan

2025

tarihinden itibaren

60

gün içinde idareye başvurulmadan doğrudan idare mahkemesinde dava açılmalıdır.

İdari eylemden doğan zararların tazmini için idareye yapılacak ön başvuru sadece 'kusursuz sorumluluk' hallerinde zorunlu olup, 'hizmet kusuru' durumunda doğrudan dava açılabilir.

Ahmet Bey, zararı öğrendiği tarihten itibaren

60

gün içinde idareye başvurmadığı için dava açma hakkını kaybetmiştir.

İdarenin Ahmet Bey’in başvurusuna

30

gün içinde cevap vermemesi 'zımni kabul' hükmünde olduğundan, dava açılmasına gerek kalmadan tazminatın ödenmesi gerekir.

Show answer & explanation

Answer: İdarenin sessiz kaldığı $30$ günlük sürenin (zımni ret) bitimini izleyen günden itibaren $60$ gün içinde tam yargı davası açılmalıdır.

Answer

İdari eylemlerden kaynaklanan tam yargı davalarında, idarenin cevap vermediği 30 günlük (zımni ret) sürenin bitiminden itibaren 60 gün içinde dava açılmalıdır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesine göre, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya idarece otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresi (60 gün) içinde dava açılabilir. Senaryoda idarenin 30 gün sessiz kalması zımni ret oluşturur ve dava açma süresi bu sürenin bitimiyle başlar.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığın niteliğini belirle

Olay bir 'idari eylem' (yol çalışması sonucu zarar) niteliğindedir.

İdarenin fiziksel faaliyetleri sonucu ortaya çıkan zararlar idari eylem kapsamında değerlendirilir.

İYUK Madde 13'teki ön şartı kontrol et

Dava açmadan önce idareye başvuru yapılması zorunludur (Ahmet Bey 20 Mayıs'ta başvurmuştur).

İdari eylemlere karşı doğrudan dava açılamaz, idarenin kendi hatasını düzeltmesine imkan tanınmalıdır.

İdarenin cevap süresini ve zımni ret durumunu analiz et

İdarenin cevap süresi 30 gündür. Cevap verilmemesi durumunda 30. günün sonunda zımni ret oluşur.

Güncel İYUK hükümlerine göre idarenin cevap verme süresi 60 günden 30 güne indirilmiştir.

Dava açma süresini hesapla

Zımni ret süresinin (30 gün) bittiği günden itibaren 60 gün içinde dava açılabilir.

İYUK m. 13'teki prosedür gereği başvuru reddedilmiş sayıldıktan sonra genel dava açma süresi olan 60 gün işlemeye başlar.

Key Concept

Tam Yargı Davalarında Zorunlu İdari Başvuru ve Zımni Ret Süreçleri

Question 106Question →

Türkiye'de idari yargı teşkilatının genişletilmesi kapsamında yeni bir ilde idare mahkemesi kurulması ve bu mahkemenin görev yapacağı coğrafi alanın (yargı çevresinin) tespit edilmesi sürecinde yetkili makamlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Adalet Bakanlığı — Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Hâkimler ve Savcılar Kurulu — Adalet Bakanlığı

Cumhurbaşkanı — Danıştay Başkanlar Kurulu

Danıştay Genel Kurulu — Hâkimler ve Savcılar Kurulu

İçişleri Bakanlığı — Adalet Bakanlığı

Show answer & explanation

Answer: Adalet Bakanlığı — Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Answer

İdare ve vergi mahkemelerini Adalet Bakanlığı kurar, yargı çevrelerini ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) belirler.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 2. maddesi uyarınca; idare ve vergi mahkemeleri bölgelerin coğrafi durumları ve iş hacmi göz önünde tutularak Adalet Bakanlığınca kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevrelerinin belirlenmesine veya değiştirilmesine ise Hâkimler ve Savcılar Kurulunca karar verilir. Bu nedenle Adalet Bakanlığı ve HSK eşleşmesi doğrudur.

Step-by-Step Solution

Mahkemenin kuruluş yetkisini belirle.

2576 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre idare ve vergi mahkemeleri Adalet Bakanlığınca kurulur.

Yargı örgütünün fiziksel ve idari kuruluşu Adalet Bakanlığının görev alanındadır.

Yargı çevresinin (coğrafi yetki alanı) belirlenme yetkisini tespit et.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) bu mahkemelerin yargı çevrelerini belirlemeye yetkilidir.

Yargıçların görev yerlerinin ve mahkemelerin coğrafi sınırlarının tespiti yargı bağımsızlığı gereği HSK tarafından yapılır.

Key Concept

İdari Yargı Mahkemelerinin Kuruluşu ve Yargı Çevresi

Question 107Question →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun hükümlerine göre; Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu'nun oluşumu (teşekkülü) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bölge idare mahkemesi başkanı ile mahkemenin tüm daire başkanlarından oluşur.

Bölge idare mahkemesi başkanı ve yargı çevresindeki tüm idare mahkemesi başkanlarından oluşur.

Bölge idare mahkemesi başkanı, daire başkanları ve her daireden seçilen en kıdemli birer üyeden oluşur.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenen üç üye ile Bölge İdare Mahkemesi Başkanından oluşur.

Bölge idare mahkemesi başkanı ve Adalet Bakanlığı tarafından görevlendirilen bir temsilciden oluşur.

Show answer & explanation

Answer: Bölge idare mahkemesi başkanı ile mahkemenin tüm daire başkanlarından oluşur.

Answer

Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu, bölge idare mahkemesi başkanı ile daire başkanlarından oluşur.

2576 sayılı Kanun'un 'Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu' başlıklı 3/B maddesine göre bu kurul; bölge idare mahkemesi başkanı ile daire başkanlarından oluşur. Kurulun temel görevi yargı çevrelerini belirlemek, daireler arasındaki iş bölümünü düzenlemek ve benzeri idari süreçleri yönetmektir.

Step-by-Step Solution

İlgili kanun maddesini tespit etme

2576 sayılı Kanun'un 3/B maddesi incelenir.

Bölge idare mahkemelerinin iç işleyişi ve organları bu kanunla düzenlenmiştir.

Kurulun üye yapısını analiz etme

Başkanlar Kurulu'nun bölge idare mahkemesi başkanı ve tüm daire başkanlarından oluştuğu görülür.

Daire başkanları, mahkemenin karar organlarının başı oldukları için yönetim kurulunda da doğal üyedirler.

Key Concept

Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu

Practice More

Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu'nun görevlerini (özellikle iş bölümü ve yargı çevresi önerileri) inceleyiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 108Question →

İdari yargı kolunun görev alanına giren bir uyuşmazlıkta adli yargı yerinde dava açılması ve mahkemenin yapılan görevsizlik itirazını reddetmesi durumunda; olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılması için bizzat Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaya yetkili makam aşağıdakilerden hangisidir?

Danıştay Başsavcısı

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı

İlgili uyuşmazlığın tarafı olan kamu idaresi

Bölge İdare Mahkemesi Başkanı

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı

Show answer & explanation

Answer: Danıştay Başsavcısı

Answer

Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma yetkisi, uyuşmazlığın lehine çıkarıldığı yargı kolunun en üst savcısına ait olduğundan, idari yargı lehine uyuşmazlık çıkaracak makam Danıştay Başsavcısıdır.

2247 sayılı Kanun uyarınca, adli yargıda görülen bir davanın idari yargı görevine girdiği iddiasıyla görevsizlik itirazı reddedilirse, ilgili başsavcı (Danıştay Başsavcısı) olumlu görev uyuşmazlığı çıkarabilir. Bu yetki uyuşmazlığın hangi yargı koluna taşınmak istendiğine bağlıdır.

Step-by-Step Solution

Davanın nerede açıldığını ve hangi yargı kolu lehine uyuşmazlık çıkarılacağını belirle.

Dava adli yargıda açılmış, uyuşmazlık idari yargı lehine çıkarılacaktır.

Başvuru yetkisi, uyuşmazlığın çözümünün ait olduğu iddia edilen yargı kolunun başsavcısına aittir.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu'nun 10. maddesini uygula.

İdari yargı lehine olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma yetkisi Danıştay Başsavcısı'na verilmiştir.

Yargı kolları arasındaki görev karmaşasını çözmek için ilgili yüksek mahkeme savcılarının başvurusu şarttır.

Key Concept

Olumlu Görev Uyuşmazlığı Başvuru Usulü

Question 109Question →

İdari yargılama hukukunda, mahkemelerin uyuşmazlığın çözümü için taraflardan veya ilgili yerlerden her türlü bilgi ve belgeyi kendiliğinden isteme yetkisini ( $re'sen$ araştırma) kullanması ve ispat süreci dikkate alındığında; $2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ( $İYUK$ ) ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ( $HMK$ ) arasındaki ilişki bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdari yargılamada 'yemin' deliline başvurulması mümkün değildir; ayrıca mahkemece istenen bilgi ve belgelerin

30

gün içinde gönderilmemesi durumunda uyuşmazlık dosyadaki mevcut duruma göre sonuçlandırılır.

İYUK

madde

31

'in

HMK

hükümlerine yaptığı genel atıf sebebiyle, idari davalarda taraflar uyuşmazlığın her aşamasında tanık dinletme talebinde bulunabilirler.

Mahkemenin

re'sen

araştırma yetkisi kapsamında tanıdığı

30

günlük belge sunma süresi kesin süre niteliğinde olup bu sürenin uzatılması hiçbir durumda mümkün değildir.

İdari mahkemeler, sadece tarafların davanın başında hasrettikleri (sınırladıkları) deliller üzerinden inceleme yapabilir; taraflarca sunulmayan hiçbir delili mahkeme kendiliğinden toplayamaz.

Tam yargı davalarında tazminat miktarının belirlenmesi için yapılan bilirkişi incelemesi,

HMK

hükümlerine tabi olmayıp tamamen idari yargı hâkiminin takdirine bırakılmıştır.

Show answer & explanation

Answer: İdari yargılamada 'yemin' deliline başvurulması mümkün değildir; ayrıca mahkemece istenen bilgi ve belgelerin $30$ gün içinde gönderilmemesi durumunda uyuşmazlık dosyadaki mevcut duruma göre sonuçlandırılır.

Answer

İdari yargılamada 'yemin' deliline başvurulamaz ve mahkemece istenen belgeler için öngörülen 30 günlük sürenin ihlali durumunda uyuşmazlık dosyadaki mevcut belgelere göre karara bağlanır.

Doğru cevap, idari yargılamanın en temel iki usul özelliğini birleştirir: Birincisi,

İYUK

madde

31

'in sınırlı atfı nedeniyle 'yemin' delilinin idari yargıda yer almaması; ikincisi ise

İYUK

madde

20

uyarınca mahkemenin

re'sen

araştırma kapsamında istediği belgelerin

30

gün içinde sunulmamasının yaptırımıdır.

Step-by-Step Solution

İYUK madde 31'in HMK'ya yaptığı yollamaları kontrol et.

Madde 31; bilirkişi, keşif ve delillerin tespiti gibi konulara atıf yaparken 'tanık' ve 'yemin' konularını dışarıda bırakmıştır.

İdari yargılamanın yazılılık ve evrak üzerinden yürütülme özelliği gereği yemin ve tanık genel ispat vasıtası sayılmaz.

İYUK madde 20'deki re'sen araştırma yetkisinin sonuçlarını incele.

Mahkemenin istediği bilgi ve belgeler 30 gün içinde gönderilir; haklı sebeple bir kez uzatılabilir.

Maddi gerçeğe ulaşmak için idareye tanınan bu sürenin dolması, yargılamanın tıkanmasını önlemek amacıyla dosyadaki mevcut durumla karar verilmesini sağlar.

Seçenekleri karşılaştır.

Doğru seçenek hem yemin yasağını hem de 30 günlük sürenin hukuki sonucunu tam olarak açıklamaktadır.

Diğer seçenekler ya HMK atıflarını yanlış yorumlamakta ya da kanuni sürelerin esnekliğini göz ardı etmektedir.

Key Concept

İdari Yargıda Re'sen Araştırma ve İspat Vasıtalarının Sınırlılığı

Practice More

İYUK 31. maddenin HMK'ya atıf yaptığı diğer konuları (mercii tayini, hakimin reddi, feragat) tekrar ediniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 110Question →

Adli yargı yerinde açılmış bir davada davalının görevsizlik itirazının mahkemece reddedilmesi üzerine, ilgili başsavcı tarafından 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun uyarınca "olumlu görev uyuşmazlığı" çıkarılması durumunda, davanın yürütülmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı gelinceye kadar davanın görülmesi her durumda durdurulur ve mahkemece yeni bir işlem yapılamaz.

Görev uyuşmazlığı çıkarılması davanın yürütülmesini etkilemez; ancak Uyuşmazlık Mahkemesi kararı gelmeden esas hakkında hüküm kurulamaz.

Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı gelinceye kadar davanın görülmesi geri bırakılır; ancak uyuşmazlığın çıkarıldığı tarihten itibaren altı ay içinde karar gelmezse mahkeme yargılamaya devam eder.

Danıştay Başsavcısının talebi üzerine dosya derhal Danıştay Genel Kuruluna gönderilir ve yargı yolu kesinleşene kadar dosya işlemden kaldırılır.

Mahkeme, uyuşmazlık çıkarılmasına rağmen yargılamayı sonuçlandırır ancak verilen karar uyuşmazlık mahkemesi kararı tebliğ edilene kadar infaz edilemez.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesinin kararı gelinceye kadar davanın görülmesi geri bırakılır; ancak uyuşmazlığın çıkarıldığı tarihten itibaren altı ay içinde karar gelmezse mahkeme yargılamaya devam eder.

Answer

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 18. maddesine göre; bir uyuşmazlık çıkarıldığında, Uyuşmazlık Mahkemesi kararı gelene kadar davanın görülmesi geri bırakılır. Ancak bu bekleme süresi davanın sürüncemede kalmaması adına mutlak değildir; uyuşmazlığın çıkarıldığı tarihten itibaren altı ay içinde bir karar gelmezse, ilgili mahkeme davanın görülmesine kaldığı yerden devam eder.

Step-by-Step Solution

Olumlu görev uyuşmazlığı prosedürünün etkisini belirle.

Dava açılan mahkemenin görevlilik kararı üzerine diğer yargı kolu başsavcısının uyuşmazlık çıkarmasıyla yargılamanın geri bırakılacağı saptanır.

Uyuşmazlık Mahkemesi hukukuna göre sürecin devam eden dava üzerindeki etkisini anlamak gerekir.

2247 sayılı Kanun'un 18. maddesindeki süre sınırını hatırla.

Yargılamanın geri bırakılmasının mutlak olmadığı, altı aylık bir süreyle kısıtlandığı tespit edilir.

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılması ilkesi gereği getirilen bekleme süresini belirlemek için gereklidir.

Key Concept

Olumlu Görev Uyuşmazlığı ve Yargılamanın Geri Bırakılması

Estimated Time:50s

Question 111Question →

Bir kamu kurumunda mühendis olarak görev yapan $(S)$ , hakkında yürütülen bir disiplin soruşturması neticesinde, aslında kendisi tarafından işlenmediği iddia edilen bazı fiillere dayanılarak "hizmetin gereği" gerekçesiyle başka bir birime naklen atanmıştır. $(S)$ , bu işlemin kendisini mağdur ettiğini ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek iptal davası açmaya karar vermiştir.

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) ve genel idare hukuku ilkeleri çerçevesinde, $(S)$ tarafından açılacak bu dava ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İşlemin dayanağı olan soruşturma raporundaki fiillerin gerçeği yansıtmaması, işlemin "sebep" unsuru yönünden sakatlanmasına yol açar.

İptal davası açılabilmesi için

(S)

'nin mülkiyet veya çalışma hakkı gibi sübjektif bir hakkının ihlal edilmiş olması zorunludur.

İdarenin bu atamayı yaparken kamu yararı yerine şahsi bir husumetle hareket etmiş olması, işlemin "konu" unsuru bakımından sakatlığına delalet eder.

(S)

, atama kararının kendisine tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren

30

gün içinde İdare Mahkemesinde dava açmalıdır.

Soruşturma raporundaki fiillerin hukuki nitelendirmesinin yanlış yapılmış olması, işlemin hukuk aleminde doğurduğu sonuç olan "yetki" unsurunu sakatlar.

Show answer & explanation

Answer: İşlemin dayanağı olan soruşturma raporundaki fiillerin gerçeği yansıtmaması, işlemin "sebep" unsuru yönünden sakatlanmasına yol açar.

Answer

İşlemin dayanağı olan maddi olayların (fiillerin) gerçeği yansıtmaması, idari işlemin temelini oluşturan gerekçeyi ortadan kaldırdığı için işlemin 'sebep' unsuru yönünden sakat olmasına neden olur.

Doğru seçenek, idari işlemin beş unsurundan biri olan 'sebep' unsurunun tanımına ve kapsamına tam olarak uygundur. İdari işlemde sebep, idareyi bir işlem tesis etmeye yönelten hukuki veya fiili durumlardır. Senaryoda

(S)

'nin aslında işlemediği fiillerin işleme gerekçe yapılması (maddi olay hatası), işlemin sebep unsurunun hukuka aykırı olmasına ve dolayısıyla işlemin iptaline neden olur.

Step-by-Step Solution

Olaydaki idari işlemin (naklen atama) hangi unsuru üzerine tartışma yürütüldüğünü belirleyin.

İşlemin dayanağı olan soruşturma raporundaki fiillerin gerçekleşmemesi, işlemin 'neden' yapıldığı sorusuna verilen yanıtı etkiler.

İdari işlemin unsurları; yetki, şekil, sebep, konu ve maksattır.

Saptanan sorunu (maddi olay hatası) ilgili unsurla eşleştirin.

İdareyi işlem yapmaya sevk eden maddi veya hukuki etkenler 'sebep' unsurudur. Fiillerin sübut bulmaması (gerçekleşmemesi) sebep sakatlığıdır.

Sebep unsuru, idarenin sübjektif iradesinden önce gelen ve onu işlem yapmaya iten dışsal bir nedendir.

Diğer hukuki şartları (dava açma süresi ve ehliyet) kontrol edin.

Genel dava açma süresi

60

gün, ehliyet şartı ise menfaat ihlalidir.

2577

sayılı İYUK Madde

7

ve Madde

2

uyarınca iptal davaları menfaat ihlali ve genel süre sınırlarına tabidir.

Key Concept

İdari işlemin sebep unsuru ve iptal davası açma şartları

Practice More

İdari işlemin maksat unsuru ile ilgili 'yetki saptırması' kavramını ve bu sakatlığın ispat yöntemlerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 112Question →

Hakkında tesis edilen haksız bir disiplin cezası nedeniyle görevine son verilen bir kamu görevlisi, bu işlemin iptali istemiyle açtığı davayı kazanmıştır. Kararın kendisine tebliğinden itibaren, bu işlemden kaynaklanan maddi ve manevi zararlarının tazmin edilmesini isteyen kamu görevlisinin başvurabileceği yargısal yol ile ilgili aşağıdakilerden hangisi $2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümlerine uygundur?

Tam yargı davası açılmadan önce, zararın tazmini için mutlaka ilgili idari makama başvurulması ve bir "ön karar" alınması zorunludur.

Tazminat talebi, ancak iptal davası ile birlikte aynı dilekçede ileri sürülmüşse mahkemece incelenebilir; iptal davası sonuçlandıktan sonra ayrı bir tam yargı davası açılması mümkün değildir.

İptal edilen bir işlemden doğan manevi tazminat talepleri, idarenin hizmet kusuru kapsamında değerlendirildiğinden genel hükümlere göre adli yargıda görülmelidir.

İptal davasının karara bağlanması üzerine, bu kararın tebliğinden itibaren

60

gün içinde doğrudan tam yargı davası açılabilir.

İptal kararının kesinleşmesi beklenmeli ve kesinleşme tarihinden itibaren

30

gün içinde yetkili idare mahkemesinde tam yargı davası açılmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: İptal davasının karara bağlanması üzerine, bu kararın tebliğinden itibaren $60$ gün içinde doğrudan tam yargı davası açılabilir.

Answer

İptal davasının karara bağlanması üzerine, bu kararın tebliğinden itibaren

60

gün içinde doğrudan tam yargı davası açılabilir.

İptal davasının karara bağlanması üzerine, bu kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde tam yargı davası açılabileceğini belirten seçenek doğrudur. 2577 sayılı İYUK'un 12. maddesi, idari işlemlerden dolayı hakları ihlal edilenlere, bu işlemlerin iptali için dava açma imkanının yanı sıra, işlemin icrası sebebiyle doğan zararların tazmini için işlemin tebliği üzerine veya iptal davasının sonuçlanması üzerine 60 gün içinde tam yargı davası açma hakkı tanımıştır.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığın kaynağını tespit et.

Zarar, bir idari işlemden (disiplin cezası ve görevine son verme) kaynaklanmaktadır.

İdari eylem (Art 13) ile idari işlem (Art 12) arasındaki usul farkını belirlemek için kritiktir.

İlgili kanun maddesini (İYUK Md. 12) uygula.

İşlemden kaynaklanan zararlar için iptal davası sonrası ayrı bir tam yargı davası açma hakkı mevcuttur.

Vatandaşın hak arama özgürlüğü çerçevesinde davanın ne zaman ve nasıl açılacağını belirler.

Süre ve usul şartlarını kontrol et.

Mahkeme kararının tebliğinden itibaren

60

günlük genel dava açma süresi geçerlidir ve idareye ön başvuru zorunluluğu yoktur.

Süre aşımı veya usul hatası nedeniyle davanın reddedilmesini önlemek için gereklidir.

Key Concept

İptal ve Tam Yargı Davalarının Birlikte veya Ayrı Açılması (İYUK Md. 12)

Practice More

İdari eylemlerden (örneğin bir hizmet aracının yayaya çarpması) kaynaklanan tam yargı davalarındaki 'ön karar' sürecini ve sürelerini İYUK 13. madde üzerinden tekrar ediniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 113Question →

$20$ Şubat $2025$ tarihinde bir devlet hastanesinde ameliyat olan (A), ameliyat sırasında kullanılan tıbbi cihazların sterilizasyon ve periyodik bakımlarının idarece ihmal edilmesi nedeniyle ağır bir enfeksiyon kapmıştır. Bu durumu ve oluşan kalıcı zararı $15$ Mart $2025$ tarihinde doktor raporuyla öğrenen (A), $10$ Nisan $2025$ tarihinde ilgili idareye maddi ve manevi tazminat talebiyle yazılı başvuruda bulunmuştur. İdare, bu başvuruyu $2$ Mayıs $2025$ tarihinde tebliğ edilen bir işlemle kesin olarak reddetmiştir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümleri dikkate alındığında, (A)’nın açacağı tam yargı davası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdari eylemden kaynaklanan bu uyuşmazlıkta, zorunlu idari başvurunun reddinin tebliğinden itibaren

60

gün içinde tam yargı davası açılmalıdır.

Zararın öğrenildiği

15

Mart

2025

tarihinden itibaren idareye başvurmaya gerek kalmaksızın doğrudan

60

gün içinde dava açılmalıdır.

Olayda idarenin cihaz bakımını ihmal etmesi "hizmet kusuru" değil, "kusursuz sorumluluk" teşkil ettiğinden idari başvuru yapılmasına hukuken gerek yoktur.

İdarenin ret kararı tebliğ edildikten sonra dava açma süresi durur ve (A)'nın en geç

1

yıl içinde yeni bir başvuru yapması gerekir.

İdari eylemden doğan zararların tazmini için sadece eylem tarihinden itibaren

30

gün içinde dava açılabilir.

Show answer & explanation

Answer: İdari eylemden kaynaklanan bu uyuşmazlıkta, zorunlu idari başvurunun reddinin tebliğinden itibaren $60$ gün içinde tam yargı davası açılmalıdır.

Answer

İdari eylem nedeniyle oluşan zararın tazmini için önce idareye başvurulmalı, başvurunun reddi halinde ise tebliğden itibaren

60

gün içinde dava açılmalıdır.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun

13

. maddesine göre, idari eylemler nedeniyle hakları ihlal edilenler, dava açmadan önce, bu eylemleri öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve herhalde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemek zorundadırlar. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren

60

gün içinde tam yargı davası açılabilir. Olayda (A) bu prosedürü doğru takip etmiş ve son aşama olarak ret tebliğinden itibaren

60

gün içinde davasını açmalıdır.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığın niteliğini belirle.

Olay, idarenin bir cihazı bakımsız bırakması (ihmal) sonucu oluşan bir 'idari eylem' (eylem yoluyla verilen zarar) niteliğindedir.

İdarenin bir işlemi değil, maddi bir tutumu veya hareketi (veya hareketsizliği) söz konusudur.

İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) Madde

13

prosedürünü uygula.

Zarar öğrenildikten (

15

Mart) itibaren

1

yıl içinde idareye başvurulması gerekir. (A),

10

Nisan'da başvurarak bu süreyi kullanmıştır.

İdari eylemlerde tam yargı davası açılmadan önce idari başvuru yapılması dava ön şartıdır.

Dava açma süresini hesapla.

İdarenin kesin ret kararının tebliğ edildiği

2

Mayıs tarihinden itibaren

60

günlük genel dava açma süresi başlar.

Başvurunun reddi üzerine açılacak dava, genel dava açma süresi olan

60

güne tabidir.

Key Concept

İdari Eylemlerden Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında Ön Karar Alma Zorunluluğu (İYUK m.13)

Question 114Question →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 46. maddesinde Bölge İdare Mahkemesi dava dairelerinin hangi kararlarının Danıştayda temyiz edilebileceği tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. Bu maddede açıkça belirtilmeyen uyuşmazlıklar hakkında Bölge İdare Mahkemesince verilen kararlar kesin niteliktedir.

Buna göre, aşağıda belirtilen uyuşmazlıklardan hangisi hakkında Bölge İdare Mahkemesi dava dairesince verilen istinaf kararına karşı Danıştaya temyiz yoluna başvurulamaz?

Bir kamu görevlisinin, hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde tesis edilen 'kamu görevinden çıkarma' cezasına karşı açtığı iptal davası

Bir büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde yer alan taşınmaza ilişkin imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan dava

Bir devlet memurunun, kadro unvanı ve derecesi değişmeksizin hizmet gereği başka bir ilçeye 'naklen atanması' işlemine karşı açılan dava

Gümrük idaresi tarafından 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca tesis edilen ek vergi tahakkuku ve para cezası işlemine karşı açılan dava

Bir enerji şirketine verilen maden işletme ruhsatının süre uzatımı talebinin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan dava

Show answer & explanation

Answer: Bir devlet memurunun, kadro unvanı ve derecesi değişmeksizin hizmet gereği başka bir ilçeye 'naklen atanması' işlemine karşı açılan dava

Answer

Bir devlet memurunun hizmet gereği başka bir ilçeye naklen atanması işlemine karşı açılan dava sonucunda Bölge İdare Mahkemesince verilen karar kesindir ve bu karara karşı temyiz yoluna başvurulamaz.

Doğru cevap olan 'naklen atama' seçeneği, İYUK'un 46. maddesinde yer alan temyiz edilebilir davalar listesinde bulunmamaktadır. İdari yargılama sistemimizde, Bölge İdare Mahkemelerinin istinaf incelemesi sonucunda verdiği kararlar kural olarak kesindir; ancak Kanun'un 46. maddesinde tek tek (tahdidi) sayılan uyuşmazlıklarda Danıştaya temyiz yolu açılmıştır. Naklen atama işlemleri bu listede yer almadığı için Bölge İdare Mahkemesi kararı ile uyuşmazlık sona erer.

Step-by-Step Solution

Kanuni Dayanağın Belirlenmesi

2577 sayılı İYUK'un 46. maddesinin incelenmesi.

İdari yargıda hangi kararların temyiz edilebileceği bu maddede sınırlı olarak sayılmıştır (numerus clausus).

Seçeneklerin Madde Kapsamı ile Karşılaştırılması

Disiplin cezaları (m.46/c), imar planları (m.46/h), gümrük işlemleri (m.46/d) ve maden ruhsatları (m.46/e) temyiz kapsamındadır.

Maddede açıkça sayılan konular Danıştay denetimine açıktır.

İstisnanın Tespiti

Naklen atama/nakil işlemlerinin 46. maddede yer almadığının görülmesi.

Kamu görevlileriyle ilgili uyuşmazlıklarda sadece 'göreve son verme', 'emeklilik' ve 'disiplin cezaları' temyize tabidir; genel atama ve yer değiştirme işlemleri kapsam dışıdır.

Key Concept

Temyiz Edilebilirlik Sınırları (İYUK m. 46)

Practice More

İYUK m. 46 kapsamında yer alan parasal sınırların her yıl yeniden değerleme oranında arttığını ve tam yargı davalarında bu sınırın temyiz hakkı için kritik olduğunu unutmayın.

Estimated Time:1m 30s

Question 115Question →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca; bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu tarafından, benzer olaylarda bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin kararlar arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi amacıyla yapılan başvuruları inceleyerek kesin karara bağlama yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Danıştay İdari İşler Kurulu

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu veya Vergi Dava Daireleri Kurulu

Uyuşmazlık Mahkemesi

Sayıştay Genel Kurulu

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu veya Vergi Dava Daireleri Kurulu

Answer

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu veya Vergi Dava Daireleri Kurulu

2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendi ve 5. fıkrası uyarınca; bölge idare mahkemesi başkanlar kurulu, benzer olaylarda bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin kararlar arasındaki aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesi için Danıştay'a başvurur. Bu istemleri inceleyerek kesin karara bağlama yetkisi ise Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu veya Vergi Dava Daireleri Kurulu'na aittir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığın kaynağını belirleyin

Bölge idare mahkemesi daireleri tarafından verilen kesin kararlar arasında benzer olaylarda farklı sonuçlara varıldığı (içtihat aykırılığı) tespit edilmiştir.

Sürecin başlaması için uyuşmazlığın aynı yargı kolu içindeki üst derece mahkemesi kararları arasında olması gerekir.

İlgili idari yargı organını tespit edin

2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesi kapsamında Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu bu aykırılığı tespit eder ve Danıştay'a başvurur.

Yasal düzenleme uyarınca bu yetki bölge düzeyinde Başkanlar Kurulu'na, merkezi düzeyde ise Danıştay kurullarına verilmiştir.

Kesin karar merciini seçin

Uyuşmazlık konusu idari davalarla ilgiliyse İdari Dava Daireleri Kurulu, vergi davalarıyla ilgiliyse Vergi Dava Daireleri Kurulu dosyayı inceler ve kesin karara bağlar.

Danıştay Kanunu ve 2576 sayılı Kanun, içtihatların birleştirilmesi ve uyuşmazlıkların giderilmesi görevini bu ihtisas kurullarına yüklemiştir.

Key Concept

Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu ve Danıştay Kurullarının uyuşmazlık giderme yetkisi

Question 116Question →

Bir belediye meclisi tarafından alınan ulaşım zammı kararının, bir tüketici derneği tarafından açılan dava sonucunda 'sebep' unsuru yönünden hukuka aykırı bulunarak iptal edildiği varsayıldığında; bu iptal kararının hukuki niteliği ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Karar sadece davayı açan derneği ve davanın taraflarını bağlar; diğer vatandaşlar için zamlı tarife uygulanmaya devam eder.

İptal kararı geçmişe etkili (makabline şamil) sonuç doğurur ve söz konusu işlem tesis edildiği andan itibaren hiç yapılmamış sayılır.

Derneğin bu davayı açabilmesi için üyelerinin bir 'hakkının' doğrudan ihlal edilmiş olması dava şartıdır; sadece menfaat ihlali yeterli değildir.

Mahkemenin 'sebep' yönünden verdiği iptal kararı, aynı zamanda idarenin bu işlemi 'yetki tecavüzü' ile tesis ettiğini kesin olarak kanıtlar.

İptal kararı verildiği anda, haksız tahsil edilen tüm ücretlerin iadesi süreci hukuk kuralları gereği kendiliğinden ve başvuruya gerek kalmadan tamamlanmış sayılır.

Show answer & explanation

Answer: İptal kararı geçmişe etkili (makabline şamil) sonuç doğurur ve söz konusu işlem tesis edildiği andan itibaren hiç yapılmamış sayılır.

Answer

İptal kararları geçmişe etkili sonuç doğurur ve işlemi tesis edildiği andan itibaren hukuk aleminden siler.

İptal davaları sonucunda verilen iptal kararları, idari işlemi tesis edildiği (yapıldığı) ana kadar geriye giderek ortadan kaldırır. Bu duruma 'makabline şamil' (geçmişe etkili) olma denir. Sonuç olarak hukuka aykırı işlem, hukuk aleminde hiç doğmamış kabul edilir ve idare, işlemin tesisinden önceki hukuki durumu geri getirmekle yükümlüdür.

Step-by-Step Solution

Dava türünü ve hukuki niteliğini belirle.

Genel düzenleyici bir işleme karşı açılan bu dava bir 'iptal davası'dır.

İdari işlemlerin hukuka uygunluk denetimi iptal davası ile sağlanır.

İptal davasının zaman bakımından etkisini değerlendir.

İptal kararları 'makabline şamil' (geçmişe etkili) sonuç doğurur.

Hukuka aykırı olan işlemin hukuk sisteminden tüm sonuçlarıyla temizlenmesi esastır.

İptal davasının kişi bakımından etkisini değerlendir.

Karar objektif niteliktedir ve genel bir etkiye sahiptir.

İptal edilen işlem, davanın tarafı olsun ya da olmasın herkes için ortadan kalkar.

Key Concept

İptal Kararlarının Geçmişe Etkili ve Objektif Niteliği

Hints

İptal davalarının asıl amacının hukuka aykırı işlemi sistemden tamamen temizlemek olduğunu hatırlayın.

İptal kararlarının zaman bakımından (geriye yürüme) ve kişi bakımından (objektif etki) sonuçlarını değerlendirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 117Question →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca, idari yargı yerlerince verilen "yürütmenin durdurulması" (YD) kararları ve bu kararlara karşı başvuru yolları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur.

İdare mahkemelerinin yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verdiği kararlara karşı, kararın tebliğini izleyen on beş gün içinde doğrudan Danıştay'a itiraz edilebilir.

Bir idari işlemin açıkça hukuka aykırı olduğunun tespit edilmesi durumunda, telafisi güç bir zarar doğmasa dahi mahkeme yürütmenin durdurulmasına karar vermelidir.

İvedi yargılama usulüne tabi olan uyuşmazlıklarda, mahkemece verilen yürütmenin durdurulması kararlarına karşı yedi gün içinde bölge idare mahkemesine itiraz yolu açıktır.

Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlar nihai karar niteliğinde olduğundan, davanın esası hakkında karar verilinceye kadar bu kararlar üzerinde herhangi bir değişiklik yapılamaz.

Show answer & explanation

Answer: Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur.

Answer

Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için 'telafisi güç veya imkansız zarar' ile 'açıkça hukuka aykırılık' şartlarının kümülatif (birlikte) gerçekleşmesi gerekir.

2577 sayılı İYUK'un 27. maddesinin 2. fıkrasına göre; idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması VE idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir. Bu şartlar kümülatiftir.

Step-by-Step Solution

İYUK Madde 27/2 kapsamında öngörülen karar şartlarını inceleyin.

Kanun, yürütmenin durdurulması için iki şartın (zarar ve hukuka aykırılık) bir arada bulunmasını şart koşar.

Yürütmenin durdurulması, idarenin icrailik özelliğine istisna getiren geçici bir koruma önlemidir.

Karara karşı itiraz süresini ve merciini değerlendirin.

İtiraz süresi 7 gün, itiraz mercii ise Bölge İdare Mahkemesidir.

İdari yargılama hukukunda hızlı karar alma ihtiyacı nedeniyle süreler kısa tutulmuştur.

Özel yargılama usullerini (İvedi Yargılama) gözden geçirin.

İvedi yargılama usulünde YD kararlarına itiraz yolu kapalıdır.

İYUK 20/A maddesi, yargılamanın hızlı sonuçlanması için itiraz aşamasını devre dışı bırakmıştır.

Key Concept

Yürütmenin Durdurulması Şartları ve İtiraz Prosedürü

Question 118Question →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca, bir idare mahkemesi kararına karşı temyiz yoluna başvurulurken dilekçenin kanuni şekil şartlarını taşımadığı veya gerekli harç ve giderlerin yatırılmadığı tespit edilmiştir. Mahkemece verilen yedi günlük süreye rağmen bu eksikliklerin tamamlanmaması durumunda, temyiz isteminin reddine karar verme yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

İlgili Danıştay dava dairesi

Kararı veren mahkeme

Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu

Danıştay Genel Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Kararı veren mahkeme

Answer

Temyiz dilekçesindeki eksikliklerin giderilmemesi durumunda ret kararı verme yetkisi kararı veren mahkemeye aittir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 48. maddesinin 3. fıkrasına göre, temyiz dilekçesi kanuni şartları taşımıyorsa veya harçlar yatırılmamışsa, bu eksikliklerin giderilmesi için mahkemece yedi günlük süre verilir. Bu süre içinde eksiklikler tamamlanmazsa temyiz isteminin reddine karar verme yetkisi, kararı veren mahkemeye aittir. Bu düzenleme ile gereksiz dosyaların Danıştay'a gönderilmesinin önüne geçilerek yargılamada verimlilik hedeflenmiştir.

Step-by-Step Solution

Temyiz dilekçesinin incelenmesi

Dilekçenin harç, posta gideri veya şekil şartları (İYUK md. 3 ve 5) açısından eksik olduğunun saptanması.

Kanun yoluna başvurunun geçerli olması için ön şartların kontrolü gerekir.

Eksikliklerin giderilmesi için süre verilmesi

İlgiliye bu eksiklikleri tamamlaması için yedi günlük bir süre tanınması.

Hukuki dinlenilme hakkı gereği usulü eksikliklerin giderilmesi imkanı sunulmalıdır.

Karar merciinin belirlenmesi

Süre sonunda eksiklikler giderilmezse kararı veren mahkemece (İdare Mahkemesi veya BİM) temyiz isteminin reddine karar verilmesi.

İYUK 48. madde uyarınca dosya tekemmül etmeden üst mercie gönderilmeden önce mahkemenin filtreleme yetkisi vardır.

Key Concept

Temyiz Dilekçesinin Filtreleme Süreci

Question 119Question →

$20$ Mart $2025$ tarihinde Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından yürütülen sulama kanalı inşaatı sırasında meydana gelen toprak kayması nedeniyle tarım arazisi ve üzerindeki mahsulü zarar gören bir vatandaş, bu durumu aynı gün öğrenmiştir. Vatandaş, söz konusu zararın tazmini istemiyle $10$ Nisan $2025$ tarihinde ilgili idareye yazılı başvuruda bulunmuştur. İdare, vatandaşın bu başvurusuna hiçbir cevap vermeyerek sessiz kalmıştır.

İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümleri ve idarenin sorumluluğu ilkeleri uyarınca, bu uyuşmazlıkla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdari eylemden kaynaklanan bu zararın tazmini için dava açılmadan önce idareye başvurulması zorunlu olup; idarenin

30

günlük cevap verme süresi

10

Mayıs

2025

tarihinde dolar.

Bu olayda idarenin sorumluluğu hizmet kusuru ilkesine dayandığı için vatandaşın idareye başvurma zorunluluğu yoktur; zararı öğrendiği tarihten itibaren doğrudan dava açabilir.

İdareye yapılan başvurunun zımnen reddedilmiş sayılması için gereken süre İYUK’ta

60

gün olarak belirlenmiş olup, dava açma süresi bu sürenin dolmasıyla başlar.

İnşaat faaliyeti sırasında meydana gelen toprak kayması bir 'beklenmeyen hal' olduğu için idarenin sorumluluğu kalkar ve bu nedenle tam yargı davası açılamaz.

Vatandaşın zararı öğrendiği tarihten itibaren en geç

60

gün içinde idareye başvurması gerekir; aksi takdirde tam yargı davası açma hakkı zamanaşımına uğrar.

Show answer & explanation

Answer: İdari eylemden kaynaklanan bu zararın tazmini için dava açılmadan önce idareye başvurulması zorunlu olup; idarenin $30$ günlük cevap verme süresi $10$ Mayıs $2025$ tarihinde dolar.

Answer

İdari eylemden kaynaklanan zararlar için idareye ön başvuru zorunludur ve 10 Nisan'da yapılan başvurunun 30 günlük zımni ret süresi 10 Mayıs'ta dolar.

İdari yargılama hukukunda, bir idari eylem sonucunda hakkı muhtel olanların dava açmadan önce ilgili idareye başvurmaları İYUK madde 13 uyarınca zorunlu bir dava şartıdır. Bu başvuru, zararın öğrenilmesinden itibaren

1

yıl içinde yapılmalıdır. İdarenin bu başvuruya cevap vermesi için tanınan yasal süre

30

gündür.

10

Nisan tarihinde yapılan bir başvuruya idarenin sessiz kalması durumunda,

30

günlük sürenin bittiği

10

Mayıs tarihinde talep zımnen reddedilmiş sayılır ve bu tarihten itibaren

60

günlük dava açma süresi başlar.

Step-by-Step Solution

Olayın hukuki niteliğini tespit et.

Zarar, idarenin bir inşaat faaliyeti olan 'idari eylemden' kaynaklanmaktadır.

İdari eylemden doğan zararlar İYUK madde 13 rejimine tabidir.

Dava açma usulünü belirle.

Dava açmadan önce idareye yazılı başvuru yapılması zorunludur.

İYUK 13/1 uyarınca ön başvuru bir dava şartıdır.

Zımni ret tarihini hesapla.

10

Nisan +

30

gün =

10

Mayıs. (Nisan ayı

30

gün olduğu için süre Mayıs'ın

10

. gününde dolar).

İdarenin başvurulara cevap verme süresi

30

gündür.

Key Concept

İdari Eylemlerden Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında Zorunlu İdari Başvuru ve Zımni Ret Süreleri

Question 120Question →

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun uyarınca, adli yargı yerinde görülmekte olan bir davada 'olumlu görev uyuşmazlığı' çıkarılması üzerine; mahkemenin uyuşmazlık dilekçesini aldığı tarihten itibaren beklemesi gereken altı aylık sürenin dolması ve davanın esası hakkında bir karar verilmesinden sonra Uyuşmazlık Mahkemesinin 'idari yargı yerini görevli bulması' durumunda, adli yargı yerince verilmiş olan kararın hukuki durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Uyuşmazlık Mahkemesinin görevlilik kararının tebliği üzerine kendiliğinden hükümsüz kalır.

Karar kesin hüküm teşkil ettiği için Uyuşmazlık Mahkemesi artık görev konusunda bir karar veremez.

Ancak ilgili Bölge Adliye Mahkemesi tarafından istinaf incelemesi yoluyla ortadan kaldırılabilir.

İdari yargı yerinde açılacak yeni bir davada 'kesin delil' olarak değerlendirilir.

Sadece davanın tarafı olan kamu idaresini bağlar, davacının kazanılmış haklarını etkilemez.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesinin görevlilik kararının tebliği üzerine kendiliğinden hükümsüz kalır.

Answer

Adli yargı yerince davanın esası hakkında verilmiş olan karar, Uyuşmazlık Mahkemesinin görevlilik kararının tebliği üzerine kendiliğinden hükümsüz kalır.

2247 sayılı Kanun'un 18. maddesine göre; olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılan mahkeme, uyuşmazlık dilekçesini aldığı tarihten itibaren 6 ay boyunca esas hakkında karar veremez. Bu süre dolduktan sonra mahkeme davayı görebilir ve karara bağlayabilir. Ancak, eğer mahkeme esas hakkında bir karar vermişse ve sonrasında Uyuşmazlık Mahkemesi diğer yargı kolunu (bu senaryoda idari yargıyı) görevli bulursa, mahkemenin vermiş olduğu bu karar tebliğ ile birlikte 'kendiliğinden hükümsüz' hale gelir.

Step-by-Step Solution

Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma prosedürünü analiz etmek.

Adli yargıdaki görev itirazının reddi üzerine Başsavcı tarafından Uyuşmazlık Mahkemesine gidilmesi süreci tespit edildi.

Uyuşmazlığın hangi aşamada olduğunu anlamak için prosedürün belirlenmesi gerekir.

2247 sayılı Kanun'un 18. maddesindeki bekleme süresini değerlendirmek.

Mahkemenin 6 ay beklemesi gerektiği, süre dolunca esasa girebileceği ancak sonucun Uyuşmazlık Mahkemesine bağlı olduğu görüldü.

Yargılama sürecinin devam edip edemeyeceğini belirleyen kanuni kural budur.

Görevlilik kararının geç verilmesi durumundaki hukuki sonucu saptamak.

6 aylık süre sonrasında verilen esasa ilişkin kararın, görevlilik kararı tebliği ile 'kendiliğinden hükümsüz' kaldığı sonucuna varıldı.

Kanunun açık hükmü (Madde 18) bu yöndedir.

Key Concept

Olumlu Görev Uyuşmazlığı ve Hükümsüzlük

Alternative Method

Bu tür sorularda 2247 sayılı Kanun'daki '6 aylık bekleme süresi' ile 'kararın akıbeti' arasındaki ilişkiyi hatırlamak önemlidir. Eğer mahkeme beklememiş veya süresi dolduğu için karar vermişse, Uyuşmazlık Mahkemesi kararı her zaman önceliklidir.

Estimated Time:2m 0s

PreviousPage 6 / 8Next

İdari Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept