İdari Yargı

142 questions

Bir idare mahkemesinde açılan iptal davasında, dilekçe üzerinde yapılan ilk inceleme aşamasında mahkeme heyeti şu tespitlerde bulunmuştur:

- Uyuşmazlık konusunun vergi mahkemesinin görev alanına girdiği,
- Davanın $60$ günlük genel dava açma süresi geçtikten sonra açıldığı,
- Dilekçenin imza eksikliği nedeniyle $2577$ sayılı Kanun'un $3$ . maddesine aykırı olduğu.

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) "ilk inceleme sırasına" ilişkin hükümleri dikkate alındığında, mahkemenin bu aşamada tesis etmesi gereken hukuki işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli vergi mahkemesine gönderilmesi

Davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi

Dilekçenin reddine karar verilerek eksikliğin giderilmesi için otuz gün süre verilmesi

İdari merci tecavüzü nedeniyle dilekçenin ilgili idareye gönderilmesi

Davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi

Show answer & explanation

Answer: Görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli vergi mahkemesine gönderilmesi

Answer

Görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli vergi mahkemesine gönderilmesi kararı verilmelidir.

İYUK

14/3

maddesi uyarınca dilekçeler; görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, kesin ve yürütülmesi gereken işlem, süre aşımı, husumet ve dilekçe şekil şartları sırasıyla incelenir. Kanun koyucu bu sırayı emredici olarak düzenlemiştir. Olayda hem görevsizlik hem süre aşımı hem de şekil eksikliği bir arada bulunsa dahi, mahkeme hiyerarşinin en başında yer alan görev konusuna göre karar vererek dosyayı görevli vergi mahkemesine göndermelidir. Görevsiz mahkeme, süre aşımı gibi diğer maddelere ilişkin bir karar tesis edemez.

Step-by-Step Solution

Tespit edilen eksikliklerin İYUK

14/3

maddesindeki sırasını belirle.

Görev (a bendi -

1

. sıra), Süre Aşımı (e bendi -

5

. sıra), Dilekçe Şekil Şartı (g bendi -

7

. sıra).

Kanun, bu incelemenin belirtilen sırayla yapılmasını emretmektedir.

Hiyerarşik olarak en üstte yer alan eksikliğe göre karar tesis et.

Görevsizlik kararı verilmesi.

İlk incelemede bir bende göre eksiklik tespit edildiğinde, mahkeme o bende ilişkin kararı verir ve alt sıralardaki inceleme konularına geçmez.

İYUK

15

. maddedeki yaptırımı uygula.

Dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi.

Mahkeme görevsiz olduğu bir davayı süre aşımı gibi nedenlerle esastan reddedemez, görevli mahkemeye göndermekle yükümlüdür.

Key Concept

İdari Yargıda İlk İnceleme Hiyerarşisi

Practice More

İdari merci tecavüzü ile süre aşımının çakıştığı durumlarda mahkemenin vereceği 'idari mercie tevdi' kararının dava açma süresini nasıl etkilediğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 40s

Question 82Question →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca idari yargı mercilerince "yürütmenin durdurulması" kararı verilebilmesi ve bu karara karşı yapılacak itiraz usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur; bu kararlara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir.

İdari işlemin uygulanması durumunda sadece telafisi güç veya imkânsız bir zararın doğacak olması, mahkemenin yürütmenin durdurulması kararı vermesi için tek başına yeterli bir sebeptir.

İdare mahkemelerinin yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verdikleri kabul veya ret kararlarına karşı, kararın tebliğini izleyen otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir.

İdari yargıda iptal davasının açılması, kural olarak dava konusu edilen idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurduğu için mahkemenin ayrıca bir durdurma kararı vermesine gerek yoktur.

İdare mahkemesi tarafından verilen yürütmenin durdurulması isteminin reddi kararına karşı, doğrudan Danıştaya temyiz başvurusunda bulunulur.

Show answer & explanation

Answer: Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur; bu kararlara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir.

Answer

Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur ve bu karara karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının 'birlikte' gerçekleşmesi zorunludur. Ayrıca aynı maddenin 7. fıkrasına göre, yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı tebliğ tarihini izleyen yedi gün içinde itiraz edilebilir. Doğru cevap bu yasal gereklilikleri eksiksiz ifade etmektedir.

Step-by-Step Solution

Yürütmenin durdurulması (YD) kararının maddi şartlarını tespit etmek.

İYUK Madde 27/2 uyarınca 'telafisi güç veya imkânsız zararların doğması' ve 'idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması' şartları belirlenir.

YD kararı verilebilmesi için kanunda öngörülen yasal zeminin anlaşılması gerekir.

Bu şartların birbiriyle olan ilişkisini (kümülatif/alternatif) analiz etmek.

Kanun metnindeki 've' bağlacı, bu iki şartın birlikte (kümülatif) gerçekleşmesi gerektiğini ortaya koyar.

Şartlardan sadece birinin varlığının yeterli olup olmadığının belirlenmesi hata yapılmasını önler.

Karara karşı başvuru süresini ve merciini belirlemek.

İtiraz süresi 7 gündür; itiraz merci idare mahkemesi kararları için Bölge İdare Mahkemesidir.

Yargılama hukukunda süreler hak düşürücü nitelikte olduğu için prosedürün doğru bilinmesi esastır.

Key Concept

İdari yargılama hukukunda yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için telafisi güç zarar ve açıkça hukuka aykırılık şartlarının kümülatif olarak gerçekleşmesi ve bu kararlara karşı 7 gün içinde itiraz edilebilmesi.

Practice More

İvedi yargılama usulünde yürütmenin durdurulması kararlarına karşı itiraz yolunun kapalı olduğunu unutmayınız.

Estimated Time:1m 15s

Question 83Question →

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) kapsamında düzenlenen "yürütmenin durdurulması" (YD) müessesesi, idari işlemlerin icra edilebilirliğini geçici olarak askıya alan istisnai bir koruma mekanizmasıdır. Bu müessesenin yargılama usulü, şartları ve kanun yolları ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının kümülatif olarak birlikte gerçekleşmesi zorunludur.

İvedi yargılama usulüne tabi olan uyuşmazlıklarda, yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen kararlar kesin olup bu kararlara karşı üst mercie itiraz yoluna başvurulması mümkün değildir.

Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı yapılacak itirazlar, kararın tebliğini izleyen

7

gün içinde yapılmalı ve itiraz edilen merci bu itirazı en geç

7

gün içinde karara bağlamalıdır.

Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin (yıkım, sınır dışı etme vb.) iptali istemiyle açılan davalarda, silahların eşitliği ilkesi gereği idarenin savunması alınmadan hiçbir şekilde yürütmenin durdurulması kararı verilemez.

Danıştay dava dairelerince ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakılan davalarda verilen yürütmenin durdurulması kararlarına karşı, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarına itiraz edilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin (yıkım, sınır dışı etme vb.) iptali istemiyle açılan davalarda, silahların eşitliği ilkesi gereği idarenin savunması alınmadan hiçbir şekilde yürütmenin durdurulması kararı verilemez.

Answer

Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda idarenin savunması alınmadan da yürütmenin durdurulması kararı verilebileceğini reddeden ifade yanlıştır.

Doğru cevap, idarenin savunması alınmadan yürütmenin durdurulması kararı verilemeyeceğini savunan ifadedir; çünkü İYUK Madde

27/10

hükmüne göre, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerle ilgili olarak, idarenin savunması alınmaksızın da yürütmenin durdurulması kararı verilebilir. Bu durumda mahkeme, idarenin savunması geldikten sonra YD istemini yeniden değerlendirir.

Step-by-Step Solution

Yürütmenin durdurulması şartlarını kontrol et.

Telafisi güç zarar ve açıkça hukuka aykırılık şartlarının kümülatif (birlikte) gerçekleşmesi gerektiğini doğrula (

27/2

Genel kuralın tespiti.

İvedi yargılama usulündeki özel durumu incele.

İvedi yargılama (

20/A

) ve Merkezi Sınav (

20/B

) usullerinde YD kararlarına itirazın yasak olduğunu doğrula.

Özel yargılama usullerindeki kısıtlamaların kontrolü.

Savunma alınmadan karar verme istisnasını değerlendir.

İYUK

27/10

maddesinin, uygulanmakla etkisi tükenecek işlemler için savunma alınmadan YD kararı verilmesine imkan tanıdığını tespit et.

Hukuk sistemindeki acil durum korumasının tespiti.

Key Concept

İYUK Madde 27 - Savunma Alınmadan Yürütmenin Durdurulması İstisnası

Estimated Time:3m 0s

Question 84Question →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) sisteminde, ilk derece mahkemesi kararlarının üst mahkemelerce denetlenmesi ve bu denetim sonucunda verilen kararların ilk derece mahkemeleri üzerindeki hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bölge idare mahkemesi, istinaf incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka aykırı bulduğu her durumda kararı bozarak dosyayı yeniden karar verilmek üzere ilgili mahkemeye gönderir.

Danıştayın temyiz incelemesi sonucunda verdiği bozma kararlarına karşı, ilk derece mahkemelerinin bu karara uymayıp kendi önceki kararında direnme (ısrar etme) yetkisi bulunmaktadır.

Danıştayın temyiz incelemesi sonucunda verdiği bozma kararlarına karşı ilk derece mahkemelerinin direnme (ısrar) yetkisi bulunmamakta olup mahkemeler bu kararlara uymakla yükümlüdür.

Bölge idare mahkemesinin istinaf başvurusu üzerine verdiği nihai kararlara karşı, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde Danıştayda 'kararın düzeltilmesi' yoluna başvurulabilir.

Temyiz incelemesi sırasında Danıştay tarafından yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için, dava konusu işlemin ilk derece mahkemesi aşamasında da yürütmesinin durdurulmuş olması zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: Danıştayın temyiz incelemesi sonucunda verdiği bozma kararlarına karşı ilk derece mahkemelerinin direnme (ısrar) yetkisi bulunmamakta olup mahkemeler bu kararlara uymakla yükümlüdür.

Answer

İdari yargı sisteminde Danıştayın bozma kararlarına karşı direnme yasağı bulunmaktadır; mahkemeler bu kararlara uymakla yükümlüdür.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 50. maddesinin 4. fıkrası açık bir hüküm içermektedir: 'Danıştay ilgili dairesinin bozma kararına uyulması zorunludur.' Bu hüküm uyarınca, ilk derece mahkemelerinin (İdare veya Vergi Mahkemeleri) Danıştayın bozma kararına karşı, adli yargıda olduğu gibi kendi kararında 'direnme' (ısrar etme) yetkisi bulunmamaktadır. Mahkeme, dosyayı yeniden ele aldığında Danıştayın bozma gerekçeleri doğrultusunda işlem yapmak ve karar vermekle mükelleftir.

Step-by-Step Solution

Kanun yolunun türünü belirleme

Temyiz incelemesi (Danıştay tarafından yapılan üst denetim)

Uyuşmazlığın en üst mercii olan Danıştayın denetim yetkisini anlamak için.

Bozma kararının niteliğini analiz etme

İYUK Madde 50/4: Bozma kararına uyma zorunluluğu

İdari yargıdaki hiyerarşik denetimin hukuki bağlayıcılığını saptamak için.

Adli yargı ile karşılaştırma yapma

Direnme (ısrar) hakkının bulunmaması

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) sistemlerindeki 'direnme' imkanının idari yargıda (İYUK) yer almadığını teyit etmek için.

Key Concept

İdari Yargıda Direnme Yasağı

Question 85Question →

$10$ Mart $2025$ tarihinde idarenin yürüttüğü bir yol genişletme çalışması (idari eylem) esnasında, kullanılan ağır iş makinelerinin yarattığı sarsıntı nedeniyle konutunun duvarlarında derin çatlaklar oluştuğunu fark eden ve bu durumu aynı gün öğrenen (A), uğradığı zararın tazmini amacıyla $20$ Ağustos $2025$ tarihinde ilgili idareye yazılı başvuruda bulunmuştur. İdare, (A)’nın bu başvurusuna herhangi bir cevap vermeyerek sessiz kalmıştır.

İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümleri, dava açma süreleri ve zorunlu idari başvuru usulü dikkate alındığında, bu uyuşmazlıkla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olayda idarenin kusursuz sorumluluğu söz konusu olduğundan, (A) idareye ön başvuru yapmasına gerek olmaksızın doğrudan tam yargı davası açabilirdi.

İdarenin sessiz kalmasıyla oluşan zımni ret işlemi üzerine, (A)’nın tam yargı davasını en geç

18

Kasım

2025

tarihinde açması gerekmektedir.

İdari eylemden kaynaklanan zararın tazmini için idareye yapılacak ön başvuru süresi, eylemin öğrenildiği tarihten itibaren en geç

60

gündür.

İdareye yapılan başvurularda zımni ret süresi

60

gündür; bu sürenin dolmasıyla başlayan dava açma süresi ise

30

gündür.

(A), idarenin cevabını beklemeden eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren

60

gün içinde doğrudan dava açsaydı davası süre aşımından değil, görev yönünden reddedilirdi.

Show answer & explanation

Answer: İdarenin sessiz kalmasıyla oluşan zımni ret işlemi üzerine, (A)’nın tam yargı davasını en geç $18$ Kasım $2025$ tarihinde açması gerekmektedir.

Answer

İdarenin sessiz kalmasıyla oluşan zımni ret işlemi üzerine, davanın en geç

18

Kasım

2025

tarihinde açılması gerekmektedir.

İdari eylemlerden (yol çalışması gibi fiziksel icraatlar) dolayı hakları ihlal edilenler, dava açmadan önce idareye başvurmak zorundadır.

20

Ağustos

2025

tarihinde yapılan başvuruya idare

30

gün içinde (

19

Eylül mesai bitimine kadar) cevap vermediğinde zımni ret oluşur. Bu tarihi izleyen günden itibaren başlayan

60

günlük genel dava açma süresi, takvim hesabı yapıldığında (

11

gün Eylül

+

31

gün Ekim

+

18

gün Kasım)

18

Kasım

2025

tarihinde sona erer.

Step-by-Step Solution

Zorunlu idari başvuru süresini kontrol et.

10

Mart

2025

olay tarihi için

1

yıllık başvuru süresi dolmamıştır.

İYUK Madde

13

gereği idari eylemlerde dava açmadan önce idareye başvurmak zorunludur.

İdarenin cevap verme (zımni ret) süresini hesapla.

20

Ağustos

+ 30

gün

=

19

Eylül

2025

İdareye yapılan başvurularda cevap verme süresi

30

gündür.

Dava açma süresini hesapla.

19

Eylül

+ 60

gün

=

18

Kasım

2025

Zımni ret tarihini izleyen günden itibaren

60

günlük genel dava açma süresi başlar. (Eylül'den

11

, Ekim'den

31

, Kasım'dan

18

gün).

Key Concept

İdari Eylemlerde Tam Yargı Davası Açma Usulü (İYUK Madde 13)

Practice More

İdari işlemlerden kaynaklanan tam yargı davalarında İYUK Madde 12'deki seçimlik hakları ve süreleri gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 86Question →

$5$ Ekim $2025$ tarihinde bir kamu kurumuna ait kimyasal depolama tesisinde teknik bir aksaklık sonucu meydana gelen patlamada, çevreye yayılan atıklar komşu parseldeki seraya zarar vermiştir. Sera sahibi zararı $10$ Ekim $2025$ tarihinde öğrenmiş ve $20$ Kasım $2025$ tarihinde ilgili idareye yazılı başvuruda bulunarak tazminat talep etmiştir. İdare, $15$ Aralık $2025$ tarihinde başvuruyu "tesisin bakımının yapıldığı ancak patlamanın öngörülemez bir teknik metal yorgunluğundan kaynaklandığı" gerekçesiyle reddederek bu kararı aynı gün ilgiliye tebliğ etmiştir.

Bu olayla ilgili idarenin sorumluluk rejimi ve açılacak tam yargı davası süreci hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olayda idarenin tehlike ilkesine dayalı kusursuz sorumluluğu mevcut olup, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren

60

günlük süre içinde, en geç

13

Şubat

2026

mesai bitimine kadar dava açılmalıdır.

Olay bir hizmet kusuru teşkil ettiğinden idari başvuru zorunlu değildir; bu nedenle zararın öğrenildiği tarihten itibaren doğrudan

60

gün içinde yani

9

Aralık

2025

tarihine kadar dava açılmalıydı.

İdarenin sorumluluğu sosyal risk ilkesine dayanmaktadır ve bu tür davalarda idari başvuru süresi zararın öğrenilmesinden itibaren

60

gün ile sınırlı olduğu için başvuru süresinde yapılmamıştır.

İdare başvuruyu açıkça reddettiği için, zımni ret süresinin dolması beklenmeksizin tebliğden itibaren

30

gün içinde yani

14

Ocak

2026

tarihine kadar dava açılması gerekir.

Sorumluluk kamu külfetleri karşısında eşitlik ilkesine dayanmakta olup, idarenin cevabı kısmi bir ret niteliği taşımadığı için

1

yıllık başvuru süresinin dolması beklenerek dava açılmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Olayda idarenin tehlike ilkesine dayalı kusursuz sorumluluğu mevcut olup, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren $60$ günlük süre içinde, en geç $13$ Şubat $2026$ mesai bitimine kadar dava açılmalıdır.

Answer

İdarenin tehlikeli bir işletme işletmesi nedeniyle kusursuz sorumluluğu (tehlike ilkesi) söz konusudur ve tebliğden itibaren başlayan 60 günlük yasal süre

13

Şubat

2026

tarihinde sona ermektedir.

Kimyasal tesis işletilmesi doğası gereği tehlikeli bir faaliyet olduğu için idarenin sorumluluğu tehlike ilkesine (kusursuz sorumluluk) dayanır. İdari eylem neticesinde oluşan zararda idareye başvuru zorunludur (

20

Kasım başvurusu uygundur). İdare başvuruyu

15

Aralık'ta tebliğle reddettiği için bu tarihten itibaren

60

gün içinde dava açılmalıdır.

15

Aralık'tan itibaren

16

(Aralık) +

31

(Ocak) +

13

(Şubat) =

60

gün hesabı ile son gün

13

Şubat

2026

olur.

Step-by-Step Solution

Olayın niteliğini ve sorumluluk rejimini belirle.

Kimyasal depolama tesisi gibi patlama riski taşıyan faaliyetler idarenin 'Tehlike İlkesi' uyarınca kusursuz sorumluluğunu doğurur.

Tehlikeli maddelerin veya tesislerin işletilmesi, idareye kusurundan bağımsız bir tazmin yükümlülüğü yükler.

Usuli süreci (İYUK Madde 13) kontrol et.

Zararı öğrenme (

10

Ekim) tarihinden itibaren

1

yıl içinde idareye başvuru yapılması zorunludur. Başvuru (

20

Kasım) süresindedir.

İdari eylemlerden (patlama) kaynaklanan zararlarda idari başvuru, dava şartıdır.

Dava açma süresini hesapla.

İdarenin ret kararı

15

Aralık

2025

tarihinde tebliğ edilmiştir.

60

günlük dava süresi

16

Aralık'ta başlar.

İdari başvurunun reddi üzerine genel dava açma süresi olan 60 gün işlemeye başlar.

Takvim hesaplamasını yap.

Aralık ayından

16

gün, Ocak ayından

31

gün geçtiğinde toplam

47

gün olur.

60

güne tamamlamak için Şubat ayından

13

gün eklenir (

13

Şubat

2026

Süreler gün olarak belirlendiğinde takvim günleri tek tek hesaplanır.

Key Concept

Tam Yargı Davalarında Tehlike İlkesi ve İYUK 13. Madde Süreleri

Question 87Question →

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ( $İYUK$ ) kapsamında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla uygulanan "re’sen araştırma ilkesi" ve bu ilkenin idari yargıdaki "ispat" kuralları ile olan etkileşimi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

Re’sen araştırma ilkesi uyarınca mahkeme, tarafların ileri sürdüğü hukuksal sebeplerle bağlı olmaksızın işlemin tüm unsurlarını denetleyebilir; ancak bu durum davacının talep sonucuyla bağlılık kuralını ortadan kaldırmaz ve mahkemece dava konusu edilmeyen bir işlemin iptaline karar verilemez.

İdari yargı mercileri, maddi gerçeğe ulaşmak için zorunlu gördükleri takdirde

İYUK

madde

31

atfıyla Hukuk Muhakemeleri Kanunu (

HMK

) hükümlerini uygulayarak duruşma sırasında tanık dinleyebilir ve taraflara yemin teklif edebilir.

Re’sen araştırma ilkesinin bir sonucu olarak idari yargıda ispat yükü kavramı tamamen ortadan kalkmıştır; bu nedenle davacının dilekçesinde herhangi bir delil sunmaması davanın esastan reddi için bir gerekçe oluşturamaz.

İdari yargılamada bilirkişi raporuna itiraz süresi,

İYUK

’taki genel dava açma ve savunma sürelerine uyum sağlaması amacıyla

30

gün olarak uygulanır ve bu konuda Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki

2

haftalık süre dikkate alınmaz.

Mahkemenin istediği belgelerin idarece "devlet sırrı" gerekçesiyle sunulmaması halinde; mahkeme, re'sen araştırma ilkesi gereği bu belgelerin içeriğinin davacı iddialarını doğruladığını kabul ederek doğrudan işlemin iptaline karar vermek zorundadır.

Show answer & explanation

Answer: Re’sen araştırma ilkesi uyarınca mahkeme, tarafların ileri sürdüğü hukuksal sebeplerle bağlı olmaksızın işlemin tüm unsurlarını denetleyebilir; ancak bu durum davacının talep sonucuyla bağlılık kuralını ortadan kaldırmaz ve mahkemece dava konusu edilmeyen bir işlemin iptaline karar verilemez.

Answer

İdari yargıda mahkeme, tarafların ileri sürdüğü hukuki sebeplerle bağlı olmaksızın re'sen inceleme yapabilir; ancak davacının talep sonucu (neye karar verilmesini istediği) ile bağlıdır ve uyuşmazlığın kapsamı dışına çıkamaz.

İdari yargılama hukukunda re’sen araştırma ilkesi, mahkemenin maddi gerçeğe ulaşmak için tarafların iddialarıyla sınırlı kalmadan işlemin tüm unsurlarını denetleyebilmesini ifade eder (Jura Novit Curia ilkesinin genişletilmiş hali). Ancak bu yetki, uyuşmazlığın sınırlarını çizen "talep sonucu" ile sınırlıdır. Örneğin, bir memur sadece disiplin cezasının iptalini istemişse, mahkeme bu cezanın dayanağı olan yönetmeliği re'sen iptal edemez; sadece o işlemin (cezanın) tüm unsurlarını kendiliğinden denetleyebilir.

Step-by-Step Solution

Re'sen araştırma ilkesinin kapsamını belirle.

İdari yargıç, tarafların sunduğu deliller ve hukuki argümanlarla sınırlı değildir; maddi gerçeği bulmak için her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar.

İYUK

madde

20

uyarınca idari yargılamada "kendiliğinden araştırma" esastır.

Taleple bağlılık kuralı ile etkileşimi incele.

Yargıç, işlemin hukuka aykırılığını tespit ederken davacının dilekçesinde yazmayan unsurları (örneğin yetki aşımı) dikkate alabilir; ancak davacının iptalini istemediği bir başka işlemi iptal edemez.

İYUK

madde

2

ve genel usul kuralları uyarınca mahkemeler talep sonucunu (petitum) aşamaz (ultra petita yasağı).

İspat vasıtalarındaki istisnaları değerlendir.

İdari yargıda "yazılılık" esas olduğundan ve re'sen araştırma ilkesi uygulandığından,

HMK

'dan farklı olarak tanık dinlenmesi ve yemin teklifi mümkün değildir.

İYUK

madde

31

atfı, tanık ve yemin delillerini hariç tutmuştur.

Key Concept

Re'sen Araştırma ve Taleple Bağlılık Dengesi

Practice More

İdari yargılama usulünde re'sen araştırma ilkesinin bir istisnası olan 'taleple bağlılık' kuralının, tam yargı davalarındaki tazminat miktarı yönünden sonuçlarını (Islah ve Ek Dava) inceleyiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 88Question →

Bir idare mahkemesinde görülmekte olan bir davada, davacı şirket aleyhine tesis edilen idari işlemin hukuka aykırı olduğunu iddia etmektedir. Dava dosyası tekemmül ettikten (dilekçeler aşaması tamamlandıktan) sonra mahkeme, uyuşmazlığın maddi temelini aydınlatabilmek amacıyla, tarafların dilekçelerinde hiç değinmediği bir teknik denetim raporunun ilgili kamu kurumundan istenmesine karar vermiştir. Davacı taraf ise mahkemenin bu ara kararına itiraz ederek; dilekçeler aşamasının bittiğini, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca delil bildirme sürelerinin hak düşürücü nitelikte olduğunu ve mahkemenin tarafların dayanmadığı bir delili kendiliğinden araştıramayacağını ileri sürmüştür.

İdari yargılama usulüne egemen olan ilkeler ve ispat kuralları dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hukuken doğrudur?

İdari yargıda taraflar arasında hukuki eşitlik bulunmadığından ve maddi gerçeğe ulaşılması hedeflendiğinden 're'sen araştırma ilkesi' geçerlidir; mahkeme HMK'daki delil bildirme süreleriyle bağlı olmaksızın gerekli belgeleri kendiliğinden toplayabilir.

İdari yargılama usulünde boşluk bulunan hallerde HMK'nın delil sunma sürelerine ilişkin emredici kuralları kıyasen uygulandığından, dosya tekemmül ettikten sonra mahkemenin yeni bir belge getirtmesi hukuka aykırıdır.

Mahkemenin re'sen araştırma yetkisi yalnızca ispat yükünün tamamen davalı idarede olduğu iptal davalarına özgüdür; teknik rapor gerektiren diğer dava türlerinde delil toplama inisiyatifi taraflara aittir.

Yargılamaya hâkim olan genel ilkelere paralel olarak, davanın esasına etki edecek bir belgenin taraflar talep etmeden mahkemece istenmesi 'taleple bağlılık' ve 'tarafsızlık' ilkelerinin ihlali niteliğindedir.

İdari yargılamada iddiaların ispat yükü kural olarak davacıya ait olduğu için, lehe olan delillerin HMK'da öngörülen kesin süreler içinde bizzat davacı tarafından dosyaya sunulması zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: İdari yargıda taraflar arasında hukuki eşitlik bulunmadığından ve maddi gerçeğe ulaşılması hedeflendiğinden 're'sen araştırma ilkesi' geçerlidir; mahkeme HMK'daki delil bildirme süreleriyle bağlı olmaksızın gerekli belgeleri kendiliğinden toplayabilir.

Answer

İdari yargıda maddi gerçeğe ulaşılması esas olduğundan mahkemenin re'sen araştırma ilkesi gereği HMK'daki katı delil bildirme sürelerine bağlı kalmaksızın her aşamada belge toplayabileceğini belirten seçenektir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca idari yargının en temel özelliklerinden biri 're'sen araştırma ilkesi'dir. İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun denetiminde kamusal bir menfaat bulunur. Davacı birey, kamu gücüyle donatılmış idare karşısında delil toplama konusunda dezavantajlıdır. Bu nedenle mahkeme, iddia ve savunmalarla veya tarafların sunduğu delillerle sınırlı kalmayıp, maddi gerçeği bulmak için davanın her aşamasında belge isteyebilir, bilirkişi atayabilir veya keşif yapabilir. Bu durum, adli yargıda (HMK'da) uygulanan 'taraflarca getirilme ilkesi' ve katı delil sunma sürelerinin idari yargıda aynen uygulanamayacağı anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

Olaydaki temel uyuşmazlığı ve davacı itirazının dayanağını tespit et.

Davacı, HMK'daki kesin delil bildirme sürelerinin geçtiğini ve mahkemenin tarafların bahsetmediği bir delili kendiliğinden toplayamayacağını iddia etmektedir.

İdari yargı usulü (İYUK) ile adli yargı usulü (HMK) arasındaki temel farkın anlaşılması gerekir.

İdari yargılama hukukunda ispat ve delil toplama yetkisini (re'sen araştırma ilkesi) analiz et.

İdari yargıda idare ve birey arasında güç eşitsizliği bulunduğundan, maddi gerçeği ortaya çıkarmak adına mahkeme tarafların iddia ve delilleriyle bağlı değildir (re'sen araştırma ilkesi).

Bu ilke, zayıf olan bireyi korur ve hukuka uygunluk denetiminin eksiksiz yapılmasını sağlar.

Re'sen araştırma ilkesinin HMK süreleriyle ilişkisini değerlendir.

HMK'daki ön inceleme veya dilekçeler teatisi sonrası getirilen katı delil sunma yasakları ve hak düşürücü süreler, re'sen araştırma ilkesinin doğası gereği idari yargıda aynı katılıkta uygulanamaz.

Mahkeme dosyayı aydınlatmak için davanın her aşamasında (karar verilene kadar) delil araştırabilir.

Key Concept

İdari yargılamada re'sen araştırma ilkesi ve ispat

Question 89Question →

Enerji yatırımları kapsamında bir bölgede gerçekleştirilen acele kamulaştırma işlemine karşı taşınmaz maliki tarafından iptal davası açılmıştır. Davaya bakan idare mahkemesi, yapılan yargılama sonucunda davanın reddine dair nihai kararını taraflara tebliğ etmiştir.

Türk idari yargılama hukukuna göre, davacı taşınmaz malikinin söz konusu nihai karara karşı başvurabileceği olağan kanun yolu ve süresi aşağıdakilerden hangisidir?

Tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurulmalıdır.

Tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde Danıştay nezdinde temyiz yoluna başvurulmalıdır.

Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Danıştay nezdinde temyiz yoluna başvurulmalıdır.

Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde bölge idare mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurulmalıdır.

Tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde bölge idare mahkemesi nezdinde itiraz yoluna başvurulmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Danıştay nezdinde temyiz yoluna başvurulmalıdır.

Answer

İvedi yargılama usulüne tabi olan acele kamulaştırma davalarında verilen kararlara karşı istinaf yolu kapalıdır ve kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde doğrudan Danıştay'a temyiz başvurusunda bulunulmalıdır.

İdari yargılama mevzuatına göre acele kamulaştırma işlemleri ivedi yargılama usulüne tabidir. İvedi yargılama usulünde idare mahkemeleri tarafından verilen nihai kararlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz. Bu kararlara karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren on beş gün içinde doğrudan Danıştay'a temyiz yoluna başvurulması gerekmektedir.

Step-by-Step Solution

Dava konusu işlemin hangi yargılama usulüne tabi olduğunu tespit etmek

Acele kamulaştırma işlemleri, idari yargılama mevzuatı uyarınca 'İvedi Yargılama Usulü'ne tabidir.

Uyuşmazlıkta uygulanacak kanun yolu ve süreleri, davanın tabi olduğu yargılama usulüne göre değişiklik gösterir.

İvedi yargılama usulünde kanun yollarını belirlemek

İvedi yargılama usulünde istinaf aşaması öngörülmemiştir. İdare mahkemesinin nihai kararlarına karşı doğrudan temyiz yoluna gidilir.

Kanun koyucu, belli konulardaki uyuşmazlıkların hızla çözümlenmesi amacıyla istinaf derecesini atlayarak doğrudan Danıştay incelemesini öngörmüştür.

İvedi yargılama usulündeki özel kanun yolu süresini uygulamak

Temyiz süresi genel usulde 30 gün iken, ivedi yargılama usulünde kararın tebliğinden itibaren 15 gündür.

Özel usul kuralları genel usul kurallarına göre öncelikli olarak uygulanır.

Key Concept

İvedi Yargılama Usulünde Kanun Yolları ve Süreleri

Question 90Question →

İdari yargılama usulünde, dava dilekçeleri üzerinde yapılan ilk inceleme, davanın esasına girilmeden önce usuli eksikliklerin saptandığı ve belirli bir sırayla yapılması gereken kritik bir aşamadır.

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun $14$ . maddesinde düzenlenen "ilk inceleme" sırası dikkate alındığında; bir idare mahkemesinin, önüne gelen bir iptal davasında hem "ehliyet" hem de "süre aşımı" yönünden eksiklik saptaması durumunda, mahkemenin öncelikle karar vermesi gereken husus ve bu mahkemelerdeki genel dava açma süresi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnceleme sırasına göre husumet ehliyetten önce gelir ve idari yargıda genel dava açma süresi 7 gündür.

Mahkeme öncelikle süre aşımı yönünden bir karar vermelidir ve idare mahkemelerinde genel dava açma süresi 30 gündür.

Mahkeme öncelikle ehliyet yönünden bir karar vermelidir ve idare mahkemelerinde genel dava açma süresi 60 gündür.

Mahkeme öncelikle dilekçenin 3. ve 5. maddelere uygunluğunu denetlemelidir ve vergi mahkemelerinde genel dava açma süresi 60 gündür.

Mahkeme öncelikle ehliyet yönünden bir karar vermelidir ancak idari yargıda dava açma süresi her zaman 15 gündür.

Show answer & explanation

Answer: Mahkeme öncelikle ehliyet yönünden bir karar vermelidir ve idare mahkemelerinde genel dava açma süresi 60 gündür.

Answer

Mahkeme öncelikle ehliyet yönünden karar vermelidir ve idare mahkemelerinde genel dava açma süresi 60 gündür.

Dava açma süreleri ve ilk inceleme usulü

2577

sayılı İYUK'ta net bir şekilde tanımlanmıştır. Kanunun

14

. maddesine göre, mahkeme dilekçeleri incelerken ehliyet (3. sıra) şartının gerçekleşip gerçekleşmediğine, süre aşımı (5. sıra) şartından önce bakmak zorundadır. Ayrıca İdare Mahkemeleri için öngörülen genel dava açma süresi

60

gündür. Bu iki bilginin birleştiği seçenek doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

İYUK m. 14'teki ilk inceleme sırasını analiz etme

Sıralama: 1-Görev/Yetki, 2-Merci Tecavüzü, 3-Ehliyet, 4-İşlemin Kesinliği, 5-Süre Aşımı, 6-Husumet, 7-Dilekçe Uygunluğu.

Dava dilekçesindeki birden fazla usuli eksikliğin hangisinin önce karara bağlanacağını belirlemek için kanuni sıraya bakılmalıdır.

Ehliyet ve süre aşımı maddelerini karşılaştırma

Ehliyet 3. sırada, süre aşımı 5. sıradadır.

Kanuni hiyerarşide daha üstte olan ehliyet eksikliği, süre aşımından önce incelenir ve davanın reddine bu gerekçeyle karar verilir.

İdare mahkemesi için genel dava açma süresini belirleme

İdare mahkemelerinde genel süre 60 gündür.

İYUK m. 7 uyarınca vergi mahkemelerinde 30, Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 günlük süreler öngörülmüştür.

Key Concept

İYUK m. 14 İlk İnceleme Hiyerarşisi ve m. 7 Genel Dava Açma Süreleri

Practice More

İdari merci tecavüzü durumunda mahkemenin vereceği 'dilekçenin görevli mercie tevdii' kararının süre aşımı üzerindeki etkisini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 91Question →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca; ilk derece mahkemeleri olan idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı yapılan istinaf başvurularını incelemekle görevli olan idari yargı mercii aşağıdakilerden hangisidir?

Bölge İdare Mahkemesi

Sayıştay

Danıştay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Yargıtay

Show answer & explanation

Answer: Bölge İdare Mahkemesi

Answer

Bölge İdare Mahkemesi

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/A maddesine göre Bölge İdare Mahkemeleri; idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurularını inceleyip karara bağlamakla görevlidir.

Step-by-Step Solution

Yargılama derecelerini belirleyin.

İdari yargı; ilk derece (İdare/Vergi), ikinci derece/istinaf (Bölge İdare) ve üst derece/temyiz (Danıştay) olmak üzere üçlü bir yapıya sahiptir.

Soruda ilk derece mahkemesi kararlarının bir üst seviyedeki inceleme mercii sorulmaktadır.

Kanun yolu kavramını eşleştirin.

İstinaf incelemesi, Bölge İdare Mahkemeleri tarafından yürütülen bir kanun yoludur.

2576 sayılı Kanun'un 1. ve 3/A maddeleri uyarınca Bölge İdare Mahkemeleri istinaf başvurularını sonuçlandırır.

Key Concept

İdari Yargı Teşkilatında İstinaf Mercii

Question 92Question →

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ( $İYUK$ ) $20/A$ maddesinde düzenlenen "ivedi yargılama usulüne" tabi bir uyuşmazlıkta, yürütmenin durdurulması ( $YD$ ) istemi hakkında verilen kararlar ve izlenecek prosedürle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen kararlara karşı hiçbir mercie itiraz edilemez.

Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için işlemin uygulanması halinde "telafisi güç zarar" doğması şartı aranmaz, işlemin "açıkça hukuka aykırı" olması yeterlidir.

İvedi yargılama usulünde, yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı

7

gün içinde Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir.

İdari işlemin uygulanmasıyla etkisi tükenecek nitelikte olması, ivedi yargılama usulünde idarenin savunması alınmadan yürütmenin durdurulması kararı verilmesine imkân tanımaz.

İvedi yargılama usulüne tabi olan ihale ve özelleştirme işlemlerinde yürütmenin durdurulması istemleri, idarenin savunma süresi olan

30

gün geçmeden karara bağlanamaz.

Show answer & explanation

Answer: Yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen kararlara karşı hiçbir mercie itiraz edilemez.

Answer

İvedi yargılama usulünde yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı itiraz yolu kapalıdır.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun

20/A

maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi, ivedi yargılama usulüne tabi uyuşmazlıklarda yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı herhangi bir mercie itiraz edilemeyeceğini açıkça hükme bağlamıştır. Bu durum, yargılama sürecini hızlandırmak amacıyla getirilmiş bir istisnadır.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığın tabi olduğu yargılama usulünü tespit et.

Dava,

İYUK

madde

20/A

kapsamında düzenlenen "İvedi Yargılama Usulü"ne tabidir.

Soru kökünde işlemin ivedi yargılama usulüne tabi olduğu belirtilmiştir.

İvedi yargılama usulüne özgü kanun yolu kısıtlamalarını incele.

İYUK

madde

20/A

fıkra

1/g

uyarınca "Yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen kararlara itiraz edilemez."

Bu usulde amaç, ihale ve özelleştirme gibi kamu ekonomisini doğrudan etkileyen süreçleri en kısa sürede kesinliğe kavuşturmaktır.

Genel yürütmenin durdurulması şartlarını kontrol et.

İYUK

madde

27

'deki kümülatif şartlar (hukuka aykırılık + telafisi güç zarar) ivedi yargılama için de geçerlidir ancak itiraz yasağı bu usule özeldir.

Kanunda aksi belirtilmedikçe genel hükümler uygulanır ancak madde

20/A

itiraz konusunda özel hüküm (lex specialis) içerir.

Key Concept

İvedi Yargılama Usulünde Kanun Yolu Sınırlandırması

Practice More

İvedi yargılama usulü ile merkezi sınavlara ilişkin yargılama usulü (Madde 20/B) arasındaki kanun yolu (itiraz/temyiz) farklarını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 93Question →

İdari yargılama hukuku kuralları uyarınca, idare veya vergi mahkemelerinin verdiği bir karara karşı istinaf ya da temyiz yoluna başvurulmuş olmasının, söz konusu kararın yürütülmesi (icrası) üzerindeki temel hukuki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Kanun yoluna başvurulması, mahkeme kararının yürütülmesini kendiliğinden durdurur.

Kanun yoluna başvurulması, kural olarak mahkeme kararının yürütülmesini durdurmaz.

Kanun yoluna başvurulması, kararın uygulanmasını üst mahkeme dosyayı incelemeye başlayana kadar askıya alır.

Kanun yoluna başvurulması, sadece iptal davalarında mahkeme kararının icrasını durdurur.

Kanun yoluna başvurulması, kararın yürütülmesini ilgili idarenin bu yöndeki kararına kadar erteler.

Show answer & explanation

Answer: Kanun yoluna başvurulması, kural olarak mahkeme kararının yürütülmesini durdurmaz.

Answer

İdari yargıda kanun yollarına (istinaf veya temyiz) başvurulmuş olması, kural olarak mahkeme kararının yürütülmesini durdurmaz.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 'Temyiz veya istinaf yoluna başvurulmuş olmasının yürütmeye etkisi' başlıklı 52. maddesinin 1. fıkrasına göre; temyiz veya istinaf yoluna başvurulmuş olması, mahkeme kararının yürütülmesini durdurmaz. Bu temel kuralın amacı, idari yargı kararlarının idare tarafından geciktirilmeksizin uygulanmasını sağlamaktır. Yürütmenin durdurulabilmesi için, karara karşı kanun yoluna başvuran tarafın ayrıca 'yürütmenin durdurulması' talebinde bulunması ve mahkemenin de bu talebi kabul etmesi gerekir.

Step-by-Step Solution

İdari yargı kararlarına karşı kanun yollarına başvurulmasının sonuçlarını değerlendirmek.

İstinaf veya temyiz başvurusu yapıldığı tespit edilir.

Kararın icra edilebilirliği ile kanun yolu arasındaki ilişkiyi belirlemek için bu tespit gereklidir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 52. maddesinin 1. fıkrasındaki kuralı uygulamak.

Kanun yoluna başvurulmasının yürütmeyi kendiliğinden durdurmadığı sonucuna varılır.

İdari yargı kararlarının kamu yararı gereği hızlıca uygulanması ilkesini teyit etmek için bu adım gereklidir.

Key Concept

İdari yargıda kanun yolu başvurusunun kararın yürütülmesine etkisi

Estimated Time:40s

Question 94Question →

İdari yargılama hukukunda, mahkemenin uyuşmazlığın çözümü için gerekli gördüğü her türlü delili tarafların istemine bakmaksızın kendiliğinden toplamasını ifade eden re'sen araştırma ilkesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Mahkeme, maddi gerçeği ortaya çıkarmak amacıyla tarafların sunduğu delillerle bağlı kalmaksızın her türlü incelemeyi yapabilir.

Mahkeme tarafından uyuşmazlığı aydınlatmak amacıyla davanın her aşamasında keşif ve bilirkişi incelemesine başvurulabilir.

Mahkemenin uyuşmazlıkla ilgili istediği bilgi ve belgeler, ilgili makamlarca kural olarak

30

gün içerisinde mahkemeye sunulmalıdır.

İdari yargılama usulünde, hukuk yargılamasından farklı olarak tarafların birbirine yemin teklif etmesi bir ispat vasıtası olarak kabul edilmez.

Dava açıldıktan sonra davacı, iddialarını ispatlamak için mahkemeye

2

hafta içerisinde kesin bir 'delil listesi' sunmak zorundadır.

Show answer & explanation

Answer: Dava açıldıktan sonra davacı, iddialarını ispatlamak için mahkemeye $2$ hafta içerisinde kesin bir 'delil listesi' sunmak zorundadır.

Answer

İdari yargıda davanın başında tarafların

2

hafta içinde delil listesi sunma zorunluluğu olduğu yönündeki ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek, idari yargılama usulünde yer almayan, ancak hukuk yargılamasında (

HMK

) uygulanan bir kuralı ifade etmektedir. İdari yargıda re'sen araştırma ilkesi uyarınca mahkeme delilleri kendiliğinden topladığı için, tarafların davanın başında belirli bir sürede kesin bir delil listesi sunma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

İdari yargıdaki temel yargılama ilkesini belirle.

İdari yargıda re'sen araştırma ilkesi geçerlidir; mahkeme delilleri kendiliğinden toplar.

Mahkemenin pasif kalmayıp maddi gerçeği araştırması kamu yararının bir gereğidir.

2577

sayılı

İ\text{YUK}

ile

HMK

arasındaki usul farklarını karşılaştır.

İdari yargıda yemin yasağı vardır ve

30

günlük belge isteme süresi uygulanır.

İdari yargılama yazılı ve kendiliğinden işleyen bir süreçtir.

Seçeneklerdeki süre ve yöntemleri denetle.

2

hafta içinde delil listesi sunma zorunluluğunun hukuk mahkemelerine özgü olduğu tespit edilir.

İdari yargıda taraflar her zaman delil sunabilir ancak mahkeme buna bağlı değildir ve davanın başında kesin bir liste sunma şartı bulunmaz.

Key Concept

Re'sen Araştırma İlkesi ve İspat Vasıtaları

Practice More

İdari yargıda tanık dinlenmesinin hangi durumlarda (istisnai olarak tam yargı davalarında) mümkün olabileceğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 95Question →

$20$ Kasım $2025$ tarihinde belediye otobüsünün fren arızası nedeniyle yaptığı kazada yaralanan ve tedavi süreci sonunda kalıcı maluliyet oranını $10$ Ocak $2026$ tarihinde öğrenen kişi, uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini amacıyla bir tam yargı davası açmak istemektedir.

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ( $İYUK$ ) hükümleri uyarınca, bu olayla ilgili olarak hak arama yolu ve süreleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdari eylemden dolayı zarara uğrayan kişi, herhangi bir ön başvuru şartı aranmaksızın doğrudan yetkili idare mahkemesinde tam yargı davası açabilir.

Kişi, zararı öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ilgili idareye başvurarak hakkının yerine getirilmesini istemeli; bu başvurunun reddi üzerine dava açmalıdır.

Olayda idarenin sorumluluğu "sosyal risk" ilkesine dayandığı için kişinin idarenin kusurunu ispat etmesine gerek yoktur ve doğrudan tazminat ödenmesi gerekir.

Kişi, zararı öğrendiği

10

Ocak

2026

tarihinden itibaren

60

gün içinde doğrudan Danıştay'a başvurarak tam yargı davası açmalıdır.

Hizmetin yürütülmesi sırasında meydana gelen bu kazada şoförün ağır kusuru bulunduğu için idareye karşı değil, sadece şoföre karşı adli yargıda dava açılmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Kişi, zararı öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ilgili idareye başvurarak hakkının yerine getirilmesini istemeli; bu başvurunun reddi üzerine dava açmalıdır.

Answer

İdari eylem nedeniyle hakları ihlal edilen kişi, zararı öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde idareye başvurmalı ve bu başvurunun reddi durumunda dava açmalıdır.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun

13

. maddesine göre, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu başvuru, tam yargı davaları için getirilmiş zorunlu bir idari başvuru yoludur. Olayda kişi zararı

10

Ocak

2026

tarihinde öğrendiği için bu tarihten itibaren bir yıl içinde idareye başvurmalıdır.

Step-by-Step Solution

Olayın hukuki niteliğini tespit etme.

Belediye otobüsünün kaza yapması bir "idari eylem" (idarenin fiili bir hareketi) niteliğindedir.

Tam yargı davasına konu olacak uyuşmazlığın kaynağını belirlemek usul kurallarını netleştirir.

İYUK

Madde

13

uyarınca ön başvuru şartını kontrol etme.

İdari eylemlerden dolayı dava açılmadan önce idareye başvurulması zorunludur.

İdari işlemlerden farklı olarak eylemlerde doğrudan dava açma imkanı bulunmamaktadır.

Başvuru süresini hesaplama.

Zararın öğrenildiği

10

Ocak

2026

tarihinden itibaren

1

yıl içinde idareye başvurulmalıdır.

Kanun, idari eylemlerde öğrenme tarihinden itibaren 1 yıl ve her halükarda eylem tarihinden itibaren 5 yıllık süre öngörmüştür.

Key Concept

İdari eylemlerde tam yargı davası açılmadan önce idareye başvurulması zorunlu bir dava şartıdır (İYUK m. 13).

Estimated Time:1m 30s

Question 96Question →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 51. maddesinde düzenlenen "Kanun Yararına Temyiz" müessesesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İstinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiş bulunan kararların, yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade etmesi durumunda başvurulan bir yoldur.

Kanun yararına bozma kararı, daha önce kesinleşmiş olan mahkeme kararının hukuki sonuçlarını taraflar bakımından ortadan kaldırır.

Bu yola başvurma yetkisi münhasıran davanın taraflarına ait olup, kararın kesinleşmesinden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.

Sadece ivedi yargılama usulüne tabi olan davalarda verilen nihai kararlar için başvurulabilen özel bir istinaf yoludur.

Yalnızca miktar itibarıyla kesin olan ve dava değeri

10.000

TL'nin altında kalan vergi mahkemesi kararlarına karşı başvurulabilir.

Show answer & explanation

Answer: İstinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiş bulunan kararların, yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade etmesi durumunda başvurulan bir yoldur.

Answer

Kanun yararına temyiz; istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiş bulunan ve yürürlükteki hukuka aykırı sonuçlar içeren kararlara karşı başvurulan olağanüstü bir kanun yoludur.

İstinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş ve hukuka aykırı kararlara karşı başvurulan yolun Kanun Yararına Temyiz olduğu ifadesi İYUK madde 51 ile tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

Kararın niteliğini belirlemek

İstinaf veya temyiz aşamasından geçmeden kesinleşmiş olması gerekir.

Olağan kanun yolları tükendiği veya bu yollara hiç başvurulamadığı durumlarda hukuk düzenini korumak için başvurulur.

Başvuru makamını kontrol etmek

Danıştay Başsavcısı.

Toplumsal menfaat ve hukukun birliğini koruma görevi Başsavcıya verilmiştir.

Kararın etkisini analiz etmek

Karar bozulsa dahi tarafların mevcut haklarını etkilemez.

Kesin hükmün otoritesini sarsmamak ancak yanlış hukuk uygulamasını işaret etmek amaçlanır.

Key Concept

Kanun Yararına Temyiz (İYUK m. 51)

Question 97Question →

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na ( $İYUK$ ) göre, kesinleşmiş bir mahkeme kararına karşı başvurulabilen olağanüstü bir kanun yolu olan "yargılamanın yenilenmesi" müessesesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İnsan Hakları ve Ana Hürriyetlerin Korunmasına Dair Sözleşme'nin ihlal edildiğine dair Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (

AİHM

) kararının kesinleşmiş olması bir yenileme sebebidir.

Yargılamanın yenilenmesi istemleri, kural olarak asıl kararı vermiş olan mahkeme tarafından incelenir ve karara bağlanır.

Karara esas alınan bir belgenin sahteliğinin mahkeme kararıyla belirlenmesi durumunda başvuru süresi, bu durumun kesinleştiği tarihten itibaren

60

gündür.

Davanın tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir iş hakkında önceden verilmiş kesin bir hükmün bulunması bir yenileme sebebidir.

Mahkemenin görev ve yetki kurallarına aykırı bir şekilde davanın esasına girip karar vermiş olması bir yargılamanın yenilenmesi sebebidir.

Show answer & explanation

Answer: Mahkemenin görev ve yetki kurallarına aykırı bir şekilde davanın esasına girip karar vermiş olması bir yargılamanın yenilenmesi sebebidir.

Answer

Mahkemenin görev ve yetki kurallarına aykırı bir şekilde davanın esasına girerek karar vermiş olması, yargılamanın yenilenmesi sebebi değil, bir temyiz sebebidir.

Görev ve yetki kurallarına aykırılık,

2577

sayılı

İYUK

madde

49

uyarınca açık bir temyiz (bozma) sebebidir. Yargılamanın yenilenmesi ise madde

53

'te sınırlı sayıda sayılan (numerus clausus) hallerde başvurulabilen olağanüstü bir yoldur ve görev/yetki aykırılığı bu sebepler arasında yer almaz.

Step-by-Step Solution

Yargılamanın yenilenmesi sebeplerini analiz et.

İYUK

Madde

53

kapsamında; sahtelik, hile, AİHM ihlal kararı, kesin hüküm ve yasaklı hakimin katılımı gibi sınırlı sayıda sebep sayılmıştır.

Olağanüstü kanun yolları ancak kanunda sınırlı olarak belirtilen hallerde uygulanabilir.

Temyiz incelemesi sebeplerini hatırla.

İYUK

Madde

49

uyarınca; görev ve yetki dışı işlere bakılması, hukuka aykırı karar verilmesi ve usul hataları temyiz bozma nedenleridir.

Hangi hukuka aykırılığın hangi kanun yoluna konu olacağını ayırt etmek gerekir.

Görev ve yetki aykırılığının statüsünü belirle.

Görev ve yetki kurallarına aykırılık, kararın hukukiliğini denetleyen 'temyiz' aşamasının konusudur; kesinleşmiş kararlar için öngörülen 'yargılamanın yenilenmesi' kapsamında değildir.

Yargılamanın yenilenmesi yolu, hukuki yorum hatalarından ziyade kararın temelindeki maddi vakıa ve dürüstlük ihlallerini (sahtelik, hile vb.) düzeltmeyi amaçlar.

Key Concept

Olağan ve Olağanüstü Kanun Yolları Ayrımı

Hints

Yargılamanın yenilenmesi (iade-i muhakeme) kesinleşmiş kararlar içindir; temyiz ise kesinleşmemiş kararların hukuki denetimi içindir.

Görev ve yetki gibi usul kurallarına aykırılıklar genellikle 'bozma' (temyiz) nedenidir.

Practice More

İstinaf ve temyiz incelemesinin kapsam farklarını (vakıa denetimi vs. hukukilik denetimi) gözden geçiriniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 98Question →

Bir kamu kurumu çalışanı, kurum içi tesis edilen bir atama işleminin iptali istemiyle idare mahkemesinde dava açmıştır. İdare mahkemesi, dilekçe üzerinde yaptığı ilk inceleme sonucunda davacının söz konusu işlemle 'kişisel, meşru ve güncel bir menfaat bağının bulunmadığı' (ehliyet şartı eksikliği) gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Davacı, bu karara karşı süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesini yapan bölge idare mahkemesi ise davacının dava açma ehliyetinin bulunduğunu tespit etmiş ve istinaf başvurusunu haklı bulmuştur.

Buna göre, güncel İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümlerine göre bölge idare mahkemesinin tesis etmesi gereken karar aşağıdakilerden hangisidir?

Mahkeme kararını kaldırıp, davanın esası hakkında 30 gün içinde bizzat yeni bir karar vermek

Mahkeme kararını kaldırarak dosyayı yeniden bir karar verilmek üzere kararı veren idare mahkemesine göndermek

İstinaf başvurusunun kabulüyle kararı bozarak, uyuşmazlığın çözümü için dosyayı 15 gün içinde Danıştaya havale etmek

Davacının ehliyetli olduğunu tespit ederek, esastan inceleme yapılması istemiyle taraflara 7 günlük itiraz süresi tanımak

İdare mahkemesi kararını kaldırıp, uyuşmazlığı kesin olarak karara bağlamak üzere dosyayı Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kuruluna sevk etmek

Show answer & explanation

Answer: Mahkeme kararını kaldırarak dosyayı yeniden bir karar verilmek üzere kararı veren idare mahkemesine göndermek

Answer

Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararı kaldırarak dosyayı yeniden bir karar verilmek üzere kararı veren idare mahkemesine göndermelidir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 45. maddesinin 5. fıkrasına göre; bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulursa, mahkeme kararını kaldırarak dosyayı yeniden karar verilmek üzere mahkemesine gönderir. Bu gönderme kararları kesindir. Olayda da dava ilk inceleme aşamasında (ehliyet yönünden) reddedildiği için BİM esasa girip karar veremez, dosyayı ilk derece mahkemesine geri göndermekle yükümlüdür.

Step-by-Step Solution

Davanın hangi aşamada reddedildiğini tespit et

Dava, esastan değil, ilk inceleme (ehliyet yönünden) aşamasında reddedilmiştir.

İYUK'a göre mahkemenin esastan verdiği kararlar ile ilk inceleme üzerine verdiği kararların istinaf incelemesindeki usulleri farklıdır.

İstinaf merciinin (BİM) ilk inceleme kararlarına karşı yetkisini belirle

İYUK Madde 45/5 kuralı uygulanır: İstinaf başvurusu haklı bulunursa BİM esasa girip karar veremez.

İlk derece mahkemesi henüz uyuşmazlığın esasını (maddi olguları) incelemediği için, iki dereceli yargılanma hakkının ihlal edilmemesi adına esastan inceleme ilk derece mahkemesince yapılmalıdır.

Kanunda öngörülen hukuki sonucu uygula

Bölge idare mahkemesi, ehliyet ret kararını kaldırarak dosyayı mahkemesine (kararı veren idare mahkemesine) kesin olarak geri gönderir.

Kanun koyucu, ilk inceleme meselelerindeki haklılık durumunda dosyanın esastan karara bağlanması için kararı veren mahkemeye iade edilmesini emretmiştir.

Key Concept

İstinaf İncelemesinde Verilecek Kararlar ve İlk İnceleme İstisnası

Question 99Question →

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) $28$ . maddesi uyarınca, idari yargı mercilerince verilen iptal veya yürütmenin durdurulması kararlarının idare tarafından uygulanması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İdare, mahkeme kararının kendisine tebliğinden itibaren en geç

30

gün içinde kararın icaplarına göre işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur.

İdare, mahkeme kararının gereklerini yerine getirirken kararın sadece hüküm fıkrasıyla değil, kararda belirtilen gerekçelerle de bağlıdır.

Mahkeme kararının idarece süresi içinde uygulanmaması durumunda, ilgililerin bu nedenle uğradığı zararların tazmini için idareye karşı tam yargı davası açılabilir.

İdari yargı mercilerince verilen bir iptal kararının idare tarafından uygulanabilmesi için, söz konusu kararın kanun yolu incelemesinden geçerek kesinleşmiş olması şarttır.

Kararın süresi içinde kasten yerine getirilmemesi halinde, kararı yerine getirmeyen kamu görevlisi aleyhine de doğrudan tazminat davası açılması mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: İdari yargı mercilerince verilen bir iptal kararının idare tarafından uygulanabilmesi için, söz konusu kararın kanun yolu incelemesinden geçerek kesinleşmiş olması şarttır.

Answer

İdari yargı kararlarının uygulanabilmesi için kesinleşme şartı aranmaz; kararlar tebliğ ile birlikte derhal (en geç

30

gün içinde) uygulanmalıdır.

İdari yargı düzeninde mahkeme kararları, idareye tebliğ edildikleri andan itibaren hüküm ve sonuç doğururlar.

2577

sayılı İYUK'un

52

. maddesi uyarınca, bir karara karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurulmuş olması, o kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle idarenin kararı uygulamak için kararın kesinleşmesini bekleme lüksü yoktur; tebliğden itibaren en geç

30

gün içinde gereğini yapmalıdır.

Step-by-Step Solution

Kararın uygulanma zamanını belirle

İYUK m.

28

uyarınca tebliğden itibaren süreç başlar.

İdari yargıda genel kural, kanun yoluna başvurmanın kararın yürütmesini durdurmamasıdır.

Kesinleşme şartını sorgula

Kararın uygulanması için kesinleşme zorunlu değildir.

Vatandaşın hak arama özgürlüğü ve yargı kararlarının etkinliği gereği idare, tebliğle birlikte kararın gereğini yapmalıdır.

Key Concept

İdari Yargı Kararlarının Derhal Uygulanabilirliği İlkesi

Estimated Time:50s

Question 100Question →

İdari yargı mercilerince verilen iptal ve yürütmenin durdurulması kararlarının idare tarafından yerine getirilmesi süreciyle ilgili olarak $2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare, kararın tebliğinden itibaren en geç

15

gün içinde kararın gereklerini yerine getirmekle yükümlüdür.

İptal kararlarının uygulanabilmesi için kararın kesinleşmiş olması şarttır; kesinleşme tebliğinden itibaren

45

gün içinde işlem tesis edilmelidir.

İdare, mahkeme kararlarının icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur; bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak

30

günü geçemez.

Mahkeme kararı idare tarafından uygulanmadığı takdirde, ilgili kamu görevlisine karşı doğrudan tazminat davası açılabilir; idarenin bu durumda mali sorumluluğu bulunmaz.

İdare, kamu yararı ve hizmetin gerekliliği hallerinde yargı kararını uygulamama veya kararın içeriğini değiştirerek uygulama takdir yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: İdare, mahkeme kararlarının icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur; bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak $30$ günü geçemez.

Answer

İdare, yargı kararlarının gereklerini gecikmeksizin ve kararın tebliğinden itibaren en geç otuz gün içinde yerine getirmekle yükümlüdür.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun

28

. maddesinin

1

. fıkrasına göre; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. Bu kural emredici niteliktedir.

Step-by-Step Solution

İlgili kanun maddesini tespit etme

2577

sayılı İYUK'un

28

. maddesi, kararların sonuçları ve uygulanmasını düzenler.

Yargı kararlarının uygulanma usulü ve süreleri bu maddede açıkça belirtilmiştir.

Süre sınırını ve uygulama zorunluluğunu analiz etme

İdarenin kararın tebliğinden itibaren

30

günlük bir azami süresi olduğu ve bu kararları değiştirmeden uygulama zorunluluğu olduğu görülür.

Anayasa ve kanun gereği yargı kararları idareyi bağlar ve geciktirilemez.

Key Concept

İdari yargı kararlarının uygulanmasında 30 günlük azami süre ve idarenin bağlı yetkisi.

Hints

İdarenin mahkeme kararlarını yerine getirmek için uyması gereken azami bir takvim günü sınırı vardır.

Practice More

İdari yargı kararlarının uygulanmaması durumunda açılabilecek tazminat davalarını ve idarenin kusursuz sorumluluğu ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

PreviousPage 5 / 8Next

İdari Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution