Türkiye'nin İdari Teşkilatı

180 questions

Anayasa ve Belediye Kanunu'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, belediye seçilmiş organlarının veya üyelerinin görevleri sebebiyle işledikleri bir suç nedeniyle haklarında soruşturma açılması durumunda, kesin hükme kadar geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırılmasına karar verme yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

İçişleri Bakanı

Danıştay

Vali

Belediye Meclisi

Sayıştay

Show answer & explanation

Answer: İçişleri Bakanı

Answer

İçişleri Bakanı, belediye seçilmiş organlarını veya üyelerini görevleri sebebiyle açılan bir soruşturma kapsamında kesin hükme kadar geçici olarak görevden uzaklaştırmaya yetkili makamdır.

Anayasa'nın 127. maddesinin dördüncü fıkrası ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 47. maddesi uyarınca, belediye organları veya bu organların üyeleri hakkında görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle soruşturma veya kovuşturma açılması halinde, İçişleri Bakanı kesin hükme kadar geçici bir önlem olarak bu kişileri görevden uzaklaştırabilir. Bu yetki, merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki idari vesayet denetiminin bir tezahürüdür.

Step-by-Step Solution

Belediye organlarının denetimine ilişkin yasal çerçeve analiz edilir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 47. maddesi tespit edilir.

Belediye yönetiminde görevden uzaklaştırma yetkisinin kime ait olduğunu belirlemek için yasal dayanak gereklidir.

Görevden uzaklaştırma işleminin niteliği (geçici/nihai) ayırt edilir.

İşlemin kesin hükme kadar uygulanan geçici bir idari tedbir olduğu görülür.

Geçici uzaklaştırma ile nihai fesih (Danıştay yetkisi) arasındaki farkın anlaşılması doğru makama ulaşmayı sağlar.

Yetkili makam belirlenir.

İçişleri Bakanı'nın bu yetkiyi kullanan merci olduğu sonucuna varılır.

Anayasa ve ilgili kanun, yerel yönetimler üzerindeki idari vesayet yetkisini bu konuda bakanlığa vermiştir.

Key Concept

Belediye organlarının ve üyelerinin görevden uzaklaştırılması (Anayasa m. 127/4)

Estimated Time:45s

Question 122Question →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında, merkezi idarenin başkent teşkilatına yardımcı kuruluşların hukuki nitelikleri, anayasal konumları ve görevleri dikkate alındığında, bu kuruluşlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Danıştay, idari uyuşmazlıkları çözümleyen bir yüksek mahkeme olmasının yanı sıra; kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirmekle görevli istişari bir yardımcı kuruluştur.

Devlet Denetleme Kurulu, 1982 Anayasası'nda merkezi idare başlığı altında düzenlenen ve idarenin hukuka uygunluğunu denetleyerek Cumhurbaşkanına görüş bildiren bir yardımcı kuruluştur.

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin hesap ve işlemlerini Cumhurbaşkanlığı adına denetleyen ve kesin hükme bağlayan, mali konularda uzmanlaşmış bir yardımcı kuruluştur.

Milli Güvenlik Kurulu, milli güvenlik siyasetinin tayini ve tespiti ile ilgili aldığı kararlar yürütme organı için bağlayıcı nitelikte olan, anayasal bir yardımcı kuruluştur.

Ekonomik ve Sosyal Konsey, ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında istişari görüş bildiren, ancak 2017 değişikliği ile anayasal statüsünü kaybederek yönetmelikle düzenlenen bir yardımcı kuruluştur.

Show answer & explanation

Answer: Danıştay, idari uyuşmazlıkları çözümleyen bir yüksek mahkeme olmasının yanı sıra; kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirmekle görevli istişari bir yardımcı kuruluştur.

Answer

Danıştay'ın yüksek mahkeme sıfatı dışındaki imtiyaz sözleşmelerini inceleme görevi, onun başkent teşkilatına yardımcı kuruluş olma niteliğinden kaynaklanır.

Başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar arasında yer alan Danıştay, 1982 Anayasası m. 155 ve 2575 sayılı Danıştay Kanunu uyarınca, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında görüş bildirmekle görevlidir. Bu görev yargısal değil, idari/istişari bir görevdir ve Danıştay'ın yardımcı kuruluş kimliğini yansıtır. Kanun gereği bu görüşün iki ay içinde bildirilmesi gerekir.

Step-by-Step Solution

Başkent teşkilatına yardımcı kuruluşların listesini belirle.

Danıştay, Sayıştay, MGK ve Ekonomik ve Sosyal Konsey.

Anayasal ve doktriner sınıflandırmayı doğru yapmak için.

Danıştay'ın ikili yapısını analiz et.

Hem yargı organı (yüksek mahkeme) hem de idari danışma organıdır.

Yardımcı kuruluş sıfatının hangi görevlerden kaynaklandığını anlamak için.

İmtiyaz sözleşmeleri ile ilgili Danıştay yetkisini incele.

Anayasa m. 155 uyarınca Danıştay, imtiyaz sözleşmeleri hakkında 2 ay içinde görüş bildirmek zorundadır.

Seçeneklerdeki teknik ayrıntıları doğrulamak için.

Diğer kurumların (Sayıştay, DDK, MGK) hatalı nitelendirmelerini ele.

DDK bir yardımcı kuruluş değil CB birimidir; Sayıştay TBMM adına denetim yapar; MGK kararları tavsiyedir.

Çeldiricileri eleyerek kesin sonuca ulaşmak için.

Key Concept

Başkent teşkilatına yardımcı kuruluşların karakteristik özellikleri ve Danıştay'ın istişari görevleri.

Question 123Question →

İl özel idaresinin temel organlarından biri olan il encümeni, idarenin işleyişinde hem yürütme hem de danışma işlevlerini yerine getiren karma yapılı bir kuruldur. Bu kurulun oluşum usulü ve üye yapısı hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Valinin başkanlığında, il genel meclisinin kendi üyeleri arasından bir yıl için seçeceği üç üye ile valinin birim amirleri arasından seçeceği üç üye olmak üzere toplam yedi kişiden teşekkül eder.

Valinin başkanlığında toplanan; hukuk işleri müdürü, defterdar, il millî eğitim müdürü, il tarım ve orman müdürü ile il sağlık müdüründen meydana gelen atanmış bir kuruldur.

Üyelerinin tamamı, il sınırları içindeki seçmenler tarafından beş yıllık bir dönem için doğrudan seçilerek göreve gelen siyasi temsilcilerden oluşur.

Kurulun başkanı olan vali, merkezi idarenin hiyerarşik amiri sıfatıyla kurulun aldığı tüm kararları tek başına değiştirme ve re'sen iptal etme yetkisine sahiptir.

İl genel meclisinin kendi üyeleri arasından seçeceği temsilciler ile ilçe kaymakamlarının kendi aralarından belirleyeceği kişilerin birleşiminden oluşan geniş katılımlı bir kuruldur.

Show answer & explanation

Answer: Valinin başkanlığında, il genel meclisinin kendi üyeleri arasından bir yıl için seçeceği üç üye ile valinin birim amirleri arasından seçeceği üç üye olmak üzere toplam yedi kişiden teşekkül eder.

Answer

İl encümeni; valinin başkanlığında, il genel meclisinin kendi üyeleri arasından bir yıl için seçeceği üç üye ile valinin birim amirleri arasından seçeceği üç üye olmak üzere toplam yedi kişiden teşekkül eder.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 25. maddesine göre il encümeni; valinin başkanlığında, il genel meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği üç üye ile valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği üç üye olmak üzere toplam yedi kişiden oluşur. Bu yapı, kurulun karma (atanmış ve seçilmiş) niteliğini yansıtır.

Step-by-Step Solution

İl encümeninin hukuki niteliğini ve işlevini belirleme.

İl encümeni, il özel idaresinin (mahalli idare) yürütme ve danışma organıdır.

Kurulun hangi tüzel kişiliğe ait olduğunu bilmek, merkezi idare organları (örneğin İl İdare Kurulu) ile karıştırılmasını önler.

Kurulun üye kompozisyonunu analiz etme.

Encümen, yalnızca atanmışlardan veya yalnızca seçilmişlerden oluşmaz; karma bir yapıya sahiptir.

Karar alma süreçlerinde hem demokratik temsilin (meclis üyeleri) hem de bürokratik uzmanlığın (birim amirleri) dengeli katılımı hedeflenmiştir.

5302 sayılı Kanun'daki spesifik sayı ve süreleri doğrulama.

Kurul; 1 Vali (Başkan), 3 İl Genel Meclisi üyesi (1 yıllığına seçilir) ve 3 birim amiri (Vali tarafından atanır) olmak üzere toplam 7 üyeden oluşur.

Kanunun amir hükmü gereği encümenin yasal sınırları ve üye sayıları kesin olarak belirtilmiştir.

Key Concept

İl Encümeninin Yapısı, Üyeleri ve Oluşum Usulü

Question 124Question →

1982 Anayasası ve $1$ sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca, Türkiye'nin idari yapısında "merkezi idare başkent teşkilatı" içerisinde yer alan birimlerin hukuki statüsü ve kuruluş esasları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakanlıkların merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması, kaldırılması ve görevleri Anayasa uyarınca münhasıran kanunla düzenlenir.

Danıştay ve Sayıştay gibi yardımcı kuruluşlar, merkezi idarenin hiyerarşik yapısı içerisinde bakanlıklara emir ve talimat verme yetkisine sahip icrai organlardır.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği, Cumhurbaşkanlığı teşkilatı içerisinde yer alan 'Ofis' statüsündeki birimlerden biridir.

Cumhurbaşkanlığı bünyesinde kurulan Dijital Dönüşüm, Finans, İnsan Kaynakları ve Yatırım Ofisleri, kamu tüzel kişiliğine ve özel bütçeye sahiptir.

Ekonomik ve Sosyal Konsey, mahalli idarelerin kendi aralarındaki mali uyuşmazlıkları kesin karara bağlamakla görevli bir anayasal kuruluştur.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanlığı bünyesinde kurulan Dijital Dönüşüm, Finans, İnsan Kaynakları ve Yatırım Ofisleri, kamu tüzel kişiliğine ve özel bütçeye sahiptir.

Answer

Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan dört ofis (Dijital Dönüşüm, Finans, İnsan Kaynakları ve Yatırım), merkezi idarenin genel yapısından farklı olarak ayrı bir kamu tüzel kişiliğine ve özel bütçeye sahiptir.

Dijital Dönüşüm, Finans, İnsan Kaynakları ve Yatırım Ofisleri,

1

sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı, özel bütçeli ve kamu tüzel kişiliğine sahip idari teşkilatlar olarak yapılandırılmıştır. Bu durum onları devlet tüzel kişiliği içindeki bakanlıklardan ayırır.

Step-by-Step Solution

Merkezi idare başkent teşkilatının unsurlarını belirleme

Başkent teşkilatı; Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanlığı teşkilatı (Ofisler, Kurullar vb.), Bakanlıklar ve Yardımcı Kuruluşlardan oluşur.

Hangi birimin hangi statüde olduğunun tespiti için temel ayrımı bilmek gerekir.

Birimlerin hukuki statülerini (tüzel kişilik) karşılaştırma

Bakanlıklar devlet tüzel kişiliği içindedir. Ancak

1

sayılı CBK madde

525

uyarınca Ofisler kamu tüzel kişiliğini haizdir.

Başkent teşkilatındaki her birimin aynı hukuki rejimde olmadığını ayırt etmek soruyu çözdürür.

Düzenleme dayanağını kontrol etme

1982 Anayasası Madde

106

: Bakanlıkların kurulması ve kaldırılması CBK ile olur.

Eski sistemden kalan 'kanunla kurulma' bilgisinin güncelliğini yitirdiğini teyit etmek gerekir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Ofislerinin Hukuki Statüsü

Question 125Question →

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu hükümleri çerçevesinde, il özel idaresinin yürütme ve danışma organı olan il encümeninin oluşumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Valinin başkanlığında; il genel meclisinin kendi üyeleri arasından her yıl seçeceği beş üye ile valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.

Valinin başkanlığında; hukuk işleri müdürü, defterdar, il milli eğitim müdürü ve il sağlık müdürü gibi bürokratlardan oluşan bir kuruldur.

İl genel meclisi başkanının başkanlığında; meclis üyeleri arasından gizli oyla seçilen beş asıl ve beş yedek üyeden oluşan tamamen siyasi bir kuruldur.

Vali tarafından atanan genel sekreterin başkanlığında, ildeki kamu kurum ve kuruluşlarının müdürlerinden oluşan bir danışma heyetidir.

Üyelerinin tamamı ildeki seçmenler tarafından doğrudan seçilen ve il özel idaresinin en yüksek karar organı olan kuruldur.

Show answer & explanation

Answer: Valinin başkanlığında; il genel meclisinin kendi üyeleri arasından her yıl seçeceği beş üye ile valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.

Answer

İl encümeni; valinin başkanlığında, meclisin kendi içinden seçeceği beş üye ve valinin birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden (toplam 11 kişi) oluşur.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 25. maddesine göre; il encümeni, valinin başkanlığında, il genel meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından seçeceği beş üye ile biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur. Bu yapı, yerel yönetimin hem halk temsilcilerini hem de uzman bürokratlarını aynı kurulda birleştirerek denge sağlar.

Step-by-Step Solution

İl özel idaresinin organlarını belirle.

İl Genel Meclisi (Karar), İl Encümeni (Yürütme/Danışma) ve Vali (Başkan/Temsilci).

Teşkilat yapısını anlamak için organların ayrımı yapılmalıdır.

İl encümeninin üye yapısını 5302 sayılı Kanun uyarınca analiz et.

Başkan: Vali. Seçilmiş kanat: 5 Meclis üyesi. Atanmış kanat: 5 Birim amiri (biri mali hizmetler birim amiri olmak üzere).

Encümenin karma yapısını (siyasi ve bürokratik üyeler) doğrulamak gerekir.

Merkezi idarenin il kurulu ile farkını ayırt et.

İl İdare Kurulu merkezi idareye (taşra), İl Encümeni mahalli idareye (yerinden yönetim) aittir.

KPSS'de en sık yapılan hata olan teşkilat birimleri arasındaki isim benzerliği ve fonksiyon karışıklığını önlemek içindir.

Key Concept

İl Encümeninin Karma Yapısı

Practice More

İl encümeninin görev ve yetkileri ile il genel meclisinin görev ve yetkileri arasındaki farkları inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 126Question →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak ve mesleki disiplini sağlamak amacıyla kurulan; hukuki dayanağını anayasamızın yüz otuz beşinci maddesinden (Madde $135$ ) alan "kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları"na ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yerinden yönetim ilkesinin bir sonucu olarak özerk yapıya sahip olsalar da, kendilerine ait ayrı bir kamu tüzel kişilikleri bulunmayıp doğrudan Devlet tüzel kişiliğini temsil ederler.

İdarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde, kanunla belirlenmiş ilgili bakanlık bu kuruluşların meclis ve yönetim kurulu kararları üzerinde doğrudan "hiyerarşik" denetim yetkisine sahiptir.

Kamu kurum ve kuruluşlarında asli ve sürekli görevlerde çalışan kamu görevlilerinin (memurların), yürüttükleri mesleki faaliyet kapsamında ilgili meslek kuruluşuna üye olmaları anayasal bir zorunluluktur.

Bu kuruluşların sorumlu organlarının seçimleri kanunda belirlenen usullere göre yargı gözetimi altında yapılır ve siyasi partiler bu seçimlerde aday gösteremezler.

Kuruluş amaçları dışında siyasi faaliyette bulunduğu tespit edilen meslek kuruluşu organlarının görevine, yargı kararına gerek olmaksızın İçişleri Bakanlığının nihai idari işlemiyle son verilir.

Show answer & explanation

Answer: Bu kuruluşların sorumlu organlarının seçimleri kanunda belirlenen usullere göre yargı gözetimi altında yapılır ve siyasi partiler bu seçimlerde aday gösteremezler.

Answer

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının organ seçimlerinin yargı gözetiminde yapılması ve siyasi partilerin aday gösterememesi Anayasa'nın amir hükmüdür.

İlgili Anayasa maddesi uyarınca, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve üst kuruluşlarının organlarının seçimleri kanunda belirtilen usullere göre yargı gözetimi altında gizli oyla yapılır. Ayrıca anayasal güvenceyle, siyasi partilerin bu organların seçimlerinde aday göstermeleri açıkça yasaklanmıştır. Bu nedenle organ seçimlerine dair yer alan bu ifade Anayasa'ya tam uyumlu ve kesinlikle doğrudur.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerdeki organ seçimlerine ve siyasi partilerin durumuna ilişkin kuralın değerlendirilmesi.

Organ seçimlerinin yargı denetiminde olduğu ve siyasi partilerin aday göstermesinin yasak olduğu anayasal olarak sabittir.

Anayasa organların tarafsızlığını ve mesleki bağımsızlığını korumayı amaçlar.

Merkezi idare ile meslek kuruluşları arasındaki denetim türünün tespit edilmesi.

Aralarındaki denetim ilişkisinin hiyerarşi değil, idari vesayet olduğu belirlenmiştir.

Ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip kurumlar arası denetim idari vesayet ile sağlanır.

Kamu tüzel kişiliği ve kuruluş kanunlarının incelenmesi.

Bu kuruluşların Devlet tüzel kişiliği dışında kendi kamu tüzel kişilikleri olduğu doğrulanmıştır.

Yerinden yönetim ilkesi gereği özerk bir yapı kurabilmeleri için ayrı tüzel kişilik şarttır.

Kamu görevlilerinin üyelik mecburiyeti istisnalarının ve organların görevden alınma usulünün analizi.

Memurlar için üyelik şartı aranmadığı ve organların ancak mahkeme kararıyla görevden alınabileceği tespit edilmiştir.

Anayasa, kamu hizmetinin kesintisizliği ve yargı bağımsızlığı ilkelerini gözetmiştir.

Key Concept

Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşlarının Anayasal Statüsü

Question 127Question →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısı içerisinde yer alan "köy idaresi" ile belediye sınırları içerisinde bulunan "mahalle yönetimi"nin hukuki statüleri ve teşkilat yapıları karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi mahalle yönetimi için yanlış bir ifadedir?

Mahalle yönetiminin, köy idaresindeki "Köy Derneği"ne benzer şekilde mahalledeki tüm seçmenlerden oluşan ve yasal bir organ sıfatı taşıyan bir "Mahalle Derneği" bulunmaktadır.

Mahalle yönetimi, köy idaresinden farklı olarak ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip değildir; belediye tüzel kişiliğinin bir parçasıdır.

Mahalle muhtarı ve ihtiyar heyeti üyeleri, mahalle sakinleri tarafından seçimle belirlenir.

Mahalle yönetiminin kendine ait bağımsız bir bütçesi ve mal varlığı bulunmamaktadır.

Bir mahallenin kurulması veya kaldırılması, belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile gerçekleşir.

Show answer & explanation

Answer: Mahalle yönetiminin, köy idaresindeki "Köy Derneği"ne benzer şekilde mahalledeki tüm seçmenlerden oluşan ve yasal bir organ sıfatı taşıyan bir "Mahalle Derneği" bulunmaktadır.

Answer

Mahalle yönetiminde, köy idaresindeki Köy Derneği'ne benzer şekilde tüm seçmenlerden oluşan bir "Mahalle Derneği" organı bulunduğu ifadesi yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek, mahalle yönetiminde "Mahalle Derneği" adında bir organın var olduğunu iddia etmektedir. Oysa 5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre mahallenin organları sadece muhtar ve ihtiyar heyetidir. Köy Derneği (köydeki tüm seçmenler), 442 sayılı Köy Kanunu uyarınca yalnızca köy idaresine özgü, muhtarı ve ihtiyar meclisini seçen bir organdır.

Step-by-Step Solution

Köy ve mahallenin organ yapılarını karşılaştırın.

Köyde Muhtar, İhtiyar Meclisi ve Köy Derneği bulunurken; mahallede sadece Muhtar ve İhtiyar Heyeti bulunur.

Köy Derneği, köydeki tüm seçmenlerden oluşan bir karar organıdır ve mahalle yönetiminde karşılığı yoktur.

Hukuki statüleri analiz edin.

Köy bir kamu tüzel kişisidir; mahallenin ise tüzel kişiliği yoktur.

Tüzel kişilik farkı, bütçe ve mal varlığı gibi unsurları da belirler.

Kuruluş usullerini değerlendirin.

Köy İçişleri Bakanlığı kararıyla, mahalle ise vali onayıyla kurulur.

Farklı kanunlara (442 ve 5393) tabi olmaları kuruluş prosedürlerini de farklılaştırır.

Key Concept

Mahalle ve Köy İdaresi Arasındaki Hukuki ve Organik Farklar

Question 128Question →

Merkezi idarenin başkent teşkilatında yer alan bazı birimler, doğrudan icrai yetki kullanmak yerine, idari faaliyetlerin hukuki, mali veya stratejik yönlerine ilişkin danışma ve denetim hizmeti sunarlar. Aşağıdakilerden hangisi, bu işlevi gören 'başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar' sınıflaması içerisinde değerlendirilemez?

Danıştay

Sayıştay

Milli Güvenlik Kurulu

Ekonomik ve Sosyal Konsey

Kamu Denetçiliği Kurumu

Show answer & explanation

Answer: Kamu Denetçiliği Kurumu

Answer

Kamu Denetçiliği Kurumu, merkezi idarenin başkent teşkilatına yardımcı kuruluşları arasında yer almaz; bu kurum TBMM Başkanlığına bağlıdır.

Türk idari teşkilatında merkezi idarenin başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar Danıştay, Sayıştay, Milli Güvenlik Kurulu ve Ekonomik ve Sosyal Konsey'den ibarettir. Kamu Denetçiliği Kurumu ise idarenin her türlü eylem ve işlemini şikayet üzerine inceleyen bir denetim organı olmasına rağmen, anayasal olarak TBMM Başkanlığına bağlıdır. Bu nedenle merkezi idarenin (yürütme organının) yardımcı bir kuruluşu olarak değil, yasama organının denetim araçlarından biri olarak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

Merkezi idarenin başkent teşkilatı unsurlarını belirlemek.

Başkent teşkilatı; Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı (Bakanlıklar dahil) ve Yardımcı Kuruluşlardan oluşur.

Teşkilat yapısındaki hiyerarşik konumu anlamak için gereklidir.

Başkent teşkilatına yardımcı kuruluşların listesini kontrol etmek.

Bu kuruluşlar Danıştay, Sayıştay, Milli Güvenlik Kurulu (MGK) ve Ekonomik ve Sosyal Konsey'dir.

Anayasal ve yasal çerçevede tanımlanan yardımcı birimleri teyit etmek için gereklidir.

Seçeneklerdeki kurumların bağlı oldukları mercileri karşılaştırmak.

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (Ombudsmanlık) 1982 Anayasası'nın 74. maddesi uyarınca TBMM Başkanlığına bağlı olduğu tespit edilir.

Kurumun yürütme (merkezi idare) içinde mi yoksa yasama bünyesinde mi olduğunu belirlemek için gereklidir.

Key Concept

Başkent Teşkilatına Yardımcı Kuruluşlar

Question 129Question →

Belediyenin karar organı olan belediye meclisinin, kendisine kanunla verilen görevleri süresi içinde yapmayı ihmal etmesi ve bu durumun belediye işlerini sekteye uğratması halinde; İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine meclisin feshine karar vermeye yetkili makam aşağıdakilerden hangisidir?

İçişleri Bakanlığı

Danıştay

Vali

Anayasa Mahkemesi

Cumhurbaşkanı

Show answer & explanation

Answer: Danıştay

Answer

Belediye meclisinin feshine karar vermeye yetkili makam Danıştaydır.

Belediye Kanunu'na göre belediye meclisi; görevini ihmal ederse, siyasi kararlar alırsa veya kanunla verilen görevleri yapmazsa İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay kararıyla feshedilir. Bu durum yerel yönetimlerin özerkliğini korumak amacıyla kararın yargı denetiminden geçmesi zorunluluğundan kaynaklanır.

Step-by-Step Solution

Durumun tespiti

Belediye meclisinin görevlerini ihmal etmesi veya siyasi kararlar alması durumu belirlenir.

Fesih süreci ancak Kanunda belirtilen spesifik şartlar (ihmal veya siyasi karar) oluştuğunda başlatılabilir.

İdari bildirim süreci

İçişleri Bakanlığı, feshin gerçekleşmesi için durumu Danıştaya bildirir.

Yerinden yönetim kuruluşlarının seçilmiş organlarının korunması adına süreç idari bir bildirimle başlar.

Yargısal karar aşaması

Danıştay, yapılan bildirimi inceleyerek meclisin feshine nihai kararı verir.

Anayasa uyarınca yerel yönetim organlarının görevden kesin olarak uzaklaştırılmaları ancak yargı yoluyla mümkündür.

Key Concept

Belediye meclisinin yargı kararıyla (Danıştay) feshedilmesi.

Practice More

Belediye başkanının görevine son verilmesi (düşürülmesi) ile belediye meclisinin feshi arasındaki yetki benzerliklerini inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 130Question →

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca, merkezi idare başkent teşkilatı bünyesinde Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan "Ofislerin" (Dijital Dönüşüm, Finans, İnsan Kaynakları ve Yatırım Ofisleri) hukuki statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ayrı kamu tüzel kişilikleri ve özel bütçeleri vardır.

Danıştay ve Sayıştay ile birlikte "başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar" kategorisinde yer alırlar.

Devlet tüzel kişiliği içerisinde yer aldıklarından ayrı bir kamu tüzel kişilikleri bulunmaz.

Yerinden yönetim kuruluşu statüsünde olduklarından Cumhurbaşkanı ile aralarında idari vesayet denetimi vardır.

Merkezi idarenin taşra teşkilatı yapılanması içerisinde genel yetkili organlar olarak görev yaparlar.

Show answer & explanation

Answer: Ayrı kamu tüzel kişilikleri ve özel bütçeleri vardır.

Answer

Ofislerin kendilerine ait kamu tüzel kişilikleri ve özel bütçeleri olduğunu belirten seçenek doğrudur.

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 525. maddesine göre; Dijital Dönüşüm Ofisi, Finans Ofisi, İnsan Kaynakları Ofisi ve Yatırım Ofisi, Cumhurbaşkanlığına bağlı, özel bütçeli ve kamu tüzel kişiliğine haiz kuruluşlar olarak kurulmuştur. Bu özellikleri onları merkezi idarenin diğer pek çok biriminden ayırır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanlığı teşkilat şemasını incele.

Teşkilatta İdari İşler Başkanlığı, Ofisler, Politika Kurulları ve Bakanlıkların bulunduğu görülür.

Kurumların hiyerarşik yerini belirlemek için.

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin ilgili maddelerini kontrol et.

525. madde uyarınca ofislerin özel bütçeli ve kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu saptanır.

Hukuki statüye dair yasal dayanağı teyit etmek için.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Ofislerinin Hukuki Statüsü

Hints

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ndeki teşkilat yapısını hatırlayın.

Cumhurbaşkanlığına 'bağlı' olan kurumların genellikle 'ilgili' kurumlardan farklı olarak tüzel kişilik durumlarını düşünün.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı ile Ofisler arasındaki tüzel kişilik farkını karşılaştırın.

Estimated Time:50s

Question 131Question →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında, merkezi idarenin başkent teşkilatı; Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve yardımcı kuruluşlar olmak üzere üç ana kısımdan oluşmaktadır. Yardımcı kuruluşlar, yürütme organına teknik, hukuki ve mali konularda görüş sunan anayasal statüdeki birimlerdir. $2018$ yılındaki hükümet sistemi değişikliği ile Cumhurbaşkanlığı bünyesinde Politika Kurulları gibi yeni danışma mekanizmaları da sisteme dahil edilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu grup içerisinde yer alan "başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar"dan biri değildir?

Danıştay

Sayıştay

Milli Güvenlik Kurulu

Ekonomik ve Sosyal Konsey

Hukuk Politikaları Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Hukuk Politikaları Kurulu

Answer

Hukuk Politikaları Kurulu, Cumhurbaşkanlığı teşkilat şeması içerisinde yer alan bir politika kuruludur ve klasik idare hukuku doktrinindeki 'Başkent Teşkilatına Yardımcı Kuruluşlar' arasında sayılmaz.

Doğru yanıt olan seçenek, başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar arasında değil, Cumhurbaşkanlığı bünyesinde yer alan 'Politika Kurulları' içerisinde yer alır. Diğer taraftan Danıştay, Sayıştay, Milli Güvenlik Kurulu ve Ekonomik ve Sosyal Konsey; 1982 Anayasası ve idare hukuku doktrinine göre başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlardır.

Step-by-Step Solution

Merkezi idarenin başkent teşkilatı unsurlarını hatırla.

Başkent teşkilatı; Cumhurbaşkanlığı, Bakanlıklar ve Yardımcı Kuruluşlardan oluşur.

Teşkilat yapısını doğru analiz etmek için temel bölümleri bilmek gerekir.

Anayasal ve doktriner düzeyde yardımcı kuruluşları belirle.

Bu kuruluşlar; Danıştay, Sayıştay, Milli Güvenlik Kurulu ve Ekonomik ve Sosyal Konsey'dir.

Yardımcı kuruluşlar, yürütmeye teknik/hukuki görüş bildiren birimlerdir.

Politika kurullarının idari yapıdaki yerini tespit et.

Hukuk Politikaları Kurulu gibi kurullar doğrudan Cumhurbaşkanlığı bünyesinde yer alan danışma birimleridir.

Yardımcı kuruluşlar ile Cumhurbaşkanlığına bağlı kurullar/birimler arasındaki farkı ayırt etmek soruyu çözer.

Key Concept

Başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar, anayasal dayanağı olan ve yürütme organına istişari destek veren birimlerdir; bunlar Danıştay, Sayıştay, MGK ve Ekonomik ve Sosyal Konsey'dir.

Hints

Anayasal yardımcı kuruluşlar genellikle doğrudan Cumhurbaşkanlığı şemasının içinde değil, bağımsız statüde ama yürütmeye bağlı/yardımcı birimlerdir.

Practice More

Danıştay'ın yardımcı kuruluş sıfatıyla hangi konularda görüş bildirmesinin zorunlu olduğunu araştırabilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 132Question →

Merkezi idarenin eylem ve işlemlerinin hukuka uygunluğunun sağlanması, idari kararların teknik ve mali açıdan denetlenmesi veya temel devlet politikalarında yürütme organına uzmanlık desteği sunulması amacıyla 'başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar' öngörülmüştür. 1982 Anayasası sistematiğinde Danıştay, Sayıştay, Millî Güvenlik Kurulu ile Ekonomik ve Sosyal Konsey bu kapsamda değerlendirilen temel kurumlardır.

Bu kuruluşların Türk idare hukuku içindeki statüleri ve görevleriyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Danıştay, idari yargılamada en üst derece mahkemesi olmasının yanı sıra, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşünce bildirerek yürütmeye yardımcı olur.

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının ve mahalli idarelerin gelir, gider ve mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevlidir.

Başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar, yürüttükleri danışma ve denetim faaliyetlerinin tarafsızlığını sağlamak amacıyla ayrı birer kamu tüzel kişiliğine sahip olarak devlet tüzel kişiliğinin dışında örgütlenmişlerdir.

Millî Güvenlik Kurulu, devletin millî güvenlik siyasetinin tayini ve uygulamasıyla ilgili aldığı kararları Cumhurbaşkanına bildirir, ancak bu kararlar yürütme organı açısından tavsiye niteliğindedir.

Ekonomik ve Sosyal Konsey, ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında Cumhurbaşkanına istişari nitelikte görüş bildirmek üzere faaliyet gösteren anayasal bir danışma organıdır.

Show answer & explanation

Answer: Başkent teşkilatına yardımcı kuruluşlar, yürüttükleri danışma ve denetim faaliyetlerinin tarafsızlığını sağlamak amacıyla ayrı birer kamu tüzel kişiliğine sahip olarak devlet tüzel kişiliğinin dışında örgütlenmişlerdir.

Answer

Yardımcı kuruluşların tarafsızlık amacıyla ayrı birer kamu tüzel kişiliğine sahip olduklarını ifade eden seçenek yanlıştır. Bu kuruluşlar Devlet tüzel kişiliği içerisinde yer alır.

Doğru yanıt olan ifadede yardımcı kuruluşların ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu belirtilmektedir. Oysa Danıştay, Sayıştay, Millî Güvenlik Kurulu ve Ekonomik ve Sosyal Konsey gibi başkent teşkilatına yardımcı kuruluşların bağımsız veya özerk bir çalışma düzenleri olmakla birlikte, kendilerine ait ayrı bir kamu tüzel kişilikleri yoktur. Bu kurumlar merkezi idarenin (Devlet tüzel kişiliğinin) içerisinde yapılandırılmıştır.

Step-by-Step Solution

Soruda verilen başkent teşkilatına yardımcı kuruluşların (Danıştay, Sayıştay, MGK, ESK) temel özelliklerini ve Anayasa'daki işlevlerini hatırlamak.

Bu kuruluşların yürütmeye danışmanlık, denetim ve inceleme konularında yardımcı olan, kararları genellikle istişari nitelikteki kurumlar olduğu tespit edilir.

Seçeneklerdeki görev ve yetki tanımlamalarının doğruluğunu teyit etmek için kurumların temel işlevleri bilinmelidir.

Yardımcı kuruluşların Türk idare teşkilatındaki yapısal konumunu ve tüzel kişilik durumlarını analiz etmek.

Bu kuruluşların görevlerinde bağımsız veya özerk olmalarına rağmen, idarenin bütünlüğü ilkesi gereği kendi başlarına ayrı bir kamu tüzel kişilikleri bulunmadığı, Devlet tüzel kişiliğini temsil ettikleri belirlenir.

Bağımsızlık kavramı ile kamu tüzel kişiliğine sahip olma kavramı idare hukukunda birbirinden farklıdır.

Seçeneklerdeki ifadeleri elde edilen hukuki bilgilerle karşılaştırmak.

Yardımcı kuruluşların 'ayrı birer kamu tüzel kişiliğine sahip olarak devlet tüzel kişiliğinin dışında örgütlendikleri' yönündeki ifadenin hukuken yanlış olduğu sonucuna ulaşılır.

Soru metni açıkça 'hangisi yanlıştır' diye sorduğundan, idare hukuku prensiplerine aykırı olan bu seçenek işaretlenmelidir.

Key Concept

Başkent teşkilatına yardımcı kuruluşların statüsü ve Devlet tüzel kişiliği

Question 133Question →

Türkiye'nin mülki idare yapısında merkezi idarenin taşra teşkilatını oluşturan "ilçe idaresi" ve bu birimin mülki idare amiri olan "kaymakam" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı kararı ile atanan kaymakam, ilçede Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır.

Kaymakam, ilçe idaresinin hiyerarşik amiri olarak ilçe idare şube başkanları ve memurları üzerinde emir ve talimat verme yetkisine sahiptir.

Anayasa uyarınca illerin idaresinde uygulanan 'yetki genişliği' ilkesi, merkezi idarenin hızlı karar alabilmesi amacıyla ilçe düzeyinde kaymakamlara da tanınmıştır.

Kaymakam, ilçedeki belediyeler ve köyler gibi kamu tüzel kişiliği bulunan yerinden yönetim kuruluşları üzerinde idari vesayet denetimi yapar.

Kaymakamın ilçedeki denetim ve teftiş yetkisi; adli yargı organları ile askeri teşkilat ve personeli kapsamamaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa uyarınca illerin idaresinde uygulanan 'yetki genişliği' ilkesi, merkezi idarenin hızlı karar alabilmesi amacıyla ilçe düzeyinde kaymakamlara da tanınmıştır.

Answer

Anayasa uyarınca illerin idaresinde uygulanan 'yetki genişliği' ilkesinin ilçe düzeyinde kaymakamlara da tanınmış olduğu ifadesi yanlıştır.

Doğru cevap, yetki genişliği ilkesinin ilçe düzeyinde de uygulandığını iddia eden seçenektir. Anayasa'nın 126. maddesinde açıkça ifade edildiği üzere, Türkiye'de yetki genişliği ilkesi yalnızca illerin idaresi için geçerlidir. Valiler, merkeze danışmadan merkeze ait bazı yetkileri kullanabilirken, kaymakamların böyle bir anayasal yetkisi bulunmamaktadır. Kaymakamlar her konuda merkeze (veya valiye) danışarak hareket etmek zorundadır.

Step-by-Step Solution

Kaymakamın hukuki statüsünü ve atama usulünü değerlendir.

Kaymakamın Cumhurbaşkanı kararı ile atandığı ve sadece Cumhurbaşkanını temsil ettiği (Devleti temsil etmediği) saptanır.

Mülki idare amirlerinin temsil yetkileri kanunla sınırlandırılmıştır.

Yetki genişliği ilkesinin anayasal kapsamını analiz et.

Anayasa'nın 126. maddesinin 'İllerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır' hükmü uyarınca bu yetkinin sadece valilere ait olduğu görülür.

Yetki genişliği, merkezi idarenin taşradaki en üst birimine tanınmış istisnai bir anayasal haktır.

Kaymakamın denetim yetkisinin sınırlarını ve türlerini belirle.

Hiyerarşi, idari vesayet ve denetim dışı kurumlar (adli/askeri) netleştirilir.

İdarenin bütünlüğü ve kuvvetler ayrılığı prensipleri bu sınırları belirler.

Key Concept

Yetki Genişliği İlkesinin Sınırları

Estimated Time:1m 15s

Question 134Question →

Türkiye'nin mülki idare yapılanması içerisinde yer alan "İl İdaresi"nin hukuki statüsü, teşkilat yapısı ve yetki kullanımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İl idaresi, devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine ve kendine ait bağımsız bir bütçeye sahiptir.

Vali, Anayasa ile tanınan "yetki genişliği" ilkesini hem merkezi idare hizmetlerinde hem de il özel idaresinin mahalli hizmetlerinde kullanabilir.

İl idaresinin bir parçası olan il idare şube başkanları, ildeki merkezi idare kuruluşlarının amiri olup doğrudan valinin hiyerarşik denetimi altındadırlar.

İl idare kurulu; valinin başkanlığında toplanan, üyeleri arasında belediye başkanı ve ilçe kaymakamlarının da bulunduğu bir danışma organıdır.

Valinin, il sınırları içerisindeki belediyeler üzerindeki denetim yetkisi hiyerarşik bir denetim olup vali belediye meclisi kararlarını doğrudan iptal edebilir.

Show answer & explanation

Answer: İl idaresinin bir parçası olan il idare şube başkanları, ildeki merkezi idare kuruluşlarının amiri olup doğrudan valinin hiyerarşik denetimi altındadırlar.

Answer

İl idare şube başkanlarının valinin hiyerarşisi altında olduğu ve merkezi idarenin bir parçası olduğu ifadesi doğrudur.

Doğru yanıt olan seçenek, il idaresinin hiyerarşik yapısını tam olarak yansıtmaktadır. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre il idaresi; vali, il idare şube başkanları ve il idare kurulundan oluşur. İl idare şube başkanları (İl Milli Eğitim, Sağlık, Tarım müdürleri vb.) doğrudan valinin hiyerarşisi altındadır ve onun emirlerine uymakla yükümlüdürler.

Step-by-Step Solution

İl İdaresinin statüsünü belirleme

İl idaresi merkezi idarenin taşra birimidir; devlet tüzel kişiliği içindedir.

İl özel idaresi ile karıştırılmaması için birimin merkezi idaredeki yerini anlamak gerekir.

Valinin ve şube başkanlarının ilişkisini analiz etme

Vali, ilin en yüksek hiyerarşik amiridir; şube başkanları onun emri altındadır.

Hiyerarşi ve yetki paylaşımının mülki idaredeki işleyişini doğrulamak için.

Key Concept

İl İdaresi ve Hiyerarşik Yapı

Question 135Question →

Nüfusu giderek artan ve mekânsal olarak genişleyen bir yerleşim yerinin sakinleri, kamu hizmetlerinin daha etkin yürütülebilmesi amacıyla bölgelerinin idari statüsünün yeniden düzenlenmesini talep etmektedir. İlgili makamlarca yapılan ön değerlendirmede, bu yerleşim yerinin bir "mahalle" olarak mı yoksa bağımsız bir "köy" olarak mı teşkilatlandırılacağı tartışma konusu olmuştur.

Türk idare hukuku mevzuatı uyarınca, köy idaresi ile mahalle teşkilatının hukuki statüleri, kuruluş usulleri ve organları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hem köy hem de mahalle yönetimi Anayasa'da açıkça sayılan mahalli idare birimlerindendir; bu nedenle her ikisinin de kendi kamu tüzel kişilikleri ile bağımsız bütçeleri bulunmaktadır.

Köy idaresinin kuruluşunda ve sınırlarının belirlenmesinde İçişleri Bakanlığı yetkili iken, yeni bir mahallenin kurulabilmesi doğrudan il genel meclisinin alacağı kesin kararla tamamlanır.

Mahalle teşkilatının ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmazken köy idaresi kamu tüzel kişiliğine sahiptir ve köy idaresinde tüm seçmenlerden oluşan "köy derneği" isimli bir organ bulunmasına karşın mahalle yönetiminde buna denk bir organ yer almaz.

Köy muhtarı ve köy ihtiyar meclisi üyeleri halk tarafından doğrudan seçilirken; mahalle muhtarı ve mahalle ihtiyar heyeti üyeleri, sınırları içinde bulundukları kaymakamlığın teklifi ve valinin onayı ile atanır.

Köy idaresinin genel karar organı il genel meclisi iken, mahalle teşkilatının yürüteceği hizmetler idari bütünlük ilkesi gereği belediye encümeninin aldığı bağlayıcı kararlarla şekillenir.

Show answer & explanation

Answer: Mahalle teşkilatının ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmazken köy idaresi kamu tüzel kişiliğine sahiptir ve köy idaresinde tüm seçmenlerden oluşan "köy derneği" isimli bir organ bulunmasına karşın mahalle yönetiminde buna denk bir organ yer almaz.

Answer

Mahalle teşkilatının kamu tüzel kişiliği ile 'mahalle derneği' gibi bir organının bulunmadığını, köy idaresinin ise kamu tüzel kişiliğine ve seçmenlerden oluşan 'köy derneği'ne sahip olduğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru ifadede yer alan iki temel hukuki bilgi mevzuata tam olarak uymaktadır: Birincisi, köyler Anayasa gereği kamu tüzel kişiliğine sahip birer mahalli idare iken, mahallelerin tüzel kişiliği yoktur. İkincisi, köy idaresinin en geniş katılımlı karar organı tüm köy seçmenlerinden oluşan 'köy derneği'dir; ancak mahalle teşkilatlanmasında kanunla düzenlenmiş böyle bir kitle/seçmen meclisi (mahalle derneği) bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Köy ve mahallenin kamu tüzel kişiliği durumunu analiz et.

Köy, Anayasa'da mahalli idare olarak sayılır ve kamu tüzel kişiliği vardır. Mahalle ise belediye sınırları içindeki bir yönetim birimi olup kamu tüzel kişiliğine sahip değildir.

Kurumların statülerini belirleyen temel hukuki özellik tüzel kişilik durumudur.

Her iki birimin organlarını karşılaştır.

Köyde muhtar, ihtiyar meclisi ve tüm seçmenlerden oluşan köy derneği vardır. Mahallede ise muhtar ve ihtiyar heyeti bulunur ancak seçmenlerin tümünün katıldığı bir mahalle derneği yoktur.

İdari organların varlığı, teşkilat yapısının anlaşılması için ayırt edici temel unsurdur.

Organların göreve geliş usulü ve kuruluş şartlarını değerlendir.

Her ikisinde de muhtar ve ihtiyar meclisi/heyeti doğrudan halk tarafından seçilir. Mahalle, belediye meclisi kararı ve vali onayı ile kurulur.

Diğer seçeneklerde yer alan atama, il genel meclisi kararı veya Anayasal statü iddialarını elemek için bu kuralların bilinmesi şarttır.

Key Concept

Köy ve Mahalle İdaresi: Hukuki Statü ve Organlar

Question 136Question →

$1982$ Anayasası'nın $135$ . maddesinde düzenlenen kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının hukuki statüsü, üyelik rejimi ve denetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların bu kuruluşlara üye olma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Merkezi idarenin bu kuruluşlar üzerindeki denetim yetkisi hiyerarşi kapsamında olup, yerindelik denetimini de içerir.

Bu kuruluşlar üyelerinin serbest iradesiyle kurulan özel hukuk tüzel kişileri olup, tüzükleri Cumhurbaşkanı onayı ile yürürlüğe girer.

Meslek kuruluşları, mesleki disiplini sağlamak amacıyla siyasi partilerle ortak deklarasyon yayımlayabilir ve seçimlerde aday gösterebilirler.

Kuruluş amaçları dışında faaliyet gösteren sorumlu organların görevine, ilgili Bakanlığın yapacağı idari bir tahkikat sonucunda doğrudan son verilir.

Show answer & explanation

Answer: Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların bu kuruluşlara üye olma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Answer

Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına üye olma zorunluluğunun bulunmaması doğru ifadedir.

Doğru seçenek olan kamu çalışanlarının üyelik zorunluluğunun bulunmaması,

1982

Anayasası'nın

135

. maddesinin açık hükmüdür. Bu fıkraya göre; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların meslek kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmaz.

Step-by-Step Solution

Anayasal temelin incelenmesi

1982

Anayasası madde

135

hükmü tespit edilir.

Meslek kuruluşlarının tüm temel özellikleri bu maddede sınırlayıcı şekilde sayılmıştır.

Üyelik istisnalarının değerlendirilmesi

Kamu görevlileri için istisna olduğu saptanır.

Serbest meslek icra edenler için zorunlu olan üyelik, kamu görevlileri için anayasal bir istisnadır.

Denetim ve siyaset yasağının kontrolü

İdari vesayet ve siyaset yasağı ilkeleri doğrulanır.

Merkezi idarenin bütünlüğü sağlama yetkisi idari vesayet ile sınırlıdır ve bu kurumlar apolitik kalmalıdır.

Key Concept

Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşlarının Anayasal Statüsü

Hints

Anayasa'nın

135

. maddesindeki üyelik istisnalarını hatırlayın.

Practice More

İdari vesayet makamlarının meslek kuruluşları üzerindeki mali denetim yetkisini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 137Question →

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, $1982$ Anayasası'nın $135$ . maddesinde özel bir yerinden yönetim birimi olarak düzenlenmiştir. Bu kuruluşların hukuki statüsü, denetimi ve organlarının seçimine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bu kuruluşların organları kendi üyeleri tarafından yargı gözetimi altında seçilir ve sorumlu organların görevine son verilmesi ancak yargı kararıyla mümkündür.

Merkezi idare, bu kuruluşlar üzerinde hiyerarşi yetkisine sahiptir ve kanuna aykırı hareket eden organları doğrudan görevden alabilir.

Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan memurların, mesleklerini serbestçe icra etmeseler dahi ilgili meslek kuruluşuna üye olmaları anayasal bir zorunluluktur.

Meslek kuruluşları, üyelerinin haklarını savunmak amacıyla siyasi partilerle iş birliği yapabilir ve siyasi propaganda faaliyetleri yürütebilirler.

Bu kuruluşlar Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kurulur ve kamu tüzel kişiliği bulunmadığı için genel bütçeye tabidirler.

Show answer & explanation

Answer: Bu kuruluşların organları kendi üyeleri tarafından yargı gözetimi altında seçilir ve sorumlu organların görevine son verilmesi ancak yargı kararıyla mümkündür.

Answer

Bu kuruluşların organlarının kendi üyeleri arasından yargı gözetiminde seçilmesi ve organların görevine son verilmesinin ancak yargı kararıyla mümkün olması ifadesi doğrudur.

Anayasa'nın

135

. maddesi uyarınca, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının sorumlu organları kendi üyeleri tarafından gizli oyla ve yargı gözetimi altında seçilir. Aynı zamanda, kuruluş amaçları dışında faaliyet gösteren organların görevine son verilmesi idari bir kararla değil, ancak kanunun belirttiği mercilerin istemi üzerine yargı kararıyla mümkündür. Bu durum, bu kuruluşların idari özerkliğinin ve demokratik yapısının bir gereğidir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

135

. maddesindeki kuruluş usulünü incele.

Bu kuruluşlar ancak kanunla kurulabilir.

Anayasal hüküm kuruluşun kanuni dayanağını zorunlu kılar.

Organların seçim ve azil usulünü değerlendir.

Organlar yargı gözetiminde seçilir ve ancak yargı kararıyla görevden alınabilir.

Meslek kuruluşlarının özerkliğini korumak amacıyla merkezi idarenin doğrudan müdahalesi engellenmiştir.

Denetim makamı ve türünü belirle.

Merkezi idare ile ilişkisi idari vesayet denetimidir.

Hizmet yerinden yönetim kuruluşları üzerinde merkezi idarenin hiyerarşi yetkisi bulunmaz.

Key Concept

Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşlarının Özerkliği ve Yargısal Korunması

Estimated Time:1m 15s

Question 138Question →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında yer alan "köy idaresi" ile belediye sınırları içerisinde bulunan "mahalle yönetimi"nin hukuki statüleri ve organları karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Köy idaresinde seçmenlerin tamamından oluşan ve köyün isteğe bağlı işlerini zorunlu hale getirebilen "Köy Derneği" bulunurken; mahalle yönetiminde sakinlerin oluşturduğu benzer yetkilere sahip bir karar organı ve mahallenin ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmamaktadır.

Mahalle yönetimi, İçişleri Bakanlığının kararı ile kurulurken; köylerin kurulması için ilgili belediye meclisinin kararı ve Danıştayın uygun görüşü gereklidir.

Hem köy hem de mahalle idaresinde yer alan "İhtiyar Heyeti/Meclisi" üyeleri, merkezi idare tarafından atama usulüyle göreve getirilen kamu görevlileridir.

Mahalle muhtarı mahalle tüzel kişiliğini temsil ederken; köy muhtarı sadece devletin köydeki temsilcisi sıfatıyla hiyerarşik denetime tabidir.

Köy idaresinde zorunlu bir mali yükümlülük olan salma usulü uygulanamazken; mahalle yönetiminde muhtarın kararıyla mahalle sakinlerinden vergi benzeri ödemeler toplanabilir.

Show answer & explanation

Answer: Köy idaresinde seçmenlerin tamamından oluşan ve köyün isteğe bağlı işlerini zorunlu hale getirebilen "Köy Derneği" bulunurken; mahalle yönetiminde sakinlerin oluşturduğu benzer yetkilere sahip bir karar organı ve mahallenin ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmamaktadır.

Answer

Köy idaresinde seçmenlerin tamamından oluşan Köy Derneği bulunurken, mahallenin ayrı bir kamu tüzel kişiliği ve benzer bir karar organı yoktur.

Doğru ifadeye göre, köy idaresi bir yerinden yönetim birimi olarak kamu tüzel kişiliğine sahiptir ve tüm seçmenlerden oluşan Köy Derneği gibi geniş katılımlı bir karar organı barındırır. Buna karşın mahalle, belediye bütünlüğü içinde bir birimdir; ne ayrı bir tüzel kişiliği ne de kanunla tanımlanmış bir halk meclisi/derneği yapısı bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

Tüzel kişilik durumunu incele

Köylerin 442 sayılı Köy Kanunu uyarınca kamu tüzel kişiliği vardır; mahallelerin ise 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca kamu tüzel kişiliği yoktur.

Köy, yerinden yönetim ilkesine göre örgütlenmiş bir mahalli idaredir; mahalle ise belediyenin idari bir birimidir.

Organ yapısını karşılaştır

Köyün organları Muhtar, İhtiyar Meclisi ve Köy Derneği'dir. Mahallenin organları ise Muhtar ve İhtiyar Heyeti'dir.

Köy Derneği, köydeki tüm seçmenlerden oluşur ve doğrudan demokrasi örneğidir; mahallede bu yapının karşılığı yoktur.

Yetki ve kuruluş usulünü doğrula

Köy Derneği, köyün isteğe bağlı işlerini zorunlu hale getirebilir. Köyler İçişleri Bakanlığı kararıyla, mahalleler belediye meclisi kararı/vali onayıyla kurulur.

Köy Derneği'nin bu yetkisi, köyün özerkliğinin bir göstergesidir.

Key Concept

Köy idaresinin kamu tüzel kişiliğine ve Köy Derneği organına sahip olması, mahallenin ise tüzel kişiliğinin bulunmaması.

Practice More

İdari vesayet makamlarının köy muhtarı ile belediye muhtarı (mahalle muhtarı) üzerindeki denetim yetkilerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 139Question →

$1982$ Anayasası ve $1$ sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca; merkezi idare başkent teşkilatı içerisinde, Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan, kamu tüzel kişiliğine ve özel bütçeye sahip olacak şekilde yapılandırılan birim aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı

Dijital Dönüşüm Ofisi

Devlet Denetleme Kurulu

Strateji ve Bütçe Başkanlığı

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği

Show answer & explanation

Answer: Dijital Dönüşüm Ofisi

Answer

Dijital Dönüşüm Ofisi, merkezi idare başkent teşkilatında yer almasına rağmen diğerlerinden farklı olarak ayrı bir kamu tüzel kişiliğine ve özel bütçeye sahiptir.

Dijital Dönüşüm Ofisi,

1

sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kendisine açıkça kamu tüzel kişiliği ve mali/idari özerklik tanınmış bir başkent teşkilatı birimidir. Bu durum, onu devlet tüzel kişiliği içinde eriyen İdari İşler Başkanlığı veya kurullardan ayırır.

Step-by-Step Solution

Merkezi idare başkent teşkilatındaki birimlerin hukuki statülerini incelemek.

Cumhurbaşkanlığı teşkilatı; İdari İşler Başkanlığı, bağlı başkanlıklar, kurullar ve ofislerden oluşur.

Birimlerin devlet tüzel kişiliği mi yoksa ayrı bir kamu tüzel kişiliği mi taşıdığını belirlemek gerekir.

1

sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin ilgili maddelerini kontrol etmek.

Ofislerin (Dijital Dönüşüm, Finans, İnsan Kaynakları, Yatırım) kamu tüzel kişiliğine ve özel bütçeye sahip olduğu belirtilmiştir.

Hukuki dayanağı netleştirerek doğru birimi tespit etmek.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Ofislerinin Hukuki Statüsü

Hints

Cumhurbaşkanlığı teşkilatında yer alan 'Ofisler' ile 'Başkanlıklar'ın hukuki statü farkını hatırlayın.

Practice More

Diğer üç ofisin (Yatırım, Finans, İnsan Kaynakları) isimlerini ve benzer hukuki statülerini gözden geçirin.

Estimated Time:1m 0s

Question 140Question →

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca, büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri arasındaki bütçe ilişkisi ve bütçelerin kesinleşme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Büyükşehir belediye meclisi, ilçe belediye meclisleri tarafından kabul edilen bütçeleri, yatırım ve hizmetler arasında koordinasyonu sağlayacak şekilde aynen veya değiştirerek kabul eder.

İlçe belediye bütçeleri, büyükşehir belediye meclisinin onayına tabi olmayıp ilçe belediye meclisi kararıyla kesinleşerek doğrudan valiliğe gönderilir.

Büyükşehir belediye meclisinin ilçe bütçeleri üzerindeki yetkisi sadece şekli inceleme ile sınırlı olup bütçe kalemleri arasında herhangi bir içerik değişikliği yapamaz.

Büyükşehir belediye meclisi, ilçe belediye bütçelerinde değişiklik yapmak isterse bütçeyi reddederek yeniden görüşülmek üzere il genel meclisine gönderir.

İlçe belediye bütçeleri, büyükşehir belediye meclisinde görüşülmeden önce İçişleri Bakanlığının uygun görüşüne sunulmak zorundadır.

Show answer & explanation

Answer: Büyükşehir belediye meclisi, ilçe belediye meclisleri tarafından kabul edilen bütçeleri, yatırım ve hizmetler arasında koordinasyonu sağlayacak şekilde aynen veya değiştirerek kabul eder.

Answer

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesine göre, ilçe belediye meclisleri tarafından kabul edilen bütçeler büyükşehir belediye meclisine sunulur. Büyükşehir meclisi bu bütçeleri, büyükşehir bütçesiyle birlikte görüşerek, yatırım ve hizmetler arasında koordinasyonu sağlayacak şekilde aynen veya değiştirerek kabul eder. Bu durum büyükşehir belediyesine tanınmış özel bir koordinasyon yetkisidir.

Step-by-Step Solution

İlgili mevzuatın belirlenmesi

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesi

Büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasındaki bütçe ilişkisi bu kanunla düzenlenmiştir.

Büyükşehir belediye meclisinin bütçe üzerindeki yetkisinin analizi

Yatırım ve hizmet koordinasyonu için bütçeyi aynen veya değiştirerek kabul etme yetkisi

Büyükşehir belediyesinin idari bütünlüğü ve hizmet koordinasyonunu sağlama görevi kapsamında bu yetki tanınmıştır.

Key Concept

Bütçe Koordinasyonu ve İdari Vesayet

Estimated Time:1m 15s

PreviousPage 7 / 9Next

Türkiye'nin İdari Teşkilatı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept