Question

Difficulty: MediumGenellik İlkesinin İstisnaları

Bütçe ilkelerinden 'Genellik İlkesi', kamu maliyesinde mali disiplini ve parlamentonun bütçe üzerindeki denetim gücünü artırmak amacıyla 'gayrisafi usul' ve 'adem-i tahsis' olmak üzere iki alt kuralı temel alır. Buna göre, bütçe hukukunda yer alan aşağıdaki uygulamalardan hangisi, kamu gelirlerinin belirli kamu giderlerine tahsis edilmemesini ifade eden 'adem-i tahsis' kuralının doğrudan bir istisnasıdır?

  1. A
    Bütçe dışı fonların (extra-budgetary funds) varlığı ve bu fonlar aracılığıyla kamu hizmetlerinin finanse edilmesi
  2. B
    Döner sermayeli işletmelerin tüm gayrisafi hasılatı yerine sadece dönem sonu kârlarının bütçeye gelir kaydedilmesi
  3. C
    Üniversiteler ve belediyeler gibi özel bütçeli idarelerin kendi bağımsız bütçe yapılarının bulunması
  4. Belirli bir kamu hizmetinin ifası şartıyla kabul edilen şartlı bağış ve yardımların bütçede ilgili hizmet tertibiyle ilişkilendirilmesiAnswer
  5. E
    Kamu idarelerinin sahip olduğu tüm gelir ve giderlerin bütçede hiçbir netleştirme yapılmadan ayrı ayrı gösterilmesi

Answer

Belirli bir kamu hizmetinin gerçekleştirilmesi amacıyla alınan ve sadece o amaçla harcanabilen şartlı bağışlar, adem-i tahsis kuralının istisnasıdır.
Genellik ilkesinin 'adem-i tahsis' (tahsis etmeme) kuralına göre, devletin tüm gelirleri 'havuz' mantığıyla birleşir ve herhangi bir ayrım yapılmaksızın tüm giderleri karşılar. Ancak 5018 sayılı Kanun uyarınca, gerçek veya tüzel kişilerce belirli hizmetlerin yerine getirilmesi şartıyla yapılan 'şartlı bağış ve yardımlar', bu kuralın bir istisnası olarak doğrudan ilgili hizmet tertibiyle ilişkilendirilir ve sadece o amaç için harcanabilir.

Step-by-Step Solution

1
Genellik ilkesinin alt kurallarını tanımla.
Genellik ilkesi; tüm gelir ve giderlerin bütçede netleştirilmeden gösterilmesi (Gayrisafi Usul) ve gelirlerin giderlerle eşleştirilmemesi (Adem-i Tahsis) kurallarından oluşur.
Soruda istenen 'istisna' türünü belirlemek için önce kuralın kapsamını anlamak gerekir.
2
Adem-i tahsis kuralına aykırı uygulamaları analiz et.
Eğer bir gelir kaynağı, önceden belirlenmiş bir harcama kalemine yasal olarak bağlandıysa (tahsis edildiyse), bu durum adem-i tahsis kuralının dışına çıkar.
Özel gelirler ve şartlı bağışlar, bu kuralın en yaygın yasal istisnalarıdır.
3
Seçeneklerdeki 'Birlik' ve 'Genellik' ayrımını yap.
Fonlar ve özel bütçeler 'Birlik' ilkesini; net bütçe (kâr transferi) ise 'Gayrisafi Usul' kuralını bozar. Şartlı bağışlar ise doğrudan 'Adem-i Tahsis' kuralını deler.
KPSS sorularında genellikle Birlik ve Genellik ilkesi istisnaları birbirine çeldirici olarak sunulur.

Key Concept

Adem-i Tahsis Kuralı ve İstisnaları

Practice More

Birlik ilkesi ile Genellik ilkesi arasındaki farkı pekiştirmek için 'Fonlar' ve 'Özel Gelirler' kavramlarını karşılaştıran sorulara göz atabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question