Makroekonomik dengelerin tam istihdam seviyesine yakın şekillendiği ve talep yönlü fiyat artışlarının giderek belirginleştiği bir ekonomide, Hazine yönetimi yapısal bütçe açıklarını finanse etmek için strateji değişikliğine gitmiştir. Hazine, Merkez Bankası kaynaklarına (kısa vadeli avans kullanımına) başvurmak yerine, doğrudan banka dışı özel kesime (hanehalkı ve firmalar) yönelik uzun vadeli tahvil ihraç etme kararı almıştır.
Uygulanan bu yeni borçlanma stratejisinin makroekonomik etkilerine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi teorik olarak doğrudur?
- Merkez Bankası kaynaklarına başvurulmaması para tabanının genişlemesini önleyerek enflasyonist süreci baskılar; ancak piyasadaki likiditenin emilmesi faiz oranlarını yükselteceği için özel kesim yatırımlarında dışlama (crowding-out) etkisine yol açar.Answer
- BUzun vadeli tahvil ihracı sonucunda Rikardiyen Denklik Hipotezi'nin geçerli olması durumunda; hanehalkı gelecekteki vergi yükümlülüklerini öngörerek tasarruflarını azaltacak ve cari tüketimini artırarak enflasyonu daha da hızlandıracaktır.
- CBanka dışı özel kesimden yapılan bu borçlanma, ekonomideki atıl fonları doğrudan yatırıma dönüştüreceği için tahvil piyasasında faiz oranları üzerinde herhangi bir yukarı yönlü baskı yaratmaz.
- DBütçe açıklarının parasallaşması (monetizasyon) engellendiği için, Hazine'nin yürüttüğü genişletici maliye politikasının gelir çarpanı etkisi maksimum seviyeye ulaşır ve ekonomik büyüme ivme kazanır.
- EDoğrudan hanehalkına yapılan tahvil satışları, ticari bankaların serbest rezervlerini artırarak kaydi para yaratım sürecini hızlandırır ve dolaylı bir senyoraj geliri oluşmasını sağlar.
Answer
Borçlanmanın Merkez Bankası yerine banka dışı özel kesimden yapılması, para arzının artmasını (parasallaşmayı) önleyerek enflasyonist baskıyı kırar; ancak piyasadaki ödünç verilebilir fonların Hazine tarafından emilmesi faiz oranlarını yükselterek özel kesim yatırımlarında dışlama (crowding-out) etkisine neden olur.
Kamu açıklarının Merkez Bankası kaynakları (emisyon) ile finanse edilmesi borcun parasallaşması anlamına gelir ve para arzını artırarak enflasyonu tetikler. Hazine'nin bu yöntemden vazgeçip banka dışı özel kesimden borçlanması, para tabanının genişlemesini önlediği için anti-enflasyonisttir (likidite emici etki). Ancak, kamunun ödünç verilebilir fonlar piyasasına girerek yüksek miktarda tahvil arz etmesi ve fon talep etmesi, faiz oranlarını yukarı iter. Tam istihdam sınırındaki bir ekonomide atıl fon bulunmadığı için, yükselen faiz oranları özel kesimin yatırım harcamalarını kısmasına, yani meşhur 'dışlama' (crowding-out) etkisine neden olur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İç Borçlanmanın Kaynakları ve Dışlama (Crowding-out) Etkisi