Bir ekonomide uzun süredir devam eden talep enflasyonu sorunu yaşanmakta olup, aynı dönemde kamu bütçesi yapısal olarak yüksek oranda fazla vermektedir. Ülkenin maliye bakanı, bütçenin fazla veriyor olmasını ana gerekçe göstererek vergilerde genel bir indirime gidilmesini ve kamu altyapı yatırımlarının artırılmasını teklif etmiştir. Ancak Abba Lerner tarafından geliştirilen "İşlevsel (Fonksiyonel) Maliye" yaklaşımını sıkı sıkıya benimseyen bir ekonomi başdanışmanı, bakanın bu teklifine şiddetle karşı çıkmıştır.
İşlevsel maliye yaklaşımını benimseyen bu danışmanın, bakanın vergi indirimi teklifine karşı çıkarken öne süreceği temel teorik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?
- Vergilerin asıl varlık nedeni bütçeye finansman sağlamak değil, özel kesimin satın alma gücünü kısarak enflasyonu önlemektir; bu yüzden bütçe fazla verse dahi enflasyonist ortamda vergi indirimi yapılamaz.Answer
- BBütçe fazlaları yalnızca ileride yaşanabilecek ekonomik daralma dönemlerindeki bütçe açıklarını finanse etmek için bir rezerv fonunda tutulmalıdır, aksi takdirde konjonktürel bütçe denkliği bozulur.
- CDevletin ekonomiye herhangi bir müdahalesi dışlama (crowding-out) etkisine yol açacağından, enflasyonla mücadele için bütçe fazlası vermek yerine bütçenin her yıl mutlak surette denk olması sağlanmalıdır.
- DVergi oranlarındaki indirimler her koşulda üretim maliyetlerini düşürüp arzı artıracağından, enflasyonla mücadelede bütçe fazlasına güvenmek yerine arz yönlü maliye politikalarına ağırlık verilmelidir.
- EEnflasyon dönemlerinde bütçe fazlası vermek yerine, bu fazlanın kısa vadeli iç borçlanma senetlerinin itfasında kullanılarak piyasadaki nakit likiditesinin hızla azaltılması amaçlanmalıdır.
Answer
İşlevsel maliye teorisine göre vergilerin varlık nedeni devletin harcamalarını finanse etmek değil, enflasyonu önlemek için toplumun harcanabilir gelirini kontrol etmektir. Bütçe fazla verse dahi enflasyonist ortamda vergiler düşürülemez.
Abba Lerner tarafından ortaya atılan İşlevsel (Fonksiyonel) Maliye yaklaşımına göre, kamu maliyesinin ve bütçenin geleneksel ilkeleri (denklik, gelir bulma vb.) tamamen terk edilmelidir. Hükümetin bütçe politikası kararları, sadece ekonomide yaratacakları makroekonomik sonuçlara (istihdam ve enflasyon) göre değerlendirilmelidir. Bu yaklaşıma göre vergilerin temel fonksiyonu kamu harcamalarını finanse etmek değildir; devletin harcama yapmak için vergiye ihtiyacı yoktur. Vergi, yalnızca özel kesimin harcamalarının çok yüksek olduğu ve enflasyon yarattığı dönemlerde, halkın elindeki satın alma gücünü çekmek için alınır. Dolayısıyla, ekonomide enflasyon varken bütçe ne kadar fazla verirse versin vergi indirimi yapılamaz.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İşlevsel (Fonksiyonel) Maliye Yaklaşımı