Maliye politikası kararları alınırken, vergi yapısının sosyoekonomik sonuçları göz önünde bulundurulmalıdır. Özellikle, bütçe açıklarını kapatmak refleksine sahip olan hükümetlerin, gelir üzerinden alınan vergiler yerine işlem ve harcamalardan tahsil edilen vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki ağırlığını sürekli artırması sık karşılaşılan bir durumdur.
Söz konusu vergi politikası tercihinin, toplumdaki vergi yükü dağılımı ve adaleti üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi maliye teorisi açısından doğrudur?
- ASöz konusu vergiler her mükellefe aynı oranda uygulandığından, ödeme gücünden bağımsız olarak vergi yükünün adil dağılmasını sağlar ve yatay adaleti güçlendirir.
- BBu tür vergiler ağırlıklı olarak piyasa fiyatları üzerinden tahsil edildiğinden, kaynak tahsisinde etkinliği artırarak fonksiyonel gelir dağılımını emek lehine düzeltir.
- Zorunlu ihtiyaçlara ayrılan payın alt gelir gruplarının bütçesinde daha yüksek olması nedeniyle, vergi sistemi fiilen regresif (tersine artan oranlı) bir karakter kazanır ve gelir eşitsizliği artar.Answer
- DHarcama üzerinden alınan vergiler enflasyon dönemlerinde otomatik istikrar sağlayıcı olarak çalışıp mali sürüklenme yarattığından, gelir dağılımında kendiliğinden iyileşme sağlar.
- EHarcamalar üzerinden alınan vergilerin marjinal oranları tüketim miktarı arttıkça yükseldiği için, üst gelir gruplarının vergi yükünü artırarak dikey adaleti tesis eder.
Answer
Zorunlu ihtiyaçlara ayrılan payın alt gelir gruplarının bütçesinde daha yüksek olması nedeniyle, vergi sistemi fiilen regresif (tersine artan oranlı) bir karakter kazanır ve gelir eşitsizliği artar.
Harcamalar üzerinden alınan vergiler (dolaylı vergiler), ödeme gücünü dikkate almayan objektif vergilerdir. Dar gelirli bir birey, zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak için gelirinin çok büyük bir kısmını harcamak zorundadır. Bu sebeple, tüketim üzerinden alınan vergiler, dar gelirlinin bütçesinde yüksek gelirlinin bütçesine kıyasla oransal olarak çok daha büyük bir yer tutar. Yüksek gelirli biri gelirinin büyük kısmını tasarruf edebildiğinden, gelirine oranla daha az vergi ödemiş olur. Bu işleyiş, verginin fiilen 'tersine artan oranlı' (regresif) bir yapı kazanmasına ve toplumdaki gelir eşitsizliğinin artmasına neden olur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Dolaylı Vergilerin Regresif Etkisi ve Gelir Dağılımı