Bir ekonomide uygulanan yeni vergi stratejisi doğrultusunda, gelir üzerinden alınan dolaysız vergilerdeki artan oranlı (müterakki) tarife yapısı yumuşatılarak düz oranlı (oransal) bir yapıya yaklaştırılmıştır. Eşzamanlı olarak, bütçe dengesini korumak amacıyla temel tüketim harcamaları üzerinden alınan dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payı önemli ölçüde artırılmıştır. Bu politika değişikliğinin vergi yükü ve gelir dağılımı üzerindeki temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
- Düşük gelirli kesimlerin gelirleri içindeki tüketim payı yüksek olduğundan, dolaylı vergilerin tersine artan oranlı (regresif) etkisi belirginleşecek ve dikey adalet ilkesi zedelenecektir.Answer
- BSistemin düz oranlı yapıya yaklaşması ve dolaylı vergilerin tabana yayılması, vergi yükünü ödeme gücü yüksek olan kesimlere kaydırarak kişisel gelir dağılımını iyileştirecektir.
- CDolaylı vergilerin genel gelirler içindeki payının artırılması, enflasyonist dönemlerde mali sürüklenme mekanizmasını güçlendirerek dar gelirlilerin satın alma gücünü koruyacaktır.
- DTemel tüketim mallarındaki vergi artışı, piyasadaki nispi fiyatları değiştirerek öncelikle kaynak dağılımında etkinliği sağlayacak ve gelir eşitsizliğini yatay adalet temelinde kendiliğinden giderecektir.
- EDolaysız vergilerdeki artan oranlılığın hafifletilmesi, sermaye ve emek gelirleri arasındaki vergi yükü farklılığını ortadan kaldıracağından fonksiyonel gelir dağılımını doğrudan ücretliler lehine dönüştürecektir.
Answer
Düşük gelirli kesimlerin gelirleri içindeki tüketim payı yüksek olduğundan, dolaylı vergilerin tersine artan oranlı (regresif) etkisi belirginleşecek ve dikey adalet ilkesi zedelenecektir.
Vergi sisteminde artan oranlı yapının terk edilip dolaylı vergilere (tüketim vergilerine) ağırlık verilmesi, vergi yükünün dar gelirliler üzerine kaymasına neden olur. Çünkü düşük gelirli grupların gelirleri içindeki tüketim harcamalarının payı (marjinal tüketim eğilimi), yüksek gelirli gruplara göre çok daha yüksektir. Bu durum dolaylı vergilerin 'tersine artan oranlı' (regresif) bir karakter sergilemesine yol açar. Farklı ödeme gücüne sahip olanların farklı vergi ödemesini öngören 'dikey adalet' ilkesi, vergi yükünün zenginlerden alınıp dar gelirlilere yüklenmesiyle ciddi şekilde zedelenir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Dolaylı Vergilerin Regresif Etkisi ve Dikey Adalet