Question

Difficulty: MediumGenellik İlkesinin İstisnaları

Bütçe hukukunda genellik ilkesi; gayrisafi usul ve adem-i tahsis (tahsis etmeme) olmak üzere iki alt kuraldan oluşmaktadır. Gayrisafi usul, kamu gelir ve giderlerinin herhangi bir mahsup işlemi yapılmaksızın bütçede tüm tutarlarıyla gösterilmesini ifade eder.

Buna göre, bütçede gelir ve giderlerin birbirine mahsup edilmesine imkân tanıyan ve "Gayrisafi Usul" kuralının temel istisnası sayılan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Şartlı bağış ve yardımlar
  2. Döner sermayeli işletmelerAnswer
  3. C
    Uluslararası kuruluşlardan alınan dış proje kredileri
  4. D
    Özel bütçeli idarelerin öz gelirleri
  5. E
    Sosyal Güvenlik Kurumları ve bütçe dışı fonlar

Answer

Döner sermayeli işletmeler, gelirlerin giderlerle mahsup edilerek sadece net tutarın bütçeye yansıtılmasına olanak tanıyan safi usul uygulaması nedeniyle gayrisafi usul kuralının temel istisnasıdır.
Döner sermayeli işletmeler, maliye doktrininde ve klasik bütçe hukukunda 'safi usul' (net bütçeleme) uygulamasının temel örneği olarak kabul edilir. Bu işletmelerde elde edilen gelirlerden öncelikle faaliyet giderleri karşılanır, ardından oluşan kâr veya zararın bütçeye devredilmesi söz konusudur. Bu durum, tüm gelir ve giderlerin mahsup edilmeden bütçede gösterilmesi gerektiğini savunan 'gayrisafi usul' kuralına bir istisna teşkil eder.

Step-by-Step Solution

1
Genellik ilkesinin alt kurallarını belirleme
İlke; gayrisafi usul (gelir ve giderlerin ayrı ayrı yazılması) ve adem-i tahsis (gelirlerin giderlere bağlanmaması) kurallarından oluşur.
Soruda hangi alt kuralın istisnasının arandığını netleştirmek gerekir.
2
Gayrisafi usul ve istisnası olan safi usulü analiz etme
Gayrisafi usulde mahsup yasaktır; safi (net) usulde ise mahsup (netleştirme) yapılır.
Gayrisafi usulün istisnası olan uygulamanın 'mahsul/netleşme' içermesi gerektiğini saptamak içindir.
3
Seçeneklerdeki uygulamaları kategorize etme
Şartlı bağış ve özel gelirler 'adem-i tahsis' istisnasıdır; döner sermayeler ise 'safi usul' örneğidir.
KPSS'de sıklıkla sorulan Genellik ilkesinin iki alt kuralı arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

Key Concept

Gayrisafi Usul vs. Safi Usul (Netleşme)

Hints

1
Genellik ilkesinin 'gayrisafi usul' kuralı, bütçede çıkarma (mahsup) işlemi yapılamayacağını söyler.
2
Döner sermayeli yapılar, bütçe içine sadece net kârlarını veya zararlarını aktardıkları için bir 'netleşme' içerirler.

Practice More

Birlik ilkesi ile Genellik ilkesinin istisnalarını (örneğin fonlar ile şartlı bağışlar) karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aralarındaki farkı pekiştirin.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question