Gelir Üzerinden Alınan Vergiler

263 questions

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre, 'Diğer Kazanç ve İratlar'ın (Değer Artış Kazançları ve Arızi Kazançlar) kapsamı, vergilendirilme usulleri ve istisna uygulamaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İvazsız (miras veya bağış) yoluyla iktisap edilen taşınmazların, iktisap tarihinden itibaren beş yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar, değer artış kazancı olarak vergilendirilmez.

Tam mükellef bir anonim şirkete ait payların elden çıkarılmasında, iki yıllık elde tutma süresine bağlı vergi istisnasından yararlanılabilmesi için payların hisse senedine veya geçici ilmühabere bağlanmış olması şarttır.

Telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri, mucitleri veya bunların kanuni mirasçıları dışındaki kimseler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artış kazancı olarak vergilendirilir.

Gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar (peştemallık), elde eden kişinin ticari işletmesine dahil olmadığı sürece 'Arızi Kazanç' hükümlerine göre vergilendirilir.

Değer artış kazancında safi kazancın tespiti yapılırken, iktisap bedeli elden çıkarılan ay hariç olmak üzere Yİ-ÜFE artış oranında endekslenebilir; ancak bu işlem için endeks artışının en az %10 olması gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar (peştemallık), elde eden kişinin ticari işletmesine dahil olmadığı sürece 'Arızi Kazanç' hükümlerine göre vergilendirilir.

Answer

Gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar (peştemallık), arızi kazanç değil, değer artış kazancı olarak vergilendirilir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 80. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar (yaygın adıyla peştemallıklar), 'Değer Artış Kazancı' olarak vergilendirilir. Bu kazançlar GVK 82. maddede düzenlenen 'Arızi Kazançlar' kapsamında yer almaz. Seçenek bu kazancı arızi kazanç olarak nitelendirdiği için yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Kazanç türlerinin yasal tasnifini analiz etme

Peştemallık ve tahliye tazminatları GVK 80. madde 3. fıkrada yer alır.

Bu kazançlar süreklilik arz etmese de kanun koyucu tarafından 'Değer Artış Kazancı' kategorisine dahil edilmiştir.

Arızi kazançlar ile değer artış kazançları arasındaki sınırı belirleme

GVK 82. maddede sayılanlar (terk edilen iş, sözleşme feshi vb.) arızi kazançtır.

Her iki tür 'Diğer Kazanç ve İratlar' altında olsa da vergilendirme rejimleri ve istisna tutarları farklıdır.

Key Concept

Değer Artış Kazancı vs Arızi Kazanç Ayrımı

Practice More

Değer artış kazançları ile GMSİ istisnalarının bir arada uygulanamayacağı durumları incelemek faydalı olacaktır.

Estimated Time:2m 0s

Question 82Question →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre; sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden elde edilen kâr payı, faiz, kira ve benzeri iratlar menkul sermaye iradı olarak kabul edilmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi menkul sermaye iradı ( $MSİ$ ) kapsamında yer alan gelir unsurlarından biri değildir?

Mevduat faizleri

Hisse senedi kâr payları

Binaların ve arazilerin kiraya verilmesinden elde edilen bedeller

Repo (geri alım vaadiyle satış) kazançları

Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri

Show answer & explanation

Answer: Binaların ve arazilerin kiraya verilmesinden elde edilen bedeller

Answer

Binaların ve arazilerin kiraya verilmesinden elde edilen bedeller

Doğru yanıt olan binaların ve arazilerin kiraya verilmesinden elde edilen bedeller,

193

sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun

70

. maddesi uyarınca Gayrimenkul Sermaye İradı (

GMSİ

) olarak vergilendirilir. Menkul sermaye iradı (

MSİ

) ise kanunun

75

. maddesinde tanımlandığı üzere, nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden (mevduat, hisse senedi, tahvil gibi) elde edilen getirileri kapsar.

Step-by-Step Solution

Gelir unsurlarının niteliğini belirleme

Menkul sermaye iratlarının nakdi sermaye ve para ile temsil edilen değerlerden (faiz, kâr payı gibi) türediği saptanır.

Soruda istenen ayrımı yapabilmek için öncelikle MSİ tanımındaki temel dayanağın (nakit/menkul kıymet) anlaşılması gerekir.

Kanun maddeleri arasındaki ayrımı yapma

GVK Madde

75

'te sayılan MSİ unsurları ile Madde

70

'de sayılan GMSİ unsurları karşılaştırılır.

Bina ve arazi gibi taşınmaz malların kiralanması GVK Madde

70

uyarınca Gayrimenkul Sermaye İradı (GMSİ) olarak tanımlanmıştır.

Sonuçlandırma

Mevduat faizi, repo, kâr payı ve tahvil faizleri MSİ iken; taşınmaz kiralarının bu kapsamda olmadığı teyit edilir.

Yanlış olan seçenek, menkul değil gayrimenkul bir varlığın getirisidir.

Key Concept

Menkul ve Gayrimenkul Sermaye İradı Ayrımı

Estimated Time:45s

Question 83Question →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre gelir; bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır. Bu tanım içerisinde yer alan yıllık, safi, gerçek ve şahsi olma gibi temel karakteristikler, mükellefin 'tam' veya 'dar' mükellefiyet statüsüne göre farklı hukuki sonuçlar doğurabilmektedir.

Buna göre, gelir vergisinin özellikleri ve mükellefiyet türlerinin uygulama esasları ile ilgili aşağıdaki hukuki nitelendirmelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye Cumhuriyeti devletine bağlı resmi daire ve müesseselerin işleri için yabancı memleketlerde oturan Türk vatandaşları, ikametgâhları yurt dışında olsa dahi tam mükellef sayılırlar ve 'üniterlik' ilkesi gereği dünya çapındaki tüm gelirleri üzerinden Türkiye'de vergilendirilirler.

Gelirin 'yıllık olması' ilkesinin bir istisnası olarak, tam mükellef bir ticaret erbabının takvim yılı içinde vefat etmesi durumunda vergilendirme dönemi vefat tarihi itibarıyla sona erer ve bu döneme ait beyanname mirasçılar tarafından 4 ay içinde verilir.

GVK'nın 5. maddesi kapsamında belirli ve geçici bir görevle Türkiye'ye gelen ve 6 aydan fazla kalan yabancı bir uzman, 'dar mükellef' statüsünde kabul edilir; ancak gelirin 'şahsiliği' ilkesi gereği bu kişiye tanınan 'vergi muafiyeti' uyarınca, Türkiye'de elde ettiği serbest meslek kazançları vergi dışı kalır.

Gelirin 'safi olması' ilkesinin bir sonucu olarak, mükelleflerin vergiye tabi matrahları belirlenirken, brüt hasılattan bu kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan giderlerin indirilmesi esastır.

Bir takvim yılı içinde Türkiye'de 6 aydan fazla kalsalar dahi; tahsil, tedavi veya seyahat maksadıyla gelen yabancıların yerleşmiş sayılmayarak dar mükellefiyet esaslarına tabi tutulması, mükellefiyetin belirlenmesinde kalış süresinden ziyade kalış amacının (nitelikli kalış) esas alındığını gösterir.

Show answer & explanation

Answer: GVK'nın 5. maddesi kapsamında belirli ve geçici bir görevle Türkiye'ye gelen ve 6 aydan fazla kalan yabancı bir uzman, 'dar mükellef' statüsünde kabul edilir; ancak gelirin 'şahsiliği' ilkesi gereği bu kişiye tanınan 'vergi muafiyeti' uyarınca, Türkiye'de elde ettiği serbest meslek kazançları vergi dışı kalır.

Answer

GVK 5. madde kapsamında Türkiye'ye gelen uzmanların vergi muafiyetine sahip olduğu ve hiçbir şekilde vergilendirilmeyeceği yönündeki ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek, GVK 5. madde kapsamındaki kişilerin vergi muafiyetine sahip olduğunu iddia ettiği için yanlıştır. Kanun'un ilgili maddesi bu kişilerin 'yerleşmiş sayılmayacağını' yani 'dar mükellef' kalacağını düzenler. Dar mükellefler ise Türkiye'de elde ettikleri (örneğin serbest meslek kazancı gibi) gelirler üzerinden vergi ödemek zorundadırlar; dolayısıyla bu kişilere tanınmış genel bir muafiyet bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Mükellefiyet statüsünün tespiti

GVK 5. madde uyarınca uzmanlar, muhabirler ve eğitim/tedavi amaçlı gelenler 6 ayı aşsalar da 'dar mükellef' sayılırlar.

Bu kişiler Türkiye'de yerleşmiş sayılmadıkları için tam mükellefiyet tesis edilmez.

Vergilendirme kapsamının belirlenmesi

Dar mükellefler, 'mülkilik' ilkesi gereği yalnızca Türkiye'de elde ettikleri kazançlar üzerinden vergilendirilirler.

Dar mükellefiyette verginin konusu sadece yerli kaynaklı gelirlerdir.

Muafiyet ve istisna ayrımının yapılması

GVK 5. madde bir muafiyet hükmü değil, mükellefiyetin mahiyetini belirleyen bir maddedir.

Muafiyet şahısları, istisna ise konu veya işlemleri vergi dışı bırakır; oysa dar mükellefler Türkiye'deki kazançları üzerinden vergiye tabidir.

Key Concept

Tam ve Dar Mükellefiyet Ayrımı ile Gelir Vergisinin Karakteristikleri

Estimated Time:3m 0s

Question 84Question →

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, kanunda belirtilen işletme büyüklüğü ölçülerini aşmayan ve gerçek usulde vergilendirilme şartlarını taşımayan çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançlar için uygulanan temel vergilendirme usulü aşağıdakilerden hangisidir?

Hasılat üzerinden tevkifat (stopaj) usulü

Zirai işletme hesabı esasına göre gerçek usul

Basit usulde vergilendirme

Bilanço esasına göre gerçek usul

Münferit beyanname usulü

Show answer & explanation

Answer: Hasılat üzerinden tevkifat (stopaj) usulü

Answer

Hasılat üzerinden tevkifat (stopaj) usulü

Gelir Vergisi Kanunu'na göre, gerçek usule (zirai işletme hesabı veya bilanço esası) tabi olmayan çiftçilerin kazançları, hasılatları üzerinden stopaj (tevkifat) yapılmak suretiyle vergilendirilir. Bu tevkifat, bu çiftçiler için nihai vergidir ve beyanname vermezler.

Step-by-Step Solution

Mükellefin durumunun tespiti

Çiftçinin işletme büyüklüğü ölçülerini aşmadığı ve gerçek usul şartlarını taşımadığı belirlenir.

GVK uyarınca vergilendirme yöntemi, mükellefin kanuni şartları taşıyıp taşımadığına göre değişir.

Uygulanacak usulün belirlenmesi

Bu durumdaki çiftçiler için 'tevkifat usulü' temel kuraldır.

Kanun, küçük ölçekli zirai faaliyetleri beyanname verme yükümlülüğünden muaf tutarak vergiyi kaynakta kesmeyi (stopaj) esas almıştır.

Key Concept

Zirai Kazançlarda Vergilendirme Usulleri

Question 85Question →

Yabancı bir ülkenin üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yapan Profesör Dr. Klaus, bir bilimsel araştırma projesi kapsamında veri toplamak ve konferanslar vermek üzere 10 Mart 2025 tarihinde Türkiye'ye gelmiştir. Araştırma sürecinin uzaması nedeniyle Türkiye'deki faaliyetlerini tamamlayarak 15 Kasım 2025 tarihinde ülkeden ayrılmıştır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca, Profesör Dr. Klaus'un Türkiye'de elde ettiği kazançların vergilendirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de bir takvim yılı içinde altı aydan fazla kaldığı için tam mükellefiyet esasına göre vergilendirilir.

Belli ve geçici bir bilimsel görev için Türkiye'ye geldiğinden, altı aydan fazla kalsa dahi yerleşmiş sayılmaz ve dar mükellef olarak vergilendirilir.

Bilimsel araştırma faaliyeti GVK kapsamında bir muafiyet nedeni olduğundan, Türkiye'de elde ettiği hiçbir kazanç üzerinden vergi ödemez.

Türkiye'de bir ikametgahı bulunmadığından ve yabancı bir kuruma bağlı olduğundan, vergi sorumluluğu Türkiye'deki ev sahibi üniversiteye geçer.

Elde ettiği kazançların safi tutarı üzerinden değil, brüt tutarı üzerinden vergilendirilmesi gereken bir dar mükelleftir.

Show answer & explanation

Answer: Belli ve geçici bir bilimsel görev için Türkiye'ye geldiğinden, altı aydan fazla kalsa dahi yerleşmiş sayılmaz ve dar mükellef olarak vergilendirilir.

Answer

Belli ve geçici bir bilimsel görev için Türkiye'ye geldiğinden, altı aydan fazla kalsa dahi yerleşmiş sayılmaz ve dar mükellef olarak vergilendirilir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca; belli ve geçici bir görev veya iş için Türkiye'ye gelen ilim ve fen adamları, memurlar, basın muhabirleri ve durumları bunlara benzeyen yabancılar, Türkiye'de altı aydan fazla kalsalar dahi Türkiye'de yerleşmiş sayılmazlar. Bu nedenle, Profesör Dr. Klaus'un Türkiye'deki kalış süresi 8 ayı bulsa da kendisi dar mükellef olarak vergilendirilmeye devam eder.

Step-by-Step Solution

Kişinin Türkiye'de kalış süresini hesapla.

Mart - Kasım arası süre 6 ayı (yaklaşık 8 ay) geçmektedir.

Tam mükellefiyetin belirlenmesinde ikametgah dışındaki temel kriter bir takvim yılı içinde 6 aydan fazla kalmaktır.

GVK Madde 5'teki istisnai durumları kontrol et.

İlim ve fen adamlarının belli ve geçici bir görev için Türkiye'de bulunmaları bu sürenin aşılsa bile yerleşmiş sayılmayacakları anlamına gelir.

Kanun koyucu, bilim, fen, basın-yayın gibi alanlarda geçici görevle gelen yabancıları tam mükellefiyet kapsamı dışında tutmuştur.

Mükellefiyet türünü belirle.

Türkiye'de yerleşmiş sayılmadığı için dar mükellef statüsündedir.

Dar mükellefler sadece Türkiye'de elde ettikleri kazançlar üzerinden vergilendirilirler.

Key Concept

Gelir Vergisi Kanunu Madde 5 - Yerleşmiş Sayılmayanlar (6 Ay Kuralının İstisnası)

Question 86Question →

Bay (M), $2025$ takvim yılında mülkiyetindeki bir konuttan $180.000$ TL mesken kira geliri, tamamı tevkifata tabi tutulmuş bir dükkandan ise brüt $260.000$ TL işyeri kira geliri elde etmiştir. Ayrıca Bay (M)'nin aynı dönemde tek işverenden tevkif yoluyla vergilendirilmiş $120.000$ TL ücret geliri bulunmaktadır.

Gelir Türü	Tutarı (TL)	Vergilendirme Durumu
Mesken Kira Geliri	$180.000$	Tevkifatsız
İşyeri Kira Geliri (Brüt)	$260.000$	Tevkifatlı
Ücret Geliri	$120.000$	Tek İşveren / Tevkifatlı

Götürü gider yöntemini seçen bu mükellefin, $2026$ yılının Mart ayında vereceği yıllık gelir vergisi beyannamesinde bildireceği toplam gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ) safi tutarı kaç TL'dir?

374.000

349.350

330.000

153.000

128.350

Show answer & explanation

Answer: $374.000$

Answer

Mükellefin beyan edeceği safi irat

374.000

TL'dir.

Mükellefin elde ettiği brüt gelirler toplamı (

560.000

TL),

2025

yılı için geçerli olan

230.000

TL'lik sınırı aştığı için mesken istisnasından faydalanamaz. Ayrıca, tevkifata tabi işyeri geliri ile mesken gelirinin toplamı (

440.000

TL) yine beyan sınırını aştığı için her iki gelir unsuru da beyannameye dahil edilmelidir. Götürü gider yöntemi seçildiğinde, toplam gayrisafi hasılat üzerinden %15 oranında indirim yapılarak safi irat

374.000

TL olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

Mesken istisnası (GVK m.21) kontrolü yapılması.

180.000 + 260.000 + 120.000 = 560.000

TL.

Mesken istisnasından yararlanabilmek için elde edilen tüm gelirlerin brüt toplamı, GVK 103'teki tarifenin üçüncü dilimini (

2025

için

230.000

TL) aşmamalıdır.

İstisna hakkının belirlenmesi.

İstisnadan yararlanılamaz.

560.000

TL >

230.000

TL olduğu için

29.000

TL'lik mesken istisnası hakkı kaybedilir.

İşyeri kira gelirinin beyan sınırına (GVK m.86/1-c) göre kontrolü.

180.000

(Mesken) +

260.000

(İşyeri) =

440.000

TL.

İstisna sonrası kalan mesken geliri ile tevkifata tabi işyeri geliri toplamı

230.000

TL'yi aşarsa her iki gelir de beyan edilir.

Safi iradın götürü gider yöntemiyle hesaplanması.

440.000 \times (1 - 0,15) = 374.000

TL.

Toplam gayrisafi hasılattan %15 oranında götürü gider indirimi yapılır.

Key Concept

Gayrimenkul Sermaye İratlarında İstisna ve Beyan Sınırlarının Kümülatif Kontrolü

Practice More

Mesken istisnasının hangi gelir unsurlarının varlığı halinde tutara bakılmaksızın kaybedildiğini (ticari, zirai, mesleki kazanç mükellefiyeti) tekrar ediniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 87Question →

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun $23$ . maddesinin $2$ numaralı bendinde; hizmetçilerin (özel fertler tarafından evlerde, bahçelerde, apartmanlarda ve ticaret mahalli olmayan sair yerlerde çalıştırılan orta hizmetçiliği, süt ninelik, dadılık, bahçıvanlık, kapıcılık gibi işleri yapanlar) ücretlerinin gelir vergisinden istisna olduğu hükme bağlanmıştır. Ancak kanun koyucu, aynı bendin parantez içi hükmünde bazı çalışanları bu tam istisna kapsamının dışında tutmuştur.

Buna göre, aşağıdaki hizmet erbabından hangisi ilgili maddede tanımlanan 'hizmetçi' kapsamında değerlendirilmediği için tam istisnadan yararlanamaz?

Süt ninelik yapanlar

Mürebbiyelik yapanlar

Bahçıvanlık yapanlar

Orta hizmetçiliği yapanlar

Dadılık yapanlar

Show answer & explanation

Answer: Mürebbiyelik yapanlar

Answer

Mürebbiyelik yapanlar, Gelir Vergisi Kanunu'nun

23/2

. maddesinde belirtilen parantez içi hüküm uyarınca 'hizmetçi' tanımı dışında bırakıldıkları için ücretleri üzerinden tam istisnadan yararlanamazlar.

Gelir Vergisi Kanunu'nun

23

. maddesinin

2

. bendi, evlerde ve özel hizmetlerde çalışanların ücretlerini vergi dışı bırakırken; mürebbiyeleri bu tanımın dışında tutmuştur. Mürebbiyeler, diğer tüm ücretliler gibi genel asgari ücret istisnasından yararlanabilirler ancak bu maddedeki 'tam istisnadan' faydalanamazlar.

Step-by-Step Solution

İstisna Kapsamını Belirleme

GVK

23/2

maddesi, özel fertler tarafından ev ve bahçe gibi yerlerde çalıştırılan hizmetçilerin ücretlerini tam istisna eder.

Hizmetçi ücretlerindeki istisnanın yasal dayanağını tespit etmek.

Hizmetçi Tanımını Analiz Etme

Orta hizmetçisi, süt nine, dadı, bahçıvan ve kapıcılar hizmetçi sayılır.

İstisnadan yararlanabilecek meslek gruplarını ayıklamak.

Parantez İçi İstisnayı (Hariç Tutulanları) Belirleme

Mürebbiyelere ödenen ücretler istisna kapsamına dahil değildir.

Kanun koyucunun 'mürebbiye' ile 'dadı' arasındaki ayrımı nasıl yaptığını tespit etmek.

Key Concept

Hizmetçi Ücretlerinde İstisna ve Mürebbiye Ayrımı

Question 88Question →

Bay (K), $2025$ takvim yılında mülkiyetinde bulunan bir daireyi konut (mesken) olarak kiraya vererek toplam $140.000$ TL kira geliri elde etmiştir. Bay (K)'nin başka hiçbir geliri bulunmamaktadır.

$2025$ takvim yılı için mesken istisnası tutarının $40.000$ TL olduğu varsayıldığında, safi iradın tespitinde 'götürü gider' usulünü tercih eden Bay (K)'nin indirebileceği götürü gider tutarı kaç TL'dir?

15.000

21.000

25.000

40.000

55.000

Show answer & explanation

Answer: $15.000$

Answer

Bay (K)'nin indirebileceği götürü gider tutarı

15.000

TL'dir.

Gayrimenkul sermaye iratlarında safi irat hesaplanırken, mükellef götürü gider usulünü seçmişse ve geliri mesken kirası ise; öncelikle brüt hasılattan ilgili yılın mesken istisnası (

40.000

TL) düşülür. Kalan

100.000

TL üzerinden %15 oranında götürü gider hesaplanır.

100.000 \times 0,15 = 15.000

TL sonucuna ulaşılır. İşyeri kira gelirlerinde ise mesken istisnası uygulanmaz, doğrudan brüt tutar üzerinden gider hesaplanır.

Step-by-Step Solution

Hasılattan mesken istisnası düşülerek gider indirimine esas tutar belirlenir.

140.000 - 40.000 = 100.000

Gayrimenkul sermaye iratlarında mesken kira gelirleri için önce istisna uygulanır.

Kalan tutar üzerinden götürü gider oranı uygulanır.

100.000 \times 0,15 = 15.000

Götürü gider usulünde, istisna sonrası kalan tutarın %15'i gider olarak indirilir.

Key Concept

Gayrimenkul Sermaye İratlarında Götürü Gider Hesaplama Sırası

Estimated Time:45s

Question 89Question →

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, Türkiye'de yerleşmiş sayılan gerçek kişiler tam mükellefiyet esasında vergilendirilirken; yerleşmiş sayılmayanlar dar mükellefiyet esasına tabidir. Kanun'un $5$ . maddesinde ise Türkiye'de altı aydan fazla kalsalar dahi "yerleşmiş sayılmayanlar" özel olarak belirtilmiştir.

Buna göre, aşağıda durumları belirtilen kişilerden hangisi, bir takvim yılı içinde Türkiye'de altı aydan fazla kalmasına rağmen "dar mükellef" statüsünde vergilendirilmeye devam eder?

Ciddi bir rahatsızlığı nedeniyle tedavi görmek amacıyla Türkiye'ye gelen ve bir kaplıca otelinde kesintisiz

8

ay boyunca ikamet eden yabancı uyruklu şahıs

Merkezi Türkiye'de bulunan bir inşaat firmasının Katar'daki şantiyesinde görevlendirilen ve yılın

10

ayını orada geçiren Türk vatandaşı mühendis

Türkiye'de bir iş kurmak amacıyla yerleşme niyetiyle gelen ve bir konut kiralayarak yılın son

7

ayını burada geçiren yabancı uyruklu girişimci

Türkiye Cumhuriyeti'nin Tokyo Büyükelçiliği'nde idari personel olarak çalışan ve sürekli olarak Japonya'da ikamet eden Türk vatandaşı

Türkiye'de bir teknoloji şirketinde danışman olarak çalışmaya başlayan ve bir takvim yılı içinde toplam

195

gün Türkiye'de bulunan yabancı uyruklu uzman

Show answer & explanation

Answer: Ciddi bir rahatsızlığı nedeniyle tedavi görmek amacıyla Türkiye'ye gelen ve bir kaplıca otelinde kesintisiz $8$ ay boyunca ikamet eden yabancı uyruklu şahıs

Answer

Tedavi amacıyla Türkiye'ye gelen ve kaplıca otelinde 8 ay kalan yabancı uyruklu şahıs dar mükellef olarak vergilendirilir.

Doğru yanıt olan tedavi amacıyla gelen şahıs, Gelir Vergisi Kanunu'nun

5

. maddesinin

2

. bendi kapsamında yer almaktadır. Bu maddeye göre; tahsil, tedavi, istirahat veya seyahat maksadıyla Türkiye'ye gelenler, Türkiye'de bir takvim yılı içinde altı aydan fazla kalsalar bile kanunen yerleşmiş sayılmazlar. Yerleşmiş sayılmadıkları için de sadece Türkiye'de elde ettikleri kazançlar üzerinden dar mükellef olarak vergilendirilirler.

Step-by-Step Solution

Genel yerleşme kuralını hatırla

GVK Madde

4

uyarınca ikametgâhı Türkiye'de olanlar veya bir takvim yılında

6

aydan fazla oturanlar tam mükellef sayılır.

Mükellefiyet türünün belirlenmesinde temel kriter yerleşmedir.

Yerleşmiş sayılmayanların istisnalarını incele

GVK Madde

5

uyarınca; belli ve geçici bir görevle gelen ilim/fen adamları, muhabirler ile tahsil, tedavi, istirahat veya seyahat amacıyla gelenler

6

aydan fazla kalsalar da yerleşmiş sayılmazlar.

Bu kişilerin Türkiye'de bulunma amaçları kalıcı bir yerleşme niyetine dayanmamaktadır.

Yurt dışındaki Türk vatandaşlarının durumunu değerlendir

Resmi dairelere veya merkezi Türkiye'de bulunan teşekküllere bağlı olup yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları tam mükellefiyet kapsamındadır (GVK

3/2

Bu kişilerin hayati menfaatlerinin merkezi Türkiye olarak kabul edilmektedir.

Seçenekleri analiz et ve doğruyu bul

Tedavi amacıyla gelen kişi Madde

5

kapsamındaki istisnaya girdiğinden dar mükellef kalmaya devam eder.

Tedavi maksadı, kanunen yerleşmiş sayılmayı engelleyen özel bir durumdur.

Key Concept

GVK Madde 5 - Yerleşmiş Sayılmayanlar İstisnası

Practice More

GVK 3/2 maddesindeki tam mükellefiyet istisnasını pekiştirmek için, yurt dışındaki Türk işçilerinin (merkezi Türkiye'de olmayan firmalarda çalışanlar) durumunu araştırınız.

Estimated Time:2m 0s

Question 90Question →

Bayan (S), $2025$ takvim yılında sahibi olduğu bir konutu mesken olarak kiraya vererek $150.000$ TL, tamamı tevkifata tabi tutulmuş işyerini kiraya vererek ise brüt $200.000$ TL kira geliri elde etmiştir. Mükellef ayrıca, aynı yıl içinde tek işverenden tevkifata tabi tutulmuş $1.200.000$ TL ücret geliri elde etmiştir. Götürü gider yöntemini seçen mükellefin bu bilgilere göre beyan etmesi gereken gayrimenkul sermaye iradı matrahı kaç TL'dir?

297.500

260.950

262.500

127.500

90.950

Show answer & explanation

Answer: $297.500$ TL

Answer

297.500

TL matrah beyan edilmelidir.

Doğru yanıt olan tutar, mükellefin toplam gelirinin (ücret + kira)

870.000

TL'lik kritik sınırı aşması nedeniyle mesken istisnasının uygulanmadığı ve kira gelirleri toplamının

158.000

TL'yi aşması nedeniyle her iki kira gelirinin de beyan edildiği senaryoyu yansıtmaktadır. Brüt

350.000

TL üzerinden

\%15

götürü gider indirimi yapıldığında matrah

297.500

TL olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

Mesken istisnası hakkının kontrol edilmesi (GVK md. 21).

İstisna uygulanamaz.

Mükellefin ücret (

1.200.000

TL), mesken (

150.000

TL) ve işyeri (

200.000

TL) gelirleri toplamı (

1.550.000

TL),

2025

yılı gelir vergisi tarifesinin üçüncü dilimi olan

870.000

TL'yi aştığı için

43.000

TL'lik mesken istisnasından yararlanılamaz.

İşyeri kira gelirinin beyan sınırına göre değerlendirilmesi (GVK md. 86/1-c).

Hem mesken hem işyeri geliri beyan edilmelidir.

Tevkifata tabi işyeri kira geliri (

200.000

TL) ile mesken kira gelirinin (

150.000

TL) toplamı (

350.000

TL),

2025

yılı beyanname verme sınırı olan

158.000

TL'yi aştığı için her iki gelirin de beyan edilmesi zorunludur.

Toplam brüt hasılatın belirlenmesi.

350.000

İstisna uygulanmadığı için brüt tutarlar doğrudan toplanır:

150.000 + 200.000 = 350.000

TL.

Götürü gider indirimi ve matrahın hesaplanması.

297.500

Brüt hasılattan

\%15

oranında götürü gider indirilir:

350.000 \times 0,85 = 297.500

TL.

Key Concept

GMSİ'de Mesken İstisnası Kaybı ve Toplama Kuralı

Question 91Question →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, tam mükellef gerçek kişilerin $2025$ takvim yılında elde ettikleri menkul sermaye iratlarının (MSİ) vergilendirilmesi ve beyanına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? ( $2025$ yılı gelirleri için GVK $86/1-c$ beyan sınırı $382.000$ TL, GVK $86/1-d$ beyan sınırı $21.000$ TL'dir.)

Türkiye'de yerleşik bankalarca ödenen mevduat faizleri, Geçici

67

. madde kapsamında tevkifata tabi tutulmuş olduğundan tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname ile beyan edilmez.

Repo işlemlerinden sağlanan kazançlar, kaynakta tevkif yoluyla vergilendirildiği için yıllık beyannameye dahil edilmez ve bu gelirler nihai vergi niteliği taşır.

Kıyı bankacılığından (off-shore) elde edilen faiz gelirleri, herhangi bir tevkifata tabi olmadıkları için

2025

yılı sınırı olan

21.000

TL'yi aşmaları halinde yıllık beyanname ile beyan edilmelidir.

Eurobond (Dış borçlanma tahvili) faiz gelirleri, tevkifata tabi olmadığı gerekçesiyle

21.000

TL'lik (GVK

86/1-d

) beyanname verme sınırı üzerinden beyan edilir.

Tam mükellef bir kurumdan elde edilen kâr paylarının yarısı vergiden müstesna olup, kalan yarısı

382.000

TL'yi aşarsa yıllık beyanname ile beyan edilir.

Show answer & explanation

Answer: Eurobond (Dış borçlanma tahvili) faiz gelirleri, tevkifata tabi olmadığı gerekçesiyle $21.000$ TL'lik (GVK $86/1-d$ ) beyanname verme sınırı üzerinden beyan edilir.

Answer

Eurobond faiz gelirleri, tevkifata tabi olmadığı gerekçesiyle

21.000

TL'lik alt sınır üzerinden beyan edilir ifadesi yanlıştır; bu gelirler için

382.000

TL'lik üst sınır geçerlidir.

Eurobond (Dış borçlanma tahvili) faiz gelirleri, GVK

94

. maddesi kapsamında

\%0

oranında tevkifata tabi tutulmaktadır. Türk vergi uygulamasında bir gelirin tevkifat oranının

\%0

olması, o gelirin 'tevkifata tabi tutulmuş gelir' olma statüsünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle Eurobond faizleri, tevkifata tabi olmayan gelirler (alacak faizi, off-shore faizi gibi) için geçerli olan

21.000

TL'lik (

86/1-d

) sınırı değil, tevkifata tabi tutulmuş menkul sermaye iratları için geçerli olan

382.000

TL'lik (

86/1-c

) sınırı esas alır.

Step-by-Step Solution

Menkul sermaye iratlarının tevkifat rejimlerini sınıflandırmak

Mevduat ve repo Geçici

67

; Kâr payı ve Eurobond GVK

94

; Off-shore ise tevkifata tabi değildir.

Her gelir türünün beyan kuralı, tabi olduğu tevkifat maddesine göre değişir.

Tevkifata tabi olan ve olmayan gelirler için beyan sınırlarını eşleştirmek

Tevkifata tabi olanlar (GVK

94

kapsamındakiler) için

382.000

TL; tevkifata tabi olmayanlar için

21.000

TL sınır uygulanır.

GVK

86

. maddesi, tevkifatlı ve tevkifatsız gelirler için farklı beyan eşikleri öngörmüştür.

Eurobond faizlerinin tevkifat statüsünü analiz etmek

Eurobondlar GVK

94/1-7-a

uyarınca

\%0

tevkifata tabidir, yani 'tevkifata tabi' kategorisindedir.

Tevkifat oranının sıfır olması, hukuken tevkifat kapsamında olma statüsünü değiştirmez; dolayısıyla yüksek sınıra (

382.000

TL) tabidir.

Key Concept

Menkul Sermaye İratlarında Tevkifat Rejimi ve Beyan Sınırları

Hints

Menkul sermaye iratlarında hangi gelirlerin 'tevkifata tabi' hangilerinin 'tevkifata tabi olmayan' statüsünde olduğunu ve buna bağlı sınırları hatırlayın.

GVK Geçici

67

. madde kapsamındaki gelirler (mevduat, repo) ile GVK

94

. madde kapsamındaki gelirlerin (kâr payı, Eurobond) beyan usullerini karşılaştırın.

Eurobond faizlerinin tevkifat oranının

\%0

olması, onun GVK

86/1-c

maddesi karşısındaki statüsünü etkiler mi?

Practice More

GVK Geçici

67

. madde kapsamında vergilendirilen gelirlerin neden beyanname verme sınırının hesabına dahil edilmediğini ve 'nihai vergi' kavramını araştırınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 92Question →

Bay (B), Mart $2023$ tarihinde satın aldığı bir konutu Ocak $2026$ tarihinde satmıştır. Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, bu gayrimenkulün elden çıkarılmasından doğan kazanç aşağıdaki gelir unsurlarından hangisi kapsamında vergilendirilmelidir?

Değer artış kazancı

Gayrimenkul sermaye iradı

Arızi kazanç

Ticari kazanç

Menkul sermaye iradı

Show answer & explanation

Answer: Değer artış kazancı

Answer

Taşınmazın beş yıl içinde elden çıkarılması nedeniyle elde edilen kazanç 'değer artış kazancı'dır.

Gelir Vergisi Kanunu Mükerrer Madde

80

uyarınca, gayrimenkullerin (konut, arsa, arazi vb.) iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artış kazancı olarak vergilendirilir. Senaryoda taşınmaz yaklaşık

3

yıl elde tutulduğu için bu kapsama girmektedir.

Step-by-Step Solution

Elde tutma süresini hesaplayın.

Mart

2023

- Ocak

2026

arası süre yaklaşık

2

yıl

10

aydır.

Gelir Vergisi Kanunu'na göre taşınmazın vergilendirilip vergilendirilmeyeceği iktisap (edinme) ve feragat (elden çıkarma) arasındaki süreye bağlıdır.

Beş yıllık süre kuralını uygulayın.

Süre

5

yıldan kısa olduğu için istisna dışı bir durumdur.

Kanun, iktisap tarihinden itibaren

5

yıl içinde elden çıkarılan gayrimenkulleri değer artış kazancı kapsamına almaktadır.

Gelir türünü sınıflandırın.

Kazanç, Diğer Kazanç ve İratlar altındaki değer artış kazancı olarak tanımlanır.

Şahsi mülklerin belirli bir süre içinde değer kazanarak satılması tipik bir değer artış kazancı örneğidir.

Key Concept

Gayrimenkul Satışında Beş Yıl Kuralı

Practice More

Mirasa konu olan (ivazsız) taşınmazların satışındaki vergilendirme durumunu incelemek pekiştirici olacaktır.

Estimated Time:45s

Question 93Question →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre, bir faaliyetten elde edilen gelirin "ticari kazanç" olarak vergilendirilebilmesi için gereken en temel yapısal şart aşağıdakilerden hangisidir?

Sermaye ve emeğin bir ticari organizasyon dahilinde, devamlılık arz edecek şekilde birleşmesi

Kazancın sadece şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye dayanan uzmanlık sonucu elde edilmesi

Faaliyetin süreklilik arz etmeksizin, bir defaya mahsus (arızi) olarak gerçekleştirilmesi

Elde edilen gelirin sadece gayrimenkullerin kiralanmasından kaynaklanan bir irat olması

Mükellefin sadece belediye sınırları içerisinde faaliyet göstermesi ve basit usul hadlerini aşmaması

Show answer & explanation

Answer: Sermaye ve emeğin bir ticari organizasyon dahilinde, devamlılık arz edecek şekilde birleşmesi

Answer

Sermaye ve emeğin bir ticari organizasyon dahilinde, devamlılık arz edecek şekilde birleşmesi

Ticari kazanç, her türlü ticari ve sınai faaliyetten doğan kazançtır. Bu faaliyetin ticari sayılabilmesi için emek ve sermayenin bir organizasyon (işyeri, personel, tesisat vb.) çatısı altında bir araya gelmesi ve bu işin süreklilik (devamlılık) niyetiyle yapılması şarttır.

Step-by-Step Solution

Ticari kazancın unsurlarını belirle

Ticari kazanç; sermaye ve emeğin birleşmesi, ticari bir organizasyonun varlığı ve faaliyetin devamlı olması şartlarını gerektirir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 37. maddesi ticari kazancı bu unsurlarla tanımlar.

Diğer kazanç türleri ile karşılaştır

Şahsi mesaiye dayalı uzmanlık serbest meslektir; süreklilik olmayan işler arızi kazançtır.

Ölçütlerin yanlış uygulanması, kazancın yanlış vergi türüne tabi olmasına neden olur.

Key Concept

Ticari Kazancın Unsurları (Organizasyon ve Devamlılık)

Hints

Ticari kazancın 'ne olduğu' ile 'nasıl tespit edildiği' (basit/gerçek usul) arasındaki farka dikkat edin.

Practice More

Basit usule tabi olmanın genel ve özel şartlarını inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 94Question →

(X) Anonim Şirketi’nin 2025 yılı hesap dönemi sonundaki ticari bilanço kârı $2.000.000$ TL’dir. Şirketin bu dönemdeki diğer verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Veri Türü	Tutar (TL)
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (KKEG)	$400.000$
Başka bir tam mükellef kurumdan elde edilen iştirak kazancı	$300.000$
Kamu yararına çalışan bir derneğe makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış	$150.000$

Buna göre, Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde şirketin ilgili yıla ait kurumlar vergisi matrahı kaç TL’dir?

1.950.000

1.995.000

2.000.000

2.300.000

1.700.000

Show answer & explanation

Answer: $1.995.000$

Answer

1.995.000

TL değeri doğru matrahtır.

Doğru hesaplamada öncelikle ticari kâra Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (

400.000

TL) eklenir ve

2.400.000

TL'ye ulaşılır. Ardından kurumlar vergisinden istisna olan iştirak kazancı (

300.000

TL) bu tutardan düşülür ve bağış öncesi kurum kazancı olan

2.100.000

TL elde edilir. Kamu yararına çalışan derneklere yapılan bağışlarda sınır bu tutarın %5'i (

105.000

TL) olduğundan, fiilen yapılan

150.000

TL bağışın sadece

105.000

TL'si matrahtan indirilebilir. Sonuç olarak

2.100.000 - 105.000 = 1.995.000

TL kurumlar vergisi matrahı olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

Ticari bilanço kârına Kanunen Kabul Edilmeyen Giderlerin (KKEG) eklenmesi.

2.000.000 + 400.000 = 2.400.000

Mali kârın tespiti için ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderlerin ilave edilmesi zorunludur.

İştirak kazancı istisnasının düşülmesi.

2.400.000 - 300.000 = 2.100.000

İştirak kazançları, Kurumlar Vergisi Kanunu 5. maddesi uyarınca kurumlar vergisinden istisnadır.

Bağış ve yardım indirimi sınırının hesaplanması.

2.100.000 \times 0,05 = 105.000

Kamu yararına çalışan derneklere yapılan nakdi bağışlar, kurum kazancının [Ticari Kâr + KKEG - (Zararlar + İstisnalar)] %5'i ile sınırlıdır.

Sınıra göre indirilecek bağış tutarının belirlenmesi ve matraha ulaşılması.

2.100.000 - 105.000 = 1.995.000

Yapılan bağış (

150.000

TL), hesaplanan sınırdan (

105.000

TL) yüksek olduğu için sadece sınıra kadar olan kısım indirilebilir.

Key Concept

Kurumlar Vergisi Matrahı Hesaplama ve Bağış İndirim Sınırı

Estimated Time:2m 0s

Question 95Question →

Tam mükellef bir sermaye şirketi olan ve hesap dönemi takvim yılı olan bir kurumlar vergisi mükellefinin beyan, tarh ve ödeme sürecine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurumlar vergisi beyannamesi, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın başından sonuncu günü akşamına kadar verilir ve tahakkuk eden vergi aynı süre içinde ödenir.

Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi, izleyen yılın Mart ayı başından sonuncu günü akşamına kadar verilir ve hesaplanan vergi iki eşit taksitte ödenir.

Dördüncü geçici vergi dönemine ilişkin kazançlar için Şubat ayının on yedinci günü akşamına kadar ayrı bir geçici vergi beyannamesi verilmesi zorunludur.

Kurumlar vergisi beyannamesi, kurumun kanuni temsilcisinin ikametgahının bulunduğu yerdeki vergi dairesine verilir.

Yıllık beyanname üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinden, yıl içinde ödenen geçici vergilerin mahsup edilmesi mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Kurumlar vergisi beyannamesi, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın başından sonuncu günü akşamına kadar verilir ve tahakkuk eden vergi aynı süre içinde ödenir.

Answer

Kurumlar vergisi beyannamesi, hesap dönemini izleyen dördüncü ayın sonuna kadar verilir ve aynı sürede tek seferde ödenir.

Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre, takvim yılı esasında vergilendirilen kurumlar, kazançlarını izleyen yılın Nisan ayının son günü akşamına kadar beyan etmek ve tahakkuk eden vergiyi bu süre zarfında ödemekle yükümlüdürler.

Step-by-Step Solution

Hesap dönemini tespit edin.

Mükellef takvim yılını (

1

Ocak -

31

Aralık) kullanmaktadır.

Beyan süresi hesap döneminin bitişine göre belirlenir.

Yasal beyan süresini belirleyin.

Aralık ayını izleyen dördüncü ay olan Nisan ayıdır.

Kurumlar Vergisi Kanunu Madde

25

30

uyarınca süre dördüncü ayın sonuna kadardır.

Geçici vergi ve mahsup ilişkisini kontrol edin.

Yıl içindeki

3

dönem geçici vergi Nisan ayındaki yıllık vergiden mahsup edilir.

Çifte vergilendirmeyi önlemek ve vergi güvenliğini sağlamak amacıyla mahsup mekanizması işletilir.

Key Concept

Kurumlar Vergisinde Tarh Zamanı ve Ödeme Süreleri

Estimated Time:1m 15s

Question 96Question →

Gelir Vergisi Kanunu'na göre, bir mükellefin ticari kazancının "basit usulde" tespit edilebilmesi için bazı genel ve özel şartları birlikte taşıması gerekmektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi basit usule tabi olmanın "genel şartları" arasında yer alır?

İş yeri yıllık kira bedelinin kanunda belirtilen tutarın altında kalması

Kazancın sadece akademik bir unvana ve şahsi mesleki bilgiye dayanması

Faaliyetin bir sermaye şirketi (anonim veya limited şirket) çatısı altında yürütülmesi

Yıllık mal alış ve satış tutarlarının kanunla belirlenen hadleri aşması

Faaliyetin süreklilik arz etmeyip arızi olarak yapılması

Show answer & explanation

Answer: İş yeri yıllık kira bedelinin kanunda belirtilen tutarın altında kalması

Answer

İş yeri yıllık kira bedelinin kanunda belirtilen tutarın altında kalması basit usule tabi olmanın genel şartlarından biridir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun

47

. maddesi uyarınca, basit usulde vergilendirilmenin genel şartlarından biri, iş yerinin yıllık kira bedelinin Kanun'da belirlenen ve her yıl güncellenen maktu sınırın altında kalmasıdır. Bu şart, küçük esnafın vergi yükünü hafifletmeyi amaçlayan basit usul rejiminin temel kriterlerinden biridir.

Step-by-Step Solution

Basit usule tabi olmanın genel şartlarını hatırla.

GVK Madde

47

'ye göre üç genel şart vardır: Kendi işinde bilfiil çalışmak, kira bedelinin sınırın altında olması ve gerçek usulde vergiye tabi olmamak.

Soruda sorulan 'genel şart' kavramını kanuni dayanağıyla belirlemek için gereklidir.

Seçenekleri bu şartlarla karşılaştır.

Yıllık kira bedeli sınırı doğrudan genel şartlar arasında yer alırken, diploma şartı serbest meslek kazancıyla, şirket olma durumu ise kurumlar vergisiyle ilgilidir.

Yanlış seçenekleri elemenin ve doğruya ulaşmanın mantıksal yoludur.

Key Concept

Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartları

Practice More

Basit usul ile gerçek usul arasındaki defter tutma ve beyanname verme farklılıklarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 97Question →

İkametgâhı İstanbul’da bulunan ve sadece Ankara’da yer alan bir konutundan kira geliri (gayrimenkul sermaye iradı) elde eden tam mükellef bir gerçek kişinin, bu kazancına ilişkin yıllık beyannamesi üzerinden yapılacak vergi tarhiyatı, $193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca hangi yer vergi dairesi tarafından gerçekleştirilir?

Taşınmazın bulunduğu yer (Ankara) vergi dairesi

Mükellefin ikametgâhının bulunduğu yer (İstanbul) vergi dairesi

Gelir İdaresi Başkanlığı merkez birimi

Mükellefin nüfusa kayıtlı olduğu yer vergi dairesi

Hazine ve Maliye Bakanlığı ilgili genel müdürlüğü

Show answer & explanation

Answer: Mükellefin ikametgâhının bulunduğu yer (İstanbul) vergi dairesi

Answer

Mükellefin ikametgâhının bulunduğu yer (İstanbul) vergi dairesi

Mükellefin ikametgâhının bulunduğu yer (İstanbul) seçeneği doğrudur; çünkü

193

sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun

108

. maddesine göre gelir vergisi, aksine bir hüküm bulunmadıkça mükellefin ikametgâhının bulunduğu yer vergi dairesince tarh edilir. Kira geliri (GMSİ) elde eden tam mükellefler için bu kuralın istisnası yoktur.

Step-by-Step Solution

Mükellefiyet durumunun tespit edilmesi

Mükellef ikametgâhı Türkiye'de olduğu için 'tam mükellef' statüsündedir.

Tam mükellefiyet ve dar mükellefiyet ayırımı tarh yerinin belirlenmesinde kritiktir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun ilgili maddesinin hatırlanması

193

sayılı Kanun'un

108

. maddesine göre gelir vergisi, mükellefin ikametgâhının bulunduğu yer vergi dairesince tarh olunur.

Gelir vergisinde yetkili vergi dairesi kural olarak yerleşim yeridir.

Verilerin kurala uygulanması

Mükellefin ikametgâhı İstanbul'da olduğu için yetkili daire İstanbul vergi dairesidir.

Konutun Ankara'da olması tam mükellefler için tarh yetkisini değiştirmez.

Key Concept

Gelir Vergisinde Tarh Yeri

Practice More

Dar mükellefiyet durumunda tarh yerinin kazancın elde edildiği yer olduğu senaryoları inceleyiniz.

Estimated Time:45s

Question 98Question →

Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, dar mükellefiyete tabi olanların yıllık beyanname ile bildirmeye mecbur olmadıkları kazanç ve iratlardan, vergisi tevkif suretiyle alınmamış olanların bildirilmesinde kullanılan münferit beyannamenin verilme süresi ve bu beyanname üzerinden hesaplanan verginin ödeme zamanı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kazancın elde edilme tarihinden itibaren

15

gün içinde verilir ve vergi aynı süre içinde ödenir.

Kazancın elde edildiği ayı izleyen ayın

26.

günü akşamına kadar verilir ve aynı süre içinde ödenir.

Türkiye'yi terk etmeden önceki

15

gün içinde verilir ve terk tarihinden önce ödenir.

Takip eden yılın Mart ayının sonuna kadar verilir ve Mart ile Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir.

Kazancın elde edilme tarihinden itibaren

30

gün içinde verilir ve tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir.

Show answer & explanation

Answer: Kazancın elde edilme tarihinden itibaren $15$ gün içinde verilir ve vergi aynı süre içinde ödenir.

Answer

Münferit beyanname, kazancın elde edilme tarihinden itibaren

15

gün içinde verilmeli ve hesaplanan vergi de yine bu

15

günlük süre içerisinde ödenmelidir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun

101

. maddesine göre, dar mükellefiyete tabi olanların yıllık beyanname ile bildirmeye mecbur olmadıkları kazanç ve iratlardan, vergisi tevkif suretiyle alınmamış olanlar münferit beyanname ile bildirilir. Bu beyanname kazancın elde edilme tarihinden itibaren

15

gün içinde ilgili vergi dairesine verilir. Aynı kanunun

119

. maddesi ise bu beyanname üzerinden hesaplanan verginin beyanname verme süresi içinde (

15

gün) ödeneceğini hükme bağlamıştır.

Step-by-Step Solution

Mükellefiyet türünün ve beyanname tipinin belirlenmesi

Dar mükellefiyet ve münferit beyanname durumu tespit edilmiştir.

Dar mükelleflerin tevkifata tabi olmayan bazı kazançları münferit beyanname ile beyan edilir.

Gelir Vergisi Kanunu Madde

101

uyarınca beyanname verme süresinin tespiti

Beyanname verme süresinin kazancın elde edilmesinden itibaren

15

gün olduğu belirlenmiştir.

Kanun, yıllık beyannameye dahil edilmeyen bu tip kazançlar için özel bir kısa süre öngörmüştür.

Gelir Vergisi Kanunu Madde

119

uyarınca ödeme zamanının belirlenmesi

Ödeme süresinin beyanname verme süresiyle aynı olduğu (

15

gün) anlaşılmıştır.

Münferit beyannamede tarh, tahakkuk ve tahsil süreçleri birleştirilmiştir.

Key Concept

Münferit Beyanname ve Özel Ödeme Süreleri

Question 99Question →

Bay (B), 2025 takvim yılında sadece konut olarak kiraya verdiği dairesinden toplam $200.000$ TL kira geliri elde etmiştir. 2025 yılı için mesken istisna tutarı $50.000$ TL ve götürü gider oranı $\%15$ olarak belirlenmiştir. Mükellef, safi iradın tespitinde 'götürü gider' yöntemini tercih ettiğine göre, Bay (B)'nin beyan etmesi gereken vergiye tabi safi iradı (vergi matrahı) kaç TL'dir?

127.500

150.000

170.000

120.000

200.000

Show answer & explanation

Answer: $127.500$

Answer

Vergiye tabi safi irat

127.500

TL'dir.

Mesken kira gelirlerinde vergi matrahı hesaplanırken işlem sırası kritiktir. Öncelikle yıllık kira hasılatından (

200.000

TL) o yıl için geçerli olan mesken istisnası (

50.000

TL) düşülür ve kalan tutar

150.000

TL olarak bulunur. Mükellef götürü gider yöntemini seçtiği için, bu kalan tutar üzerinden

\%15

oranında (

22.500

TL) gider indirimi yapılır. Sonuç olarak

150.000 - 22.500 = 127.500

TL vergiye tabi safi irat elde edilir.

Step-by-Step Solution

İstisna tutarının brüt hasılattan çıkarılması

200.000 - 50.000 = 150.000

Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, konut kira gelirlerinde önce yıllık istisna tutarı indirilir.

Götürü gider tutarının hesaplanması

150.000 \times \%15 = 22.500

Götürü gider yöntemi seçildiğinde, istisna sonrası kalan tutarın kanuni oranı kadar gider indirimi yapılır.

Safi iradın (matrahın) tespiti

150.000 - 22.500 = 127.500

İstisna sonrası kalan tutardan hesaplanan giderin düşülmesiyle vergiye tabi matraha ulaşılır.

Key Concept

Mesken kira gelirlerinde safi irat hesaplanırken işlem sırası: (Hasılat - İstisna) - Gider.

Practice More

İşyeri kira gelirlerinde istisna uygulanıp uygulanmayacağını ve tevkifatın matrah üzerindeki etkisini inceleyiniz.

Estimated Time:45s

Question 100Question →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre, ticari kazancın safi tutarının tespit edilmesi sırasında aşağıdakilerden hangisi "indirilebilecek giderler" arasında yer alır?

İşletme sahibinin ve ailesinin şahsi nitelikteki mutfak ve yaşam giderleri

Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler

Mükellef tarafından ödenen her türlü vergi cezası ve gecikme zamları

İşletme sahibinin işletmeden kendi şahsi kullanımı için çektiği paralar ve değerler

Şahsi mesaiye ve ilmi ihtisasa dayalı bir serbest meslek faaliyetinin yürütülmesi için yapılan özel maliyetler

Show answer & explanation

Answer: Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler

Answer

Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler safi kazancın tespitinde indirilebilir.

Ticari kazançta safi tutarın tespiti için yapılan harcamanın işle ilgili olması, kârın elde edilmesine veya devamına hizmet etmesi gerekir. Genel giderler (aydınlatma, ısıtma, kira, personel maaşları vb.) bu kapsamda GVK 40/1 uyarınca doğrudan indirilebilir.

Step-by-Step Solution

GVK Madde 40'ın incelenmesi

İndirilebilecek giderlerin listesine ulaşılması

Ticari kazancın safi tutarının tespiti için nelerin gider yazılabileceğinin kanuni dayanağını belirlemek.

Genel giderler kavramının analiz edilmesi

İşle ilgili kira, aydınlatma, ısıtma gibi harcamaların kapsamda olduğunun teyit edilmesi

Faaliyetin devamlılığı ve kazanç elde edilmesi için zorunlu olan harcamaların indirim hakkını doğrulamak.

İndirilemeyecek giderler ile karşılaştırma yapılması

Şahsi harcamalar ve cezaların kapsam dışı bırakılması

GVK 41. madde uyarınca yasaklanan indirimleri eleyerek hata yapma riskini ortadan kaldırmak.

Key Concept

Safi Kazanç İlkesi ve İndirilecek Giderler

Hints

Giderin indirilebilmesi için harcamanın 'işle ilgili' olması temel kuraldır.

Şahsi tüketim harcamaları ve devlete ödenen cezalar genellikle vergi matrahından düşülemez.

Practice More

GVK 41. maddede düzenlenen 'indirilemeyecek giderler' listesini inceleyerek bu konudaki bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

PreviousPage 5 / 14Next

Gelir Üzerinden Alınan Vergiler

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer