Gelir Üzerinden Alınan Vergiler

263 questions

Türkiye'de ikametgâhı ve iş yeri bulunmayan, ancak Bursa'da bir daimi temsilcisi olan dar mükellef bir gerçek kişi, Antalya'da bulunan ve kendi adına kayıtlı olan bir taşınmazı elden çıkarması sonucu tevkifata tabi olmayan bir değer artışı kazancı elde etmiştir.

Bu kazancın beyan edilmesi ve verginin ödenmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Beyanname, kazancın elde edildiği tarihten itibaren

15

gün içinde Bursa'daki ilgili vergi dairesine daimi temsilci tarafından verilmeli ve vergi aynı süre içinde ödenmelidir.

Beyanname, kazancın elde edildiği tarihten itibaren

15

gün içinde Antalya'daki vergi dairesine mükellef tarafından verilmeli ve vergi Mart ayında ödenmelidir.

Kazanç, izleyen yılın Mart ayının sonuna kadar yıllık beyanname ile Bursa'daki vergi dairesine bildirilmeli ve vergi iki taksitte ödenmelidir.

Beyanname, kazancın elde edildiği ayı takip eden ayın

26

. günü akşamına kadar daimi temsilci tarafından Antalya'daki vergi dairesine verilmelidir.

Dar mükellef gerçek kişilerin taşınmaz satış kazançları her durumda yıllık beyannameye dahil edilmek zorunda olduğundan münferit beyanname verilmesi mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Beyanname, kazancın elde edildiği tarihten itibaren $15$ gün içinde Bursa'daki ilgili vergi dairesine daimi temsilci tarafından verilmeli ve vergi aynı süre içinde ödenmelidir.

Answer

Beyannamenin, kazancın elde edildiği tarihten itibaren

15

gün içinde Bursa'daki ilgili vergi dairesine daimi temsilci tarafından verilmesi ve verginin aynı süre içinde ödenmesi gerekir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun

101

. maddesine göre, dar mükelleflerin tevkif yoluyla vergilendirilmemiş değer artışı kazançları münferit beyanname ile kazancın elde edilmesinden itibaren

15

gün içinde beyan edilmelidir. Aynı kanunun

106

. maddesi, dar mükellefiyette daimi temsilci varsa verginin temsilcinin bulunduğu yer vergi dairesince tarh edileceğini hüküm altına almıştır. Ayrıca GVK

119

. madde uyarınca ödeme beyanname verme süresi içinde yapılmalıdır. Senaryoda temsilci Bursa'da olduğu için beyan yeri Bursa'dır.

Step-by-Step Solution

Mükellefiyet türünün ve kazanç niteliğinin tespiti

Dar mükellefiyet esasında vergilendirilen gerçek kişi ve tevkifata tabi olmayan değer artışı kazancı.

Dar mükelleflerin yıllık beyanname vermediği hallerde tevkif edilmemiş kazançları için özel bir beyan usulü gereklidir.

Beyan usulünün ve süresinin belirlenmesi

Gelir Vergisi Kanunu'nun

101

. maddesi uyarınca münferit beyanname verilmelidir. Süre, kazancın elde edilmesinden itibaren

15

gündür.

Münferit beyanname, dar mükelleflerin yıllık beyannameye dahil edilmeyen kazançlarının nihai vergilendirilmesi için kullanılır.

Yetkili vergi dairesinin (tarh yeri) tespiti

Daimi temsilci Bursa'da olduğu için beyan ve tarh yeri Bursa vergi dairesidir.

GVK

106

. maddeye göre dar mükellefiyette daimi temsilci varsa vergi, temsilcinin bulunduğu yer vergi dairesince tarh olunur.

Ödeme zamanının belirlenmesi

Vergi, beyanname verme süresi (

15

gün) içinde ödenmelidir.

GVK

119

. maddeye göre münferit beyanname ile bildirilen kazançların vergisi, beyanname verme süresi içinde ödenir.

Key Concept

Dar Mükellefiyette Münferit Beyanname ve Tarh Yeri

Estimated Time:2m 0s

Question 122Question →

Serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa eden Mimar (A), $2025$ takvim yılı içerisinde gerçekleştirdiği işlemlerden elde ettiği gelir ve giderlere ilişkin şu bilgileri paylaşmıştır:

İşlem Türü	Tutar (TL)
Nakit olarak tahsil edilen hizmet bedelleri	$500.000$
Aralık $2025$ 'te alınan, ödeme tarihi Şubat $2026$ olan müşteri çeki	$100.000$
Mimar adına müşteri tarafından karşılanan mesleki konaklama giderleri	$50.000$
Ofis kirası ödemesi (Brüt)	$150.000$
Personel ücret ve sigorta ödemeleri	$100.000$
Maliyet bedeli $25.000$ TL, birikmiş amortismanı $15.000$ TL olan bilgisayarın satış bedeli	$40.000$

Bu bilgilere göre, Mimar (A)'nın $2025$ yılı takvim yılına ait "safi serbest meslek kazancı" kaç TL'dir?

280.000

330.000

380.000

390.000

420.000

Show answer & explanation

Answer: $380.000$

Answer

Mimar (A)'nın

2025

yılı safi serbest meslek kazancı

380.000

TL'dir.

Serbest meslek kazançlarında vergilendirme 'tahsil esası'na dayanır. Buna göre,

2025

yılı sonunda alınan müşteri çeki, ödeme tarihi bir sonraki yıl olsa dahi

2025

yılının hasılatı sayılır. Ayrıca, mesleki faaliyette kullanılan bir demirbaşın (bilgisayar) satışından elde edilen kazanç (

40.000 - (25.000 - 15.000) = 30.000

TL) ve müşteri tarafından mimar adına karşılanan mesleki seyahat giderleri (

50.000

TL) gayrisafi hasılata dahil edilmelidir. Toplam

680.000

TL hasılattan, kira, personel ve seyahat gideri olan

300.000

TL indirildiğinde safi kazanç

380.000

TL olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

Gayrisafi hasılat kalemlerini toplayın.

500.000

(Nakit) +

100.000

(Çek) +

50.000

(Müşteri ödemesi) +

30.000

(Bilgisayar satış karı) =

680.000

Serbest meslek kazancında tahsil esası geçerlidir ve çekin alınması tahsil hükmündedir. Ayrıca ATİK satış kazancı ve müşteri tarafından karşılanan mesleki giderler hasılatın bir parçasıdır.

Amortismana tabi iktisadi kıymet (bilgisayar) satış kazancını hesaplayın.

40.000

(Satış Bedeli) - (

25.000

15.000

) (Defter Değeri) =

30.000

GVK 67. madde uyarınca, mesleki faaliyette kullanılan demirbaşların elden çıkarılması halinde ortaya çıkan 'kazanç' hasılata ilave edilir.

İndirilecek mesleki giderleri belirleyin.

50.000

(Müşteri tarafından ödenen ancak mimarın da gider yazabileceği konaklama) +

150.000

(Kira) +

100.000

(Maaş) =

300.000

GVK 68. madde uyarınca mesleki faaliyetle ilgili yapılan bu ödemeler gayrisafi hasılattan indirilebilir.

Safi kazancı hesaplayın.

680.000 - 300.000 = 380.000

Safi kazanç, gayrisafi hasılattan mesleki giderlerin indirilmesiyle bulunur.

Key Concept

Serbest Meslek Kazancında Tahsil Esası ve Demirbaş Satış Kazancı

Estimated Time:2m 0s

Question 123Question →

Tam mükellef Bay (B), $2025$ takvim yılında aşağıdaki menkul sermaye iratlarını elde etmiştir:

* Tam mükellef bir anonim şirketin $2025$ yılı Haziran ayındaki genel kurulunda dağıtılmasına karar verilen, ancak ödemesi $2026$ yılı Ocak ayına sarkan brüt $460.000$ TL kâr payı.
* $2025$ yılında vadesi dolan Eurobond (dış borçlanma aracı) faiz geliri $40.000$ TL.
* Türkiye'de yerleşik bir bankadan elde edilen mevduat faizi $100.000$ TL.

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) hükümleri ve $2025$ yılı beyanname verme sınırı ( $230.000$ TL) dikkate alındığında, Mart $2026$ döneminde verilecek yıllık gelir vergisi beyannamesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kâr payının yarısı (

230.000

TL) ile Eurobond faiz gelirinin tamamı (

40.000

TL) toplanarak beyan edilmelidir; mevduat faizi ise beyannameye dahil edilmez.

Ödemesi

2026

yılında yapıldığı için kâr payı

2025

yılı beyannamesine dahil edilmez; sadece Eurobond faiz geliri beyan sınırı altında kaldığı için beyanname verilmez.

Kâr payının tamamı (

460.000

TL) ve Eurobond faizi (

40.000

TL) toplanarak beyan edilir; mevduat faizi beyan dışı bırakılır.

Elde edilen tüm menkul sermaye iratları (

600.000

TL) tek bir beyanname ile beyan edilmeli ve ödenen stopajlar mahsup edilmelidir.

Kâr payı stopaj yoluyla vergilendiği için beyan edilmez; sadece Eurobond faizi tevkifata tabi olmadığı için tutarı ne olursa olsun beyan edilir.

Show answer & explanation

Answer: Kâr payının yarısı ( $230.000$ TL) ile Eurobond faiz gelirinin tamamı ( $40.000$ TL) toplanarak beyan edilmelidir; mevduat faizi ise beyannameye dahil edilmez.

Answer

Hukuken ve tekemmül esası uyarınca 2025 geliri sayılan kâr payının vergiye tabi yarısı ile Eurobond faizinin toplamı beyan sınırını aştığı için her iki gelir de beyan edilmeli, mevduat faizi ise kapsam dışı tutulmalıdır.

Kâr paylarında hukuken tekemmül (karar tarihi) esas alındığından gelir 2025 yılına aittir. GVK 22/3 uyarınca bu gelirin sadece yarısı (

230.000

TL) vergiye tabidir. Bu tutar ile Eurobond faiz geliri (

40.000

TL) toplamı (

270.000

TL), 2025 beyan sınırını (

230.000

TL) aştığı için her ikisi de yıllık beyannameye dahil edilmelidir. Mevduat faizi ise Geçici 67. madde uyarınca hiçbir şekilde beyan edilmez.

Step-by-Step Solution

Elde etme zamanının belirlenmesi

2025 Yılı Geliri

Menkul sermaye iratlarında 'hukuken ve tekemmül' (alacak hakkının doğması) ilkesi geçerlidir. Anonim şirket genel kurulunun kâr dağıtım kararı aldığı 2025 yılı, ödeme 2026'ya sarsa bile gelirin elde edildiği yıldır.

Kâr payı istisnasının uygulanması

230.000 TL

GVK 22/3 maddesi uyarınca, tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr paylarının %50'si gelir vergisinden müstesnadır. (460.000 / 2 = 230.000 TL).

Beyan sınırına tabi gelirlerin toplanması

270.000 TL

GVK 86/1-c uyarınca tevkifata tabi tutulmuş menkul sermaye iratları toplanır. Eurobond faizi (%0 stopajlı olsa da tevkifatlı sayılır) ve kâr payının kalan yarısı toplanır: 230.000 + 40.000 = 270.000 TL.

Sınır kontrolü ve beyan kararı

Beyan Gerekli

Elde edilen 270.000 TL, 2025 yılı beyan sınırı olan 230.000 TL'yi aştığı için kâr payı ve Eurobond faizi beyannameye dahil edilir.

Mevduat faizinin değerlendirilmesi

Beyan Dışı

GVK Geçici 67. madde kapsamında bankalardan elde edilen mevduat faizleri nihai vergilemeye tabidir; yıllık beyannameye dahil edilmez ve diğer gelirler için sınır hesabında dikkate alınmaz.

Key Concept

Menkul sermaye iratlarında elde etme ilkesi, iştirak kazancı istisnası ve beyanname toplama kurallarının sentezi.

Question 124Question →

Tam mükellef bir sermaye şirketinin $2025$ yılı vergilendirme dönemine ilişkin mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Mali Veri Türü	Tutar (TL)
Ticari Bilanço Kârı	$10.000.000$
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (KKEG)	$1.500.000$
Tam Mükellef Başka Bir Kurumdan Elde Edilen İştirak Kazancı	$2.000.000$
Mahsup Edilebilir Geçmiş Yıl Zararları	$1.200.000$
Kamu Yararına Çalışan Derneğe Yapılan Bağış	$500.000$

Bu verilere göre, Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde şirketin ilgili dönem için beyan etmesi gereken kurumlar vergisi matrahı kaç TL'dir?

7.885.000

7.800.000

8.300.000

9.025.000

9.800.000

Show answer & explanation

Answer: $7.885.000$

Answer

Şirketin beyan etmesi gereken kurumlar vergisi matrahı

7.885.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, yasal mevzuata uygun olarak tüm ekleme ve indirimlerin doğru sırayla yapılmasıyla elde edilmiştir. İlk olarak ticari kâra KKEG eklenmiş (

11,5

Milyon), ardından iştirak kazancı istisnası (

2

Milyon) ve geçmiş yıl zararları (

1,2

Milyon) düşülmüştür. Kalan

8,3

Milyon TL üzerinden

\%5

bağış sınırı hesaplanmış (

415.000

TL) ve bu tutar fiili bağıştan küçük olduğu için indirim konusu yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

Mali kârın (İstisna öncesi kurum kazancı) hesaplanması

10.000.000 + 1.500.000 = 11.500.000

Kurumlar vergisi matrahına ulaşmak için ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderler eklenmelidir.

İstisnaların ve geçmiş yıl zararlarının düşülmesi

11.500.000 - 2.000.000 - 1.200.000 = 8.300.000

İştirak kazancı istisnası ve geçmiş yıl zararları bağış indirimi öncesinde matrahtan indirilmelidir.

Bağış ve yardım indirim sınırının belirlenmesi

8.300.000 \times 0,05 = 415.000

Kamu yararına çalışan derneklere yapılan bağışlar, (Ticari Kâr + KKEG - İstisnalar - Zararlar) toplamının

\%5

'i ile sınırlıdır.

İndirilebilir bağış tutarının tespiti ve matrahın hesaplanması

8.300.000 - 415.000 = 7.885.000

Gerçek bağış tutarı (

500.000

TL) sınırın (

415.000

TL) üzerinde olduğundan sadece sınır kadar indirim yapılabilir.

Key Concept

Bağış ve yardımların indiriminde üst sınır, iştirak kazancı istisnası ve geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.

Question 125Question →

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, $2025$ takvim yılında hem basit usulde tespit edilen ticari kazanç hem de gerçek usulde (beyana tabi) kira geliri (GMSİ) elde eden tam mükellef bir kişinin; bu gelirlerine ilişkin beyanname verme ve verginin ilk taksitini ödeme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tüm kazançlar tek bir yıllık beyanname ile Mart ayı sonuna kadar beyan edilmeli; tahakkuk eden verginin ilk taksiti de Mart ayı sonuna kadar ödenmelidir.

Ticari kazanç Şubat ayı sonuna kadar, kira geliri ise Mart ayı sonuna kadar iki ayrı beyanname ile bildirilmelidir.

Gelirlerin bir kısmı basit usule tabi olduğu için tüm beyan Şubat ayı sonuna kadar yapılmalı, verginin tamamı bu sürede ödenmelidir.

Beyanname Mart ayı sonuna kadar verilmeli; ancak basit usule isabet eden vergi Şubat'ta, kira gelirine isabet eden vergi Mart'ta ödenmelidir.

Basit usulde kazanç elde edildiği için beyanname Mart ayında verilmeli, ancak ödemeler Ocak ve Temmuz aylarında yapılmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Tüm kazançlar tek bir yıllık beyanname ile Mart ayı sonuna kadar beyan edilmeli; tahakkuk eden verginin ilk taksiti de Mart ayı sonuna kadar ödenmelidir.

Answer

Tüm gelirlerin Mart ayı sonuna kadar tek beyanname ile bildirilmesi ve ilk taksitin Mart ayında ödenmesi gerekir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun

92

. maddesine göre, bir takvim yılına ait beyanname Mart ayının başından son günü akşamına kadar verilir. Ancak gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan ibaret olması durumunda süre Şubat ayıdır. Örnekteki mükellef kira geliri de elde ettiği için 'sadece basit usul' şartını kaybetmiş ve Mart beyan dönemine tabi olmuştur. Buna bağlı olarak ilk taksit de Mart ayı içinde ödenmelidir.

Step-by-Step Solution

Gelir unsurlarının ve mükellefiyet türünün analizi

Mükellefin hem 'basit usul' hem de 'gerçek usulde beyana tabi GMSİ' geliri olduğu tespit edilir.

Farklı vergilendirme rejimlerine tabi gelirlerin bir arada bulunması beyan süresini değiştiren bir faktördür.

Kanuni beyan süresinin belirlenmesi (GVK Md. 92)

Gelir sadece basit usulden ibaretse Şubat, diğer hallerde Mart ayıdır. Burada diğer hal (GMSİ) olduğu için beyan süresi Mart'tır.

Kanun koyucu, basit usul dışındaki gelir unsurları varlığında genel beyan dönemini (Mart) esas almıştır.

Ödeme taksitlerinin belirlenmesi (GVK Md. 117)

Mart ayında verilen beyannameler için ödeme ayları Mart ve Temmuz olarak belirlenir.

Gelir vergisinde ödeme zamanları, beyannamenin verildiği aya paralel olarak kanunla sabitlenmiştir.

Key Concept

Beyanname verme ve ödeme sürelerinin, gelir unsurlarının çeşitliliğine göre belirlenmesi kuralı.

Question 126Question →

Gelir Vergisi Kanunu'nun $61$ . maddesine göre ücret; "işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir." Kanun koyucu, bazı ödemelerin gerçek mahiyeti ne olursa olsun vergilendirme tekniği açısından "ücret" sayılacağını hüküm altına almıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Gelir Vergisi Kanunu uyarınca niteliği gereği "ücret" kapsamında değerlendirilen ödemelerden biri değildir?

Yönetim ve denetim kurulları başkan ve üyelerine ödenen huzur hakları

Bilirkişilere, resmî arabuluculara ve spor hakemlerine ödenen paralar

Şahsi mesai ve ilmi mahiyetteki faaliyetini kendi nam ve hesabına yürüten bir avukatın müvekkilinden aldığı vekalet ücreti

TBMM, il genel meclisi ve belediye meclisi üyelerine ödenen ödenek, yolluk ve tazminatlar

Eski icra ve idare heyeti üyelerine veya bunların dul ve yetimlerine yapılan emekli paraları

Show answer & explanation

Answer: Şahsi mesai ve ilmi mahiyetteki faaliyetini kendi nam ve hesabına yürüten bir avukatın müvekkilinden aldığı vekalet ücreti

Answer

Şahsi mesai ve ilmi mahiyetteki faaliyetini kendi nam ve hesabına yürüten bir avukatın müvekkilinden aldığı vekalet ücreti, bağımsız çalışma esasına dayandığı için ücret değil, serbest meslek kazancıdır.

Kendi nam ve hesabına çalışan bir avukatın aldığı vekalet ücreti serbest meslek kazancıdır. Ücret olabilmesi için avukatın bir hukuk bürosuna veya kuruma iş akdiyle bağlı (bağımlı) olarak çalışması gerekir. Seçenekte belirtilen bağımsız çalışma durumu GVK Madde

65

66

hükümleri uyarınca serbest meslek erbabı sayılmayı gerektirir.

Step-by-Step Solution

Ücretin temel unsurlarını analiz et.

Ücretin üç temel unsuru vardır: Bir işverene tabiyet (bağımlılık), belirli bir işyerine bağlılık ve hizmet karşılığı ödeme yapılması.

Bir ödemenin ücret sayılabilmesi için öncelikle bu unsurların varlığına bakılır.

Gelir Vergisi Kanunu'nun

61

. maddesindeki özel durumları (ücret sayılan ödemeler) gözden geçir.

Kanun; huzur haklarını, bilirkişi ücretlerini, meclis üyelerine yapılan ödemeleri ve belirli emekli paralarını, bağımlılık unsuru tam oluşmasa dahi 'ücret' olarak tanımlamıştır.

Vergi hukukunda 'biçimin önceliği' ilkesi gereği, kanunda açıkça ücret sayılan haller diğer gelir unsurları ile karıştırılmamalıdır.

Seçeneklerdeki 'avukatlık ücreti'nin niteliğini değerlendir.

Avukatın kendi nam ve hesabına, bağımsız bir ofis çatısı altında yürüttüğü faaliyet GVK Madde

65

kapsamında serbest meslek faaliyetidir. Buradan elde edilen vekalet ücreti de serbest meslek kazancıdır.

Bağımsız çalışma unsuru, serbest meslek kazancını ücretten ayıran en temel farktır.

Key Concept

Ücret ile serbest meslek kazancı arasındaki temel fark 'bağımlılık' (tabiyet) unsurudur. Ayrıca

2022

yılından itibaren yürürlüğe giren

7349

sayılı Kanun ile tüm ücretlilerin asgari ücrete isabet eden vergi tutarı istisna edilmiştir.

Practice More

Ücret gelirlerinde asgari ücret istisnasının (

GVK

Madde

23/18

) uygulanma usullerini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 127Question →

Bay $(A)$ , bir ilçede küçük bir bakkal dükkanı işletmeye karar vermiştir. $193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, sermaye ve emeğin bir ticari organizasyona bağlı olarak yürütüldüğü bu faaliyetten elde edilecek kazancın "basit usulde" tespit edilebilmesi için Bay $(A)$ 'nın sağlaması gereken genel şartlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

Kendi işinde bilfiil çalışmak veya bulunmak

Ticari faaliyeti bir anonim şirket bünyesinde yürütmek

İş yerinin mülkiyetinin mutlaka mükellefin kendisine ait olması

Doktorluk, avukatlık veya mimarlık gibi bir mesleği icra etmek

İş yerinde çalıştırılan işçi sayısının

10

kişiden fazla olması

Show answer & explanation

Answer: Kendi işinde bilfiil çalışmak veya bulunmak

Answer

Mükellefin kendi işinde bilfiil çalışması veya bulunması

Ticari kazancın basit usulde tespiti için öngörülen genel şartların ilki, mükellefin işinin başında bizzat bulunması veya bilfiil çalışmasıdır. Bu, işletmenin küçük ölçekli ve şahsi emek yoğunluklu olduğunun bir göstergesidir.

Step-by-Step Solution

Ticari kazancın tespit usullerini belirle

Ticari kazanç, gerçek usul (bilanço veya işletme hesabı) veya basit usulde tespit edilir.

Vergilendirme rejimini belirlemek için mükellefin şartlarını incelemek gerekir.

Basit usulün genel şartlarını (GVK Md.

47

) hatırla

Genel şartlar:

1

) Bilfiil çalışmak,

2

) Kira bedeli sınırı,

3

) Diğer faaliyetler nedeniyle gerçek usulde mükellef olmamak.

Kanuni kriterlere uygunluğu denetlemek için bu şartların bilinmesi zorunludur.

Seçenekleri bu şartlarla karşılaştır

Kendi işinde bilfiil çalışmak ifadesi kanundaki ilk genel şartla tam olarak örtüşmektedir.

En temel ve ayırt edici şartın tespit edilmesi doğru cevaba ulaşılmasını sağlar.

Key Concept

Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartları

Practice More

Basit usulden yararlanamayacak olan mükelleflerin (GVK Md. 51) listesine göz atarak kuyumcular ve şehirler arası taşımacılar gibi istisnaları öğreniniz.

Estimated Time:45s

Question 128Question →

Ticari kazancı basit usulde tespit edilen ve bir ilçede terzilik faaliyetinde bulunan Bay (A), 2025 yılının Eylül ayında, uzmanlık eğitimi aldığı 'Moda Tasarımı ve Stil Danışmanlığı' alanında kendi adına bir büro açmaksızın, atölyesinin bir bölümünde randevulu olarak ücretli danışmanlık hizmeti vermeye başlamıştır. Bay (A)'nın terzilik faaliyetine ilişkin yıllık kira ve hasılat tutarları, Gelir Vergisi Kanunu'nda (GVK) belirtilen basit usul sınırlarının altındadır.

Buna göre, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca Bay (A)’nın vergilendirilme durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Moda tasarımı ve stil danışmanlığı faaliyeti 'serbest meslek faaliyeti' niteliği taşıdığından; Bay (A), bu gelirin ortaya çıktığı 2025 takvim yılı başından itibaren basit usulden yararlanamaz ve her iki faaliyeti için de gerçek usulde vergilendirilir.

Stil danışmanlığı işi, mevcut terzilik faaliyetinin bir teferruatı (tamamlayıcı unsuru) sayıldığından; her iki faaliyetten elde edilen toplam kazanç basit usul sınırlarını aşmadığı sürece Bay (A) basit usulde kalmaya devam eder.

Bay (A), terzilik faaliyeti için basit usulün sağladığı vergi istisnasından yararlanmaya devam ederken; danışmanlık hizmetinden elde ettiği kazancı serbest meslek kazancı olarak yıllık beyanname ile ayrıca beyan etmelidir.

Serbest meslek faaliyetinin yılın ikinci yarısında (Eylül) başlaması nedeniyle, gerçek usule geçiş zorunluluğu 2025 yılı için değil, takip eden 2026 takvim yılı başından itibaren hüküm ifade eder.

Bay (A), danışmanlık faaliyeti için yanına 10'dan fazla yardımcı personel almadığı ve ayrı bir ticari organizasyon kurmadığı sürece basit usuldeki statüsünü koruyabilir.

Show answer & explanation

Answer: Moda tasarımı ve stil danışmanlığı faaliyeti 'serbest meslek faaliyeti' niteliği taşıdığından; Bay (A), bu gelirin ortaya çıktığı 2025 takvim yılı başından itibaren basit usulden yararlanamaz ve her iki faaliyeti için de gerçek usulde vergilendirilir.

Answer

Moda tasarımı ve stil danışmanlığı faaliyeti serbest meslek faaliyeti niteliği taşıdığından; mükellef bu gelirin ortaya çıktığı takvim yılı başından itibaren basit usulden yararlanamaz ve gerçek usulde vergilendirilir.

Doğru yanıt, serbest meslek kazancı elde edilmesinin basit usul statüsünü o yılın başından itibaren sona erdirdiğini belirtir. 193 sayılı GVK'nın 46. maddesinin son fıkrasına (2021 değişikliği ile güçlendirilen hüküm) göre; ticari kazancı basit usulde tespit edilen mükelleflerden, bu kazançlarının yanında serbest meslek kazancı elde edenler, bu gelirlerinin ortaya çıktığı takvim yılı başından itibaren basit usulden yararlanamazlar ve gerçek usule tabi olurlar.

Step-by-Step Solution

Faaliyet türlerinin analiz edilmesi

Terzilik 'ticari kazanç', stil danışmanlığı 'serbest meslek kazancı' mahiyetindedir.

GVK Madde 37 ve 65 uyarınca sermayeden ziyade şahsi mesai ve mesleki bilgiye dayanan danışmanlık işleri serbest meslek faaliyetidir.

Basit usulden yararlanma şartlarının ve engellerinin kontrol edilmesi

Mükellef basit usule tabi iken serbest meslek geliri elde etmeye başlamıştır.

GVK Madde 46'nın son fıkrası, basit usule tabi olanların diğer kazanç unsurlarını elde etmesi durumundaki statüsünü belirler.

Geçiş zamanının belirlenmesi

Gerçek usule geçiş, Eylül ayında değil, 2025 yılının başından (1 Ocak) itibaren geçerlidir.

Kanun koyucu, ticari kazancın yanında serbest meslek kazancı elde edilmesini, o yılın başından itibaren basit usulden yararlanma hakkının kaybı olarak düzenlemiştir.

Key Concept

Basit Usulden Gerçek Usule Geçiş ve Kazanç Unsurlarının Birleşmesi

Practice More

Basit usul mükelleflerinin hangi durumlarda GVK Mükerrer 20/A maddesindeki kazanç istisnasını kaybedeceklerini araştırınız.

Estimated Time:2m 30s

Question 129Question →

Bay $(E)$ , $2022$ yılında vefat eden babasından miras yoluyla intikal eden bir apartman dairesini $2024$ yılında satmıştır. Aynı mükellef, $2023$ yılında bir mucitten satın aldığı faydalı model belgesi kullanım hakkını ise $2025$ yılında bir sanayi kuruluşuna devrederek kazanç elde etmiştir.

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde, Bay $(E)$ 'nin elde ettiği bu kazançların vergilendirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Miras kalan dairenin satışı vergiye tabi değildir; satın alınan hakkın devrinden doğan kazanç ise "değer artış kazancı" olarak vergilendirilir.

Her iki kazanç da beş yıllık elde tutma süresi dolmadan gerçekleştiği için "değer artış kazancı" kapsamında vergilendirilmelidir.

Miras kalan dairenin satışı "gayrimenkul sermaye iradı", hakkın devri ise "arızi kazanç" olarak beyan edilmelidir.

Satın alınan hakkın devri "serbest meslek kazancı" sayılırken, miras kalan dairenin satışı "arızi kazanç"tır.

Her iki işlem de ticari bir organizasyon içinde yapılmadığı için verginin konusuna giren herhangi bir gelir oluşmamıştır.

Show answer & explanation

Answer: Miras kalan dairenin satışı vergiye tabi değildir; satın alınan hakkın devrinden doğan kazanç ise "değer artış kazancı" olarak vergilendirilir.

Answer

Miras yoluyla edinilen taşınmazın satışı vergilendirilmezken, satın alınan hakkın devri değer artış kazancı olarak vergilendirilmelidir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun Mükerrer

80

. maddesine göre, miras yoluyla edinilen gayrimenkullerin elden çıkarılmasından doğan kazançlar, süresine bakılmaksızın değer artış kazancı kapsamı dışındadır. Ancak aynı maddenin

3

. bendi uyarınca, telif hakları ve ihtira beratı gibi hakların, bunları yaratanlar veya mirasçıları dışındaki kişilerce (yani satın alanlarca) devredilmesi durumunda elde edilen kazanç 'değer artış kazancı' olarak vergilendirilir.

Step-by-Step Solution

Taşınmazın iktisap (edinme) şeklini belirlemek

Daire miras yoluyla (ivazsız) edinilmiştir.

GVK Mükerrer

80/6

maddesine göre, ivazsız (miras, bağış vb.) edinilen taşınmazların elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artış kazancı kapsamında değildir.

Devredilen hakkın niteliğini ve edinme şeklini analiz etmek

Faydalı model hakkı bir mucitten satın alınmıştır (ivazlı iktisap).

GVK Mükerrer

80/3

maddesine göre; telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri (yaratıcıları) ve kanuni mirasçıları DIŞINDA kalan kişilerce elden çıkarılması değer artış kazancıdır.

Vergilendirme rejimlerini karşılaştırmak

Daire satışı kapsam dışı, hak devri ise vergiye tabidir.

Taşınmazlarda miras istisnası varken, satın alınan hakların devrinde böyle bir istisna tanınmamıştır.

Key Concept

İvazsız iktisap edilen taşınmazların istisnası ve satın alınan hakların değer artış kazancı niteliği.

Practice More

İvazsız iktisap edilen menkul kıymetlerin (hisse senedi vb.) satışındaki vergilendirme durumunu inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 130Question →

Bay (A), 2024 takvim yılında bir anonim şirkette genel müdür olarak tam zamanlı çalışmakta, farklı bir gruptaki şirkette yönetim kurulu üyesi olarak 'huzur hakkı' almakta ve ayrıca Adalet Bakanlığı listesine kayıtlı olarak 'resmi arabuluculuk' faaliyeti yürütmektedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) hükümleri uyarınca Bay (A)'nın bu gelirlerinin vergilendirilmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Resmi arabuluculuk faaliyetinden elde edilen ödemeler ücret kabul edilir ve asgari ücret istisnası mükellefin toplam ücret gelirlerinden yalnızca biri için söz konusu olur.

Resmi arabuluculuk faaliyeti şahsi mesaiye ve ihtisasa dayalı bir faaliyet olduğu için elde edilen kazanç serbest meslek kazancı olarak vergilendirilmelidir.

2022 yılından itibaren uygulanan yeni sistem uyarınca asgari ücret istisnası, Bay (A)'nın her üç işvereninden elde ettiği ücret matrahına ayrı ayrı uygulanarak vergi yükü azaltılır.

Yönetim kurulu üyelerine ödenen huzur hakları, sermaye payına bağlı bir kâr payı niteliği taşıdığından menkul sermaye iradı olarak vergilendirilir.

Bay (A)'nın tüm gelirlerinden tevkifat yapıldığı için, bu gelirlerin toplam tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname verilmesi mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Resmi arabuluculuk faaliyetinden elde edilen ödemeler ücret kabul edilir ve asgari ücret istisnası mükellefin toplam ücret gelirlerinden yalnızca biri için söz konusu olur.

Answer

Resmi arabuluculuk faaliyetinden elde edilen ödemelerin ücret sayılması ve asgari ücret istisnasının sadece tek bir ücret geliri için uygulanması doğrudur.

GVK 61. maddesine göre resmi arabuluculara yapılan ödemeler ücret kapsamında değerlendirilir. Ayrıca 7349 sayılı Kanunla getirilen ve GVK 23/18. maddesinde düzenlenen asgari ücret istisnası, birden fazla işverenden ücret alanlarda sadece en yüksek ücretin elde edildiği tek bir işverende uygulanabilir.

Step-by-Step Solution

Gelir türlerinin sınıflandırılması

Genel müdür maaşı, huzur hakkı (GVK 61/4) ve resmi arabuluculuk ödemesi (GVK 61/5) olmak üzere üç gelir de 'ücret' niteliğindedir.

GVK 61. maddede ücretin tanımı yapılmış ve bazı ödemelerin (huzur hakkı, resmi arabuluculuk vb.) hizmet karşılığı olmasa dahi ücret sayılacağı hükme bağlanmıştır.

İstisna uygulamasının analizi

GVK 23/18 maddesi uyarınca asgari ücretin vergi dışı bırakılması (istisna), sadece bir işverende uygulanır.

Mükerrer istisnadan yararlanılmasını önlemek amacıyla kanun koyucu, birden fazla işveren durumunda tek bir işverenle sınırlama getirmiştir.

Beyanname verme zorunluluğunun kontrolü

GVK 86/1-b uyarınca birden fazla işverenden ücret alınması ve belirli sınırların aşılması halinde beyanname verilir.

Tevkifat yapılmış olması, yüksek gelirli veya çok işverenli ücretlilerde yıllık beyanname verme yükümlülüğünü her zaman ortadan kaldırmaz.

Key Concept

Ücretin Tanımı ve Asgari Ücret İstisnası Sınırı

Question 131Question →

Tam mükellef (Z) Anonim Şirketi'nin $2025$ yılı hesap dönemi faaliyetleri sonucunda beyan ettiği bazı mali veriler aşağıdaki gibidir:

Mali Veri Türü	Tutar (TL)
Ticari Bilanço Kârı	$4.500.000$
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (KKEG)	$150.000$
İştirak Kazançları İstisnası	$400.000$
Kamu Yararına Çalışan Derneklere Yapılan Bağışlar	$200.000$

Kurumlar Vergisi Kanunu hükümlerine göre, bu şirketin $2025$ yılı kurumlar vergisi matrahı kaç TL'dir?

3.900.000

4.050.000

4.250.000

4.450.000

4.650.000

Show answer & explanation

Answer: $4.050.000$

Answer

Şirketin 2025 yılı kurumlar vergisi matrahı

4.050.000

TL'dir.

Vergi matrahı hesaplanırken öncelikle ticari kâra (

4.500.000

TL) kanunen kabul edilmeyen giderler (

150.000

TL) eklenir. Ardından, Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre vergiden muaf tutulan iştirak kazançları istisnası (

400.000

TL) düşülür. Bağış ve yardım indirimi için temel alınan tutar olan

4.250.000

TL'nin %5'i (

212.500

TL) hesaplanır. Şirketin yaptığı

200.000

TL'lik bağış bu sınırın altında kaldığı için tamamı indirilebilir. Sonuç olarak

4.050.000

TL tutarındaki doğru matraha ulaşılır.

Step-by-Step Solution

Mali kârın (istisna ve indirim öncesi kurum kazancı) hesaplanması

4.500.000 + 150.000 = 4.650.000

Ticari bilanço kârına, vergi kanunları uyarınca gider kabul edilmeyen unsurlar (KKEG) eklenir.

İstisnaların düşülmesi

4.650.000 - 400.000 = 4.250.000

Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca iştirak kazançları vergiden istisna edildiği için mali kârdan düşülür.

Bağış ve yardım indirim limitinin kontrol edilmesi

Sınır:

4.250.000 \times \%5 = 212.500

TL. Yapılan bağış:

200.000

TL.

Kamu yararına çalışan derneklere yapılan bağışlar, kurum kazancının (Kâr + KKEG - İstisnalar) %5'ine kadar indirilebilir.

200.000 < 212.500

olduğu için tamamı indirilebilir.

Kurumlar vergisi matrahının belirlenmesi

4.250.000 - 200.000 = 4.050.000

İstisnalar sonrası kalan tutardan kabul edilebilir bağış ve yardımlar düşülerek vergi matrahına ulaşılır.

Key Concept

Kurumlar vergisi matrahı; ticari bilanço kârına kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesi, iştirak kazancı gibi istisnaların düşülmesi ve bağış-yardım gibi indirimlerin (belirli sınırlar dahilinde) tenzili ile hesaplanır.

Practice More

İştirak kazancı istisnasının tam mükellef/dar mükellef ayrımındaki etkisini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 132Question →

Bay (A), nüfusu $35.000$ olan bir ilçede perakende kırtasiye işletmeciliği yapmaktadır ve bu faaliyeti nedeniyle basit usule tabi olmanın genel ve özel şartlarını sağlamaktadır. Ancak Bay (A), aynı zamanda hukukçu kimliğiyle bağımsız olarak "arabuluculuk" faaliyeti yürütmekte ve bu hizmeti karşılığında serbest meslek makbuzu düzenlemektedir. Bay (A), kırtasiye işletmesinde kullandığı aracın karıştığı ve tam kusurlu olduğu bir trafik kazası neticesinde karşı tarafa ödediği $15.000$ TL tazminatı da ticari kazancından indirmek istemektedir.

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) hükümleri uyarınca, Bay (A)'nın vergilendirilmesi ve gider indirimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kırtasiye faaliyeti basit usul şartlarını taşıdığı için bu kazanç GVK Mükerrer Madde 20/A kapsamında gelir vergisinden müstesnadır; arabuluculuk kazancı ise serbest meslek kazancı olarak gerçek usulde beyan edilir.

Basit usule tabi olanların serbest meslek faaliyetinde bulunması yasak olduğundan, kırtasiye kazancı da gerçek usulde vergilendirilir ve şahsi kusura dayalı tazminat gider olarak indirilemez.

Ödenen tazminat, ticari işletmenin faaliyetleri sırasında gerçekleşen bir kaza sonucu doğduğundan, kusur oranına bakılmaksızın GVK Madde 40 kapsamında safi kazancın tespitinde indirilebilir.

Arabuluculuk faaliyeti bir 'ticari organizasyon' ve sermaye unsuru gerektirmediği için Bay (A), her iki faaliyeti için de basit usul hükümlerinden yararlanmaya devam edebilir.

Bay (A), arabuluculuk kazancının yıllık tutarı GVK Madde 48'deki özel şartları aşmadığı sürece bu kazancını 'Basit Usul' kapsamında beyan edebilir.

Show answer & explanation

Answer: Basit usule tabi olanların serbest meslek faaliyetinde bulunması yasak olduğundan, kırtasiye kazancı da gerçek usulde vergilendirilir ve şahsi kusura dayalı tazminat gider olarak indirilemez.

Answer

Serbest meslek faaliyetinde bulunanların basit usulden yararlanması mümkün olmadığından, kırtasiye kazancı da gerçek usulde vergilendirilir ve mükellefin şahsi kusurundan kaynaklanan tazminat ödemesi gider olarak kabul edilmez.

Doğru seçenek, Bay (A)'nın arabuluculuk (serbest meslek) faaliyeti nedeniyle basit usulden yararlanamayacağını ve tam kusurlu olduğu kaza nedeniyle ödediği tazminatı gider yazamayacağını belirtmektedir. GVK Madde 46 uyarınca basit usulde vergilendirilenlerin serbest meslek faaliyetinde bulunması yasaktır. Ayrıca GVK Madde 41/6, şahsi kusurdan doğan tazminatların indirimini açıkça yasaklamıştır.

Step-by-Step Solution

Kazanç Türlerini Belirleme

Kırtasiye işletmeciliği 'Ticari Kazanç', bağımsız arabuluculuk ise 'Serbest Meslek Kazancı'dır.

Ticari kazanç sermaye ve organizasyona, serbest meslek kazancı ise şahsi mesai ve uzmanlığa dayanır.

Basit Usul Uygunluğunu Değerlendirme

Mükellef, serbest meslek faaliyeti nedeniyle ticari kazancı için basit usulden yararlanamaz.

GVK Madde 46'ya eklenen hüküm uyarınca, basit usulde vergilendirilenlerin serbest meslek faaliyetinde bulunması yasaklanmıştır; bu faaliyet gerçek usulde vergilendirilmeyi zorunlu kılar.

Gider İndirimini Kontrol Etme

15.000

TL tutarındaki tazminat gider olarak indirilemez.

GVK Madde 41/6 uyarınca, mükellefin şahsi kusurlarından doğan tazminatlar (akitler dolayısıyla ödenenler hariç) ticari kazancın tespitinde gider yazılamaz.

Key Concept

Basit Usulde Vergilendirme Yasakları ve Gider İndirimi Sınırları

Question 133Question →

Hesap dönemi takvim yılı olan tam mükellef bir anonim şirketin, 2025 vergilendirme dönemine ait kurumlar vergisi beyan ve ödeme süreci ile ilgili olarak 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu hükümlerine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kurumlar vergisi beyannamesi, 2026 yılının Nisan ayı sonuna kadar verilir ve tahakkuk eden vergi aynı sürede ödenir.

Şirket, 2025 yılının dördüncü geçici vergi dönemi (Ekim-Aralık) için 2026 yılının Şubat ayında beyanname vererek geçici vergi ödemelidir.

Yıllık beyanname üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi, Nisan ve Ağustos aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir.

Kurumlar vergisi beyannamesi, 2026 yılının Mart ayı sonuna kadar ilgili vergi dairesine verilir.

Yıl içinde ödenen geçici vergiler, yıllık kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilemez.

Show answer & explanation

Answer: Kurumlar vergisi beyannamesi, 2026 yılının Nisan ayı sonuna kadar verilir ve tahakkuk eden vergi aynı sürede ödenir.

Answer

Kurumlar vergisi beyannamesi, 2026 yılının Nisan ayı sonuna kadar verilir ve tahakkuk eden vergi aynı sürede ödenir.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre, hesap dönemi takvim yılı olan kurumlarda beyanname, izleyen yılın Nisan ayının birinci gününden son günü akşamına kadar verilir. Tahakkuk eden vergi de beyanname verme süresi içinde (Nisan ayı sonuna kadar) tek seferde ödenir.

Step-by-Step Solution

Hesap döneminin tespit edilmesi

Takvim yılı (1 Ocak - 31 Aralık)

Beyanname verme süresi hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayda başlar.

Beyanname verme ve ödeme süresinin belirlenmesi

Nisan ayı (1 Nisan - 30 Nisan)

KVK Madde 14 uyarınca beyanname Nisan ayı sonuna kadar verilir ve Madde 21 uyarınca aynı sürede ödenir.

Geçici vergi ve taksit kurallarının kontrolü

Dördüncü dönem geçici vergi yok, taksit uygulaması yok.

Güncel mevzuatta dördüncü dönem geçici vergi kaldırılmış ve kurumlar vergisinin tek seferde ödenmesi hükme bağlanmıştır.

Key Concept

Kurumlar Vergisinde Beyan ve Ödeme Takvimi

Practice More

Özel hesap dönemine sahip kurumların beyanname verme sürelerini ve tasfiye halindeki kurumların beyan esaslarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 134Question →

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, takvim yılı içindeki kazancı sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan ibaret olan bir mükellefin, yıllık beyannamesini vermesi gereken süre ve tahakkuk eden verginin ilk taksitini ödeme zamanı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Beyanname verme: Şubat ayının sonuna kadar - İlk taksit ödeme: Şubat ayı sonuna kadar

Beyanname verme: Mart ayının sonuna kadar - İlk taksit ödeme: Mart ayı sonuna kadar

Beyanname verme: Şubat ayının yirmi altıncı günü akşamına kadar - İlk taksit ödeme: Mart ayı sonuna kadar

Beyanname verme: Mart ayının sonuna kadar - İlk taksit ödeme: Temmuz ayı sonuna kadar

Beyanname verme: Şubat ayının sonuna kadar - İlk taksit ödeme: Haziran ayı sonuna kadar

Show answer & explanation

Answer: Beyanname verme: Şubat ayının sonuna kadar - İlk taksit ödeme: Şubat ayı sonuna kadar

Answer

Kazancı sadece basit usulden ibaret olan mükellefler, yıllık beyannamelerini Şubat ayının sonuna kadar verir ve ilk taksitini aynı ay içinde öderler.

Basit usulde tespit edilen ticari kazançlar için yıllık beyanname verme süresi takvim yılını takip eden yılın Şubat ayı sonuna kadardır. Tahakkuk eden verginin ilk taksiti beyanname verme süresi içinde (Şubat sonu), ikinci taksiti ise Haziran ayı sonunda ödenmelidir. Dolayısıyla her iki sürenin de Şubat ayı olarak belirtildiği seçenek doğrudur.

Step-by-Step Solution

Mükellefiyet türünün ve vergilendirme usulünün belirlenmesi

Mükellefin kazancının sadece basit usulde tespit edildiği saptanmıştır.

Farklı vergilendirme usulleri (gerçek usul, basit usul) farklı beyan ve ödeme takvimlerine tabidir.

Gelir Vergisi Kanunu uyarınca basit usul beyan süresinin tespiti

Basit usulde beyanname verme süresi takvim yılını izleyen Şubat ayıdır.

Kanun koyucu, basit usul mükellefleri için gerçek usule (Mart) göre bir ay öncelikli bir takvim belirlemiştir.

Ödeme taksitlerinin ve ilk taksit zamanının belirlenmesi

İlk taksit Şubat ayı sonunda, ikinci taksit ise Haziran ayı sonunda ödenir.

Vergi borcunun vadelere bölünmesi mükellef için ödeme kolaylığı sağlar; ilk taksit beyan ayı ile çakışır.

Key Concept

Basit Usulde Vergilendirme Takvimi

Estimated Time:1m 0s

Question 135Question →

Eczane işletmeciliği faaliyetinden dolayı $120.000$ TL ticari kazanç elde eden Bayan (G), $2025$ takvim yılında mülkiyetindeki bir taşınmazdan $140.000$ TL mesken kira geliri, bir diğer taşınmazdan ise tamamı tevkifata tabi tutulmuş brüt $100.000$ TL işyeri kira geliri elde etmiştir.

Bayan (G)'nin kira gelirlerinin vergilendirilmesinde götürü gider yöntemini seçtiği varsayıldığında, $2025$ yılı yıllık gelir vergisi beyannamesinde gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ) kalemine ilişkin bildirmesi gereken safi irat tutarı kaç TL'dir?

204.000

167.450

119.000

82.450

240.000

Show answer & explanation

Answer: $204.000$

Answer

Bayan (G)'nin beyan etmesi gereken safi GMSİ tutarı

204.000

TL'dir.

Mükellef eczane işletmecisi olduğu için ticari kazanç sahibidir ve GVK Md. 21 uyarınca mesken istisnasından yararlanamaz. Bu durumda mesken kira gelirinin tamamı (

140.000

TL) vergiye tabidir. Ayrıca, istisna sonrası mesken geliri ile tevkifata tabi işyeri kira gelirinin toplamı (

140.000 + 100.000 = 240.000

TL),

2025

yılı beyan sınırı olan

158.000

TL'yi aştığı için işyeri geliri de beyan edilmelidir. Toplam

240.000

TL gayrisafi irattan

\%15

götürü gider düşüldüğünde safi irat

204.000

TL olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

Mesken istisnasından yararlanma durumunun tespiti

İstisnadan yararlanamaz.

GVK Madde 21 uyarınca, ticari, zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar mesken kira gelirine ilişkin istisnadan yararlanamazlar.

İşyeri kira gelirinin beyan sınırının kontrolü

İşyeri kira geliri beyannameye dahil edilmelidir.

GVK Madde 86/1-c uyarınca, mesken kira gelirinin istisna sonrası tutarı ile tevkifata tabi işyeri kira gelirinin brüt toplamı

2025

yılı için

158.000

TL'yi aşarsa işyeri kirası beyan edilir. (

140.000 + 100.000 = 240.000 > 158.000

)

Toplam gayrisafi iradın hesaplanması

Toplam Hasılat =

240.000

İstisna uygulanmadığı için mesken geliri (

140.000

) ve işyeri geliri (

100.000

) toplanır.

Götürü gider indirimi ve safi irat hesaplaması

Safi İrat =

204.000

Götürü gider yöntemi seçildiğinde gayrisafi irattan

\%15

oranında indirim yapılır. (

240.000 \times 0,85 = 204.000

TL)

Key Concept

Gelir Vergisi Kanunu uyarınca ticari kazanç sahiplerinin GMSİ istisnasından yararlanamaması ve beyan sınırları.

Practice More

GMSİ istisnasının kaybedildiği diğer durumları (toplam gelirin 103. maddedeki 3. dilimi aşması gibi) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 136Question →

Merkezi Hollanda'da bulunan ve Türkiye'de sadece pazar araştırması yapmak üzere kurulan bir irtibat bürosunda çalışan Bay $(C)$ 'ye, işvereni tarafından Hollanda'daki merkez kazançları üzerinden her ay $3.500$ Euro ödeme yapılmaktadır. Bu ödemenin tamamı yurt dışından döviz olarak transfer edilmektedir.

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri dikkate alındığında, Bay $(C)$ 'nin elde ettiği bu ücret geliriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Söz konusu ücret ödemesi, Gelir Vergisi Kanunu'nun

23/14

maddesi uyarınca gelir vergisinden istisnadır.

Bu ücret ödemesi üzerinden, irtibat bürosu tarafından her ay gelir vergisi tevkifatı yapılarak muhtasar beyanname ile ödenmelidir.

Bay

(C)

, elde ettiği bu geliri yıllık gelir vergisi beyannamesi ile Mart ayında vergi dairesine bildirmekle yükümlüdür.

Bu ödeme, asgari ücret istisnası düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden genel tarifeye göre vergilendirilmelidir.

Bay

(C)

, vergi kanunları açısından 'diğer ücretli' sayılır ve vergisi tarh zamanaşımı süresi içinde karne üzerinden ödenir.

Show answer & explanation

Answer: Söz konusu ücret ödemesi, Gelir Vergisi Kanunu'nun $23/14$ maddesi uyarınca gelir vergisinden istisnadır.

Answer

Bay (C)'nin elde ettiği ücret ödemesinin Gelir Vergisi Kanunu'nun 23/14. maddesi kapsamında gelir vergisinden tamamen istisna olması doğru bir ifadedir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun

23

. maddesinin

14

. fıkrasına göre; kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan dar mükellefiyete tabi işverenlerin yanında çalışan hizmet erbabına, işverenin Türkiye dışındaki kazançları üzerinden döviz olarak ödediği ücretler gelir vergisinden istisnadır. Sorudaki senaryoda işverenin merkezi Hollanda'dadır, ödeme yurt dışı kazançtan yapılmaktadır ve döviz cinsinden transfer edilmektedir. Bu nedenle ödemenin tamamı istisnadır.

Step-by-Step Solution

İşverenin mükellefiyet durumunun tespiti

İşverenin kanuni ve iş merkezi yurt dışındadır (Hollanda), yani Türkiye'de dar mükellefiyet esaslarına tabidir.

İstisnanın ilk şartı işverenin dar mükellef olmasıdır.

Ödemenin kaynağının ve şeklinin incelenmesi

Ödeme işverenin Türkiye dışındaki kazançlarından sağlanmakta ve döviz olarak yapılmaktadır.

İstisnanın ikinci ve üçüncü şartları ödemenin kaynağı ve türüdür.

Yasal dayanağın uygulanması

GVK Madde

23/14

şartları sağlandığı için gelir vergisi doğmaz.

Belirtilen şartların tamamı gerçekleştiğinde ücretin tamamı vergiden istisna tutulur.

Key Concept

İrtibat Bürolarında Ücret İstisnası (GVK 23/14)

Estimated Time:1m 30s

Question 137Question →

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun $61$ . maddesinde ücret; işverene tabi ve belirli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olarak tanımlanmıştır. Aynı maddede, bazı ödemelerin bu genel tanımın unsurlarını tam olarak taşımasa dahi "ücret" olarak vergilendirileceği hükme bağlanmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Gelir Vergisi Kanunu uyarınca vergilendirme tekniği bakımından "ücret" kapsamında yer alan ödemelerden biri değildir?

Yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyelerine ödenen huzur hakkı, aidat ve ikramiyeler

Bilirkişilere, resmi arabuluculara ve eksperlere bu sıfatları dolayısıyla yapılan ödemeler

TBMM, belediye meclisi ve il genel meclisi üyelerine ödenen ödenek, yolluk ve tazminatlar

Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler

Şahsi mesaiye ve mesleki bilgiye dayanarak, bir işverene tabi olmaksızın şahsi nam ve hesaba yapılan faaliyetlerden doğan kazançlar

Show answer & explanation

Answer: Şahsi mesaiye ve mesleki bilgiye dayanarak, bir işverene tabi olmaksızın şahsi nam ve hesaba yapılan faaliyetlerden doğan kazançlar

Answer

Şahsi mesaiye ve mesleki bilgiye dayanarak, bir işverene tabi olmaksızın şahsi nam ve hesaba yapılan faaliyetlerden doğan kazançlar

Doğru cevap olan ifade, serbest meslek faaliyetinin tanımıdır. Bir ödemenin ücret sayılabilmesi için hizmet erbabının bir işverene tabi olması ve işverenin gösterdiği yerde çalışması gerekir. Şahsi mesaiye ve mesleki bilgiye dayalı, ancak bir işverene bağlı olmaksızın kendi nam ve hesabına yürütülen faaliyetlerden elde edilen kazançlar Gelir Vergisi Kanunu'nun

65

. maddesi uyarınca serbest meslek kazancıdır.

Step-by-Step Solution

Ücretin temel unsurlarını belirle

Hizmetin bir işverene tabiyet ve belirli bir iş yerine bağlılık unsurlarını taşıması gerekir.

GVK

61

. maddedeki genel tanımı analiz etmek için gereklidir.

GVK

61

. maddedeki özel durumları (ücret sayılan haller) incele

Huzur hakkı, bilirkişi ücretleri, meclis üyeleri ödenekleri ve sporcu ödemeleri kanunen ücret sayılmıştır.

Genel tanıma tam uymasa da kanun koyucunun ücret olarak nitelendirdiği durumları ayırt etmek için gereklidir.

Seçeneklerdeki kazanç türlerini karşılaştır

Bağımsızlık unsuru taşıyan ve şahsi nam/hesaba yapılan faaliyetlerin serbest meslek kazancı olduğu saptandı.

Ücret ile serbest meslek kazancı arasındaki en temel fark olan 'tabiyet' (bağımlılık) unsurunu doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Ücret ile Serbest Meslek Kazancı Ayrımı ve GVK 61 Kapsamı

Practice More

Asgari ücret istisnası (GVK 23/18) ve bu istisnanın diğer ücret unsurlarına nasıl uygulandığını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 138Question →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre, bir faaliyetin 'serbest meslek faaliyeti' olarak kabul edilebilmesi için aşağıdakilerden hangisi temel bir zorunluluktur?

Faaliyetin sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye dayanması

Faaliyetin bir ticari organizasyon ve sermaye odaklı bir yapı içinde yürütülmesi

Kazancın tespitinde mutlaka tahakkuk esasının uygulanması

Faaliyetin mutlaka bir işverene bağlı olarak sürdürülmesi

Faaliyetin sadece kamu kurumlarına hizmet sunmak amacıyla yapılması

Show answer & explanation

Answer: Faaliyetin sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye dayanması

Answer

Serbest meslek faaliyetinin sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye dayanması temel zorunluluktur.

Serbest meslek faaliyetinin yasal tanımı gereği; işin bir işverene tabi olmaksızın, kişisel mesai ve mesleki bilgiye dayanarak yürütülmesi 'serbest meslek kazancı' sayılmanın temel şartıdır. Bu durum, faaliyetin 'ticari' bir mahiyet arz etmemesini ve emeğin sermayeden öncelikli olmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

Serbest meslek faaliyetinin kanuni tanımını incelemek

Gelir Vergisi Kanunu Madde 65'e göre serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin yapılmasıdır.

Bir kazancın türünü belirlemek için o kazanç türünü tanımlayan temel yasal unsurları saptamak gerekir.

Ticari kazanç ile temel farkı karşılaştırmak

Ticari kazançta 'sermaye ve organizasyon' ön plandayken, serbest meslek kazancında 'şahsi mesai ve uzmanlık' ön plandadır.

Faaliyetin niteliğini (ticari mi yoksa mesleki mi) belirlemek için baskın unsuru teşhis etmek gerekir.

Key Concept

Serbest Meslek Kazancının Tanımı ve Unsurları

Estimated Time:1m 0s

Question 139Question →

Bay (A), mülkiyetindeki $1200$ dekar arazide hububat ziraatı ile uğraşmaktadır. Bu faaliyeti, $193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nda (GVK) hububat ziraatı için belirlenen $2500$ dekar sınırının altında kalmaktadır. Ancak Bay (A), aynı zamanda zirai faaliyetle iştigal eden bir kollektif şirketin ortağıdır.

Buna göre, Bay (A)'nın şahsi zirai faaliyetinden elde ettiği kazancın vergilendirilme usulü aşağıdakilerden hangisidir?

Kollektif şirket ortaklığından elde edilen kazanç ticari kazanç hükümlerine tabi olduğundan ve bu kazanç nedeniyle yıllık beyanname verilmesi gerektiğinden, şahsi zirai kazancı da ölçülere bakılmaksızın gerçek usulde vergilendirilmelidir.

Şahsi zirai faaliyeti hububat ziraatı için belirlenen

2500

dekar sınırının altında kaldığından, kollektif şirket ortaklığına bakılmaksızın sadece hasılat üzerinden tevkifat yoluyla vergilendirilmelidir.

Kollektif şirketin faaliyeti zirai nitelikte olduğu için ortaklıktan gelen kazanç da zirai kazanç sayılmalı ve Bay (A) tüm faaliyetleri için tevkifat usulüne tabi olmalıdır.

Bay (A)'nın şahsi arazisi ve şirket ortaklığı bir bütün olarak 'zirai işletme' sayıldığından, toplam hasılat basit usulde vergilendirilmelidir.

Şahsi zirai faaliyeti ile kollektif şirket ortaklığı farklı kazanç türleri olduğundan, Bay (A) şahsi faaliyeti için vergiden muaf esnaf sayılmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Kollektif şirket ortaklığından elde edilen kazanç ticari kazanç hükümlerine tabi olduğundan ve bu kazanç nedeniyle yıllık beyanname verilmesi gerektiğinden, şahsi zirai kazancı da ölçülere bakılmaksızın gerçek usulde vergilendirilmelidir.

Answer

Bay (A)'nın kollektif şirket ortaklığı nedeniyle ticari kazanç mükellefi olması ve bu nedenle yıllık beyanname verme zorunluluğunun bulunması, GVK Madde 53 uyarınca şahsi zirai kazancının da gerçek usulde (bilanço veya zirai işletme hesabı) vergilendirilmesini zorunlu kılar.

Doğru seçenek, GVK Madde 52 ve 53'teki iki kritik kuralı birleştirmektedir. İlk olarak, tarımsal amaçlı kollektif şirket ortaklığı ticari kazanç doğurur. İkinci olarak, ticari kazancı nedeniyle beyanname veren bir kişi, şahsi zirai işinde yasal sınırların altında kalsa bile 'gerçek usulde' vergilendirilmek zorundadır. Bu durum 'zorunlu gerçek usul' vakasıdır.

Step-by-Step Solution

Şirket ortaklığından gelen kazancın türünü belirleme

GVK Madde 52 uyarınca kollektif şirket ortaklarının zirai faaliyetten elde ettikleri kazanç 'Ticari Kazanç' hükümlerine tabidir.

Kanun, tüzel kişilik altındaki zirai faaliyet ortaklıklarını ticari organizasyon olarak kabul eder.

Beyanname verme zorunluluğunun tespit edilmesi

Ticari kazanç sahibi olan Bay (A), bu kazancını yıllık beyanname ile bildirmek zorundadır.

Gerçek usulde vergilendirilen ticari kazançlar beyana tabidir.

Zirai kazanç vergilendirme usulü kuralının uygulanması

GVK Madde 53'e göre; ticari, zirai veya mesleki kazançlarını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar, zirai kazançlarını da gerçek usulde tespit ederler.

Beyanname veren mükelleflerin tüm faaliyetlerinin şeffaf bir şekilde gerçek usulde takibi amaçlanmaktadır.

Key Concept

Zirai kazançlarda 'Gerçek Usule' tabi olmanın iki yolu vardır: 1- İşletme büyüklüğü ölçülerini aşmak (GVK 54). 2- Diğer faaliyetler (ticari/mesleki) nedeniyle yıllık beyanname verme zorunluluğunun bulunması (GVK 53). Ayrıca, zirai faaliyetleri kendi nam ve hesabına yapan gerçek kişiye 'çiftçi', bu faaliyetin yapıldığı yere ise 'zirai işletme' denir.

Estimated Time:2m 30s

Question 140Question →

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre; sermaye sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında, nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden elde ettiği kâr payı, faiz ve benzeri iratlar menkul sermaye iradı olarak kabul edilir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi menkul sermaye iradı niteliği taşımaz?

Mevduat faizleri

Repo işlemlerinden sağlanan gelirler

Her nevi alacak faizleri

İştirak hisselerinden doğan kâr payları

Bir avukatın mesleki faaliyetinden dolayı elde ettiği vekalet ücreti

Show answer & explanation

Answer: Bir avukatın mesleki faaliyetinden dolayı elde ettiği vekalet ücreti

Answer

Bir avukatın mesleki faaliyetinden dolayı elde ettiği vekalet ücreti, menkul sermaye iradı değil, serbest meslek kazancı kapsamında değerlendirilir.

Doğru cevap olan avukatlık vekalet ücreti, avukatın şahsi mesaisi ve mesleki bilgisine dayanan 'serbest meslek faaliyeti' sonucu elde edildiği için serbest meslek kazancıdır. Menkul sermaye iradı olabilmesi için gelirin, bir mesleki faaliyet dışında sadece sermayenin getirisinden oluşması gerekirdi.

Step-by-Step Solution

Menkul sermaye iradının tanımını hatırla

GVK Madde

75

'e göre; ticari, zirai veya mesleki faaliyet dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden elde edilen kâr payı, faiz vb. gelirlerdir.

Soruda istenen 'olmayan' unsuru bulmak için tanım çerçevesini belirlemek gerekir.

Seçeneklerdeki gelirlerin kaynağını analiz et

Faiz, repo ve kâr payları doğrudan sermayeye bağlı gelirlerdir. Ancak vekalet ücreti, şahsi mesai ve mesleki bilgiye dayanır.

Gelirin sermayeden mi yoksa emekten/meslekten mi doğduğunu ayırt etmek sınıflandırma için kritiktir.

Serbest meslek kazancı ile karşılaştır

GVK Madde

65

'e göre her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Vekalet ücretinin hukuki niteliği avukatın 'mesleki faaliyeti' olduğu için bu kategoriye girer.

Key Concept

Gelir Unsurlarının Ayrımı: Menkul Sermaye İradı vs. Serbest Meslek Kazancı

PreviousPage 7 / 14Next

Gelir Üzerinden Alınan Vergiler

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept