Banka Muhasebesi Practice Questions — KPSS Muhasebe — Page 6

Question 101Question →

Bir banka, müşterisinden $8.000$ USD tutarında nakit yabancı parayı (efektif) $34,25$ TRY kurundan satın almış ve işlem karşılığı olan tutarı müşteriye Türk lirası olarak banka kasasından nakden ödemiştir. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, bu işlemin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki kayıtlardan hangisi doğrudur?

Borç: 011 Efektif Deposu (

8.000

USD), Alacak: 291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği (

8.000

USD); Borç: 290 Kambiyo İşlemleri (

274.000

TRY), Alacak: 010 Kasa (

274.000

TRY)

Borç: 010 Kasa (

274.000

TRY), Alacak: 646 Kambiyo Karları (

274.000

TRY)

Borç: 011 Efektif Deposu (

8.000

USD), Alacak: 010 Kasa (

274.000

TRY)

Borç: 290 Kambiyo İşlemleri (

274.000

TRY), Alacak: 011 Efektif Deposu (

8.000

USD)

Borç: 100 Kasa (

274.000

TRY), Alacak: 102 Bankalar (

274.000

TRY)

Show answer & explanation

Answer: Borç: 011 Efektif Deposu ( $8.000$ USD), Alacak: 291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği ( $8.000$ USD); Borç: 290 Kambiyo İşlemleri ( $274.000$ TRY), Alacak: 010 Kasa ( $274.000$ TRY)

Answer

Efektif satın alma işleminde, bankanın yabancı para mevcudu artarken Türk lirası mevcudu azalmaktadır. Bu durum banka muhasebesinde yabancı para bacağı için 'Borç: 011 Efektif Deposu / Alacak: 291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği' ve Türk lirası bacağı için 'Borç: 290 Kambiyo İşlemleri / Alacak: 010 Kasa' kayıtlarının eş zamanlı yapılmasını gerektirir.

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre döviz veya efektif alım işlemlerinde; yabancı para cinsinden aktif hesap (011 Efektif Deposu) borçlandırılırken, buna karşılık gelen yabancı para pozisyon hesabı (291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği) alacaklandırılır. Eş zamanlı olarak, bu işlemin Türk lirası karşılığı tutarında Türk lirası pozisyon hesabı (290 Kambiyo İşlemleri) borçlandırılır ve ödemenin yapıldığı hesap (010 Kasa) alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1

İşlemin Türk lirası karşılığını hesaplayınız.

8.000 \text{ USD} \times 34,25 \text{ TRY/USD} = 274.000 \text{ TRY}

Yevmiye kaydının Türk lirası bacağında kullanılacak tutarın belirlenmesi gerekir.

2

Yabancı para (efektif) artışını ve pozisyon etkisini kaydediniz.

Borç:

011

Efektif Deposu (

8.000

USD), Alacak:

291

Kambiyo Pozisyon Eşitliği (

8.000

USD)

Bankaya giren fiziksel yabancı para varlık hesabında izlenirken, pozisyon eşitliği hesabı ile denkleştirilir.

3

Türk lirası ödemesini ve karşılık gelen pozisyon kaydını yapınız.

Borç:

290

Kambiyo İşlemleri (

274.000

TRY), Alacak:

010

Kasa (

274.000

TRY)

Kasadan çıkan Türk lirası kaydedilirken, kambiyo işlemleri hesabı üzerinden pozisyonun Türk lirası karşılığı izlenir.

Key Concept

Banka Kambiyo Pozisyonu ve Çift Kayıt Sistemi

Hints

1

Banka muhasebesinde yabancı para işlemlerinde 290 ve 291 nolu pozisyon hesaplarının kullanılması zorunludur.

2

İşlem 'Efektif Alışı' olduğu için bankanın döviz kasası (011) artmalı, Türk lirası kasası (010) azalmalıdır.

Practice More

Benzer bir işlemi 'Arbitraj' (Dolar satıp Euro alma) senaryosu için pozisyon hesaplarını kullanarak kurgulayınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 102Question →

Banka müşterisi Bay (S), $20$ Ekim $2025$ tarihinde bir ticari bankada $400.000$ TL tutarında, $30$ gün vadeli ve yıllık $\%36$ faiz oranlı bir tasarruf mevduatı hesabı açtırmıştır. Banka, dönemsellik ilkesi gereği her ay sonunda kıstelyevm esasına göre faiz tahakkuku yapmaktadır.

Buna göre, bankanın $31$ Ekim $2025$ tarihinde yapması gereken faiz tahakkuku kaydında borçlandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir? (Faiz hesaplamalarında $1$ yıl $360$ gün olarak dikkate alınacaktır.)

740 Mevduat Faiz Giderleri -

4.400

TL

740 Mevduat Faiz Giderleri -

4.000

TL

303 Mevduat Faiz Tahakkukları - Tasarruf -

4.400

TL

740 Mevduat Faiz Giderleri -

12.000

TL

642 Faiz Gelirleri -

4.400

TL

Show answer & explanation

Answer: 740 Mevduat Faiz Giderleri - $4.400$ TL

Answer

Bankanın yapacağı faiz tahakkuku kaydında borçlandırılacak hesap 740 Mevduat Faiz Giderleri, tutar ise 4.400 TL'dir.

Doğru yanıt olan seçenek, Ekim ayı sonu itibarıyla bankanın üstlendiği 11 günlük faiz yükümlülüğünü kıstelyevm esasına göre doğru hesaplamakta ve Banka Tekdüzen Hesap Planı uyarınca mevduat faiz giderlerini borçlandırmaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Faiz tahakkukuna esas olacak gün sayısını belirleyin.

20 Ekim - 31 Ekim arası gün sayısı =

31 - 20 = 11

gün.

Kıstelyevm esasına göre paranın bankada kaldığı süre (Ekim ayı sonuna kadar) dikkate alınır.

2

Basit faiz formülünü kullanarak faiz tutarını hesaplayın.

Interest = \frac{400.000 \times 36 \times 11}{36.000} = 4.400

TL.

Faiz tutarı; Anapara, yıllık faiz oranı ve gün sayısının çarpımının 36.000'e bölünmesiyle bulunur.

3

Banka Tekdüzen Hesap Planı'na uygun yevmiye kaydını oluşturun.

Borç: 740 Mevduat Faiz Giderleri (

4.400

TL), Alacak: 303 Mevduat Faiz Tahakkukları (

4.400

TL).

Banka için mevduat faizi bir giderdir ve ilgili gider hesabında borç taraflı izlenir.

Key Concept

Banka muhasebesinde mevduat işlemlerinde dönemsellik ilkesi gereği yapılan faiz tahakkukları ve Banka Tekdüzen Hesap Planı kullanımı.

Alternative Method

Günlük faiz tutarı hesaplanıp (

400.000 \times 0,36 / 360 = 400

TL), bu tutar doğrudan Ekim ayında geçen gün sayısı (11) ile çarpılabilir.

Estimated Time:1m 30s

Question 103Question →

Banka müşterisi Bay (T), $01$ Aralık $2025$ tarihinde ticari bir bankada $600.000$ TL tutarında, $92$ gün vadeli ve yıllık $\%45$ faiz oranlı bir tasarruf mevduat hesabı açtırmıştır. Banka, faiz hesaplamalarında valörü işlem tarihinden bir sonraki gün ( $n+1$ ) olarak başlatmaktadır.

Buna göre, bankanın $31.12.2025$ tarihinde yapması gereken faiz tahakkuk kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 740 Mevduat Faiz Giderleri

22.500

Alacak: 303 Tasarruf Mevduatı Faiz Tahakkukları

22.500

Borç: 740 Mevduat Faiz Giderleri

23.250

Alacak: 303 Tasarruf Mevduatı Faiz Tahakkukları

23.250

Borç: 740 Mevduat Faiz Giderleri

22.500

Alacak: 381 Gider Tahakkukları

22.500

Borç: 740 Mevduat Faiz Giderleri

22.192

Alacak: 303 Tasarruf Mevduatı Faiz Tahakkukları

22.192

Borç: 303 Tasarruf Mevduatı Faiz Tahakkukları

22.500

Alacak: 740 Mevduat Faiz Giderleri

22.500

Show answer & explanation

Answer: Borç: 740 Mevduat Faiz Giderleri $22.500$
Alacak: 303 Tasarruf Mevduatı Faiz Tahakkukları $22.500$

Answer

Bankanın 31.12.2025 tarihinde yapması gereken kayıt; 740 Mevduat Faiz Giderleri hesabının borçlandırılması ve 303 Tasarruf Mevduatı Faiz Tahakkukları hesabının alacaklandırılması şeklindedir.

Dönem sonunda (31 Aralık) henüz vadesi dolmamış ancak banka için bir yükümlülük haline gelmiş olan faiz tutarı hesaplanmalıdır. 2 Aralık'tan 31 Aralık'a kadar geçen 30 günlük süre için hesaplanan

22.500

TL tutarındaki faiz, banka için bir giderdir. Banka Tekdüzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre bu tutar 740 Mevduat Faiz Giderleri hesabına borç, ilgili mevduat grubuna ait tahakkuk hesabı olan 303 Tasarruf Mevduatı Faiz Tahakkukları hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Tahakkuk edecek gün sayısını hesapla

30 gün

Valör işlem tarihinden bir gün sonra başladığı için (02.12.2025 - 31.12.2025 arası) toplam 30 gün dikkate alınır.

2

Brüt faiz tutarını hesapla

22.500 TL

F = \frac{A \times n \times t}{36.000}

formülü uygulanır:

\frac{600.000 \times 45 \times 30}{36.000} = 22.500

TL.

3

Muhasebe kaydını oluştur

740 (B) / 303 (A)

Dönemsellik kavramı gereği gerçekleşen gider 740 nolu hesaba borç, henüz ödenmeyen tahakkuk ise 303 nolu hesaba alacak kaydedilir.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Mevduat Faiz Tahakkuku (Kıstelyevm Esası)

Estimated Time:1m 30s

Question 104Question →

Bir mevduat bankası, $31$ Aralık tarihinde, vadesi izleyen hesap döneminde dolacak olan bir Türk Lirası mevduat hesabı için dönem sonu faiz tahakkuku (kıstelyevm) işlemi yapmaktadır.

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, bankanın bu faiz giderini dönemsellik ilkesi gereği kaydetmek için yapacağı muhasebe kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

281

Tahakkuk Eden Faiz ve Gider Reeskontları

181

Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları

400

Mevduata Verilen Faizler

300

Mevduatlar

290

Diğer Aktifler

Show answer & explanation

Answer: $281$ Tahakkuk Eden Faiz ve Gider Reeskontları

Answer

Dönem sonu mevduat faiz tahakkuku kaydında alacaklandırılacak hesap 281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gider Reeskontları hesabıdır.

Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda (THP), mevduat gibi bankanın yükümlülüğü olan kalemlere ilişkin dönem sonunda hesaplanan ancak henüz vadesi gelmediği için ödenmemiş faiz giderleri, '281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gider Reeskontları' hesabının alacağına kaydedilir. Bu işlem dönemsellik kavramının bir gereğidir.

Step-by-Step Solution

1

İşlemin niteliğini belirlemek

Mevduat bankası için mevduat bir borçtur ve faizi bir giderdir.

Dönemsellik ilkesi gereği vadesi gelmemiş ancak döneme ait olan giderin kaydedilmesi gerekir.

2

Borçlanacak hesabı belirlemek

400 Mevduata Verilen Faizler (Gider Hesabı) borçlandırılır.

Gerçekleşen faiz yükü banka için bir maliyet/gider unsurudur.

3

Alacaklanacak hesabı belirlemek

281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gider Reeskontları (Pasif Karakterli Hesap) alacaklandırılır.

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre borç kalemlerine ilişkin faiz tahakkukları bu hesapta izlenir.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Dönemsellik ve Tahakkuk Kayıtları

Hints

1

Bankanın mevduat faizi ödemesi bir 'gider'dir. Gider tahakkukları pasif karakterli hesaplarda izlenir.

2

Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda 181 ve 281 hesapları birbirinin zıttıdır. Biri gelir, diğeri gider tahakkuku içindir.

Practice More

Kredi faiz tahakkukları ile mevduat faiz tahakkukları arasındaki hesap kodu farklarını inceleyin.

Estimated Time:45s

Question 105Question →

Bir banka, kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından yararlanarak kâr elde etmek amacıyla nominal değeri $100.000$ TL olan Devlet İç Borçlanma Senetlerini $101.200$ TL bedelle peşin olarak satın almıştır. Bankanın bu kıymetleri kısa vadeli alım-satım amacıyla elde tutulan portföyde izlemeye karar vermesi durumunda, satın alma tarihinde yapılacak muhasebe kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Ticari Amaçlı Menkul Değerler (Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler)

Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler

İtfa Edilmiş Maliyeti İle Değerlenen Menkul Değerler

Menkul Değerlerden Alınan Faizler

Kasa

Show answer & explanation

Answer: Ticari Amaçlı Menkul Değerler (Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler)

Answer

Satın alınan menkul değerler kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından kâr elde etmek amacıyla alındığından, Ticari Amaçlı Menkul Değerler (Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler) hesabına borç kaydedilmelidir.

Banka muhasebesinde, kısa vadeli fiyat hareketlerinden yararlanarak kâr elde etmek amacıyla satın alınan menkul değerler 'Ticari Amaçlı Menkul Değerler' (Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler) hesabında izlenir. Bu bir varlık hesabı olduğu için satın alma işlemi varlıkta artış yaratır ve hesabın borç tarafına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Menkul değerin elde tutulma amacının belirlenmesi

Kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından yararlanma amacı -> Ticari (Trading) amaç

Banka muhasebesinde menkul değerler elde tutulma amaçlarına göre farklı portföylerde sınıflandırılır.

2

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (THP) göre ilgili hesabın seçilmesi

010 Ticari Amaçlı Menkul Değerler hesabı

Alım-satım amaçlı menkul değerler 010 grubundaki ilgili hesapta takip edilir.

3

Muhasebe kaydının yönünün tayin edilmesi

Hesap borçlandırılır

Varlık hesaplarındaki artışlar hesabın borç tarafına kaydedilir.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Menkul Değerlerin Sınıflandırılması

Hints

1

Bankanın menkul değeri hangi amaçla aldığını (kısa vadeli kâr mı yoksa vadeye kadar tutmak mı) inceleyin.

Practice More

Menkul değerlerin dönem sonundaki değerleme farklarının hangi hesaplara kaydedildiğini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 106Question →

$(M)$ İşletmesi, $01$ Kasım $2025$ tarihinde bir ticari bankada $2.000.000$ TL tutarında, $180$ gün vadeli ve yıllık $\%30$ faiz oranlı bir ticari mevduat hesabı açtırmıştır. Banka, faiz hesaplamalarında gün sayısını "Bankacı Yılı" ( $360$ gün) esasına göre belirlemekte ve valör gününü işlem tarihinden bir sonraki gün ( $T+1$ ) olarak dikkate almaktadır. Buna göre, $31$ Aralık $2025$ tarihinde bankanın yapması gereken dönem sonu faiz tahakkuk kaydında borçlandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

740 Mevduat Faiz Giderleri -

100.000

TL

740 Mevduat Faiz Giderleri -

101.666,67

TL

740 Mevduat Faiz Giderleri -

98.630,14

TL

400 Kredi Faiz Giderleri -

100.000

TL

300 Vadesiz Ticari Mevduat -

100.000

TL

Show answer & explanation

Answer: 740 Mevduat Faiz Giderleri - $100.000$ TL

Answer

740 Mevduat Faiz Giderleri hesabının 100.000 TL tutarında borçlandırılması gerekmektedir.

Dönem sonu olan 31 Aralık tarihinde, dönemsellik ilkesi gereği mevduatın bankada kaldığı süreye (60 gün) isabet eden faiz giderinin kaydedilmesi gerekir. 1 Kasım'da açılan hesabın faizi 2 Kasım'da başlar; bu durumda Kasım ayından 29, Aralık ayından 31 gün olmak üzere toplam 60 günlük faiz (

100.000

TL) hesaplanır. Bu tutar 740 Mevduat Faiz Giderleri hesabına borç, 303 Mevduat Faiz Tahakkukları hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Faiz işlemine esas alınacak gün sayısının belirlenmesi.

İşlem tarihi: 1 Kasım. Valör tarihi: 2 Kasım. Kasım ayı:

30 - 2 + 1 = 29

gün. Aralık ayı:

31

gün. Toplam gün:

29 + 31 = 60

gün.

Banka muhasebesinde mevduat faizi valör tarihinden itibaren işlemeye başlar.

2

Kıstelyevm (dönemsel) faiz tutarının hesaplanması.

Faiz = \frac{2.000.000 \times 0,30 \times 60}{360} = 100.000

TL.

Bankacı yılı esasına göre payda 360 olarak alınır.

3

Banka Tekdüzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre muhasebe kaydının oluşturulması.

Borç: 740 Mevduat Faiz Giderleri -

100.000

TL; Alacak: 303 Mevduat Faiz Tahakkukları -

100.000

TL.

Dönemsellik kavramı gereği gerçekleşen ancak henüz vadesi gelmeyen faizler gider yazılıp tahakkuk ettirilir.

Key Concept

Mevduat Faiz Tahakkuku ve Valör Uygulaması

Estimated Time:2m 30s

Question 107Question →

(L) Bankası, müşterisi olan (M) Anonim Şirketi'ne ait $220.000$ TL nominal değerli kira sertifikalarını (sukuk), banka kasasında güvenli bir şekilde muhafaza edilmek üzere (emanet olarak) teslim almıştır. Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) kurallarına göre, söz konusu işlemin nazım hesaplarda izlenmesine yönelik yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç:

930

Emanet Kıymetler Hesabı / Alacak:

931

Emanet Kıymet Verenler Hesabı

Borç:

900

Teminattaki Kıymetler Hesabı / Alacak:

901

Teminat Alanlar Hesabı

Borç:

111

Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları Hesabı / Alacak:

931

Emanet Kıymet Verenler Hesabı

Borç:

930

Emanet Kıymetler Hesabı / Alacak:

300

Mevduat Hesapları

Borç:

910

Gayrinakdi Krediler Hesabı / Alacak:

911

Alacaklı Nazım Hesaplar Hesabı

Show answer & explanation

Answer: Borç: $930$ Emanet Kıymetler Hesabı / Alacak: $931$ Emanet Kıymet Verenler Hesabı

Answer

Emanet olarak alınan kıymetlerin mülkiyetinin bankaya geçmemesi ve bankanın bir risk üstlenmemesi nedeniyle, işlemin 930 Borçlu ve 931 Alacaklı hesaplar kullanılarak kaydedilmesi gerekir.

Doğru cevap olan kayıt, emanet alınan kıymetlerin mülkiyetinin bankaya geçmediğini ve bankanın bu kıymetleri sadece saklamakla yükümlü olduğunu yansıtır. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre emanet işlemler '930 Emanet Kıymetler' hesabının borcuna ve '931 Emanet Kıymet Verenler' hesabının alacağına kaydedilerek izlenir.

Step-by-Step Solution

1

İşlemin niteliğini belirle

İşlem, mülkiyeti müşteriye ait olan kıymetlerin saklanmasıdır (emanet işlemi).

Emanet işlemlerinde banka mülkiyet devralmaz, sadece muhafaza hizmeti verir.

2

Muhasebe sınıfını seç

İşlem bilanço dışı (nazım hesaplar) takip edilmelidir.

Mülkiyeti bankaya ait olmayan değerler gerçek hesaplarda (bilanço) gösterilemez.

3

BTDHP uyarınca ilgili hesap kodlarını uygula

930 Emanet Kıymetler ve 931 Emanet Kıymet Verenler hesapları seçilir.

BTDHP'de 93 grubu emanet ve saklama işlemlerine ayrılmıştır.

Key Concept

Nazım hesapların karşılıklı çalışma prensibi ve emanet kıymetlerin takibi

Hints

1

Emanet alınan bir varlığın bankanın bilançosunda yer alıp almayacağını düşünün.

2

Nazım hesaplar daima karşılıklı (çift taraflı) çalışır ve genellikle 9'lu kodlarla başlar.

3

Bankanın üstlendiği risk türüne göre nazım hesaplar sınıflara ayrılır; emanetler için 93 grubu kullanılır.

Practice More

Teminat olarak alınan kıymetlerin kredi kapatıldığında nazım hesaplardan nasıl çıkarıldığını (ters kayıt) inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 108Question →

Bir banka, müşterisinin talebi üzerine $100.000$ USD tutarında bir ithalat akreditifi açmıştır. Banka, akreditif bedelinin $\%20$ ’sini nakit teminat (margin) olarak müşterinin USD cinsinden vadesiz mevduat hesabından tahsil ederek ilgili teminat hesabına aktarmıştır. Akreditif açılışında kur $1$ USD = $32,00$ TRY olup, dönem sonu değerleme gününde kur $1$ USD = $35,50$ TRY'ye yükselmiştir. Buna göre, bankanın dönem sonunda nakit teminat tutarı için yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç:

291

Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı

70.000

/ Alacak:

410

İthalat Teminatları

70.000

Borç:

410

İthalat Teminatları

70.000

/ Alacak:

291

Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı

70.000

Borç:

291

Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı

350.000

/ Alacak:

410

İthalat Teminatları

350.000

Borç:

011

Efektif Deposu

70.000

/ Alacak:

646

Kambiyo Karları

70.000

Borç:

300

Mevduat Hesabı

70.000

/ Alacak:

291

Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı

70.000

Show answer & explanation

Answer: Borç: $291$ Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı $70.000$ / Alacak: $410$ İthalat Teminatları $70.000$

Answer

Bankanın dönem sonunda nakit teminat tutarı için yapması gereken kayıt;

291

Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabının

70.000

TRY borçlandırılması ve

410

İthalat Teminatları hesabının

70.000

TRY alacaklandırılmasıdır.

Doğru cevap, kur artışı nedeniyle bankanın yükümlülüğü olan ithalat teminatlarının TRY değerinin artmasını yansıtan kayıttır. Bankalar Tekdüzen Hesap Planı'na göre, dövizli bir pasif hesapta kur nedeniyle oluşan artışlar ilgili hesabın (410) alacağına, pozisyon eşitliğini sağlamak üzere de 291 nolu hesabın borcuna kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1

Nakit teminat tutarını döviz cinsinden hesapla

100.000 \text{ USD} \times \%20 = 20.000 \text{ USD}

İthalat akreditiflerinde bankanın aldığı teminat, belirlenen oran üzerinden hesaplanır.

2

Açılış ve değerleme tarihlerindeki TRY karşılıklarını hesapla

Açılış:

20.000 \times 32,00 = 640.000 \text{ TRY}

; Değerleme:

20.000 \times 35,50 = 710.000 \text{ TRY}

Kur farkını bulmak için her iki tarihteki Türk Lirası değerleri tespit edilmelidir.

3

Oluşan kur farkını tespit et

710.000 - 640.000 = 70.000 \text{ TRY}

Döviz kurundaki yükseliş, bankanın TRY cinsinden yükümlülüğünü artırmıştır.

4

Bankalar Tekdüzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre muhasebe kaydını oluştur

Borç:

291

/ Alacak:

410

Yabancı para cinsinden izlenen pasif hesaplardaki değer artışları, ilgili pasif hesabın alacağına kaydedilirken pozisyon dengesini sağlamak için

291

nolu hesap borçlandırılır.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Yabancı Para Pozisyonu ve Teminat Değerlemesi

Question 109Question →

$X$ Bankası, $1$ Ekim $2025$ tarihinde nominal değeri $100.000$ USD olan, yıllık $\%6$ faiz getirili ve $6$ ayda bir kupon ödemeli bir Eurobond'u $98.000$ USD bedelle "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" portföyüne dahil etmiştir. Satın alma tarihinde $1$ USD = $30$ TL'dir. $31$ Aralık $2025$ tarihinde Eurobond'un piyasa değeri $101.000$ USD (kirli fiyat) olarak tespit edilmiş ve kur $1$ USD = $32$ TL olarak gerçekleşmiştir.

Buna göre, bankanın $31.12.2025$ tarihinde yapması gereken dönem sonu değerleme kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"

031

Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" hesabı

292.000

TL borçlandırılırken, "

291

Menkul Değerler Değerleme Farkları" hesabı

48.000

TL alacaklandırılır.

"

450

Kambiyo Karları" hesabı, menkul değerin dönem sonu piyasa değeri üzerinden hesaplanan

202.000

TL tutarında alacaklandırılır.

"

400

Menkul Değerlerden Alınan Faizler" hesabı, satın alma bedeli üzerinden hesaplanan

47.040

TL tutarında alacaklandırılır.

"

910

Teminata Alınan Menkul Değerler" hesabı, Eurobond'un güncel piyasa değeri olan

3.232.000

TL tutarında borçlandırılır.

"

291

Menkul Değerler Değerleme Farkları" hesabı, kur farkı dışındaki tüm gelirleri kapsayacak şekilde

96.000

TL alacaklandırılır.

Show answer & explanation

Answer: " $031$ Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" hesabı $292.000$ TL borçlandırılırken, " $291$ Menkul Değerler Değerleme Farkları" hesabı $48.000$ TL alacaklandırılır.

Answer

Doğru yanıt, varlık hesabının toplam artış tutarı olan

292.000

TL borçlandırılmasını ve özkaynaklardaki değerleme farkı hesabının fiyat değişiminden kaynaklanan

48.000

TL kadar alacaklandırılmasını içeren ifadedir.

Dönem sonu değerleme kaydında, varlık hesabındaki (

031

) toplam artış olan

292.000

TL borç tarafa yazılır. Bu artışın bileşenleri;

48.000

TL faiz geliri (

400

),

196.000

TL kambiyo karı (

450

) ve FVOCI portföyü gereği özkaynaklarda izlenmesi gereken

48.000

TL fiyat değerleme farkıdır (

291

). Seçenekte bu bileşenlerden ikisinin doğru hesaplandığı ve doğru tarafa kaydedildiği belirtilmiştir.

Step-by-Step Solution

1

Satın alma tarihindeki TL maliyetini hesapla

98.000 \text{ USD} \times 30 \text{ TL} = 2.940.000 \text{ TL}

Varlığın kayıtlara giriş değeri maliyet bedeli üzerinden belirlenir.

2

31 Aralık itibarıyla faiz tahakkukunu hesapla (Ekim, Kasım, Aralık - 3 ay)

100.000 \text{ USD} \times \%6 \times (3/12) \times 32 \text{ TL} = 48.000 \text{ TL}

Dönemsellik ilkesi gereği işlemiş faiz gelir kaydedilmelidir (400 Menkul Değerlerden Alınan Faizler).

3

Maliyet bedeli (anapara) üzerindeki kur farkını hesapla

98.000 \text{ USD} \times (32 - 30) = 196.000 \text{ TL}

Banka muhasebesinde YP menkul değerlerin maliyetindeki kur artışı kambiyo karı (450) olarak izlenir.

4

Gerçeğe uygun değer (fiyat) farkını ayrıştır

Dönem sonu USD değeri:

101.000

Kayıtlı USD değeri + Faiz:

98.000 + 1.500 = 99.500

Fiyat Farkı (USD):

101.000 - 99.500 = 1.500

Fiyat Farkı (TL):

1.500 \times 32 = 48.000 \text{ TL}

FVOCI portföyünde faiz ve kur farkı dışında kalan fiyat değişimleri özkaynaklarda (291) izlenir.

5

Toplam varlık artışını doğrula

48.000 (Faiz) + 196.000 (Kur) + 48.000 (Fiyat) = 292.000 \text{ TL}

Varlık hesabının (

031

) borç bakiyesi bu üç unsurun toplamı kadar artar.

Key Concept

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre YP Menkul Değerlerde Değerleme Bileşenlerinin Ayrıştırılması

Question 110Question →

(Z) Bankası, ticari bir firma lehine toplam $10.000.000$ TL tutarında bir "Gayrinakdi Kredi Limiti" tahsis etmiş ve bu işlemi ilgili nazım hesap kodları ile kayıtlara almıştır. Söz konusu firma, bir ay sonra bu limitin $3.500.000$ TL'lik kısmını kullanarak bir yatırım projesi kapsamında "İthalat Akreditifi" açtırmıştır.

Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) çerçevesinde, akreditifin açıldığı tarihte yapılması gereken nazım hesap kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"910 Gayrinakdi Krediler" hesabı

3.500.000

TL borçlandırılırken, limitin kullanılan kısmını düşmek amacıyla "914 Limitli Gayrinakdi Krediler" hesabı aynı tutarda alacaklandırılır.

Akreditif riskinin sisteme girişi için "910 Gayrinakdi Krediler" hesabı alacaklandırılırken, "911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı" hesabı borçlandırılır.

Limit tahsisi bankalar için bir taahhüt niteliği taşımadığından nazım hesaplarda izlenmez; sadece akreditif açıldığında "910" nolu hesap borçlandırılır.

Akreditif açılması banka için kesin bir borç doğurduğu için bilanço içi "300 Banka Kredileri" hesabı alacaklandırılır.

Müşterinin akreditif talebi bir emanet işlemi sayıldığından bedel "930 Emanet Kıymetler" hesabı borçlandırılarak kaydedilir.

Show answer & explanation

Answer: "910 Gayrinakdi Krediler" hesabı $3.500.000$ TL borçlandırılırken, limitin kullanılan kısmını düşmek amacıyla "914 Limitli Gayrinakdi Krediler" hesabı aynı tutarda alacaklandırılır.

Answer

Gayrinakdi kredilerde limit kullanımı gerçekleştiğinde, '910 Gayrinakdi Krediler' hesabı borçlandırılırken, mevcut limitin azaldığını göstermek üzere '914 Limitli Gayrinakdi Krediler' hesabı alacaklandırılır.

Banka muhasebesinde limitler 914/915 grubunda izlenirken, bu limitin içinden bir gayrinakdi kredi (teminat mektubu, akreditif, kabul kredisi vb.) kullanıldığında, kullanılan tutar 914 nolu 'Borçlu Nazım Hesaptan' çıkarılarak (alacaklandırılarak), 910 nolu 'Borçlu Nazım Hesaba' aktarılır (borçlandırılır). Bu sayede toplam limit içindeki 'kullanılan' ve 'kalan' kısımlar doğru takip edilir.

Step-by-Step Solution

1

Limit Tahsis Kaydının Analizi

914 (Borç) / 915 (Alacak)

10.000.000

TL

Banka, müşteriye tanıdığı potansiyel kredi imkanını limit hesaplarında takip eder.

2

Limit Kullanımının (Akreditif Açılışı) Kaydı

910 (Borç) / 911 (Alacak)

3.500.000

TL

Gerçek bir gayrinakdi kredi riski (akreditif) oluştuğu için risk hesapları çalıştırılır.

3

Kullanılan Limit Kısmının Kapatılması

915 (Borç) / 914 (Alacak)

3.500.000

TL

Aynı tutarın hem limit hem de aktif risk hesaplarında mükerrer görünmemesi için limit hesabı kullanılan tutar kadar ters kayıtla azaltılır.

Key Concept

Nazım Hesaplarda Limit ve Kullanım Transferi

Practice More

Akreditif bedeli müşteri hesabından ödendiğinde (tazmin edildiğinde) yapılacak nazım hesap kapanış kayıtlarını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 111Question →

Bir banka, müşterisinin talebi üzerine aşağıdaki kambiyo ve arbitraj işlemini gerçekleştirmiştir:

- Müşteriden $30.000$ USD tutarında nakit yabancı para (efektif) satın alınmıştır.
- Karşılığında müşterinin vadesiz EUR hesabına $28.000$ EUR tutarında döviz (kaydi para) aktarılmıştır.
- Banka, bu işlem için USD alış bedeli üzerinden $\%1$ oranında komisyon tahsil etmiştir.
- İşlemden doğan bakiye farkı ve komisyon tutarı müşterinin vadesiz TL hesabından mahsup edilmiştir.

İşlem anındaki kurlar:

Döviz Cinsi	Efektif Alış	Efektif Satış	Döviz Alış	Döviz Satış
USD	$34,50$ TRY	$34,80$ TRY	$34,60$ TRY	$34,90$ TRY
EUR	$37,20$ TRY	$37,80$ TRY	$37,10$ TRY	$37,50$ TRY

Buna göre, bankanın bu işleme ilişkin yapacağı muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı (USD)

1.035.000

TL borçlandırılır, 291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı (EUR)

1.050.000

TL alacaklandırılır ve 300 Mevduat (TL) hesabı

25.350

TL borçlandırılır.

291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı (EUR)

1.058.400

TL alacaklandırılır ve 300 Mevduat (TL) hesabı

33.750

TL borçlandırılır.

Gerçekleşen bu işlem bankanın sadece bilanço dışı (nazım) hesaplarını etkiler; 290 ve 291 nolu hesaplarda herhangi bir kayıt yapılmaz.

291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı (USD)

1.035.000

TL borçlandırılır, 291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı (EUR)

1.050.000

TL alacaklandırılır ve 300 Mevduat (TL) hesabı

25.500

TL borçlandırılır.

291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı (USD)

1.038.000

TL borçlandırılır ve 300 Mevduat (TL) hesabı

22.350

TL borçlandırılır.

Show answer & explanation

Answer: 291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı (USD) $1.035.000$ TL borçlandırılır, 291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı (EUR) $1.050.000$ TL alacaklandırılır ve 300 Mevduat (TL) hesabı $25.350$ TL borçlandırılır.

Answer

Bankanın yapacağı kayıtta USD pozisyon eşitliği

1.035.000

TL borçlandırılmalı, EUR pozisyon eşitliği

1.050.000

TL alacaklandırılmalı ve fark ile komisyon toplamı olan

25.350

TL müşterinin TL mevduat hesabından tahsil edilmelidir.

Banka muhasebe sisteminde (BTHP), yabancı para satın alındığında '291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı' borçlandırılır, satıldığında ise alacaklandırılır.

30.000

USD efektif alış bedeli

1.035.000

TL (Borç) ve

28.000

EUR döviz satış bedeli

1.050.000

TL (Alacak) olarak hesaplanır. Aradaki

15.000

TL fark ve

10.350

TL komisyon toplamı olan

25.350

TL müşterinin TL mevduat hesabından tahsil edildiği için 300 nolu hesap borçlandırılır (yükümlülük azalır).

Step-by-Step Solution

1

USD Efektif alış bedelini hesapla

30.000 \text{ USD} \times 34,50 \text{ TRY} = 1.035.000 \text{ TL}

Banka efektif satın aldığı için USD Efektif Alış kuru kullanılır. Bu tutar bankanın USD pozisyonunu artırır (291 USD Borç).

2

EUR Döviz satış bedelini hesapla

28.000 \text{ EUR} \times 37,50 \text{ TRY} = 1.050.000 \text{ TL}

Banka kaydi para (döviz) sattığı için EUR Döviz Satış kuru kullanılır. Bu tutar bankanın EUR pozisyonunu azaltır (291 EUR Alacak).

3

Komisyon tutarını hesapla

1.035.000 \text{ TL} \times 0,01 = 10.350 \text{ TL}

Soruda belirtildiği üzere USD alış bedeli üzerinden

\%1

komisyon hesaplanır.

4

Müşteriden tahsil edilecek net TL tutarını belirle

(1.050.000 - 1.035.000) + 10.350 = 25.350 \text{ TL}

Döviz satış bedeli ile efektif alış bedeli arasındaki farka komisyon eklenerek müşterinin TL hesabından mahsup edilir.

Key Concept

Banka muhasebesinde kambiyo pozisyon eşitleme hesaplarının (291) kullanımı ve efektif/döviz kurları arasındaki farkın uygulanması.

Estimated Time:3m 0s

Question 112Question →

(A) Bankası, daha önce bir müşterisi lehine düzenlemiş olduğu $50.000$ TL tutarındaki süreli teminat mektubunun vadesinin dolması ve mektubun bankaya iade edilmesi üzerine ilgili nazım hesap kayıtlarını kapatmaya karar vermiştir. Bankanın bu aşamada yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

910 Gayrinakdi Krediler hesabı borçlandırılır, 911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı hesabı alacaklandırılır.

100 Kasa hesabı borçlandırılır, 911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı hesabı alacaklandırılır.

911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı hesabı borçlandırılır, 910 Gayrinakdi Krediler hesabı alacaklandırılır.

911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı hesabı borçlandırılır, 643 Komisyon Gelirleri hesabı alacaklandırılır.

102 Bankalar hesabı borçlandırılır, 910 Gayrinakdi Krediler hesabı alacaklandırılır.

Show answer & explanation

Answer: 911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı hesabı borçlandırılır, 910 Gayrinakdi Krediler hesabı alacaklandırılır.

Answer

Bankanın yapması gereken kayıt, 911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı hesabının borçlandırılması ve 910 Gayrinakdi Krediler hesabının alacaklandırılmasıdır.

Banka muhasebesinde nazım hesaplar (bilanço dışı hesaplar) çift kayıt sistemine göre ancak kendi içlerinde kapalı bir yapıda çalışırlar. Bir gayrinakdi kredi olan teminat mektubu düzenlendiğinde '910 Gayrinakdi Krediler' borçlandırılırken '911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı' alacaklandırılır. Mektup iade edildiğinde veya risk sona erdiğinde, bu kayıt tam tersi yönde (911 Borç / 910 Alacak) yapılarak hesaplar sıfırlanır.

Step-by-Step Solution

1

İşlemin niteliğini belirle.

Teminat mektubu bir gayrinakdi kredidir ve nazım hesaplarda (910/911 pair) izlenir.

Banka mektubu verdiğinde mülkiyetinde olmayan bir riski üstlenmiş olur.

2

Kayıt yönünü tespit et.

Risk sona erdiği için açılış kaydının tersi (reversal) yapılmalıdır.

Nazım hesaplar kapalı bir sistemdir; açılış kaydı 910 (Borç) / 911 (Alacak) şeklindedir.

Key Concept

Nazım Hesapların Ters Kayıtla Kapatılması

Alternative Method

Nazım hesapların her zaman birbirini sıfırlayan bir çift (mirror) olduğunu hatırlayarak, açılış kaydının simetriğini almak en hızlı yöntemdir.

Estimated Time:45s

Question 113Question →

Bir banka, müşterisinden $2.000$ USD tutarında nakit yabancı parayı (efektif) satın almıştır. Bankalar Tekdüzen Hesap Planı (BTHP) çerçevesinde, bu işlem nedeniyle yabancı para mevcudundaki artışın izlendiği "011 Efektif Deposu" hesabı borçlandırılırken; bu kaydın karşılığında alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

291 Kambiyo Pozisyonu

290 Kambiyo İşlemleri

010 Kasa

646 Kambiyo Karları

300 Mevduat

Show answer & explanation

Answer: 291 Kambiyo Pozisyonu

Answer

Bankanın efektif alımında yabancı para mevcudunu artıran 011 Efektif Deposu hesabının karşılığında 291 Kambiyo Pozisyonu hesabı alacaklandırılır.

Banka muhasebesinde yabancı para varlıklarındaki (efektif deposu, yabancı para bankalar vb.) her türlü artış veya azalış, muhasebe kaydının bir tarafında ilgili varlık hesabını, diğer tarafında ise mutlaka aynı yabancı para birimiyle çalışan '291 Kambiyo Pozisyonu' hesabını gerektirir. Bu yapı, bankanın o para birimi üzerindeki net pozisyonunu anlık olarak izlemesini sağlar.

Step-by-Step Solution

1

Varlığın artışını kaydetmek

011 Efektif Deposu (USD) hesabı

2.000

USD tutarında borçlandırılır.

Banka müşteriden nakit USD aldığı için efektif mevcudu artar.

2

Pozisyon denkleştirmesini yapmak

291 Kambiyo Pozisyonu (USD) hesabı

2.000

USD tutarında alacaklandırılır.

BTHP'ye göre yabancı para varlıklarındaki değişimler ilgili para cinsinden pozisyon hesabıyla dengelenmelidir.

3

TL karşılığını kaydetmek

290 Kambiyo İşlemleri (TL) hesabı borçlandırılırken, 010 Kasa (TL) hesabı alacaklandırılır.

İşlemin Türk Lirası bacağı pozisyon köprüsü üzerinden ayrıca kaydedilmelidir.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Pozisyon Kaydı Mantığı

Question 114Question →

(A) Bankası'nın dönem sonu itibarıyla zorunlu karşılığa (munzam karşılık) tabi toplam mevduat yükümlülüğü $20.000.000$ TL olarak belirlenmiştir. T.C. Merkez Bankası tarafından belirlenen zorunlu karşılık oranının $\%15$ olduğu ve bankanın bu yükümlülüğü Merkez Bankası nezdindeki serbest hesabından karşıladığı varsayıldığında; yapılacak muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç:

021

T.C. Merkez Bankası Munzam Karşılıklar Hesabı

3.000.000

TL / Alacak:

020

T.C. Merkez Bankası Serbest Hesaplar Hesabı

3.000.000

TL

Borç:

020

T.C. Merkez Bankası Serbest Hesaplar Hesabı

3.000.000

TL / Alacak:

021

T.C. Merkez Bankası Munzam Karşılıklar Hesabı

3.000.000

TL

Borç:

030

Bankalar Hesabı

3.000.000

TL / Alacak:

020

T.C. Merkez Bankası Serbest Hesaplar Hesabı

3.000.000

TL

Borç:

021

T.C. Merkez Bankası Munzam Karşılıklar Hesabı

1.500.000

TL / Alacak:

020

T.C. Merkez Bankası Serbest Hesaplar Hesabı

1.500.000

TL

Borç:

021

T.C. Merkez Bankası Munzam Karşılıklar Hesabı

3.000.000

TL / Alacak:

100

Kasa Hesabı

3.000.000

TL

Show answer & explanation

Answer: Borç: $021$ T.C. Merkez Bankası Munzam Karşılıklar Hesabı $3.000.000$ TL / Alacak: $020$ T.C. Merkez Bankası Serbest Hesaplar Hesabı $3.000.000$ TL

Answer

Borç:

021

T.C. Merkez Bankası Munzam Karşılıklar Hesabı

3.000.000

TL / Alacak:

020

T.C. Merkez Bankası Serbest Hesaplar Hesabı

3.000.000

TL şeklindeki kayıt doğrudur.

Doğru seçenek, zorunlu karşılıkların (Munzam Karşılık) artışını borç tarafında, karşılığın alındığı serbest hesabın azalışını ise alacak tarafında doğru hesap kodlarıyla göstermektedir.

20.000.000

TL mevduatın

\%15

oranı olan

3.000.000

TL tutarı doğrudur.

Step-by-Step Solution

1

Karşılık tutarının hesaplanması

20.000.000 \times 0,15 = 3.000.000

TL

Mevduat yükümlülüğü üzerinden Merkez Bankası'na aktarılması gereken tutar bulunur.

2

Hesap kodlarının ve yönlerinin belirlenmesi

Borç:

021

(Artış), Alacak:

020

(Azalış)

Zorunlu karşılıklar artarken, serbest hesap tutarı bu aktarım nedeniyle azalır.

Key Concept

Banka Muhasebesinde T.C. Merkez Bankası hesapları arasındaki virman işlemleri ve munzam karşılık kaydı.

Hints

1

Zorunlu karşılıklar (

021

) bankanın Merkez Bankası'ndaki bloke parasıdır.

2

Serbest hesaptan virman yapıldığında bir aktif hesap (

020

) azalırken diğer aktif hesap (

021

) artar.

Practice More

Munzam karşılıkların nakit olarak (kasa yoluyla) ödenmesi durumundaki kaydı inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 115Question →

$16$ Aralık $2025$ tarihinde bir mevduat bankası, ticari bir müşterisinden $60$ gün vadeli, $200.000$ USD nominal değerli bir senedi yıllık $\%12$ iskonto oranı ile iskonto etmiş (satın almış) ve bedelini müşterinin yabancı para (YP) vadesiz mevduat hesabına aktarmıştır. İşlem tarihindeki kur $1$ USD = $30,00$ TL iken $31$ Aralık $2025$ tarihinde kur $1$ USD = $34,00$ TL olarak gerçekleşmiştir.

Buna göre, bankanın $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapacağı dönem sonu değerleme ve faiz tahakkuk işlemleri sonucunda; söz konusu kredinin bilançodaki net defter değeri ile gelir tablosunda bu işleme ilişkin yer alacak toplam kambiyo karı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir? (Banka islemlerinde $1$ yıl $360$ gün olarak baz alınmaktadır.)

6.698.000

TL;

784.000

TL

6.698.000

TL;

800.000

TL

6.800.000

TL;

800.000

TL

6.732.000

TL;

776.000

TL

6.102.000

TL;

784.000

TL

Show answer & explanation

Answer: $6.698.000$ TL; $784.000$ TL

Answer

Bankanın dönem sonundaki bilançosunda iskonto kredisinin net defter değeri

6.698.000

TL, gelir tablosundaki net kambiyo karı ise

784.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan seçenekte, hem

15

günlük kıstelyevm faiz geliri USD bazında doğru hesaplanmış hem de bilanço tarihindeki

34,00

TL'lik kur üzerinden hem anapara hem de reeskont kalemleri değerlenmiştir.

197.000

USD'lik net bakiye güncel kurla

6.698.000

TL yapmakta; net kambiyo karı ise

196.000

USD net açık pozisyon benzeri çalışan fark üzerinden (

196.000 \times 4 = 784.000

TL) hesaplanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1

Toplam iskonto tutarını ve dönem sonu faiz gelirini USD bazında hesaplayın.

Toplam İskonto:

200.000 \times 0,12 \times 60/360 = 4.000

USD. Hak edilen faiz (15 gün):

200.000 \times 0,12 \times 15/360 = 1.000

USD.

Banka muhasebesinde iskonto kredileri nominal değerle izlenir, aradaki fark reeskont hesabında takip edilir.

2

Dönem sonu itibarıyla kalan faiz reeskontu tutarını belirleyin.

Kalan Reeskont:

4.000 - 1.000 = 3.000

USD.

Kazanılan faiz geliri reeskont hesabından düşülerek gelir hesaplarına aktarılır.

3

Kur değerlemesi kaynaklı kambiyo sonucunu hesaplayın.

Anapara Karı:

200.000 \times (34 - 30) = 800.000

TL. Reeskont Zararı:

4.000 \times (34 - 30) = 16.000

TL. Net:

784.000

TL Kar.

Yabancı para varlıklar ve zıt yönlü çalışan reeskont hesapları dönem sonunda güncel kurla değerlenmelidir.

4

Bilançodaki net defter değerini hesaplayın.

Net Değer: (

200.000

USD -

3.000

USD)

\times 34,00

TL/USD =

6.698.000

TL.

Bilanço sunumunda iskonto kredileri, nominal değerden kalan faiz reeskontu düşülerek netleştirilmiş şekilde raporlanır.

Key Concept

Banka muhasebesinde yabancı para iskonto kredilerinin dönem sonu değerlemesi ve reeskont işlemleri.

Practice More

İskonto kredilerinde BSMV'nin muhasebeleştirilmesi ve dönem sonunda gider/gelir tahakkukları ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 116Question →

Banka Tek Düzen Hesap Planı ( $BTDHP$ ) sistematiği ve bankacılık muhasebe standartları uyarınca; bankaların ana faaliyet konusu kapsamında kullandırdıkları kredilerden vadesi geldiği halde tahsil edilemeyen ve "donuk alacak" statüsüne geçen kalemler ile bu alacaklar için ayrılan özel karşılıklar aşağıdaki bilanço gruplarının hangisinde takip edilir?

Krediler Grubu

Menkul Değerler Grubu

Takipteki Alacaklar Grubu

Yatırım Amaçlı Değerler Grubu

Nazım Hesaplar Grubu

Show answer & explanation

Answer: Takipteki Alacaklar Grubu

Answer

Bankaların donuk alacak haline gelen kredi bakiyeleri ve bunlar için ayrılan özel karşılıklar bilanço aktifinde 'Takipteki Alacaklar Grubu' içerisinde izlenir.

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, bankaların tahsil edemedikleri için 'donuk' nitelik kazanan kredi alacakları, bilançonun aktifinde yer alan 'Takipteki Alacaklar Grubu'na aktarılır. Bu alacaklar için ayrılan özel karşılıklar da aynı grup içerisinde 'indirim kalemi' (-) olarak izlenerek alacağın net değerine ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1

Alacağın niteliğini analiz etmek

Vadesi geçmiş ve tahsili şüpheli hale gelmiş (donuk) bir kredi alacağı söz konusudur.

Bankalar, riskli hale gelen varlıklarını normal kredi portföyünden ayırmak zorundadır.

2

BTDHP

hiyerarşisini hatırlamak

Krediler (genellikle 14. grup) ve Takipteki Alacaklar (genellikle 15. grup) aktifte ayrı sınıflardır.

Finansal tabloların şeffaflığı gereği, sağlıklı krediler ile sorunlu krediler farklı gruplarda gösterilir.

3

Özel karşılıkların muhasebeleştirilme mantığını belirlemek

Ayrılan özel karşılıklar, ilgili aktif hesabın altında eksi (-) değerle (pasif karakterli aktif hesap) yer alır.

Bilanço ihtiyatlılık kavramı gereği varlıkların net gerçekleşebilir değerleriyle gösterilmesi sağlanır.

Key Concept

Banka bilançosunda donuk alacakların ve karşılıklarının aktifte netleştirilerek 'Takipteki Alacaklar' grubunda sınıflandırılması.

Alternative Method

Hesap kodları üzerinden düşünülürse; aktif hesaplar 1 ile başlar, takipteki alacaklar genellikle 15 veya 5. grup (sınıfın içindeki grup sırası) olarak kodlanır.

Estimated Time:1m 15s

Question 117Question →

(A) Bankası, mevduat hacminde meydana gelen azalma sonucunda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdindeki zorunlu karşılıklar hesabında fazla kalan $450.000$ TL tutarındaki nakit mevcudunu, Merkez Bankası nezdindeki serbest hesabına aktarmıştır.

Buna göre, (A) Bankası'nın bu işleme ilişkin yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 020 T.C. Merkez Bankası Serbest Hesaplar

450.000

TL / Alacak: 021 T.C. Merkez Bankası Zorunlu Karşılıklar Hesabı

450.000

TL

Borç: 021 T.C. Merkez Bankası Zorunlu Karşılıklar Hesabı

450.000

TL / Alacak: 020 T.C. Merkez Bankası Serbest Hesaplar

450.000

TL

Borç: 010 Kasa Hesabı

450.000

TL / Alacak: 021 T.C. Merkez Bankası Zorunlu Karşılıklar Hesabı

450.000

TL

Borç: 030 Bankalar Hesabı

450.000

TL / Alacak: 021 T.C. Merkez Bankası Zorunlu Karşılıklar Hesabı

450.000

TL

Borç: 020 T.C. Merkez Bankası Serbest Hesaplar

450.000

TL / Alacak: 300 Mevduat Hesabı

450.000

TL

Show answer & explanation

Answer: Borç: 020 T.C. Merkez Bankası Serbest Hesaplar $450.000$ TL / Alacak: 021 T.C. Merkez Bankası Zorunlu Karşılıklar Hesabı $450.000$ TL

Answer

Borç: 020 T.C. Merkez Bankası Serbest Hesaplar

450.000

TL / Alacak: 021 T.C. Merkez Bankası Zorunlu Karşılıklar Hesabı

450.000

TL

Soruda zorunlu karşılıkların bir kısmının serbest kalması ve serbest hesaba aktarılması istenmiştir. Bu durumda, bankanın Merkez Bankası nezdindeki zorunlu karşılıklar hesabı (021) bir varlık hesabı olarak azalacak (alacaklandırılacak), serbest hesaplar (020) ise yine bir varlık hesabı olarak artacaktır (borçlandırılacaktır).

Step-by-Step Solution

1

Hesapların niteliğini belirleme

Hem serbest hesaplar (020) hem de zorunlu karşılıklar (021) aktif karakterli varlık hesaplarıdır.

Banka muhasebesinde varlıklar borç taraflı çalışır.

2

Artış ve azalış yönünü tespit etme

Tutar zorunlu karşılıktan çıktığı için zorunlu karşılıklar hesabı azalır (alacak), serbest hesaba girdiği için serbest hesaplar hesabı artar (borç).

Varlık hesaplarındaki artışlar borç, azalışlar alacak tarafına kaydedilir.

3

Yevmiye kaydını oluşturma

Borç: 020 T.C. Merkez Bankası Serbest Hesaplar, Alacak: 021 T.C. Merkez Bankası Zorunlu Karşılıklar Hesabı.

Virman işlemi aktif hesaplar arası bir yer değiştirme olarak kaydedilir.

Key Concept

TCMB Nezdindeki Hesaplar Arası Virman

Question 118Question →

Bir banka şubesinde $24$ Aralık $2025$ tarihinde yapılan gün sonu sayımında $5.000$ İsviçre Frangı ( $\text{CHF}$ ) tutarında bir efektif fazlası saptanmış ve nedeni aynı gün bulunamadığı için yasal kayıtlara alınmıştır. İşlem tarihindeki efektif alış kuru $30$ $\text{TL}$ iken, $31$ Aralık $2025$ dönem sonu değerleme tarihindeki efektif alış kuru $32$ $\text{TL}$ olarak belirlenmiştir.

Söz konusu efektif fazlasının nedeni yıl sonuna kadar tespit edilemediğine göre, bankanın dönem sonunda yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 011 Efektif Deposu 10.000 / Alacak: 012 Döviz Pozisyon Hesabı 10.000; Borç: 013 Döviz Pozisyon Karşılığı Hesabı 10.000 / Alacak: 420 Kambiyo Kârları 10.000

Borç: 398 Sayım ve Tesellüm Fazlaları 10.000 / Alacak: 420 Kambiyo Kârları 10.000

Borç: 011 Efektif Deposu 10.000 / Alacak: 398 Sayım ve Tesellüm Fazlaları 10.000

Borç: 011 Efektif Deposu 160.000 / Alacak: 012 Döviz Pozisyon Hesabı 160.000

Borç: 013 Döviz Pozisyon Karşılığı Hesabı 10.000 / Alacak: 011 Efektif Deposu 10.000

Show answer & explanation

Answer: Borç: 011 Efektif Deposu 10.000 / Alacak: 012 Döviz Pozisyon Hesabı 10.000; Borç: 013 Döviz Pozisyon Karşılığı Hesabı 10.000 / Alacak: 420 Kambiyo Kârları 10.000

Answer

Dönem sonu değerleme kaydı; Efektif Deposu hesabının borçlandırılıp Döviz Pozisyon Hesabı'nın alacaklandırılması ve eş zamanlı olarak Döviz Pozisyon Karşılığı Hesabı'nın borçlandırılıp Kambiyo Kârları hesabının alacaklandırılması şeklinde olmalıdır.

Banka şubelerinde saptanan efektif fazlaları başlangıçta 011 Efektif Deposu (Borç) ve 398 Sayım ve Tesellüm Fazlaları (Alacak) hesaplarına kaydedilir. Dönem sonunda ise elde kalan yabancı para mevcudu (efektif) değerlenirken, kur artışından kaynaklanan 10.000 TL'lik fark varlık değerini artırır. Bu artış 011 hesabı üzerinden kaydedilirken, banka muhasebesi kuralları gereği eş zamanlı olarak Döviz Pozisyon hesapları (012-013) ve Kambiyo Kârları (420) hesabı çalıştırılarak pozisyon dengesi ve kâr kaydı sağlanır.

Step-by-Step Solution

1

Kayıt tarihindeki (24 Aralık) TL değerini hesapla

5.000 \text{ CHF} \times 30 \text{ TL/CHF} = 150.000 \text{ TL}

Efektif fazlasının saptandığı günkü rayiç değer üzerinden yasal kayıtlara alınması gerekir.

2

Dönem sonu (31 Aralık) değerleme tarihindeki TL değerini hesapla

5.000 \text{ CHF} \times 32 \text{ TL/CHF} = 160.000 \text{ TL}

Bilançoda yabancı para varlıkların güncel efektif alış kurları üzerinden gösterilmesi zorunludur.

3

Değerleme farkını (kur kârını) hesapla

160.000 - 150.000 = 10.000 \text{ TL}

kâr

Kur artışı, bankanın elindeki fiziksel yabancı paranın TL karşılığını artırdığı için kambiyo kârı oluşur.

4

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na uygun yevmiye kaydını oluştur

B: 011 (10.000) / A: 012 (10.000) ve B: 013 (10.000) / A: 420 (10.000)

Bankalar yabancı para işlemlerini pozisyon hesapları (012-013) aracılığıyla izlediğinden, kur farkları hem varlık hem de kâr hesaplarını etkileyecek şekilde çift kayıtla gösterilir.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Efektif Değerleme ve Pozisyon Kayıtları

Practice More

Değerleme sonrası fazlalığın nedeninin bulunması veya yıl aşımı nedeniyle kâra aktarılması durumundaki kayıtları inceleyiniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 119Question →

Bir mevduat bankası, $16$ Aralık $2025$ tarihinde ticari bir müşterisine $1.200.000$ TL tutarında, yıllık $\%24$ basit faiz oranlı ve faiz tahsilatı vade sonunda (izleyen yılın Mart ayında) yapılacak olan bir işletme kredisi kullandırmıştır. Banka, $31$ Aralık $2025$ tarihinde dönemsellik ilkesi gereği yapması gereken faiz tahakkuk kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisini, ne kadar tutarla borçlandırmalıdır? (Faiz hesaplamalarında $1$ yıl $360$ gün olarak dikkate alınacaktır.)

281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları hesabı 12.000 TL

181 Gelir Tahakkukları hesabı 12.000 TL

281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları hesabı 24.000 TL

400 Nakdi Kredilerden Alınan Faizler hesabı 12.000 TL

281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları hesabı 11.200 TL

Show answer & explanation

Answer: 281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları hesabı 12.000 TL

Answer

Dönemsellik ilkesi gereği, bankanın 281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları hesabını 12.000 TL tutarında borçlandırması gerekir.

Dönemsellik ilkesi gereği, 16-31 Aralık tarihleri arasına isabet eden 15 günlük faiz geliri (

1.200.000 \times 0,24 \times 15 / 360 = 12.000

TL), bankanın bilançosunda aktif bir değer olan '281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları' hesabına borç kaydedilerek aktifleştirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1

Tahakkuk dönemine ait gün sayısının belirlenmesi

15 gün

16 Aralık - 31 Aralık arasındaki süre (31 - 16 = 15) dönemsellik gereği cari yılın geliri olarak kaydedilmelidir.

2

Basit faiz formülü ile tahakkuk tutarının hesaplanması

12.000 TL

Faiz = Anapara \times Faiz Oranı \times (Gün / 360)

formülü uygulanır:

1.200.000 \times 0,24 \times (15 / 360) = 12.000

TL.

3

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre yevmiye kaydının yapılması

Borç: 281 Tahakkuk Eden Faiz ve Gelir Reeskontları, Alacak: 400 Nakdi Kredilerden Alınan Faizler

Bankalarda tahakkuk eden faiz gelirleri aktif karakterli 281 nolu hesapta, gelir ise 400 nolu grupta izlenir.

Key Concept

Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda (BTDHP) faiz gelirlerinin dönemsellik esasına göre tahakkuk ettirilmesi ve ilgili hesap kodlarının kullanımı.

Practice More

Benzer bir işlemi mevduat faiz gideri (500 nolu hesap grubu) için yaparak gider tahakkuku (381 nolu hesap) mantığını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 120Question →

Bir banka, piyasadaki kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından yararlanarak spekülatif kâr elde etmek amacıyla nominal değeri $50.000$ USD olan bir hazine bonosunu peşin bedelle satın almıştır. Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTP) uyarınca, bankanın bu menkul kıymeti aşağıdaki ana hesaplardan hangisinde izlemesi gerekir?

012 İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen Menkul Değerler

940 Menkul Kıymetler Emanetleri

010 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler

420 Mevduata Verilen Faizler

451 Kambiyo Zararları

Show answer & explanation

Answer: 010 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler

Answer

Bankanın spekülatif amaçla aldığı hazine bonosu '010 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler' hesabında izlenmelidir.

Bankaların kısa vadeli kâr elde etmek amacıyla portföylerine kattıkları menkul kıymetler, Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda '010 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler' (Alım-Satım Amaçlı) hesabında izlenir. Soruda belirtilen 'spekülatif kâr elde etme' ifadesi doğrudan bu portföy sınıfına işaret etmektedir.

Step-by-Step Solution

1

İşlemin amacını belirleme

Alım-satım/Spekülasyon (Kısa vadeli kâr)

Soruda bankanın kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından yararlanma amacı açıkça belirtilmiştir.

2

BTP portföy sınıflaması ile eşleştirme

Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler (010)

TFRS 9 ve Banka BTP uyarınca alım-satım amaçlı menkul kıymetler bu sınıfta takip edilir.

3

Muhasebe kaydı mantığını kurma

010 No'lu hesabın borçlandırılması

Varlık alımı gerçekleştiği için ilgili aktif hesap borçlanarak artış kaydedilir.

Key Concept

Banka Muhasebesinde Menkul Değer Portföy Sınıflandırması

Practice More

Vade sonuna kadar elde tutulacak iskontolu bir tahvilin muhasebeleştirilmesini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Banka Muhasebesi

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method