Menkul Değerler İşlemleri

27 questions

Bir banka, "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" (FVOCI) portföyünde izlediği, nominal değeri $600.000$ TL olan bir devlet tahvilini, kupon ödeme tarihleri arasında $635.000$ TL (işlemiş faiz dahil) bedelle nakit karşılığında satmıştır. Satış tarihindeki güncel veriler aşağıdadır:

Kalem	Tutar
İtfa Edilmiş Maliyet (Amortize Maliyet)	$610.000$ TL
Özkaynaklarda İzlenen Birikmiş Değerleme Kârı (Alacak Bakiyesi)	$12.000$ TL
Satış Tarihine Kadar İşlemiş Ancak Tahakkuk Ettirilmemiş Faiz	$8.000$ TL

Buna göre, söz konusu satış işleminin Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTP) ve TFRS 9 çerçevesinde kâr/zarar tablosu ve özkaynaklar üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"Menkul Değer Satış Kârları" hesabına

17.000

TL alacak kaydedilir ve özkaynaklardaki

12.000

TL tutar kâr/zarar hesaplarına aktarılarak ilgili özkaynak hesabı kapatılır.

"Menkul Değer Satış Kârları" hesabına

25.000

TL alacak kaydedilir ve özkaynaklardaki değerleme kârı doğrudan geçmiş yıllar kârlarına aktarılır.

"Menkul Değer Satış Kârları" hesabına sadece cari dönemdeki değer artışı olan

5.000

TL alacak kaydedilir, özkaynaklardaki

12.000

TL'lik bakiye ise hesapta bırakılır.

Toplam

25.000

TL tutarında "Menkul Değerlerden Alınan Faizler" geliri kaydedilir ve özkaynaklardaki değerleme farkı iptal edilerek gider yazılır.

"Menkul Değer Satış Kârları" hesabına

13.000

TL kâr kaydedilir ve işlemiş faiz tutarı özkaynaklardaki değerleme farkı bakiyesinden mahsup edilir.

Show answer & explanation

Answer: "Menkul Değer Satış Kârları" hesabına $17.000$ TL alacak kaydedilir ve özkaynaklardaki $12.000$ TL tutar kâr/zarar hesaplarına aktarılarak ilgili özkaynak hesabı kapatılır.

Answer

"Menkul Değer Satış Kârları" hesabına

17.000

TL kâr kaydedilmeli ve özkaynaklardaki

12.000

TL tutar kâr/zarara (reclassification adjustment) aktarılmalıdır.

Doğru cevap, işlemiş faizin ayrıştırılmasını ve sermaye kazancının amortize maliyet üzerinden hesaplanarak özkaynaklardaki rezervin kâr/zarara aktarılmasını ifade eder. Banka muhasebe standartlarına göre, FVOCI sınıfındaki borçlanma araçları satıldığında, özkaynaklarda bekleyen değerleme farkları kâr/zarar tablosundaki 'Menkul Değer Satış Kârları/Zararları' hesabına transfer edilerek (recycling) kârın tamamı (

17.000

TL) realize edilmiş olur.

Step-by-Step Solution

Kirli satış fiyatından işlemiş faizi ayrıştırarak temiz satış fiyatını bulma

635.000

TL -

8.000

TL =

627.000

Mid-period satışlarda tahsil edilen tutarın içindeki faiz bileşeni 'Menkul Değerlerden Alınan Faizler' hesabına kaydedilmelidir.

Gerçekleşen toplam sermaye kazancını (satış kârını) hesaplama

627.000

TL (Temiz Fiyat) -

610.000

TL (İtfa Edilmiş Maliyet) =

17.000

FVOCI varlıklarda satış kârı, temiz satış fiyatı ile varlığın amortize maliyeti arasındaki farktır.

Özkaynaklardaki değerleme farkının akıbetini belirleme

12.000

TL özkaynaklardan çıkarılarak kâr/zarar tablosuna (702 hesap) aktarılır.

Borçlanma araçları için FVOCI kategorisinde satış anında özkaynaklardaki birikmiş kâr/zarar 'Geri Dönüşüm' (Recycling) yoluyla gelir tablosuna yansıtılmalıdır.

Muhasebe kaydı mantığını kurma

Kasa (Borç):

635.000

/ Varlık Hesabı (Alacak):

622.000

(Gerçeğe Uygun Değer) / Faiz Geliri (Alacak):

8.000

/ Satış Kârı (Alacak):

5.000

. Ek olarak; Özkaynak Değerleme Farkı (Borç):

12.000

/ Satış Kârı (Alacak):

12.000

Bu iki kayıt birleştirildiğinde toplam satış kârı

17.000

TL olmaktadır.

Key Concept

FVOCI (Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelir) Varlıkların Satışında Recycling (Geri Dönüşüm) İşlemi

Hints

Satış bedelinin (

635.000

TL) içindeki faiz bileşenini ilk adımda ayıklayın.

Varlığın satış tarihindeki net defter değeri (gerçeğe uygun değeri), amortize maliyet ile özkaynaklardaki değerleme farkının toplamıdır (

622.000

TL).

FVOCI borçlanma araçlarında, satış anında özkaynaklardaki tutarın kâr/zarar tablosuna aktarılması (recycling) gerektiğini ve kârın amortize maliyet baz alınarak hesaplandığını unutmayın.

Practice More

FVOCI portföyündeki 'hisse senetleri' (özkaynak araçları) için satış anında recycling yapılıp yapılmadığını ve farkın doğrudan geçmiş yıllar kârlarına aktarılma durumunu inceleyin.

Estimated Time:3m 0s

Question 22Question →

$A$ Bankası, $1$ Ekim $2025$ tarihinde, "İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen Menkul Değerler" portföyünde takip edilmek üzere nominal değeri $50.000$ USD olan, $2$ yıl vadeli ve yıllık $\%8$ kupon ödemeli bir Devlet Tahvili'ni $48.000$ USD bedelle satın almıştır. Satın alma tarihinde döviz kuru $1$ USD = $30$ TL iken, $31$ Aralık $2025$ tarihinde kur $1$ USD = $33$ TL'ye yükselmiştir. Söz konusu tahvilin yıllık etkin faiz oranı $\%10,4$ olduğuna göre, $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapılacak değerleme ve faiz tahakkuk kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (Vergi etkileri ihmal edilecektir.)

"İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen Menkul Değerler" hesabı

185.184

TL borçlandırılırken, "Faiz Gelirleri" hesabı

41.184

TL ve "Kambiyo Kârları" hesabı

144.000

TL alacaklandırılır.

"İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen Menkul Değerler" hesabı

177.000

TL borçlandırılırken, "Faiz Gelirleri" hesabı

33.000

TL ve "Kambiyo Kârları" hesabı

144.000

TL alacaklandırılır.

"İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen Menkul Değerler" hesabı

185.184

TL borçlandırılırken, "Menkul Değerler Değerleme Farkları" hesabı

185.184

TL alacaklandırılır.

"İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen Menkul Değerler" hesabı

181.440

TL borçlandırılırken, "Faiz Gelirleri" hesabı

37.440

TL ve "Kambiyo Kârları" hesabı

144.000

TL alacaklandırılır.

"Kambiyo Kârları" hesabı

185.184

TL borçlandırılırken, "İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen Menkul Değerler" hesabı

185.184

TL alacaklandırılır.

Show answer & explanation

Answer: "İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen Menkul Değerler" hesabı $185.184$ TL borçlandırılırken, "Faiz Gelirleri" hesabı $41.184$ TL ve "Kambiyo Kârları" hesabı $144.000$ TL alacaklandırılır.

Answer

"İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen Menkul Değerler" hesabı

185.184

TL borçlandırılırken, "Faiz Gelirleri"

41.184

TL ve "Kambiyo Kârları"

144.000

TL alacaklandırılmalıdır.

Doğru yanıt, varlıktaki toplam artışı (

185.184

TL) borç kaydıyla gösterirken; bu artışın kaynağı olan etkin faiz gelirini (

41.184

TL) ve kur farkı kazancını (

144.000

TL) ilgili gelir hesaplarında alacaklandırır. Banka muhasebesinde yabancı para menkul değerlerin dönem sonu değerlemesinde hem kıstelyevm faiz geliri etkin faiz yöntemiyle hesaplanır hem de anapara kur değişimine göre değerlenir.

Step-by-Step Solution

USD bazında 3 aylık etkin faiz tutarının hesaplanması

48.000 \times \%10,4 \times (3/12) = 1.248

USD

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre amortismana tabi değerler etkin faiz yöntemiyle değerlenir.

Faiz gelirinin dönem sonu kuru üzerinden TL karşılığının bulunması

1.248 \times 33 = 41.184

Dönem sonu itibarıyla tahakkuk eden gelirler, kapanış kuru ile TL'ye çevrilerek kâr/zarar tablosuna yansıtılır.

Anapara üzerinden kur farkı kazancının hesaplanması

48.000 \times (33 - 30) = 144.000

Yabancı para cinsinden aktiflerin anapara tutarları dönem sonunda kur değerlemesine tabi tutulur.

Toplam aktif artışının ve alacaklı hesapların belirlenmesi

Borç:

185.184

TL (Varlık Artışı), Alacak:

41.184

TL (Faiz),

144.000

TL (Kambiyo)

Varlıktaki toplam artış, gelirin ve kur farkı kazancının toplamına eşittir.

Key Concept

İtfa edilmiş maliyeti ile değerlenen yabancı para menkul değerlerde etkin faiz tahakkuku ve kur değerlemesinin eş zamanlı muhasebeleştirilmesi.

Question 23Question →

$X$ Bankası, $1$ Aralık $2025$ tarihinde, "İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen Menkul Değerler" portföyünde izlemek üzere aşağıdaki özelliklere sahip bir devlet tahvilini satın almıştır:

Özellik	Değer
Nominal Değer	$100.000$ TL
Alış Bedeli	$96.000$ TL
Yıllık Kupon Faiz Oranı	$\%12$
Yıllık Etkin Faiz Oranı (İç Verim)	$\%18$

Tahvilin faiz ödemeleri her yılın sonunda yapılmaktadır. Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTP) ve TFRS 9 hükümleri dikkate alındığında, $31.12.2025$ tarihinde yapılacak dönem sonu değerleme (itfa ve faiz tahakkuk) işlemi sonrasında, söz konusu tahvilin bilançoda raporlanacak yeni defter değeri kaç TL olur?

96.000

96.440

97.000

97.440

101.440

Show answer & explanation

Answer: $96.440$

Answer

Tahvilin dönem sonu yeni defter değeri

96.440

TL'dir.

Doğru cevapta; tahvilin başlangıç maliyeti olan

96.000

TL üzerine, etkin faiz yöntemiyle hesaplanan toplam faiz geliri (

1.440

TL) ile nakit akışı olan kupon faizi (

1.000

TL) arasındaki fark (

440

TL) eklenerek yeni bilanço değerine ulaşılmıştır. Bu yöntem, varlığın zaman içindeki değer artışını ekonomik gerçekliğe uygun şekilde yansıtır.

Step-by-Step Solution

Başlangıç defter değerini ve süreyi belirle

Defter değeri:

96.000

TL, Süre:

1

ay (Aralık ayı)

İtfa edilmiş maliyet hesaplamaları alış bedeli üzerinden ve geçen süre dikkate alınarak yapılır.

Etkin faiz oranı üzerinden toplam faiz gelirini hesapla

96.000 \times 0,18 \times (1 \div 12) = 1.440

TFRS 9'a göre gelir tablosuna yansıtılacak toplam faiz geliri, defter değeri ile iç verim oranının çarpımıyla bulunur.

Nominal tutar üzerinden tahakkuk eden kupon faizini hesapla

100.000 \times 0,12 \times (1 \div 12) = 1.000

Tahsil edilecek olan nakit faiz akışı (veya tahakkuku) her zaman nominal değer üzerinden hesaplanır.

Defter değerine eklenecek itfa farkını hesapla

1.440 - 1.000 = 440

Toplam faiz geliri ile kupon tahakkuku arasındaki fark, menkul değerin itfa payını oluşturur.

Yeni defter değerini hesapla

96.000 + 440 = 96.440

İskontolu alınan tahvillerde itfa payı, varlığın taşınan değerini nominal değere doğru yükseltir.

Key Concept

İtfa Edilmiş Maliyet ve Etkin Faiz Yöntemi

Hints

Bu portföyde faiz geliri her zaman 'Defter Değeri

\times

Etkin Faiz Oranı' formülüyle hesaplanır.

Toplam faiz geliri ile kupon faizi arasındaki fark, tahvilin iskontosunun itfa edilmesidir ve defter değerini artırır.

1

aylık toplam faiz geliri

1.440

TL iken kupon tahakkuku

1.000

TL'dir. Bu ikisi arasındaki fark defter değerine eklenecektir.

Practice More

Eğer bu menkul değer 'Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan' portföyünde olsaydı, defter değeri piyasa fiyatına eşitlenirdi. Farkı araştırın.

Alternative Method

Toplam faiz gelirini bulduktan sonra, bu gelirin 'Kupon Tahakkuku' ve 'İtfa Payı' olarak ikiye ayrıldığını düşünerek; sadece itfa payını (

440

TL) alış bedeline ekleyerek sonuca hızlıca ulaşabilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 24Question →

$X$ Bankası, $1$ Mart $2026$ tarihinde, nominal değeri $200.000$ TL olan bir hazine bonosunu $205.000$ TL bedelle (temiz fiyat + işlemiş faiz) nakit olarak satın almıştır. Söz konusu bono "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler" portföyüne dahil edilmiştir. Bononun yıllık faiz oranı $\%18$ olup, en son kupon/faiz ödemesi $1$ Ocak $2026$ tarihinde yapılmıştır (Faiz hesaplamasında $1$ ay $30$ gün, $1$ yıl $360$ gün dikkate alınacaktır). Buna göre, bankanın satın alma tarihinde yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

030 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler: 199.000 (BORÇ), 035 Menkul Değerler Faiz ve Kâr Payı Tahakkukları: 6.000 (BORÇ) / 100 Kasa: 205.000 (ALACAK)

030 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler: 205.000 (BORÇ) / 100 Kasa: 205.000 (ALACAK)

030 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler: 196.000 (BORÇ), 035 Menkul Değerler Faiz ve Kâr Payı Tahakkukları: 9.000 (BORÇ) / 100 Kasa: 205.000 (ALACAK)

030 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler: 205.000 (BORÇ), 900 Menkul Kıymetler Alacaklıları: 6.000 (BORÇ) / 100 Kasa: 205.000 (ALACAK), 901 Menkul Kıymet Alacakları: 6.000 (ALACAK)

030 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler: 199.000 (BORÇ), 644 Menkul Değerlerden Alınan Faizler: 6.000 (BORÇ) / 100 Kasa: 205.000 (ALACAK)

Show answer & explanation

Answer: 030 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler: 199.000 (BORÇ), 035 Menkul Değerler Faiz ve Kâr Payı Tahakkukları: 6.000 (BORÇ) / 100 Kasa: 205.000 (ALACAK)

Answer

030 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler hesabına 199.000 TL, 035 Menkul Değerler Faiz ve Kâr Payı Tahakkukları hesabına 6.000 TL borç; 100 Kasa hesabına 205.000 TL alacak kaydı yapılmalıdır.

Doğru kayıt, satın alınan hazine bonosunun işlemiş faiz tutarını (

6.000

TL) '035 Menkul Değerler Faiz ve Kâr Payı Tahakkukları' hesabına borç yazarken, bononun çıplak maliyetini (

199.000

TL) '030 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler' hesabına borç yazar. Toplam nakit çıkışı ise Kasa hesabına alacak kaydedilir. Bu işlem bankacılık ilkelerine ve BTP işleyişine tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

Son faiz ödeme tarihinden satın alma tarihine kadar geçen gün sayısını belirle.

1 Ocak - 1 Mart arası = 2 ay = 60 gün.

İşlemiş faiz tutarını hesaplamak için geçen süreye ihtiyaç vardır.

İşlemiş faiz tutarını hesapla.

200.000 \times 0,18 \times (60/360) = 6.000

TL.

Nominal değer üzerinden yıllık faiz oranı ve geçen süre kullanılarak işlemiş faiz bulunur.

Menkul kıymetin temiz fiyatını (maliyetini) hesapla.

205.000 - 6.000 = 199.000

TL.

Ödenen toplam bedelden işlemiş faiz düşülerek kıymetin çıplak maliyeti elde edilir.

Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (BTP) uygun hesapları belirle ve kaydı yap.

030 (Menkul Değerler) ve 035 (Faiz Tahakkukları) borçlandırılır, Kasa alacaklandırılır.

Varlık artışları borç tarafına, nakit çıkışı alacak tarafına kaydedilir.

Key Concept

Banka muhasebesinde menkul değer satın alımlarında işlemiş faizin (accrued interest) maliyetten ayrıştırılarak tahakkuk hesaplarında izlenmesi zorunluluğu.

Practice More

Menkul kıymetin dönem sonundaki değerleme kaydını ve kupon ödemesi tarihindeki faiz tahsilat kaydını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 25Question →

Bir banka, $10$ Ağustos $2026$ tarihinde, "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" (FVOCI) portföyünde izlenmek üzere nominal değeri $400.000$ TL olan bir hazine bonosunu $385.000$ TL bedelle satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında ayrıca $3.500$ TL komisyon ödenmiştir.

Bankaların Tek Düzen Hesap Planı ve TFRS 9 çerçevesindeki değerleme esasları dikkate alındığında, bu işleme ilişkin yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"031 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" hesabı

388.500

TL borçlandırılır.

"031 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" hesabı

385.000

TL borçlandırılır; ödenen komisyon "740 Menkul Değerler Cüzdanı Giderleri" hesabına borç kaydedilir.

"031 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" hesabı

400.000

TL borçlandırılır; aradaki fark "740 Menkul Değerler Cüzdanı Giderleri" hesabına kaydedilir.

Menkul değerin maliyet bedeli

385.000

TL olarak kaydedilir; komisyon tutarı ise nazım hesaplarda takip edilir.

"031 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" hesabı

388.500

TL alacaklandırılır; "010 Kasa" hesabı borçlandırılır.

Show answer & explanation

Answer: "031 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" hesabı $388.500$ TL borçlandırılır.

Answer

Yapılacak muhasebe kaydında "031 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" hesabı

388.500

TL tutarında borçlandırılmalıdır.

Bankaların Tek Düzen Hesap Planı ve TFRS 9 standartlarına göre; 'Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan' (FVOCI) ve 'İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen' (AC) menkul değerler başlangıçta gerçeğe uygun değerlerine (genellikle alış bedeli) işlem maliyetlerinin eklenmesiyle ölçülür. Bu nedenle

385.000

TL alış bedeline

3.500

TL komisyon eklenerek 031 nolu hesaba

388.500

TL borç kaydedilmesi doğrudur.

Step-by-Step Solution

Menkul değerin portföy sınıflandırmasını belirlemek.

Menkul değer "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan" (FVOCI) olarak sınıflandırılmıştır.

Sınıflandırma, işlem maliyetlerinin (komisyon vb.) muhasebeleşme şeklini belirler.

Başlangıç ölçüm bedelini hesaplamak.

Alış Bedeli (

385.000

TL) + İşlem Maliyetleri (

3.500

TL) =

388.500

TL.

TFRS 9 ve Banka Tek Düzen Hesap Planı uyarınca, FVOCI ve İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen (AC) menkul değerlerde işlem maliyetleri maliyete eklenir.

Muhasebe kaydını oluşturmak.

031 Nolu hesap

388.500

TL borçlu, 010 Kasa hesabı

388.500

TL alacaklı.

Varlık girişi aktif karakterli hesabın borç tarafına kaydedilir.

Key Concept

Banka muhasebesinde menkul değerlerin başlangıç ölçümü ve işlem maliyetlerinin portföylere göre farklılaştırılması.

Hints

Menkul değerlerin hangi portföyde sınıflandırıldığına dikkat edin.

FVTPL portföyü dışındaki menkul değerlerin (FVOCI ve AC) başlangıç kaydında komisyonların maliyete eklenmesi gerektiğini hatırlayın.

Practice More

FVTPL (030) portföyünde aynı tutarlarla bir alış işlemi yapılsaydı kaydın nasıl değişeceğini analiz edebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 26Question →

Bankaların Tek Düzen Hesap Planı ve finansal raporlama standartlarına göre; kısa vadeli fiyat veya kâr payı dalgalanmalarından yararlanarak kâr elde etmek amacıyla edinilen ve gerçeğe uygun değerindeki değişimlerin doğrudan dönem kâr veya zararı ile ilişkilendirildiği menkul değerler grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler

Nazım Hesaplar

Munzam Karşılıklar

Efektif ve Yabancı Para Mevcudatı

Mevduat Faiz Giderleri

Show answer & explanation

Answer: Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler

Answer

Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler

Bankaların kısa vadeli fiyat hareketlerinden yararlanarak kâr elde etme (alım-satım) amacıyla edindikleri ve dönem sonu değerleme farklarını doğrudan gelir tablosuna (kâr veya zarara) aktardıkları portföy, 'Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler' olarak adlandırılır. Bu kategori, banka bilançosunda aktif karakterli ve piyasa değeriyle izlenen bir gruptur.

Step-by-Step Solution

Elde tutma amacını analiz etme

Kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından yararlanma (alım-satım amacı) tespit edilir.

Varlıkların sınıflandırılması, bankanın iş modeline ve varlığın nakit akış özelliklerine göre yapılır.

Muhasebeleştirme esasını belirleme

Değer değişimlerinin doğrudan kâr veya zarara yansıtılması gerektiği belirlenir.

TFRS 9 ve Banka Tek Düzen Hesap Planı gereği, alım-satım amaçlı varlıklar gerçeğe uygun değeriyle ölçülür ve farklar gelir tablosuna aktarılır.

Doğru hesap grubunu eşleştirme

Tanıma uyan 'Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Menkul Değerler' grubu seçilir.

Bu grup, bankacılık mevzuatında spekülatif veya kısa vadeli yatırım amaçlı kıymetlerin izlendiği temel kategoridir.

Key Concept

Banka Menkul Değer Portföylerinin Sınıflandırılması

Hints

Bankanın bu menkul değerleri hangi amaçla (kısa vadeli kâr mı yoksa vadeye kadar elde tutma mı) aldığını düşünün.

Değer artış veya azalışlarının özkaynaklara mı yoksa doğrudan kâr/zarar tablosuna mı yansıtıldığı önemli bir ipucudur.

Practice More

Vadeye kadar elde tutulacak menkul değerlerin 'İtfa Edilmiş Maliyet' yöntemiyle nasıl değerlendiğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 27Question →

$X$ Bankası, $1$ Kasım $2025$ tarihinde, "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" (FVOCI) portföyünde izlemek üzere nominal değeri $10.000$ USD olan bir yabancı para (YP) devlet tahvilini ihraç değerinden (par değerinden) satın almıştır. Satın alma tarihinde döviz kuru $1$ USD = $30$ TL'dir. $31$ Aralık $2025$ tarihinde tahvilin piyasa değeri $10.200$ USD olarak belirlenmiş olup, dönem sonu kuru $1$ USD = $32$ TL'dir.

Banka Tek Düzen Hesap Planı ve değerleme ilkeleri dikkate alındığında, bankanın yıl sonunda söz konusu tahvile ilişkin olarak "Menkul Değerler Değerleme Farkları" (Özsermaye) hesabına kaydedeceği tutar kaç TL'dir?

6.400

20.000

26.400

6.000

10.000

Show answer & explanation

Answer: $6.400$

Answer

Bankanın özsermaye kalemindeki Menkul Değerler Değerleme Farkları hesabına kaydedeceği tutar 6.400 TL'dir.

Doğru cevap olan 6.400 TL, tahvilin USD bazındaki değer artışının (

200

USD) dönem sonu kuru (

32

TL) ile çarpılmasıyla elde edilen tutardır. Banka muhasebesinde FVOCI olarak sınıflandırılan YP borçlanma araçlarında, par değer üzerinden oluşan kur farkı (

20.000

TL) 'Kambiyo Kârları' hesabına kaydedilirken; piyasa fiyatındaki değişimden kaynaklanan fark (

6.400

TL) 'Menkul Değerler Değerleme Farkları' özsermaye hesabına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

Tahvilin TL cinsinden başlangıç maliyetini ve dönem sonu amortize edilmiş maliyetini (kur farkı dahil) hesapla.

Başlangıç:

10.000 \times 30 = 300.000

TL; Dönem Sonu Amortize Maliyet:

10.000 \times 32 = 320.000

TL.

Kur farkının kâr/zarar etkisini belirlemek için maliyetin dönem sonu kuruna çekilmesi gerekir.

Tahvilin dönem sonu gerçeğe uygun değerini TL cinsinden hesapla.

10.200 \times 32 = 326.400

TL.

Bilançoda gösterilecek güncel piyasa değerini bulmak için.

Özsermayeye yansıtılacak olan değerleme farkını bulmak için gerçeğe uygun değer ile amortize maliyet farkını al.

326.400 - 320.000 = 6.400

TL.

Banka muhasebesinde FVOCI borçlanma araçlarında sadece temiz fiyat (clean price) değişimleri özsermayeye kaydedilir.

Key Concept

YP Menkul Değerlerde Kur Farkı ve Değerleme Farkı Ayrımı

PreviousPage 2 / 2

Menkul Değerler İşlemleri

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes