Examkin

İnşaat ve Taahhüt İşletmeleri Muhasebesi

215 questions

Question 21Question →

Mavi Yapı Ltd. Şti., bir kamu kurumu ile 1212 Ekim 20252025 tarihinde bir köprü onarım projesi için sözleşme imzalamıştır. Sözleşmeye göre işin 3131 Aralık 20252025 tarihinde tamamlanması planlanmıştır. Ancak, 2525 Aralık 20252025 tarihinde imzalanan ek bir protokol ile işin süresi 1515 Mart 20262026 tarihine kadar uzatılmıştır.

İşletmenin projeye ilişkin hakediş ve ödeme bilgileri şu şekildedir:
- 1515 Aralık 20252025: 400.000400.000 TL tutarında 1.1. hakediş raporu onaylanmış ve bedeli tahsil edilmiştir.
- 2020 Ocak 20262026: 600.000600.000 TL tutarında 2.2. hakediş raporu onaylanmıştır.
- 2020 Ocak 20262026: İkinci hakedişle birlikte 100.000100.000 TL tutarında fiyat farkı ödemesi de hak edilmiş ve her iki tutar aynı gün tahsil edilmiştir.

Vergi mevzuatı ve hakediş uygulamaları dikkate alındığında, Mavi Yapı Ltd. Şti.'nin bu işe bağlı olarak 20262026 Ocak ayı sonu itibarıyla mizanında yer alan "193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar" hesabının borç bakiyesi kaç TL olmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: 35.00035.000

Answer

İşin yıllara yaygın hale geldiği 25 Aralık 2025 tarihinden sonra gerçekleşen hakediş ve fiyat farkı toplamı olan 700.000700.000 TL üzerinden %5 oranında hesaplanan 35.00035.000 TL doğrudur.
İşin yıllara yaygın inşaat ve onarım işi niteliği kazandığı 25 Aralık 2025 tarihinden sonra tahakkuk eden ve ödenen 2. hakediş (600.000600.000 TL) ile fiyat farkı (100.000100.000 TL) toplamı olan 700.000700.000 TL üzerinden %5 oranında stopaj hesaplanması gerekir. Bu tutar 35.00035.000 TL'dir ve yüklenici firma tarafından 193 nolu hesaba borç kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
İşin yıllara yaygın inşaat ve onarım işi (YYİOİ) kapsamına girip girmediğini belirlemek.
İş başlangıçta aynı yıl içinde bitecek şekilde planlanmıştır. Ancak 25 Aralık 2025 tarihindeki süre uzatımı ile iş 2026 yılına sarkmış ve bu tarihten itibaren YYİOİ statüsü kazanmıştır.
GVK Md. 42 uyarınca, birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarım işleri özel vergilendirme rejimine tabidir.
2
Stopaj (vergi kesintisi) matrahını tespit etmek.
Stopaj, işin yıllara yaygın hale geldiği tarihten sonraki ödemelere uygulanır. 15 Aralık ödemesi (%0 stopaj), 20 Ocak hakedişi (600.000600.000 TL) ve fiyat farkı (100.000100.000 TL) üzerinden kesinti yapılır. Matrah: 700.000700.000 TL.
GVK Md. 94 uyarınca, başlangıçta yıllara yaygın olmayan ancak sonradan bu niteliği kazanan işlerde kesinti, işin bu niteliği kazandığı tarihten itibaren yapılan ödemelere uygulanır.
3
Vergi kesintisi tutarını hesaplamak.
700.000×0,05=35.000700.000 \times 0,05 = 35.000 TL.
Cumhurbaşkanı kararı ile yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş ödemeleri üzerinden yapılacak stopaj oranı %5 olarak belirlenmiştir.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Stopaj Başlangıç Tarihi ve Matrah Bileşenleri

Practice More

İşin bitiminde (geçici kabulde) bu stopajların 371 nolu hesaba aktarılarak kurumlar vergisinden mahsup edilmesi sürecini inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 22Question →

Özel inşaat (yap-sat) faaliyetinde bulunan (B) İnşaat Taahhüt AŞ, mülkiyeti kendisine ait olan 30.000.00030.000.000 TL maliyet bedelli bir arsa üzerinde iş merkezi inşaatına başlamıştır. 2025 yılı hesap dönemi içerisinde projeye ilişkin aşağıdaki harcamalar ve maliyet unsurları gerçekleşmiştir:

- İnşaatta kullanılan ilk madde ve malzeme: 45.000.00045.000.000 TL
- Tahakkuk eden direkt işçilik giderleri: 15.000.00015.000.000 TL
- İnşaatla ilgili genel üretim giderleri: 10.000.00010.000.000 TL
- İnşaatın finansmanı için kullanılan banka kredisinin 2025 yılına isabet eden faiz gideri: 4.000.0004.000.000 TL
- İşletmenin genel yönetim giderleri: 2.000.0002.000.000 TL

İşletme, inşaatı 31.12.2025 tarihi itibarıyla henüz tamamlamamıştır. Vergi Usul Kanunu (VUK) ve Tek Düzen Hesap Planı (TDHP) hükümleri çerçevesinde; söz konusu inşaat maliyetlerinin 31.12.2025 tarihli bilançoda yer alacağı hesap ve bu hesabın bakiyesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 151 Yarı Mamuller - Üretim Hesabı: 104.000.000104.000.000 TL

Answer

İnşaat maliyetleri 151 Yarı Mamuller - Üretim hesabında izlenmeli ve arsa, malzeme, işçilik, genel üretim giderleri ile finansman giderlerinin toplamı olan 104.000.000104.000.000 TL tutarında olmalıdır.
Özel inşaat işletmeciliği (yap-sat), Tek Düzen Hesap Planı'na göre bir üretim faaliyeti olarak değerlendirilir. Bu nedenle, tamamlanmamış inşaatlar bilançoda '151 Yarı Mamuller - Üretim' hesabında izlenir. Maliyet bedeline; arsa payı (ilk madde ve malzeme olarak), direkt işçilik, genel üretim giderleri ve VUK uyarınca inşaatın tamamlandığı yılın sonuna kadar gerçekleşen finansman giderleri zorunlu olarak dahil edilir. Toplam tutar bu kalemlerin toplamı olan 104.000.000104.000.000 TL'dir.

Step-by-Step Solution

1
İnşaat türünün ve ilgili hesap grubunun belirlenmesi
Özel (Yap-Sat) İnşaat -> 151 Yarı Mamuller - Üretim
İşletme kendi nam ve hesabına satış amaçlı inşaat yaptığı için bu bir üretim faaliyetidir ve stok hesapları kullanılır.
2
Arsa maliyetinin değerlendirilmesi
30.000.00030.000.000 TL maliyete eklenir
Özel inşaatlarda arsa, inşaatın 'ilk madde ve malzemesi' hükmündedir ve üretim maliyetine dahil edilir.
3
Finansman giderlerinin (faiz) VUK açısından analizi
4.000.0004.000.000 TL maliyete eklenir
VUK 163 ve 334 nolu Genel Tebliğlerine göre, iktisadi kıymetin tamamlanıp aktife girdiği dönemin sonuna kadar oluşan faizlerin maliyete eklenmesi zorunludur.
4
Dönem giderlerinin ayrıştırılması
Genel Yönetim Giderleri (2.000.0002.000.000 TL) kapsam dışıdır
Genel yönetim giderleri üretim maliyetinin (710/720/730) değil, dönem giderlerinin (770) unsuru olup stok maliyetine girmez.
5
Toplam maliyetin hesaplanması
30M(Arsa)+45M(Malzeme)+15M(I˙s\cc\cilik)+10M(GU¨G)+4M(Faiz)=104.000.00030M (Arsa) + 45M (Malzeme) + 15M (İşçilik) + 10M (GÜG) + 4M (Faiz) = 104.000.000 TL
Üretim sürecindeki tüm direkt ve endirekt maliyetler toplanarak 151 nolu hesabın borç bakiyesini oluşturur.

Key Concept

Özel İnşaatlarda Stok Maliyeti Oluşumu

Practice More

İnşaat tamamlandığında yapılacak olan 151'den 152'ye devir kaydını ve satış anındaki maliyet kaydını (620) gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 23Question →

ABC İnşaat Taahhüt A.Ş., 20242024 yılında başladığı ve yıllara yaygın inşaat işi kapsamında değerlendirilen bir kamu ihale projesiyle ilgili aşağıdaki verilere sahiptir:

Hesap / İşlem DetayıTutarlar (TLTL)
20242024 yılı sonu itibarıyla 170170 nolu hesap borç kalanı1.400.0001.400.000
20242024 yılı sonu itibarıyla 350350 nolu hesap alacak kalanı1.600.0001.600.000
20252025 yılı içerisinde projeye ilişkin yapılan doğrudan harcamalar600.000600.000
20252025 yılı içerisinde tahakkuk eden hakediş bedeli1.000.0001.000.000
Şirketin 20252025 yılındaki toplam müşterek genel giderleri200.000200.000
20252025 yılında yürüttüğü diğer tüm projelerin toplam maliyeti1.400.0001.400.000

Söz konusu projenin geçici kabul tutanağı 24.12.202524.12.2025 tarihinde düzenlenmiş, ancak bu tutanak idare tarafından 08.01.202608.01.2026 tarihinde onaylanmıştır.

Buna göre, bu inşaat işinden elde edilen kâr veya zarar tutarı ve bu sonucun hangi yılın mali tablolarında beyan edilmesi gerektiği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: 540.000540.000 TL Kâr — 20262026

Answer

540.000540.000 TL kâr elde edilmiş olup, bu tutar geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı 20262026 yılında beyan edilmelidir.
Doğru cevap olan ifade, hem vergi mevzuatındaki işin bitimi kuralına (onay tarihi) hem de müşterek giderlerin maliyet esaslı dağıtımına uygun hesaplama yapmıştır. Proje maliyeti olan 600.000600.000 TL'nin toplam cari maliyet olan 2.000.0002.000.000 TL içindeki payı %30\%30 olduğundan, müşterek giderden bu oranda pay alan işletme toplamda 2.060.0002.060.000 TL maliyete ulaşmış ve 2.600.0002.600.000 TL hasılattan 540.000540.000 TL kâr elde etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
İşin bitim tarihinin yasal olarak belirlenmesi
İşin bitiş tarihi: 08.01.202608.01.2026
Gelir Vergisi Kanunu Madde 4444 uyarınca, kamu ihalelerinde işin bittiği yıl geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarihtir.
2
Müşterek genel gider dağıtım anahtarının hesaplanması
Dağıtım Oranı: %30\%30
Müşterek giderler, projelerin o yılki maliyetleri oranında dağıtılır. 600.000600.000+1.400.000=0,30\frac{600.000}{600.000 + 1.400.000} = 0,30
3
Projeye düşen müşterek gider payının bulunması
60.00060.000 TL
200.000200.000 TL olan toplam müşterek giderin %30\%30'u bu projeye yüklenmelidir: 200.000×0,30=60.000200.000 \times 0,30 = 60.000 TL.
4
Toplam maliyet ve toplam hasılatın belirlenmesi
Maliyet: 2.060.0002.060.000 TL; Hasılat: 2.600.0002.600.000 TL
Maliyet: 1.400.0001.400.000 (geçmiş) +600.000+ 600.000 (cari) +60.000+ 60.000 (pay) =2.060.000= 2.060.000 TL. Hasılat: 1.600.000+1.000.000=2.600.0001.600.000 + 1.000.000 = 2.600.000 TL.
5
Kâr/Zarar tespiti
540.000540.000 TL Kâr
2.600.0002.600.000 (Hasılat) −2.060.000- 2.060.000 (Maliyet) =540.000= 540.000 TL.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde işin bitimi, geçici kabul tutanağının onay tarihi ile belirlenir ve kar/zarar bu tarihteki müşterek gider dağıtımı sonrası netleşir.

Hints

1
Kamu ihalelerinde işin bittiği yılın tespiti için geçici kabul tutanağının imzalandığı güne değil, onaylandığı güne bakmalısınız.
2
Müşterek giderlerin dağıtımında 'cari yıl maliyetleri' oranını kullanın; kümülatif maliyetler bu hesapta kullanılmaz.
3
Toplam hasılat 2.600.0002.600.000 TL iken toplam maliyetiniz 20242024 harcamaları, 20252025 harcamaları ve dağıtılan payın toplamıdır.

Practice More

İş bittikten sonra 170170 ve 350350 nolu hesapların 622622 ve 600600 nolu hesaplara devredildiği yevmiye maddesini kurmayı deneyin.

Alternative Method

Kârı bulmak için önce brüt kârı bulup (2.600.000−2.000.000=600.0002.600.000 - 2.000.000 = 600.000), sonra dağıtılacak gider payını (200.000×%30=60.000200.000 \times \%30 = 60.000) bu tutardan düşerek de sonuca ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 24Question →

Bir inşaat işletmesinin üstlendiği yıllara yaygın inşaat projesinde, işin devamı sırasında hazırlanan ve iş sahibi tarafından onaylanan istihkak (hakediş) bedellerinin, geçici kabul aşamasına kadar izlendiği pasif karakterli hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 350350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri

Answer

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş bedelleri '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabında izlenir.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, projenin devamı süresince onaylanan hakediş bedelleri, iş tamamlanana kadar (geçici kabul yapılana dek) işletme için bir borç/yükümlülük niteliğindedir. Bu nedenle bu bedeller pasif bir hesap olan '350350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabının alacağına kaydedilerek izlenir.

Step-by-Step Solution

1
İşin niteliğini belirlemek
İşin birden fazla takvim yılına sarkan 'yıllara yaygın inşaat ve onarım' işi olduğu tespit edilir.
Yıllara yaygın işlerde kar veya zarar işin bittiği yıl (geçici kabul yılı) tespit edilir.
2
Hakediş ödemesinin karakterini tanımlamak
Alınan hakedişlerin henüz kesinleşmiş bir gelir değil, geçici kabul anına kadar ertelenmesi gereken bir unsur olduğu anlaşılır.
Tamamlanmamış işler için alınan bedeller finansal tablolarda bir yükümlülük (pasif) olarak gösterilmelidir.
3
Uygun hesap kodunu seçmek
Tek Düzen Hesap Planı'nda bu amaçla ayrılmış olan 350350 nolu hesap seçilir.
İhtisas muhasebesi kuralları gereği inşaat taahhüt işlerine özgü hesap kodları (170170 ve 350350 serisi) kullanılmalıdır.

Key Concept

Hakediş Bedellerinin Ertelenmesi

Hints

1
İşin yıllara yaygın olması, kar/zararın iş bittiğinde hesaplanacağı anlamına gelir.
2
Hakediş bedelleri işletme için bir gelir değil, henüz tamamlanmamış iş karşılığı alınan bir yükümlülüktür.
3
İnşaat maliyetleri 170170 grubunda, hakediş gelirleri ise 350350 grubunda 'park' edilir.

Practice More

Geçici kabul yapıldığında 170170 ve 350350 nolu hesapların nasıl kapatıldığını incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:45s
Question 25Question →

Özel (kendi nam ve hesabına, yap-sat) inşaat işletmeciliği faaliyetinde bulunan bir işletmenin, inşaatı devam eden konut projesi için dönem içinde yaptığı malzeme, işçilik ve genel üretim giderlerini aşağıdaki hesaplardan hangisinde izlemesi gerekmektedir?

Show answer & explanation

Answer: 151 Yarı Mamuller - Üretim

Answer

Özel inşaat işletmelerinde devam eden inşaat maliyetleri 151 Yarı Mamuller - Üretim hesabında izlenir.
Özel (yap-sat) inşaat faaliyetleri muhasebe tekniği açısından bir mamul üretim süreci olarak kabul edilir. İnşaat devam ederken yapılan harcamalar (ilk madde malzeme, işçilik, genel üretim giderleri) dönem sonunda 151 Yarı Mamuller - Üretim hesabına aktarılır ve inşaat tamamlanana kadar burada bekletilir.

Step-by-Step Solution

1
İşletmenin faaliyet türünü belirle.
İşletme 'Özel İnşaat' (yap-sat) yapmaktadır, yani kendi mülkiyetindeki bir ürünü üretmektedir.
Muhasebe kayıt düzeni, yapılan işin bir hizmet taahhüdü mü yoksa bir mamul üretimi mi olduğuna göre değişir.
2
Üretim sürecindeki maliyetlerin sınıflandırılmasını yap.
İnşaat süreci devam ettiği için henüz tamamlanmamış bir ürün söz konusudur.
Tamamlanmamış üretim maliyetleri muhasebe standartlarına göre 'Yarı Mamul' olarak sınıflandırılır.
3
Tek Düzen Hesap Planı'na (TDHP) göre uygun hesabı seç.
Maliyetler 151 Yarı Mamuller - Üretim hesabının borcuna kaydedilir.
710, 720 ve 730 nolu hesaplarda toplanan giderler yansıtma hesapları aracılığıyla bu hesaba devredilir.

Key Concept

Özel inşaatların 'üretim işletmesi' mantığıyla muhasebeleştirilmesi

Hints

1
İşletmenin kendi malını mı ürettiğine yoksa başkasına bir hizmet mi verdiğine dikkat edin.
2
Üretim işletmelerinde henüz bitmemiş ürünlerin hangi stok hesabında izlendiğini hatırlayın.
3
151 ve 152 hesapları üretim yapan işletmeler (sanayi ve yap-sat inşaat) içindir; 170 ve 350 ise hizmet taahhüdü verenler içindir.

Practice More

İnşaat tamamlandığında yapılacak olan 151'den 152'ye virman kaydını gözden geçirin.
Estimated Time:45s
Question 26Question →

Kuzey Taahhüt Ltd. Şti., 20242024 yılında kamu ihalesi ile üstlendiği yıllara yaygın inşaat projesine ilişkin maliyet ve hakediş bilgilerini aşağıdaki gibi raporlamıştır:

Kalemler / BilgilerTutar / Tarih
170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri (Direkt)4.200.0004.200.000 TL
Müşterek Genel Giderlerden Projeye Dağıtılan Pay300.000300.000 TL
350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri (Brüt)5.600.0005.600.000 TL
Geçici Kabul Tutanağının Düzenlenme Tarihi25.12.202425.12.2024
Geçici Kabul Tutanağının İdarece Onaylanma Tarihi12.01.202512.01.2025

Bu verilere göre, işletmenin söz konusu işten elde ettiği kâr veya zarar tutarı ve bu sonucun beyan edileceği takvim yılı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 1.100.0001.100.000 TL Kâr — 20252025

Answer

1.100.0001.100.000 TL Kâr — 20252025
Doğru yanıt olan 1.100.0001.100.000 TL kâr ve 20252025 yılı seçeneği, hem vergi mevzuatına hem de muhasebe ilkelerine tam uyum gösterir. GVK Madde 4444 uyarınca kamu ihalelerinde işin bittiği tarih tutanağın onaylandığı 12.01.202512.01.2025 tarihidir. Kâr tespiti yapılırken ise brüt hakediş geliri olan 5.600.0005.600.000 TL'den, direkt maliyet (4.200.0004.200.000 TL) ve müşterek gider payı (300.000300.000 TL) toplamı olan 4.500.0004.500.000 TL çıkarılarak 1.100.0001.100.000 TL sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam proje maliyetini hesaplayınız.
4.200.000+300.000=4.500.0004.200.000 + 300.000 = 4.500.000 TL
Yıllara yaygın inşaat işlerinde direkt maliyetlerin yanı sıra müşterek giderlerden düşen paylar da 170 nolu hesapta toplanarak toplam maliyeti oluşturur.
2
İşin bitim tarihini (vergilendirme dönemini) belirleyiniz.
12.01.202512.01.2025 (Onay tarihi)
GVK Madde 44 uyarınca, geçici ve kesin kabule tabi işlerde (kamu ihaleleri), geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarih işin bitim tarihi sayılır.
3
Kâr veya zarar tutarını hesaplayınız.
5.600.000−4.500.000=1.100.0005.600.000 - 4.500.000 = 1.100.000 TL Kâr
İşin bittiği yıl (20252025), 350 nolu hesaptaki brüt hakediş geliri ile 170 nolu hesaptaki toplam maliyet karşılaştırılarak sonuç tespit edilir.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde işin bitimi (geçici kabul onayı) ve kar/zarar tespiti.

Alternative Method

Önce birim bazlı kâr marjı analizi yerine doğrudan toplam tutarlar üzerinden (170 ve 350 hesapların bakiyeleri) transfer kaydı mantığıyla (600 ve 622 hesaplara devir) çözüm yapılabilir.
Estimated Time:2m 0s
Question 27Question →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım faaliyeti yürüten bir işletmenin, üstlendiği bir inşaat taahhüt projesi kapsamında dönem içerisinde katlandığı ve 740740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında izlediği giderleri, iş henüz tamamlanmadığı için dönem sonunda aktardığı bilanço hesabı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

Answer

İnşaat taahhüt maliyetlerinin dönem sonunda aktarıldığı hesap 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabıdır.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, projenin başlangıcından geçici kabulün (işin bitiminin) gerçekleştiği tarihe kadar yapılan tüm harcamalar maliyet olarak kabul edilir ve bilançoda 170−178170-178 hesap grubunda izlenir. Dönem içinde 740740 nolu hesapta biriken giderler, yıl sonunda projenin niteliği gereği bu gruba devredilerek aktifleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
İşin niteliğini belirlemek
İşletmenin 'yıllara yaygın' bir inşaat taahhüt işi yaptığı tespit edilir.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde kar/zarar tespiti işin bitiminde yapıldığından maliyetlerin aktifleştirilmesi gerekir.
2
Dönem içi maliyetlerin sınıflandırılması
Harcamalar dönem içinde 740740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında toplanır.
Hizmet üretimi kapsamında yapılan her türlü gider (malzeme, işçilik vb.) bu maliyet hesabında takip edilir.
3
Dönem sonu devir kaydını yapmak
740740 nolu hesap alacaklandırılarak kapatılır ve tutar 170170 nolu hesabın borcuna aktarılır.
İş tamamlanana kadar maliyetlerin bilançoda stoklar/aktifler grubunda (170-178) bekletilmesi yasal bir zorunluluktur.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde maliyetlerin aktifleştirilmesi prensibi

Hints

1
Yıllara yaygın inşaat işlerinde kar veya zarar iş bitene kadar hesaplanmaz.
2
Maliyetlerin dönem sonunda gelir tablosuna mı yoksa bilançoya mı aktarılması gerektiğini düşünün.
3
Hangi hesap grubu (170'li hesaplar) maliyetlerin inşaat bitene kadar bekletildiği gruptur?

Practice More

İş bittiğinde (geçici kabulde) 170 nolu hesabın hangi hesaba devredilerek kapatıldığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 28Question →

İnşaat projelerinde birden fazla firmanın iş birliği yapması durumunda; ortakların işin bütünü yerine sadece kendi paylarına düşen kısımdan hukuki ve mali olarak sorumlu tutuldukları ve genellikle ortak bir yönetim kurulunun bulunmadığı yapılanma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Konsorsiyum

Answer

Ortakların sorumluluğunun sadece kendi üstlendikleri kısımla sınırlı olduğu yapı Konsorsiyumdur.
Konsorsiyum, üyelerinin işin belirli bir bölümünü uzmanlık alanlarına göre üstlendiği ve işverene karşı sadece kendi yüklendiği bu kısımdan sorumlu olduğu bir iş birliği modelidir. Bu yapıda, iş ortaklığındaki gibi projenin tamamından doğan ortak bir mali sorumluluk bulunmaz.

Step-by-Step Solution

1
Sorumluluk türünü analiz etme
Sorumluluk 'kısmi' (sadece kendi payına düşen kısım) olarak belirlenmiştir.
İş ortaklığı ile konsorsiyum arasındaki en temel fark sorumluluk sınırlarıdır.
2
Tanımları karşılaştırma
İş Ortaklığı'nda müteselsil sorumluluk varken, Konsorsiyum'da parçasal sorumluluk vardır.
Soruda belirtilen 'kendi payına düşen kısımdan sorumlu olma' özelliği konsorsiyumun tanımıyla örtüşür.

Key Concept

İnşaat taahhüt işlerinde konsorsiyum ve iş ortaklığı arasındaki sorumluluk farkı

Hints

1
Bu yapıda her firma 'kendi kapısının önünü' süpürmekle yükümlüdür.
2
Müteselsil sorumluluk yerine kısmi sorumluluğun olduğu modeli düşünün.

Practice More

İş ortaklığının kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirme zorunluluğunu inceleyin.
Estimated Time:45s
Question 29Question →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi üstlenen bir işletmenin, projenin devamı sırasında hazırladığı ve iş sahibi tarafından onaylanan hakediş raporuna istinaden tahakkuk eden hakediş bedeli, işin bitimine kadar aşağıdaki hesapların hangisinin alacağına kaydedilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri

Answer

Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedelleri iş bitimine kadar 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabında izlenir.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde 'Tamamlanmış Sözleşme Yöntemi' esastır. Bu yönteme göre, iş devam ederken tahakkuk eden hakedişler bir gelir değil, gelecekte gelire dönüşecek bir yükümlülük olarak görülür. Bu nedenle hakediş bedelleri, '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabının alacağına kaydedilerek bilançonun kısa vadeli yabancı kaynaklar bölümünde bekletilir.

Step-by-Step Solution

1
İşin niteliğini belirle.
İş, 'yıllara yaygın inşaat ve onarım' niteliğindedir.
Yıllara yaygın işlerde kar/zarar tespiti işin bittiği yıl yapılır.
2
Hakediş bedelinin muhasebe karakterini tanımla.
Hakediş bedeli, iş bitimine kadar bir yükümlülük (pasif) gibi 350-358 grubunda takip edilir.
Dönemsellik kavramı gereği, iş bitmeden bu bedeller gelir (hasılat) olarak kaydedilemez.
3
Uygun hesap kodunu seç.
350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı alacaklandırılır.
Tek Düzen Hesap Planı'na göre hakedişlerin takip edildiği ana hesap budur.

Key Concept

Hakedişlerin Ertelenmiş Gelir Niteliği

Hints

1
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakedişler, iş bitene kadar bir 'gelir' değildir.
2
Hakediş bedelleri bilanço hesaplarında izlenir; maliyetler 170-178 grubunda, hakedişler ise 350-358 grubunda takip edilir.

Practice More

İşin bitiminde 350 nolu hesabın hangi hesapla kapatılarak gelir tablosuna aktarıldığını inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Question 30Question →

Bir inşaat işletmesi, başka bir gerçek kişiye ait arsa üzerinde 25 Kasım 2025 tarihinde başladığı bir inşaat taahhüt işini 15 Nisan 2026 tarihinde tamamlayarak teslim etmiştir. Buna göre, söz konusu işin Gelir Vergisi Kanunu'nun 42. maddesi kapsamında 'yıllara yaygın inşaat ve onarma işi' olarak kabul edilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İşin başladığı takvim yılından sonraki bir takvim yılında tamamlanmış olması

Answer

İşin başladığı takvim yılından sonraki bir takvim yılında tamamlanmış olması
Gelir Vergisi Kanunu'nun 42. maddesine göre, bir inşaat ve onarma işinin bu madde kapsamında değerlendirilmesi için en kritik yapısal özelliklerden biri işin başladığı yıldan sonraki bir takvim yılında (örneğin 2025'ten 2026'ya) bitirilmesidir. Bu durum 'yıllara yaygınlık' olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Gelir Vergisi Kanunu (GVK) 42. madde şartlarını analiz etme
Bir işin yıllara yaygın inşaat ve onarma işi sayılması için; inşaat ve onarma işi olması, taahhüde dayanması ve birden fazla takvim yılına sirayet etmesi gerekir.
Yasal tanımın unsurlarını belirlemek için.
2
Senaryodaki tarihleri takvim yılı açısından kontrol etme
İş 2025 yılında başlamış ve 2026 yılında bitmiştir. Bu durum 'birden fazla takvim yılına sirayet etme' şartını sağlar.
İşin vergilendirme rejimini belirlemek için.

Key Concept

Yıllara Yaygınlık Şartı (Takvim Yılı Esası)

Hints

1
İşin başladığı ve bittiği yılları karşılaştırın.

Practice More

İşin bittiği yılın tespiti (geçici kabul) konusuna çalışabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 31Question →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi yürüten (A) İnşaat A.Ş., üstlendiği bir karayolu projesi kapsamında 20262026 yılı Nisan ayında bir hakediş raporu düzenlemiş ve iş sahibi kurum tarafından onaylanmıştır. Hakediş raporunda yer alan veriler şu şekildedir:

KalemTutar
Brüt Hakediş Tutarı1.500.0001.500.000 TL
Hesaplanan Fiyat Farkı300.000300.000 TL
İşverence Sağlanan Malzeme Bedeli (Kesinti)200.000200.000 TL
Gecikme Cezası Kesintisi50.00050.000 TL

İlgili mevzuat uyarınca yıllara yaygın inşaat işlerinde vergi kesinti oranı %5\%5 olarak uygulanmaktadır. Buna göre, söz konusu hakediş ödemesi sırasında yapılması gereken gelir vergisi tevkifatı (stopaj) tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 90.00090.000 TL

Answer

Hakediş ödemesi sırasında yapılması gereken gelir vergisi tevkifatı tutarı 90.00090.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, hakedişin ayrılmaz bir parçası olan fiyat farkı ile brüt hakedişin toplamı (1.800.0001.800.000 TL) üzerinden, ödeme anındaki yasal kesinti oranı olan %5\%5 uygulanarak hesaplanmıştır (1.800.000×0,05=90.0001.800.000 \times 0,05 = 90.000).

Step-by-Step Solution

1
Vergi kesintisine esas olacak brüt matrahın belirlenmesi.
Matrah = Brüt Hakediş (1.500.0001.500.000 TL) + Fiyat Farkı (300.000300.000 TL) = 1.800.0001.800.000 TL.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakedişe bağlı olarak ödenen fiyat farkları da hakediş bedelinin bir parçası sayılır ve vergi kesintisine tabidir.
2
Mali nitelikteki diğer kesintilerin matrah üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi.
Malzeme bedeli (200.000200.000 TL) ve gecikme cezası (50.00050.000 TL) matrahı etkilemez.
Vergi kesintisi (stopaj), hakedişin brüt tutarı üzerinden hesaplanır; finansal mahsuplar (avans, malzeme, ceza vb.) stopaj matrahını azaltmaz.
3
Vergi kesintisi tutarının hesaplanması.
Stopaj Tutarı = 1.800.0001.800.000 TL ×%5=90.000\times \%5 = 90.000 TL.
Mevzuat gereği uygulanan güncel tevkifat oranı %5\%5'tir.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Stopaj Matrahı

Hints

1
Stopajın brüt tutar üzerinden hesaplanması gerektiğini ve fiyat farkının hakedişe dahil olduğunu unutmayın.

Practice More

Stopajın yapıldığı yılın sonunda 193 No'lu hesabın nasıl kapatılacağını çalışınız.
Estimated Time:2m 0s
Question 32Question →

K İnşaat Taahhüt Ltd. Şti., 20242024 yılında üstlendiği ve 20262026 yılında bitirilmesi planlanan bir baraj inşaatı projesi kapsamında, 20252025 yılı Aralık ayında bir hakediş raporu hazırlamış ve bu rapor ilgili idare tarafından onaylanmıştır. Söz konusu hakedişe ilişkin veriler aşağıdadır:

AçıklamaTutar / Oran
Hakediş Bedeli (KDV Hariç)3.000.0003.000.000 TL
Mahsup Edilecek Avans Tutarı500.000500.000 TL
Gelir Vergisi Stopaj Oranı%5\%5
KDV Oranı%20\%20

Bu bilgilere göre, işletmenin hakedişin tahakkukuna ilişkin yapacağı muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 350350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı 3.000.0003.000.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Hakediş bedelinin brüt tutarı olan 3.000.0003.000.000 TL, 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, işin devamı süresince alınan hakedişler, dönem kar/zararını etkilememesi için 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabının alacağında brüt tutarlarıyla izlenir. Avans mahsubu, stopaj kesintisi ve KDV gibi unsurlar net tahsil edilecek tutarı belirlese de, 350 nolu hesabın alacağına yazılacak olan tutar hakedişin onaylanan brüt bedelidir.

Step-by-Step Solution

1
Hakediş bedeli üzerinden hesaplanacak vergi kesintisini (stopaj) belirle.
3.000.000×0,05=150.0003.000.000 \times 0,05 = 150.000 TL
Yıllara yaygın inşaat işlerinde stopaj, hakedişin brüt tutarı üzerinden hesaplanır.
2
Hakediş bedeli üzerinden hesaplanacak KDV tutarını belirle.
3.000.000×0,20=600.0003.000.000 \times 0,20 = 600.000 TL
Hakediş bedeli, teslim edilen hizmetin matrahını oluşturur.
3
Net tahsil edilecek tutarı hesapla.
3.000.000+600.000−150.000−500.000=2.950.0003.000.000 + 600.000 - 150.000 - 500.000 = 2.950.000 TL
Brüt bedele KDV eklenir, stopaj ve avans mahsubu düşülür.
4
Tahakkuk kaydını oluştur.
350 No'lu Hesap (Alacaklı): 3.000.0003.000.000 TL, 391 No'lu Hesap (Alacaklı): 600.000600.000 TL, 193 No'lu Hesap (Borçlu): 150.000150.000 TL, 340 No'lu Hesap (Borçlu): 500.000500.000 TL, 120 No'lu Hesap (Borçlu): 2.950.0002.950.000 TL.
Hakediş bedeli geçici bir gelir hesabı olan 350 No'lu hesapta takip edilir.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Hakedişlerin Brüt Tutar Üzerinden 350 No'lu Hesaba Kaydedilmesi

Hints

1
Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakedişlerin gelir tablosuyla mı yoksa bilançoyla mı ilgili olduğunu hatırlayın.
2
350 nolu hesap, iş bitimine kadar alınan tüm brüt hakedişlerin biriktiği pasif karakterli bir hesaptır.
3
Avans mahsubu ve stopaj kesintisi, hakedişin brüt değerini değiştirmez, sadece tahsil edilecek net tutarı etkiler.

Practice More

Geçici kabul aşamasında 170 ve 350 nolu hesapların nasıl kapatıldığını incelemek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Alternative Method

Yevmiye maddesini bütünsel olarak kurgulayarak (Borç = Alacak dengesi üzerinden) 350 nolu hesabın değerini sağlamasını yapabilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 33Question →

Özkan İnşaat Taahhüt A.Ş., yıllara yaygın inşaat işleri kapsamında 20242024 yılında başladığı 'Proje X' ve 20252025 yılında başladığı 'Proje Y' ile ilgili aşağıdaki maliyet ve hasılat verilerine sahiptir:

Veri TürüProje XProje Y
20242024 Yılı Direkt Maliyetleri1.200.0001.200.000 TL-
20252025 Yılı Direkt Maliyetleri800.000800.000 TL400.000400.000 TL
Toplam Hakediş Bedeli (KDV hariç)2.750.0002.750.000 TL-

İşletmenin 20252025 yılındaki toplam müşterek genel giderleri 300.000300.000 TL olup, bu giderler projelerin ilgili yıl içindeki direkt harcamaları oranında dağıtılmaktadır. Proje X'in geçici kabulü 15.11.202515.11.2025 tarihinde yapılmış, geçici kabul tutanağı ise idare tarafından 28.12.202528.12.2025 tarihinde onaylanmıştır.

Buna göre, Özkan İnşaat Taahhüt A.Ş.'nin Proje X'ten elde ettiği kâr/zarar tutarı ve bu tutarın vergilendirileceği dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 550.000550.000 TL Kâr — 20252025

Answer

İşletme Proje X'ten 550.000550.000 TL kâr elde etmiş olup, bu tutar geçici kabulün onaylandığı 20252025 yılı hesaplarında gösterilmelidir.
Proje X için 20242024 ve 20252025 yıllarında yapılan direkt harcamalara (2.000.0002.000.000 TL), 20252025 yılı müşterek giderlerinden düşen pay (200.000200.000 TL) eklendiğinde toplam maliyet 2.200.0002.200.000 TL olmaktadır. 2.750.0002.750.000 TL hakedişten bu maliyet düşüldüğünde 550.000550.000 TL kâr elde edilir. Geçici kabul tutanağı 20252025 Aralık ayında onaylandığı için bu kâr 20252025 yılı beyannamesine dahil edilir.

Step-by-Step Solution

1
20252025 yılı müşterek gider dağıtım anahtarını belirle.
Toplam 20252025 Direkt Maliyeti: 800.000+400.000=1.200.000800.000 + 400.000 = 1.200.000 TL.
Müşterek giderler o yılki harcamalar oranında dağıtılır.
2
Proje X'e düşen müşterek gider payını hesapla.
Proje X Payı: (800.0001.200.000)×300.000=200.000(\frac{800.000}{1.200.000}) \times 300.000 = 200.000 TL.
Ortak giderlerin harcama ağırlığına göre paylaştırılması gerekir.
3
Proje X'in toplam maliyetini ve kârını hesapla.
Toplam Maliyet: 1.200.000(2024)+800.000(2025)+200.000(Pay)=2.200.0001.200.000 (2024) + 800.000 (2025) + 200.000 (Pay) = 2.200.000 TL. Kâr: 2.750.000−2.200.000=550.0002.750.000 - 2.200.000 = 550.000 TL.
Hasılat ile tüm yılların toplam maliyeti arasındaki fark kârı verir.
4
İşin bittiği yılı (vergilendirme dönemini) tespit et.
Geçici kabul onay tarihi 28.12.202528.12.2025 olduğu için dönem 20252025'dir.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde geçici kabulün idarece onaylandığı tarih işin bitimi sayılır.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde müşterek giderlerin dağıtımı ve geçici kabul onayı ile kâr/zarar realizasyonu.

Hints

1
Müşterek giderleri dağıtırken sadece 20252025 yılında yapılan harcama tutarlarını baz almalısınız.
Estimated Time:2m 30s
Question 34Question →

Özel (kendi nam ve hesabına) inşaat işletmeciliği yapan bir limitet şirket, 2025 yılı içinde başladığı ve 2026 yılında tamamlamayı planladığı bir konut projesi için dönem sonuna kadar aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Harcama KalemiTutarı (TL)
İnşaat demiri, çimento ve tuğla alımları7.000.0007.000.000
Şantiye personeli ücretleri ve SGK primleri3.500.0003.500.000
İnşaatta kullanılan iş makinelerinin amortismanları1.200.0001.200.000
Şantiye elektrik, su ve güvenlik giderleri800.000800.000
Konutların satışına yönelik reklam ve tanıtım giderleri500.000500.000
Genel müdürlük binası kira ve yönetim giderleri700.000700.000

İnşaat 31.12.2025 tarihi itibarıyla henüz tamamlanmamış olup şantiye faaliyetleri devam etmektedir. Tek Düzen Hesap Planı ve vergi mevzuatı çerçevesinde, dönem sonunda maliyet hesaplarından stok hesaplarına yapılacak devir kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 151 Yarı Mamuller - Üretim Hesabı / 12.500.00012.500.000 TL

Answer

Dönem sonunda toplam üretim maliyeti olan 12.500.00012.500.000 TL, inşaat henüz bitmediği için '151 Yarı Mamuller - Üretim' hesabına borç kaydedilmelidir.
Doğru yanıt, inşaatın bir üretim faaliyeti olduğunu kabul ederek sadece üretimle ilgili maliyetleri (direkt malzeme, işçilik ve genel üretim giderleri) kapsayan ve henüz tamamlanmamış üretim değerini ifade eden '151 Yarı Mamuller - Üretim' hesabıdır. Hesaplanan toplam 12.500.00012.500.000 TL, pazarlama ve yönetim giderleri dışlanarak bulunmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Üretim maliyeti unsurlarını belirle
710 (7.000.0007.000.000), 720 (3.500.0003.500.000) ve 730 (1.200.000+800.000=2.000.0001.200.000 + 800.000 = 2.000.000)
Üretimle doğrudan veya dolaylı ilgili olan harcamalar inşaatın maliyetini oluşturur.
2
Dönem giderlerini ayır
760 (500.000500.000) ve 770 (700.000700.000) maliyete dahil edilmez.
Pazarlama ve yönetim giderleri üretim maliyeti değil, dönem gideridir.
3
Toplam üretim maliyetini hesapla
7.000.000+3.500.000+2.000.000=12.500.0007.000.000 + 3.500.000 + 2.000.000 = 12.500.000 TL
Dönem sonu envanter ve maliyet devir işlemi için baz tutar belirlenir.
4
İlgili stok hesabını seç
İnşaat bitmediği için 151 nolu hesap kullanılır.
Yap-sat inşaatları üretim işletmesi mantığıyla çalışır ve 151 Yarı Mamuller hesabı borçlandırılır.

Key Concept

Özel inşaat işletmelerinde maliyetler 7-A seçeneğinde 710, 720, 730 hesaplarda izlenir ve dönem sonlarında inşaat bitmemişse 151, bitmişse 152 hesaba aktarılır.

Practice More

İnşaatın tamamlanıp anahtar teslimi yapıldığı durumdaki satış kaydı ve 620 Satılan Mamul Maliyeti ilişkisini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 35Question →

Kamu ihalesi yoluyla alınan bir baraj inşaatı projesinde, teknolojik altyapıyı sağlayacak olan AA firması ile temel inşaat işlerini yürütecek olan BB firması, işin kendi uzmanlık alanlarına giren kısımlarından sorumlu olmak üzere bir 'Konsorsiyum' kurarak sözleşme imzalamıştır. Bu işbirliği modelinin muhasebe ve vergi uygulamaları açısından doğurduğu sonuçlar hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Proje kapsamında elde edilen hakediş bedelleri pilot ortağın banka hesabına yatsa dahi, her ortak hakedişten kendi payına düşen brüt tutarı kendi yasal defterlerinde 350350 no'lu hesapta takip eder.

Answer

Konsorsiyum yapısında her ortak kendi payına düşen hakedişi ve maliyeti kendi yasal defterlerinde (170170 ve 350350 nolu hesaplarda) bağımsız olarak takip eder.
Konsorsiyum yapısında, ortakların her biri işin belirli bir kısmını kendi uzmanlık alanında yürütür ve sadece bu kısımdan bağımsız olarak sorumlu olur. Bu hukuki yapı nedeniyle konsorsiyumun ayrı bir tüzel kişiliği veya merkezi bir muhasebe sistemi bulunmaz. Her ortak, hakedişlerden kendi payına düşen tutarı ve buna ilişkin maliyetleri kendi yasal defterlerinde, yıllara yaygın inşaat muhasebesi standartlarına uygun olarak (170170 ve 350350 nolu hesaplarda) izlemek zorundadır.

Step-by-Step Solution

1
İşbirliği modelinin (Konsorsiyum) hukuki ve vergisel statüsünü belirlemek.
Konsorsiyumlarda ortaklar sadece kendi üstlendikleri kısımdan sorumludur ve bu yapı genellikle ayrı bir vergi mükellefiyeti oluşturmaz.
Konsorsiyumu iş ortaklığından ayıran en temel özellik sorumluluğun bölünmüş olmasıdır.
2
Hakediş bedellerinin ve vergi kesintilerinin muhasebeleştirilme esaslarını saptamak.
Hakedişler pilot ortak aracılığıyla tahsil edilse dahi, her ortak kendi payına düşen brüt tutarı 350350 no'lu hesapta, vergi kesintisini ise 193193 no'lu hesapta takip eder.
Gelir ve vergi sorumluluğu bireysel olduğu için kayıtların her ortağın kendi defterinde tutulması esastır.
3
Maliyetlerin takibi ve dönem sonu işlemlerini analiz etmek.
Ortaklar kendi kısımlarına ait maliyetleri 170170 no'lu hesapta toplar ve işin bitiminde (geçici kabul) kâr/zarar tespitini kendi bünyelerinde yaparlar.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde maliyetler ve hakedişler iş bitimine kadar bilançoda taşınmalıdır.

Key Concept

Konsorsiyumlarda muhasebe ve vergi mükellefiyetinin bireyselliği

Hints

1
Konsorsiyum ve İş Ortaklığı arasındaki temel fark, ortakların işverene karşı olan sorumluluklarının sınırıdır.
2
Konsorsiyumun ayrı bir vergi mükellefi olup olamayacağını ve bu durumun muhasebe kayıtlarının nerede tutulacağını nasıl etkilediğini düşünün.

Practice More

İş ortaklıklarının adi ortaklık olarak kalması ile kurumlar vergisi mükellefi olmayı seçmesi arasındaki muhasebe farklarını inceleyin.
Estimated Time:2m 30s
Question 36Question →

Anadolu Altyapı İnşaat A.Ş., 12 Mayıs 20252025 tarihinde bir kamu köprüsü projesine başlamış ve işin 1515 Kasım 20262026 tarihinde tamamlanması öngörülmüştür. 20262026 yılı Mart ayı sonunda hazırlanan 44 nolu hakediş raporunda aşağıdaki veriler yer almaktadır:

Hakediş DetaylarıTutar (TL)
Ana Hakediş Bedeli3.200.0003.200.000
Fiyat Farkı400.000400.000
Avans Mahsubu600.000600.000
Malzeme Bedeli Kesintisi100.000100.000

İşlemde KDV oranı %20\%20 olarak belirlenmiştir. Buna göre, Gelir Vergisi Kanunu'nun 4242. maddesi kapsamında yıllara yaygın inşaat ve onarım işi olarak değerlendirilen bu işlemde, nakden ödeme sırasında kesilecek olan gelir vergisi tevkifatı (stopaj) tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 180.000180.000

Answer

Gelir vergisi tevkifatı tutarı 180.000180.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, ana hakediş bedeli (3.200.0003.200.000 TL) ile fiyat farkı (400.000400.000 TL) toplamı olan 3.600.0003.600.000 TL matrah üzerinden %5\%5 oranında stopaj hesaplanarak (180.000180.000 TL) bulunmuştur. Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakedişten yapılan malzeme bedeli veya avans mahsubu gibi kesintiler stopaj matrahını küçültmez.

Step-by-Step Solution

1
Vergi matrahını (brüt tutarı) belirle
3.200.000+400.000=3.600.0003.200.000 + 400.000 = 3.600.000 TL
Yıllara yaygın inşaat işlerinde stopaj matrahı, ana hakediş bedeli ile bu hakedişe bağlı fiyat farklarının toplamıdır.
2
Düzeltici kalemlerin etkisini değerlendir
Avans mahsubu ve malzeme kesintisi matrahı değiştirmez.
GVK 42 kapsamında stopaj, hakedişin tahakkuk eden brüt tutarı üzerinden hesaplanır; avans mahsubu veya malzeme bedeli gibi kesintiler matrahtan indirilmez.
3
Stopaj tutarını hesapla
3.600.000×0,05=180.0003.600.000 \times 0,05 = 180.000 TL
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş ödemelerinden yapılacak vergi kesintisi oranı %5'tir.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde (GVK 42) vergi kesintisi matrahı, ödenen brüt hakediş ve fiyat farkları toplamıdır; vergi oranı ise %5'tir.

Practice More

İşin yıllara yaygın olma özelliğinin hangi tarihte kesinleştiğine ve geçici kabul sonrası yapılan hakedişlerde stopaj durumuna göz atabilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 37Question →

Zirve İnşaat Taahhüt A.Ş., 20242024 yılında başladığı bir okul inşaatı projesini 20.12.202520.12.2025 tarihinde geçici kabul tutanağının onaylanmasıyla tamamlamıştır. Projenin tamamlanması itibarıyla ilgili hesapların bakiyeleri şu şekildedir:

Hesap Kodu ve AdıBakiye
170170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri1.400.0001.400.000 TL
350350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri1.750.0001.750.000 TL

Buna göre, işletmenin bu inşaat işinden elde ettiği kâr veya zarar tutarı ile bu tutarın beyan edileceği takvim yılı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 350.000350.000 TL kâr — 20252025 yılı

Answer

İşletme 20252025 yılında 350.000350.000 TL kâr elde etmiştir.
Doğru yanıt, kârın 350.000350.000 TL olduğunu ve 20252025 yılında beyan edileceğini belirten ifadedir. Çünkü 20.12.202520.12.2025 tarihinde gerçekleşen geçici kabul onayı, vergi mevzuatı açısından işin bittiği tarihi temsil eder. Bu tarihte 170170 nolu hesapta biriken maliyetler ile 350350 nolu hesapta biriken hakedişler karşılaştırılarak net sonuç (kâr) bulunur.

Step-by-Step Solution

1
İşin bitim tarihini tespit etme
İş 20252025 yılında bitmiştir.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde geçici kabulün onaylandığı tarih işin bittiği tarih kabul edilir.
2
Kâr veya zarar tutarını hesaplama
1.750.000−1.400.000=350.0001.750.000 - 1.400.000 = 350.000 TL kâr.
Toplam hakediş bedeli ile toplam maliyet arasındaki fark kârı veya zararı verir.
3
Dönemsel eşleştirme yapma
Kâr 20252025 yılı gelir tablosuna aktarılır.
Yıllara yaygın inşaat işlerinde sonuç, işin bittiği yılın kâr/zararı olarak beyan edilir.

Key Concept

Yıllara yaygın inşaat işlerinde kâr veya zarar, geçici kabulün onaylandığı (işin bittiği) tarihte gerçekleşmiş sayılır ve o yılın mali tablolarında raporlanır.

Hints

1
İşin bittiği tarihi bulmak için geçici kabul tarihine odaklanın.
2
Kâr hesaplarken toplam hakedişten toplam maliyeti çıkarmanız yeterlidir.
3
Hakedişler 1.750.0001.750.000, maliyetler ise 1.400.0001.400.000 TL'dir. Aradaki fark hangi yıla yazılmalıdır?

Practice More

İşin bitiminde yapılan yevmiye kayıtlarını (hesapların 600 ve 622 nolu hesaplara devri) incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olur.
Estimated Time:45s
Question 38Question →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamında 1515 Kasım 20252025 tarihinde bir baraj inşaatı projesine başlayan (Z) İnşaat Ltd. Şti., 20262026 yılı Mart ayında 400.000400.000 TL tutarında brüt hakediş bedeli tahakkuk ettirmiştir. Gelir Vergisi Kanunu'nun 4242. maddesi uyarınca, bu hakediş bedeli üzerinden yapılması gereken gelir vergisi tevkifatı (stopaj) tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 20.00020.000 TL

Answer

Hakediş bedeli üzerinden yapılması gereken vergi kesintisi 20.00020.000 TL'dir.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş ödemeleri üzerinden yapılacak vergi kesintisi oranı %5\%5 olarak uygulanmaktadır. Soruda verilen 400.000400.000 TL brüt hakediş bedeli ile bu oran çarpıldığında (400.000×0,05400.000 \times 0,05) vergi kesintisi tutarı 20.00020.000 TL olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
İşin niteliğini belirlemek
Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi
İş 20252025 yılında başlamış ve 20262026 yılında devam etmektedir, bu durum işi GVK 4242 kapsamına sokar.
2
Yürürlükteki stopaj oranını tespit etmek
Stopaj Oranı = %5\%5
Gelir Vergisi Kanunu uyarınca yıllara yaygın inşaat işlerinde hakedişlerden yapılan kesinti oranı %5\%5 olarak uygulanmaktadır.
3
Kesinti tutarını hesaplamak
400.000 TL×0,05=20.000 TL400.000 \text{ TL} \times 0,05 = 20.000 \text{ TL}
Stopaj, brüt hakediş bedeli üzerinden ilgili oranla çarpılarak hesaplanır.

Key Concept

GVK Madde 42 Kapsamındaki Tevkifat Oranı
Question 39Question →

Bir kamu kurumu tarafından ihale edilen 'Şehir Hastanesi Akıllı Bina Otomasyonu ve Altyapı İnşaatı' projesini üstlenmek üzere XX Teknoloji Anonim Şirketi ve YY İnşaat Limited Şirketi bir araya gelmiştir. Yapılan sözleşmede; XX şirketinin sadece otomasyon ve yazılım sistemlerinin kurulmasından, YY şirketinin ise sadece fiziksel altyapı ve inşaat işlerinden sorumlu olacağı, hakedişlerin her ortağın tamamladığı iş kısmına göre ayrı ayrı ödeneceği kararlaştırılmıştır. Ortaklar bu faaliyet için ayrı bir tüzel kişilik oluşturmamış ve kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirmemişlerdir.

Buna göre, söz konusu iş birliğinin niteliği ve muhasebe uygulamalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yapılan iş birliği bir konsorsiyumdur; ortaklar projenin tamamı yerine sadece kendi uzmanlık alanlarındaki kısımdan sorumlu olup, maliyet ve hakedişlerini kendi yasal defterlerinde (170 ve 350 nolu hesaplarda) izlerler.

Answer

İş birliğinin niteliği 'Konsorsiyum' olup, ortaklar sadece kendi sorumlu oldukları kısımların maliyet ve hakedişlerini kendi bünyelerinde (170 ve 350 nolu hesaplar aracılığıyla) takip ederler.
Verilen senaryoda ortakların sorumluluklarının net bir şekilde bölüşüldüğü (biri yazılım, diğeri inşaat) ve hakedişlerin bu bölümlere göre ödendiği belirtilmiştir. Bu durum yapının bir 'Konsorsiyum' olduğunu gösterir. Konsorsiyumlarda ortaklar ayrı bir tüzel kişilik oluşturmadıkları sürece her biri kendi payına düşen maliyetleri (170) ve hakedişleri (350) kendi defterlerinde takip ederler ve kâr/zarar hesabı işin bittiği yıl gerçekleştirilir.

Step-by-Step Solution

1
İş birliğinin hukuki niteliğinin belirlenmesi
Konsorsiyum
Ortakların işin tamamından değil, sadece kendi uzmanlık alanlarındaki (yazılım vs. inşaat) kısımdan sorumlu olması ve ödemelerin buna göre ayrılması konsorsiyumun temel özelliğidir.
2
Yıllara yaygın inşaat muhasebesi kurallarının analizi
170 ve 350 nolu hesapların kullanımı
İş yıllara yaygın olduğu için maliyetler 170 (Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri), alınan hakedişler ise 350 (Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri) hesaplarında iş bitimine kadar izlenir.
3
Vergi ve kâr/zarar tespiti esaslarının kontrolü
İş bitiminde sonuç hesaplarına aktarım
Konsorsiyumlarda her ortak kendi payına düşen kârı iş bittiğinde beyan eder. İş bitimi geçici kabulün onaylandığı tarihtir.

Key Concept

Konsorsiyum ve İş Ortaklığı Ayrımı

Practice More

İş ortaklıklarının adi ortaklıktan farklarını ve kurumlar vergisi mükellefiyeti seçildiğinde muhasebe kayıtlarının nasıl değiştiğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 40Question →

İnşaat işletmelerinde yürütülen bir faaliyetin 193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 4242. maddesi kapsamında "yıllara yaygın inşaat ve onarma işi" olarak kabul edilmesi, hem vergilendirme rejimini hem de muhasebe kayıt düzenini (maliyet ve hakediş hesapları) temelden değiştirmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir inşaat faaliyetinin bu özel kapsamda değerlendirilmesi için gereken temel özelliklerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: İşin toplam süresinin kesintisiz olarak en az 1212 ayı (365365 günü) aşması

Answer

İşin toplam süresinin kesintisiz olarak en az 1212 ayı (365365 günü) aşması gerekliliği, yıllara yaygın inşaat işlerinin bir özelliği değildir.
Doğru yanıt olan sürenin 1212 ayı aşması ifadesi yanlıştır, çünkü Gelir Vergisi Kanunu'na göre bir işin yıllara yaygın sayılması için sadece başlangıç tarihinin bulunduğu takvim yılı ile bitiş tarihinin bulunduğu takvim yılının farklı olması yeterlidir. Örneğin, 3030 Aralık'ta başlayıp 22 Ocak'ta biten bir iş toplamda sadece 44 gün sürse de "yıllara yaygın" kapsamında değerlendirilir.

Step-by-Step Solution

1
GVK 4242. madde şartlarını analiz et.
Şartlar: Başkası adına taahhüt, inşaat/onarım/montaj işi ve takvim yılı geçişidir.
Yasal tanımın sınırlarını belirlemek için temel mevzuata bakılmalıdır.
2
Süre kavramını takvim yılı kavramından ayırt et.
Yıllara yaygınlık için gün sayısının (örneğin 365365 gün) bir önemi yoktur; sadece başlangıç ve bitişin farklı takvim yıllarında olması yeterlidir.
KPSS'de en sık düşülen hata, 'yıllara yaygın' ifadesini 'bir yıldan uzun süren' şeklinde yorumlamaktır.
3
Seçeneklerdeki özellikleri 'zorunlu özellik' filtresinden geçir.
Süre şartı dışındaki tüm unsurlar (taahhüt, takvim yılı geçişi, stopaj, kârın sonda tespiti) zorunlu özelliklerdir.
Yanlış olan önermeyi (özellik olmayanı) bulmak için tanımlayıcı unsurlar elenir.

Key Concept

Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarma İşleri (GVK Madde 42)

Hints

1
"Yıllara yaygın" ifadesindeki "yıl" kelimesiyle kastedilenin toplam gün sayısı mı yoksa takvim yılı değişikliği mi olduğunu düşünün.
2
Bir işin 11 Ocak'ta başlayıp 3131 Aralık'ta bitmesi durumunda (tam 11 yıl) neden bu kapsamda olmadığını hatırlayın.

Practice More

İnşaat işlerinde geçici kabul ve kesin kabul tarihlerinin işin bitim tarihine etkisini inceleyen sorular çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 2 / 11Next
İnşaat ve Taahhüt İşletmeleri Muhasebesi Practice Questions — KPSS Muhasebe — Page 2 | Examkin