Examkin

Question

Difficulty: MediumDevletlerin Halefiyeti

Küresel siyasette yaşanan son gelişmeler neticesinde şu hukuki durumlar ortaya çıkmıştır:

I. Birinci durumda, "Novus Cumhuriyeti" yaşanan iç savaşın ardından hukuki varlığını tamamen yitirmiş ve eski ülkesi üzerinde "Doğu Novus" ile "Batı Novus" olmak üzere iki ayrı egemen yapı kurulmuştur.
II. İkinci durumda, on yıllarca sömürge statüsünde idare edilen "Lumina" bölgesi, halkın kendi kaderini tayin hakkını (self-determinasyon) kullanarak yeni bağımsız bir devlet statüsü kazanmıştır.
III. Üçüncü durumda ise, "Aethelgard" devletinde sivillerin başlattığı ayaklanma rejimin tamamen çökmesine neden olmuş, mevcut anayasa lağvedilerek yepyeni bir devlet teşkilatı ve yönetim biçimi ilan edilmiştir.

Bu üç durumun uluslararası hukuk kuralları uyarınca devletlerin halefiyeti, antlaşmaların geçerliliği ve sorumluluk ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Lumina devleti, dekolonizasyon süreciyle bağımsızlığını kazandığı için antlaşmalara halefiyet konusunda "temiz sayfa" (tabula rasa) kuralına tabi iken; Doğu ve Batı Novus devletleri kural olarak önceki devletin antlaşmalarıyla "devamlılık" ilkesi gereği bağlı sayılır.Answer
  2. B
    Aethelgard devletinde gerçekleşen anayasa dışı köklü sistem değişikliği, devletin uluslararası hukuktaki tüzel kişiliğini sona erdirdiğinden, yeni yönetim halefiyet kuralları gereği önceki dönemin uluslararası mali yükümlülüklerinden sorumlu tutulamaz.
  3. C
    Lumina devleti, sömürge döneminden kalan ve sınırları belirleyen (radisite) antlaşmaları iptal etmek amacıyla başvurduğu uluslararası uzlaştırma (conciliation) komisyonunun vereceği kararlara, bu usulün yargısal niteliği gereği mutlak surette uymak zorundadır.
  4. D
    Doğu Novus devleti, yıkılan Novus Cumhuriyeti'nin organlarının geçmişte yetkilerini aşarak (ultra vires) işledikleri uluslararası hukuka aykırı fiiller nedeniyle doğmuş olan onarım yükümlülüklerini reddetme hakkına sahiptir.
  5. E
    Aethelgard'daki yönetim değişikliği bir devlet halefiyeti olgusu kabul edildiğinden, ülkede bulunan diplomatik temsilcilerin yargı bağışıklıklarının kaldırılması için artık gönderen devletin açık ve kesin feragatine gerek yoktur.

Answer

Doğru seçenek, dekolonizasyon süreciyle kurulan Yeni Bağımsız Devletler için 'temiz sayfa' kuralının, devletlerin dağılması durumunda ise kural olarak 'devamlılık' ilkesinin uygulandığını belirten ifadedir.
1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyetine İlişkin Viyana Sözleşmesi uyarınca, halefiyet rejimleri devletin ortaya çıkış biçimine göre farklılık gösterir. Eski bir sömürge idaresinden kurtularak kurulan 'Yeni Bağımsız Devletler' (Lumina örneği), geçmişte sömürgeci devletin akdettiği antlaşmalarla kural olarak bağlı tutulamazlar ve uluslararası hukuka 'temiz bir sayfa' (tabula rasa) ile katılırlar. Ancak bir devletin tamamen dağılarak yerine yeni bağımsız devletlerin geçmesi durumunda (Novus örneği), sözleşme kural olarak antlaşmaların 'devamlılığı' (continuity) ilkesini benimsemiştir. Doğru seçenek bu temel ayrımı eksiksiz yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Vakalardaki hukuki durumları tasnif et.
Novus vakası devletin dağılmasını/parçalanmasını, Lumina vakası yeni bağımsız devlet (dekolonizasyon) sürecini, Aethelgard vakası ise köklü hükümet/rejim değişikliğini temsil etmektedir.
Uluslararası hukukta her bir durum farklı halefiyet ve sorumluluk kurallarına tabi olduğundan doğru teşhis şarttır.
2
Aethelgard senaryosunu değerlendir.
Hükümet değişikliği devletin hukuki kişiliğini sona erdirmez (devletin devamlılığı ilkesi). Dolayısıyla borçlardan kurtulma veya diplomatik bağışıklıkları tek taraflı kaldırma iddiaları yanlıştır.
Devlet ile hükümet kavramları arasındaki temel hukuki farkın tespit edilmesi gerekir.
3
Novus ve Lumina senaryolarında antlaşmalara halefiyet rejimlerini belirle.
1978 Viyana Sözleşmesi'ne göre Lumina (yeni bağımsız devlet) kural olarak temiz sayfa ilkesinden faydalanırken, Novus'un ardılı olan devletlerde antlaşmalar kural olarak devam eder.
Sözleşme, yeni sömürgeden kurtulan devletleri korumak için onlara antlaşmaları reddetme hakkı tanırken, diğer ayrılma/dağılma türlerinde uluslararası istikrarı korumak için devamlılığı esas almıştır.
4
Diğer hukuki kurumları kontrol et (Uzlaştırma ve Ultra Vires).
Uzlaştırma kararları bağlayıcı değildir ve yetki aşımı (ultra vires) devletin haksız fiil sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Seçeneklerdeki çeldiricilerin uluslararası hukukun yerleşik kuralları ışığında elenmesi.

Key Concept

Devletlerin Halefiyeti (Antlaşmalar, Borçlar ve Devletin Devamlılığı)
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Devletlerin Halefiyeti

More questions from this topic