Examkin

Devletlerin Halefiyeti

53 questions

Question 1Question →

Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (state succession) kapsamında, selef devletin taraf olduğu uluslararası antlaşmaların halef devlete intikali hususunda çeşitli hukuki rejimler öngörülmüştür. Bu bağlamda, bir devletin parçalanması (dissolution) sonucunda ortaya çıkan yeni devletlerin selef devletin antlaşmalarıyla olan ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sınır rejimlerini veya ülkesel statüleri (radicite) düzenleyen antlaşmalar, halefiyetten etkilenmez ve yeni devletleri bağlamaya devam eder.

Answer

Sınır rejimlerini veya ülkesel statüleri (radicite) düzenleyen antlaşmaların halefiyetten etkilenmeyerek yeni devletleri bağlamaya devam etmesi doğru bir hukuki tespittir.
Uluslararası hukukta ve özellikle 1978 Viyana Sözleşmesi'nde (Madde 11 ve 12), sınır rejimlerini belirleyen antlaşmaların ve diğer ülkesel (radicite) yükümlülüklerin devletlerin halefiyeti süreçlerinden muaf tutulduğu ve halef devletleri bağladığı açıkça düzenlenmiştir. Bu kural, uluslararası sınırların istikrarını koruma amacı taşır.

Step-by-Step Solution

1
Devletlerin halefiyeti türlerini (parçalanma vs. yeni bağımsız devletler) ayırt edin.
Soruda 'parçalanma' (dissolution) durumu sorulmaktadır; bu durumda genel kural (istisnalar hariç) antlaşmaların sürekliliğidir.
Parçalanma ile sömürge sonrası bağımsızlık (NIS) farklı hukuki rejimlere tabidir.
2
Antlaşmaların niteliğini (radicite vs. siyasi) analiz edin.
Sınır ve ülkesel statü antlaşmaları (radicite) her zaman halef devlete geçer.
Bu antlaşmalar 'ülkeye yapışık' kabul edilir ve uluslararası istikrar adına korunur.

Key Concept

Radicite (Ülkesel) Antlaşmaların Sürekliliği
Estimated Time:1m 30s
Question 2Question →

Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (state succession) çerçevesinde, sömürge yönetiminden kurtularak bağımsızlığını yeni kazanan bir devletin (newly independent state), selef devletin taraf olduğu antlaşmalarla hukuki ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yeni bağımsız devletler genel olarak 'temiz sayfa' (clean slate) ilkesinden yararlanarak önceki antlaşmalarla bağlı olmasalar da, sınır rejimlerini ve bölgeye bağlı hakları düzenleyen (radicite) antlaşmalar bu kuralın istisnasıdır ve halef devleti bağlamaya devam eder.

Answer

Yeni bağımsız devletler için geçerli olan 'temiz sayfa' ilkesi, sınır ve bölgeye bağlı (radicite) antlaşmaları kapsamaz; bu tür antlaşmalar süreklilik arz eder.
Uluslararası hukukta, sömürge yönetiminden kurtulan 'yeni bağımsız devletler' için 1978 Viyana Sözleşmesi ve teamül hukuku uyarınca 'temiz sayfa' ilkesi kabul edilmiştir. Bu ilkeye göre yeni devlet, selef devletin antlaşmalarını sürdürüp sürdürmemekte serbesttir. Ancak bu kuralın en önemli istisnası sınırları belirleyen antlaşmalar ve transit geçiş gibi bölgeye bağlı (radicite) haklardır; bu tür antlaşmaların sürekliliği esastır.

Step-by-Step Solution

1
Devletin statüsünü belirlemek
Söz konusu devlet 'yeni bağımsız devlet' (newly independent state - eski sömürge) kategorisindedir.
Halefiyet hukukunda yeni bağımsız devletler ile parçalanma sonucu ortaya çıkan devletler farklı kurallara tabidir.
2
Temiz sayfa ilkesini uygulamak
Yeni bağımsız devletler, selef devletin antlaşmalarıyla bağlı olmama (clean slate) hakkına sahiptir.
Kendi kaderini tayin hakkının bir gereği olarak yeni devletin rızası olmadan yükümlülük altına girmemesi amaçlanır.
3
İstisnaları değerlendirmek
Sınır antlaşmaları ve bölgeye bağlı (radicite) rejimler süreklidir.
Uluslararası barış ve istikrarın korunması için sınırların ve bölgesel rejimlerin devlet değişimlerinden etkilenmemesi (uti possidetis juris) kuralı uygulanır.

Key Concept

Devletlerin Halefiyetinde Temiz Sayfa (Clean Slate) İlkesi ve Radicite Antlaşmalar İstisnası
Estimated Time:1m 30s
Question 3Question →

Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (ardıllığı) durumunda, özellikle sömürge idaresinden kurtularak yeni bağımsız olan devletler için kural olarak 'temiz sayfa' (tabula rasa) ilkesi geçerlidir. Bu ilkeye göre yeni devlet, selef devletin taraf olduğu antlaşmalarla otomatik olarak bağlı sayılmaz.

Buna göre, uluslararası hukukun yerleşik kuralları gereği 'temiz sayfa' ilkesine kesin bir istisna teşkil eden ve halef devleti her halükarda bağlamaya devam eden antlaşma türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sınırları belirleyen ve bölgesel (objektif) statü yaratan antlaşmalar

Answer

Sınırları belirleyen ve bölgesel (objektif) statü yaratan antlaşmalar halef devleti bağlamaya devam eder.
Uluslararası hukukta sınırların istikrarı kuralı gereği, sınırları belirleyen veya belirli bir bölge üzerinde nesnel (objektif) statü yaratan antlaşmalar (radisite antlaşmalar), halefiyet durumundan etkilenmez. Yeni kurulan bir devlet temiz sayfa ilkesinden yararlansa bile, devraldığı ülkenin sınırlarını çizen antlaşmalara ve bölgesel rejimlere uymak zorundadır. Bu, 1978 Viyana Sözleşmesi'nde de teyit edilmiş evrensel bir teâmül kuralıdır.

Step-by-Step Solution

1
Devletlerin halefiyetinde antlaşmaların genel durumunu (temiz sayfa ilkesi) değerlendir.
Yeni bağımsız olan devletler, kural olarak önceki devletin antlaşmalarıyla bağlı değildir.
Yeni devletin siyasi ve ekonomik bağımsızlığının korunması amaçlanır.
2
Uluslararası barış ve düzenin korunması için bu kurala getirilen mutlak istisnayı belirle.
Sınır antlaşmaları (radisite antlaşmalar) halefiyete konu olur ve yeni devleti bağlar.
Uluslararası sınırların istikrarı ve dokunulmazlığı ilkesi (uti possidetis), sınırların her halefiyet durumunda yeniden tartışmaya açılmasını engeller.

Key Concept

Devredilebilen (Radisite) Antlaşmalar ve Sınırların İstikrarı
Question 4Question →

Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (halefiyet/ardıllık) rejiminde; sömürge idaresinden kurtularak kurulan "yeni bağımsızlaşan devletler" (newly independent states) ile mevcut bir devletin ülkesinin bir kısmının ayrılarak yeni bir devlet kurması (ayrılma/secession) durumları arasında, selef devletin borçlarının intikali bakımından farklı hukuki rejimler öngörülmüştür.

Buna göre; taraflar arasında aksine bir anlaşma bulunmadığı takdirde, bir devletin ülkesinin bir kısmının ayrılması (separation) sonucunda yeni bir bağımsız devletin ortaya çıkması durumunda, selef devletin borçlarının akıbetiyle ilgili genel uluslararası hukuk kuralı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Borçların; halef devlete geçen mülkiyet, hak ve menfaatler dikkate alınarak "hakkaniyete uygun bir oranda" (equitable proportion) halef devlete geçmesi

Answer

Bir devletin bir kısmının ayrılarak yeni bir devlet kurması durumunda, borçlar halef devlete geçen mülkiyet ve haklar oranında hakkaniyete uygun bir pay (equitable proportion) temelinde devredilir.
Doğru cevap, borçların halef devlete geçen mal varlığı ve menfaatlerle orantılı olarak 'hakkaniyete uygun bir pay' temelinde geçeceğini belirten ifadedir. Bu kural, 1983 tarihli Devletlerin Devlet Mallarına, Arşivlerine ve Borçlarına Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 37. maddesinde açıkça düzenlenmiş olup örf-adet hukukunun da genel eğilimini yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Devletin oluşum türünü belirleme
Soruda 'ayrılma' (separation/secession) durumu belirtilmiştir, 'yeni bağımsızlaşan devlet' (sömürge) durumu değildir.
Uluslararası hukuk, sömürge sonrası kurulan devletler ile bir devletten ayrılan bölgeler için farklı borç halefiyeti kuralları öngörür.
2
1983 Viyana Sözleşmesi hükümlerini uygulama
1983 Sözleşmesi'nin 37. maddesi uyarınca ayrılma durumunda borçlar 'hakkaniyete uygun pay' ile geçer; 38. madde ise sömürge devletleri için 'tabula rasa' öngörür.
Hakkaniyet ilkesi, halef devletin selef devletten devraldığı ekonomik kapasite (mülkiyet, hak, menfaat) ile borç yükü arasında denge kurulmasını sağlar.
3
Seçenekleri karşılaştırma
Hakkaniyete uygun oranın (equitable proportion) devralınan mülkiyet ve haklarla ilişkilendirilmesi en doğru hukuki cevaptır.
Otomatik/eşit bölünme veya hiç geçmeme gibi mutlak kurallar modern uluslararası hukukta ayrılma vakaları için kabul görmemektedir.

Key Concept

Devletlerin Devlet Borçlarına Halefiyeti

Hints

1
Sömürge devletleri ile normal yollarla (ayrılma veya parçalanma) kurulan devletler arasında borç halefiyeti kurallarının farklı olduğunu unutmayın.
2
Yeni bağımsızlaşan devletler 'temiz sayfa' (Tabula Rasa) ile başlarken, diğer durumlarda 'hakkaniyet' (equity) ilkesi ön plana çıkar.
3
1983 Viyana Sözleşmesi'ne göre, anlaşma yoksa borçlar, devralınan mülkiyet ve haklar oranında (equitable proportion) halef devlete geçer.

Practice More

Devletlerin antlaşmalara halefiyetinde 'yerelleşmiş antlaşmalar' ile 'siyasi antlaşmalar' arasındaki farkı incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:2m 30s
Question 5Question →

1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca, yeni kurulan veya halef olan bir devletin "temiz sayfa" (tabula rasa) ilkesinden yararlanamadığı, yani halefiyetten etkilenmeksizin yürürlükte kalmaya devam eden antlaşma türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sınır rejimlerini ve ülke kullanım haklarını düzenleyen antlaşmalar

Answer

Sınır rejimlerini ve ülke kullanım haklarını düzenleyen antlaşmalar, halefiyet durumunda sürekliliğini koruyan en temel istisnadır.
Uluslararası hukukta, 1978 tarihli Viyana Sözleşmesi'nin 11. maddesi uyarınca, halefiyet olgusu bir sınırın veya bir antlaşma ile kurulmuş olan sınır yükümlülüklerinin kendiliğinden sona ermesine yol açmaz. Sınırların kutsallığı (uti possidetis) ilkesi gereği, ülke rejimini belirleyen antlaşmalar halefiyetin dışındadır ve süreklilik arz eder.

Step-by-Step Solution

1
Devletlerin halefiyeti kavramını analiz etme
Halefiyet, bir devletin ülke üzerindeki egemenliğinin sona erip başka bir devlete geçmesidir.
Sorunun hukuki zeminini belirlemek için halefiyetin tanımı gereklidir.
2
1978 Viyana Sözleşmesi'ndeki temel kuralı hatırlama
Özellikle yeni bağımsızlaşan devletler için geçerli olan temel kural 'temiz sayfa' (tabula rasa) ilkesidir.
Genel kuralın ne olduğunu bilmek, istisnaları ayırt etmeyi sağlar.
3
Temiz sayfa ilkesinin istisnalarını belirleme
Sözleşmenin 11. ve 12. maddeleri sınır rejimlerinin ve toprak üzerindeki diğer rejimlerin (geçiş hakkı vb.) halefiyetten etkilenmeyeceğini hükme bağlar.
Uluslararası barış ve istikrarın korunması için sınırların kalıcı olması zorunludur (uti possidetis ilkesi).
4
Seçenekleri karşılaştırarak sonuca ulaşma
Siyasi, ticari ve örgütsel antlaşmaların temiz sayfa kapsamında sona erebileceği, ancak sınır antlaşmalarının kalıcı olduğu doğrulanır.
Yanlış seçenekler elenerek hukuki kesinlik sağlanır.

Key Concept

Sınırların İstikrarı ve Halefiyet İstisnası

Hints

1
Uluslararası sistemde kaosun önlenmesi için hangi tür antlaşmaların her zaman sabit kalması gerekir?
2
'Uti possidetis' ilkesi, yeni kurulan devletlerin mevcut sınırları olduğu gibi devralmasını öngörür.
3
1978 Viyana Sözleşmesi'nde 'yerelleşmiş' (localised) antlaşmalar olarak da bilinen ülke rejimleri, temiz sayfa kuralının en katı istisnasıdır.

Practice More

1983 tarihli Sözleşme kapsamında devlet borçlarının halefiyetinde kullanılan 'hakkaniyet' (equity) ilkesini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 6Question →

AA Devleti'nin ülkesinin bir parçası olan "XX Bölgesi", iki devlet arasında varılan mutabakat sonucunda BB Devleti'nin egemenliğine geçmiştir. Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (halefiyet/ardıllık) ilkeleri çerçevesinde, XX Bölgesi'nde uygulanacak antlaşmaların statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Selef devlet olan A'nın antlaşmaları X Bölgesi'nde sona ererken, halef devlet olan B'nin antlaşmaları bu bölgede uygulanmaya başlar.

Answer

Selef devletin antlaşmalarının sona ermesi ve halef devletin antlaşmalarının o bölgede yürürlüğe girmesi
Uluslararası hukukta ülke devri (transfer of territory) durumunda genel kural, devredilen toprak parçası üzerinde selef (eski) devletin antlaşmalarının sona ermesi ve halef (yeni egemen) devletin antlaşmalarının otomatik olarak yürürlüğe girmesidir. Bu kural 1978 Viyana Sözleşmesi'nde 'Antlaşmaların Sınırlarla Birlikte Yer Değiştirmesi' ilkesi olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Olayın türünü belirle
Söz konusu durum, bir devletin ülkesinin bir kısmının başka bir devlete devredilmesidir (Ülke devri / Transfer of territory).
Halefiyet rejiminde uygulanacak kural, olayın türüne (yeni devlet, birleşme, ayrılma veya devir) göre değişir.
2
İlgili uluslararası sözleşmeyi ve kuralı hatırla
1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 15. maddesi 'Antlaşmaların Sınırlarla Birlikte Yer Değiştirmesi' (Moving Treaty Frontiers) kuralını düzenler.
Bu kural, bir toprak parçası üzerindeki egemenlik el değiştirdiğinde antlaşma rejiminin nasıl değişeceğini tanımlayan temel ilkedir.
3
Kuralı senaryoya uygula
X Bölgesi A'dan ayrıldığı için A'nın antlaşmaları oradan 'çekilir', B'ye katıldığı için B'nin antlaşmaları oraya 'yayılır'.
Toprak parçası artık B Devleti'nin ülkesel yetki alanına girdiği için B'nin taraf olduğu uluslararası yükümlülüklere tabi olur.

Key Concept

Antlaşmaların Sınırlarla Birlikte Yer Değiştirmesi (Moving Treaty Frontiers) İlkesi

Hints

1
Bu soruda yeni bir devletin kurulması değil, mevcut iki devlet arasında bir toprak parçasının el değiştirmesi söz konusudur.
2
1978 Viyana Sözleşmesi'nde bu durum 'Antlaşmaların Sınırlarla Birlikte Yer Değiştirmesi' başlığı altında düzenlenmiştir.
3
Bu kurala göre, bir bölge hangi devletin sınırları içindeyse, o devletin antlaşmalarına tabi olur.

Practice More

Sınır rejimleri ve yerelleşmiş antlaşmaların (radicite in loco) halefiyete karşı bağışıklığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 7Question →

Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (ardıllık) kapsamında, iki veya daha fazla devletin birleşerek tek bir halef devlet oluşturması durumunda (19781978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi uyarınca) antlaşmaların durumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Antlaşmalar, yalnızca birleşmeden önce hangi ülke kesimi için yürürlükte iseler, kural olarak o kesim için yürürlükte kalmaya devam ederler.

Answer

Antlaşmaların yalnızca birleşmeden önce hangi ülke kesimi için yürürlükte iseler o kesim için yürürlükte kalmaya devam edeceğini belirten ifade doğrudur.
Doğru cevap, 19781978 Viyana Sözleşmesi'nin 31. maddesinde yer alan kuralı yansıtmaktadır. Bu kurala göre, devletlerin birleşmesi durumunda selef devletlerin taraf olduğu antlaşmalar geçerliliğini korur; ancak bu geçerlilik antlaşmanın daha önce hangi toprak parçası (selef devletin ülkesi) için yürürlükte olduğu ile sınırlıdır. Bu durum, antlaşma yükümlülüklerinin rıza dışı genişlemesini engeller.

Step-by-Step Solution

1
Halefiyet türünü belirle.
Durum, iki veya daha fazla devletin birleşerek tek bir devlet oluşturduğu 'devletlerin birleşmesi' (unification) senaryosudur.
Uluslararası hukukta farklı halefiyet türleri (ayrılma, dağılma, birleşme, yeni bağımsızlaşma) farklı kurallara tabidir.
2
İlgili uluslararası sözleşmeyi referans al.
19781978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 31. maddesi uygulanır.
Antlaşmaların akıbeti bu sözleşme ile kodifiye edilmiştir.
3
Birleşme durumundaki temel kuralı uygula.
Antlaşmalar 'kendiliğinden' (ipso jure) devam eder ancak 'ülkesel sınırlandırma' (territorial restriction) kuralı geçerlidir.
Yeni devletin tamamının, daha önce taraf olmadığı bir antlaşmayla otomatik olarak bağlanması egemenlik ilkesine aykırı düşebileceği için antlaşma eski sınırlarında dondurulur.

Key Concept

Devletlerin Birleşmesinde Antlaşmaların Coğrafi Sınırlandırılması

Hints

1
Devletlerin birleşmesi ile sömürgeden kurtulan devletlerin (yeni bağımsızlaşan) durumları arasındaki farkı düşünün.
2
Birleşme durumunda 'devamlılık' esastır; ancak bu devamlılığın coğrafi bir sınırı olup olmadığını hatırlayın.

Practice More

Devletlerin parçalanması (dissolution) durumunda devlet borçlarının nasıl paylaştırıldığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 8Question →

A kıtasında yer alan ve uzun yıllar B devletinin sömürgesi (bağımlı toprağı) olan C ülkesi, bağımsızlığını kazanarak yeni bir devlet olarak ortaya çıkmıştır. Aynı dönemde, D devleti ise tamamen dağılmış ve mevcut toprakları üzerinde E ve F adında iki yeni bağımsız devlet kurulmuştur.
Bağımsızlık öncesinde;
I. B devleti, C ülkesinin sınırlarını komşu X devletiyle kesin olarak belirleyen bir sınır antlaşması imzalamıştır.
II. B devleti, C ülkesindeki yer altı kaynaklarının işletilmesine yönelik Y devletiyle ticari bir imtiyaz antlaşması yapmıştır.
III. D devleti, Z devletiyle genel bir suçluların iadesi antlaşması imzalamıştır.
IV. D devleti, komşusu W devletiyle bir sınır antlaşması yapmıştır.

1978 tarihli 'Antlaşmalara İlişkin Devletlerin Halefiyeti Viyana Sözleşmesi' hükümleri dikkate alındığında, ortaya çıkan yeni devletlerin (C, E ve F) antlaşmalara halefiyetiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: C devleti, I numaralı antlaşmayla bağlı kalmaya devam ederken II numaralı antlaşma açısından 'temiz sayfa' (tabula rasa) kuralından yararlanır; E ve F devletleri ise kural olarak hem III hem de IV numaralı antlaşmalarla bağlıdır.

Answer

C devleti sınır antlaşmasıyla bağlı kalıp ticari antlaşmada temiz sayfa kuralını uygularken, dağılma sonucu kurulan E ve F devletleri hem sınır hem de iade antlaşmalarıyla bağlıdır.
Doğru seçenek, 1978 Antlaşmalara İlişkin Devletlerin Halefiyeti Viyana Sözleşmesi'nin ikili rejimini kusursuz yansıtmaktadır. Sömürgeden bağımsızlığını kazanan C devleti 'yeni bağımsız devlet' statüsünde olduğundan 'temiz sayfa' kuralından yararlanır ve ticari antlaşma (II) ile bağlı olmaz. Ancak sınır antlaşmaları (I) ayni (radikite) nitelikte olup kuralın istisnasını teşkil ettiğinden C devleti I ile bağlı kalır. D devletinin tamamen dağılmasıyla kurulan E ve F devletlerinde ise dekolonizasyondan farklı olarak 'devamlılık' kuralı geçerlidir; bu nedenle selef devletin hem şahsi nitelikteki iade antlaşması (III) hem de sınır antlaşması (IV) halef devletler için geçerliliğini korur.

Step-by-Step Solution

1
C devletinin statüsünün ve tabi olduğu halefiyet kuralının belirlenmesi
C devleti sömürgeden kurtulan 'yeni bağımsız devlet' olduğu için kural olarak temiz sayfa (tabula rasa) ilkesine tabidir.
1978 Viyana Sözleşmesi, dekolonizasyon süreciyle kurulan devletleri geçmiş yükümlülüklerden arındırmak amacıyla temiz sayfa kuralına tabi tutmuştur.
2
C devleti için sınır (radikite) antlaşmalarının istisnai durumunun tespiti
C devleti I numaralı sınır antlaşmasıyla bağlıdır, ancak II numaralı ticari antlaşma düşer.
Sınır antlaşmaları ve bu antlaşmaların yarattığı ayni statüler, uluslararası istikrar gereği halefiyetten ve temiz sayfa kuralından etkilenmez.
3
E ve F devletlerinin statüsünün ve halefiyet kuralının belirlenmesi
E ve F devletleri bir devletin dağılmasıyla (separation of parts) oluştukları için 'devamlılık' ilkesine tabidir.
1978 Sözleşmesi, dağılma ve ayrılma durumlarında, selef devletin antlaşmalarının yeni kurulan halef devletler için de kural olarak geçerliliğini korumasını öngörür.
4
E ve F devletlerinin mevcut antlaşma yükümlülüklerinin tespiti
Devamlılık ilkesi gereği, E ve F devletleri selefleri D'nin yaptığı hem III numaralı şahsi iade antlaşmasıyla hem de IV numaralı sınır antlaşmasıyla bağlıdır.
Dağılma halinde yeni kurulan devletler açısından şahsi/ayni antlaşma ayrımı yapılmaksızın antlaşmaların devamlılığı esastır.

Key Concept

Devletlerin Halefiyetinde Temiz Sayfa ve Devamlılık İlkeleri ile Sınır Antlaşmalarının İstisnai Durumu
Estimated Time:2m 30s
Question 9Question →

"Meridya" Devleti'nde gerçekleşen bir devrimle mevcut krallık yönetimi yıkılmış ve anayasal düzen tamamen değiştirilerek "Meridya Demokratik Cumhuriyeti" ilan edilmiştir. Öte yandan, "Zealandiya" Devleti kendi iç dinamikleri sonucunda tamamen dağılarak "Kuzey Zealandiya" ve "Güney Zealandiya" adında iki yeni bağımsız devlete ayrılmıştır.

Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti, 1978 ve 1983 Viyana Sözleşmeleri ile devletin devamlılığı ilkeleri dikkate alındığında, bu durumların hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Meridya'daki durum bir devlet halefiyeti değil, hükümet değişikliğidir; bu nedenle devletin uluslararası devamlılığı esastır ve kural olarak eski antlaşmalar ile devlet borçları geçerliliğini korur.

Answer

Doğru cevap, Meridya'daki durumun bir devlet halefiyeti değil, hükümet değişikliği olduğunu ve devletin devamlılığı ilkesi gereği antlaşmaların ile borçların yürürlükte kalacağını ifade eden seçenektir.
Meridya'da yaşanan olay sadece bir iç hukuku ilgilendiren rejim (hükümet) değişikliğidir. Uluslararası hukukta devletin devamlılığı esastır. Bu ilke gereğince, hükümetler veya anayasalar değişse dahi devletin taraf olduğu antlaşmalar, üstlendiği uluslararası borçlar ve sahip olduğu haklar kural olarak geçerliliğini korur. Halefiyet kuralları ve temiz sayfa ilkesi, sadece devletin ülkesel egemenliğinin el değiştirdiği gerçek halefiyet durumlarında (Zealandiya örneğindeki gibi dağılma, birleşme, sömürgeden bağımsızlık vb.) tartışılabilir.

Step-by-Step Solution

1
Meridya'daki durumun niteliğini tespit etmek.
Meridya'da anayasal düzen ve rejim değişmiş olsa da devletin uluslararası hukuktaki kişiliği (ülkesi ve halkı aynı kalarak) sona ermemiştir. Bu durum bir hükümet değişikliğidir.
Devlet halefiyeti ancak devletin ülkesel egemenliğinde bir değişiklik olduğunda (parçalanma, birleşme, ayrılma) söz konusu olur.
2
Meridya'nın antlaşma ve borç yükümlülüklerini değerlendirmek.
Hükümet değişikliği halefiyet yaratmadığı için devletin devamlılığı ilkesi işler; Meridya'nın eski antlaşmaları ve borçları kural olarak geçerliliğini sürdürür.
Uluslararası hukukta iç hukuk rejimindeki değişiklikler, devletin uluslararası hukuktaki taahhütlerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
3
Zealandiya'nın durumunu ve antlaşmalara etkisini analiz etmek.
Zealandiya dağılmıştır. Yeni kurulan devletler halef olur. Ancak sınır belirleyen radisite antlaşmalar halefiyetten etkilenmez ve bağlayıcılığını korur. Ayrıca bu devletler sömürgeden kurtulmadıkları için "yeni bağımsız devlet" sayılamazlar.
1978 Viyana Sözleşmesi'ne göre sınır rejimleri sabittir ve dağılma durumlarında borçlar ile mallar hakkaniyete uygun paylaşılır, sömürge devletlerine özgü olan temiz sayfa ilkesi mutlak olarak uygulanmaz.
4
Verilen seçenekleri bu hukuki tespitlerle eşleştirmek.
Sadece Meridya'da devletin devamlılığının esas olduğunu belirten ifade doğru hukuki sonuçtur.
Diğer seçenekler devlet-hükümet ayrımını, radisite antlaşmaların durumunu veya devletin haksız fiil sorumluluğunu yanlış yorumlamaktadır.

Key Concept

Devlet Halefiyeti ve Hükümet Değişikliği Ayrımı
Question 10Question →

Uluslararası hukukta yaşanan iki farklı güncel senaryo şu şekildedir:

Birinci senaryoda; "Atlantis" ve "Pasifik" adlı iki bağımsız devlet, kendi anayasal süreçlerini işleterek birleşmiş ve uluslararası hukukta yeni bir süje olan "Okyanusya" devletini kurmuşlardır. Bu birleşme öncesinde Atlantis'in üçüncü bir devletle karşılıklı savunma ve askeri ittifak antlaşması, Pasifik'in ise komşusuyla sınır belirleyen ve bir sınır nehrinin ortak kullanımını düzenleyen objektif statülü (radisite) bir antlaşması bulunmaktadır.
İkinci senaryoda; komşu "Avrasya" devletinde gerçekleşen şiddetli bir halk devrimi sonucunda mevcut krallık rejimi tamamen yıkılmış ve yerine cumhuriyet ilan edilerek tüm anayasal kurumlar baştan aşağı değiştirilmiştir.

Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti, tanınma ve antlaşmaların sürekliliği kuralları dikkate alındığında, bu vakalarla ilgili aşağıdaki hukuki sonuçlardan hangisinin doğması beklenir?

Show answer & explanation

Answer: Pasifik devletinin taraf olduğu sınır ve nehir kullanımını düzenleyen antlaşma, ayni (radisite) haklar yarattığı için birleşme sonrası oluşan Okyanusya devletini de hukuken bağlamaya devam eder.

Answer

Pasifik devletinin taraf olduğu sınır ve nehir kullanımını düzenleyen antlaşmanın, ayni haklar yarattığı için birleşme sonrası oluşan Okyanusya devletini de hukuken bağlamaya devam edeceğini belirten seçenektir.
Devletlerin halefiyetine (ardıllığına) ilişkin temel kurallara ve 1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyetine İlişkin Viyana Sözleşmesi'ne göre, sınır antlaşmaları ile ayni nitelikteki (radisite) bölgesel hak ve yükümlülükler yaratan antlaşmalar halefiyetten etkilenmez. Ülke el değiştirse veya birleşme yoluyla yeni bir devlet kurulsa bile, bu nevi objektif statülü antlaşmalar o ülke parçası üzerinde geçerliliğini koruyarak halef devleti bağlamaya devam eder. Bu nedenle, Pasifik devletinin imzaladığı nehir antlaşması Okyanusya devletini de bağlar.

Step-by-Step Solution

1
Birinci senaryodaki halefiyet durumunun hukuki niteliğini belirlemek.
Atlantis ve Pasifik devletlerinin birleşerek Okyanusya'yı kurması klasik bir devlet halefiyeti (birleşme) durumudur.
Yeni devletin eski devletlerin hak ve borçları üzerindeki konumunu tespit etmek.
2
Sınır ve objektif statülü (radisite) antlaşmaların halefiyetteki durumunu analiz etmek.
Ayni (radisite) nitelikli antlaşmalar ve sınır antlaşmaları, devletin kişiliği sona erse dahi yeni devleti (halefi) bağlamaya devam eder.
Uluslararası hukukun istikrarı ve sınırların dokunulmazlığı ilkesi gereğince bu antlaşmaların süreklilik arz ettiğini göstermek.
3
İkinci senaryodaki rejim değişikliğinin halefiyet yaratıp yaratmadığını değerlendirmek.
Avrasya devletindeki devrim bir hükümet değişikliğidir; devletin tüzel kişiliği devam ettiği için halefiyet hukuku değil, devletin devamlılığı kuralı işler.
Hükümet değişikliklerinin devletin mevcut yükümlülüklerini veya antlaşmalarını ortadan kaldırmayacağını teyit etmek.

Key Concept

Devletlerin Halefiyeti ve Antlaşmaların Sürekliliği
Estimated Time:2m 0s
Question 11Question →

Sömürge statüsünden kurtularak bağımsızlığını yeni kazanan "Aratya" Devleti, uluslararası hukuktaki "temiz sayfa" (tabula rasa) ilkesine dayanarak, selefi olan devletin taraf olduğu tüm antlaşmalarla olan hukuki bağını kestiğini ilan etmiştir. Buna göre Aratya Devleti'nin, 1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi uyarınca, aşağıdaki antlaşma türlerinden hangisini sürdürme yükümlülüğü bulunmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Komşu devletle olan sınırı belirleyen veya belirli bir bölgedeki geçiş haklarını düzenleyen radisite antlaşması

Answer

Komşu devletle olan sınırı belirleyen veya belirli bir bölgedeki geçiş haklarını düzenleyen radisite antlaşması
Yeni bağımsız devletler (sömürgeden kurtulanlar), 1978 Viyana Sözleşmesi uyarınca seleflerinin antlaşmalarıyla bağlı olmama (temiz sayfa) hakkına sahiptir. Ancak sınır antlaşmaları ve nehir kullanımı, geçiş hakları gibi doğrudan araziye/ülkeye bağlı (radisite/territorial) yükümlülükler bu kuralın istisnasıdır ve halef devleti bağlamaya devam eder.

Step-by-Step Solution

1
Devletin statüsünü belirle
Aratya Devleti sömürge sonrası bağımsız olan 'Yeni Bağımsız Devlet' (Newly Independent State) statüsündedir.
Uluslararası hukukta halefiyet kuralları, devletin nasıl oluştuğuna (dağılma, birleşme, sömürgeden kurtulma) göre farklılık gösterir.
2
Genel kuralı hatırla
Yeni bağımsız devletler için genel kural 'Temiz Sayfa' (Tabula Rasa) ilkesidir.
Bu ilkeye göre yeni devlet, selefinin yaptığı antlaşmalarla kural olarak bağlı değildir.
3
İstisnai durumu tespit et
Sınır antlaşmaları ve yere bağlı (radisite) haklar/yükümlülükler temiz sayfa ilkesinin mutlak istisnasıdır.
Uluslararası istikrarın korunması amacıyla sınır rejimleri ve toprak bütünlüğüne ilişkin düzenlemeler halefiyete tabidir (1978 Viyana Sözleşmesi m. 11 ve 12).

Key Concept

Devletlerin Halefiyeti ve Radisite (Yere Bağlı) Antlaşmalar İstisnası

Hints

1
Yeni bağımsız devletler için 'temiz sayfa' kuralı geçerlidir ancak bu kuralın toprak bütünlüğü ve istikrarla ilgili çok önemli bir istisnası vardır.
2
Uluslararası hukukta sınırların sürekli değişmesini engellemek için, selef devletin belirlediği sınır rejimleri halef devleti de bağlar.
3
1978 Viyana Sözleşmesi'ne göre 'yere bağlı' (radisite) yükümlülükler, yeni devletin iradesinden bağımsız olarak devam eder.

Practice More

Devletlerin borçları ve devlet mallarına halefiyet konusundaki 1983 Viyana Sözleşmesi hükümlerini gözden geçirin.
Estimated Time:1m 30s
Question 12Question →

1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Sözleşmesi uyarınca, sömürge statüsünden kurtularak kurulan "yeni bağımsız devletler" için selef devletin antlaşma yükümlülüklerinden kurtulma imkanı tanıyan "temiz sayfa" (tabula rasa) ilkesi öngörülmüştür. Buna karşın, uluslararası hukukta bazı antlaşmaların bu ilkenin dışında tutularak halef devleti de bağlamaya devam etmesi kabul edilir. Buna göre, "temiz sayfa" ilkesine tabi olmayan ve halefiyet durumunda süreklilik arz eden antlaşma türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sınır rejimlerini ve ülkesel statüleri belirleyen (radisite) antlaşmalar

Answer

Sınır rejimlerini ve ülkesel statüleri belirleyen (radisite) antlaşmalar
Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti söz konusu olduğunda, sömürge statüsünden kurtularak bağımsızlığını kazanan devletler için "temiz sayfa" (tabula rasa) ilkesi uygulanır. Bu ilkeye göre yeni devlet, selef devletin taraf olduğu antlaşmaları devralmak zorunda değildir. Ancak bu kuralın en önemli istisnası sınır rejimlerini ve ülkesel statüleri (geçiş hakları, servitüdler vb.) belirleyen antlaşmalardır. Bu tür antlaşmalar "radisite" (ülkeye yapışık) nitelikli kabul edilir ve uluslararası sınırların istikrarını korumak amacıyla halef devleti de bağlar.

Step-by-Step Solution

1
Devletin statüsünü belirle
Sömürgeden kurtulan "Yeni Bağımsız Devlet"
Yeni bağımsız devletler için genel kural temiz sayfa ilkesidir.
2
Uygulanacak temel ilkeyi hatırla
Temiz Sayfa (Tabula Rasa) İlkesi
Bu ilke uyarınca yeni devlet selef devletin antlaşmalarıyla bağlı değildir.
3
İstisnai durumu tespit et
Radisite (ülkesel) antlaşmalar
Sınır antlaşmaları ve ülkeye bağlı yükümlülükler devletin kişiliğinden bağımsız olarak ülkeye yapışık kabul edilir.

Key Concept

Temiz Sayfa İlkesi ve Radisite Antlaşmalar
Estimated Time:45s
Question 13Question →

1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi ve uluslararası hukuk teamül kuralları çerçevesinde, bir devletin yerini bir diğerinin almasıyla sonuçlanan "devletlerin halefiyeti" süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sınır düzenlemeleri veya bir arazinin kullanımına ilişkin olan 'yerel nitelikli' (radicite) antlaşmalar, halefiyetin türü ne olursa olsun halef devlete geçer.

Answer

Sınır düzenlemeleri veya bir arazinin kullanımına ilişkin olan 'yerel nitelikli' (radicite) antlaşmalar, halefiyetin türü ne olursa olsun halef devlete geçer.
Doğru ifade, sınır ve yerel nitelikli antlaşmaların (radicite) halefiyetten etkilenmediğini belirtir. Uluslararası hukukta sınırların istikrarı ilkesi (uti possidetis ve antlaşmaların sürekliliği), bir devletin sömürgeden bağımsız olması veya birleşip dağılması durumunda bile mevcut sınır antlaşmalarının halef devleti bağlamaya devam etmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Devletlerin halefiyeti ile devletin sürekliliği arasındaki farkı ayırt etme.
Hükümet değişiklikleri süreklilik ilkesine tabi iken, egemenliğin el değiştirmesi halefiyet gerektirir.
Hukuki yükümlülüklerin devam edip etmeyeceğini belirleyen temel ayrım budur.
2
Antlaşma türlerini (kişisel/siyasi vs. yerel/radisite) sınıflandırma.
Sınır ve toprak kullanımına ilişkin antlaşmalar 'yerel nitelikli' (radicite) olarak belirlenir.
Uluslararası istikrarın korunması için sınırların halefiyetten etkilenmemesi gerekir.
3
Halefiyet türüne göre (bağımsızlık, birleşme, dağılma) kuralı uygulama.
Yerel nitelikli antlaşmalar tüm halefiyet türlerinde halef devlete geçer.
Bu antlaşmalar devletin şahsına değil, doğrudan ülkeye (toprağa) bağlı kabul edilir.

Key Concept

Devletlerin Halefiyetinde Yerel Nitelikli (Radicite) Antlaşmaların Sürekliliği
Estimated Time:1m 15s
Question 14Question →

Uluslararası hukukta, sömürge yönetiminden kurtularak bağımsızlığını kazanan "yeni bağımsız devletlerin", selef devletin yapmış olduğu antlaşmalarla kural olarak bağlı olmamasını öngören "temiz sayfa" (tabulatabula rasarasa) ilkesi, aşağıdaki hukuki konulardan hangisi kapsamında düzenlenmektedir?

Show answer & explanation

Answer: Devletlerin halefiyeti

Answer

Temiz sayfa ilkesi, bir devletin ülkesi üzerindeki egemenlik yetkisinin başka bir devlete geçmesi sürecini ifade eden devletlerin halefiyeti kapsamında incelenir.
Doğru cevap olan seçenek devletlerin halefiyetini ifade etmektedir. Devletlerin halefiyeti, bir devletin yerini bir diğer devletin alması durumunda hak, borç ve antlaşmaların akıbetini belirler. Sömürgecilikten kurtulan devletler için öngörülen 'temiz sayfa' ilkesi bu konunun en temel uygulama alanlarından biridir.

Step-by-Step Solution

1
Kavram Analizi
Temiz sayfa (tabulatabula rasarasa) ilkesi belirlendi.
Soruda verilen özel ilkenin hangi genel hukuki rejime ait olduğu tespit edilmelidir.
2
Hukuki Rejim Eşleştirmesi
İlkenin devletlerin halefiyeti ile ilişkisi kuruldu.
Yeni bağımsız devletlerin selef devletin yükümlülüklerinden muaf tutulması, halefiyet hukukunun bir parçasıdır.

Key Concept

Devletlerin Halefiyeti

Practice More

Devletlerin halefiyetinde antlaşmaların yanı sıra borçlar ve devlet mallarının akıbetini de inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 15Question →

1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi ve uluslararası teamül hukuku kuralları çerçevesinde; bir devletin parçalanması (dissolution) sonucunda ortaya çıkan halef devletler ile sömürge yönetiminden kurtularak kurulan "yeni bağımsız devletler" (newly independent states) için geçerli olan antlaşmalara halefiyet rejimine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yeni bağımsız devletler için "temiz sayfa" (tabula rasa) ilkesi geçerliyken; parçalanma durumunda selef devletin antlaşmalarının halef devletler için kural olarak devam etmesi (süreklilik) esastır.

Answer

Yeni bağımsız devletler için temiz sayfa ilkesi geçerliyken, parçalanma durumunda süreklilik esasının benimsenmiş olması doğrudur.
1978 tarihli Viyana Sözleşmesi, sömürgecilik sonrası kurulan 'yeni bağımsız devletler' için antlaşmaların kendiliğinden geçmemesini öngören 'temiz sayfa' ilkesini kabul ederken; parçalanma, ayrılma veya birleşme gibi diğer durumlarda uluslararası hukuki istikrarı korumak amacıyla antlaşmaların 'ipso jure' (kendiliğinden) devam etmesi kuralını benimsemiştir. Her iki durumda da sınır rejimlerine ilişkin antlaşmalar bu kuralların istisnasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Halefiyet türlerini kategorize et.
Dekolonizasyon (Yeni Bağımsız Devletler) ve Parçalanma/Ayrılma ayrımı yapıldı.
1978 Viyana Sözleşmesi bu iki durum için farklı varsayılan kurallar öngörür.
2
Dekolonizasyon için geçerli olan temel ilkeyi belirle.
Temiz Sayfa (Tabula Rasa) ilkesine ulaşıldı.
Yeni bağımsız devletlerin sömürgeci devletin iradesiyle bağlı tutulmaması egemenlik hakkının gereğidir.
3
Parçalanma (Dissolution) için geçerli olan kuralı analiz et.
Süreklilik (Continuity) ilkesine ulaşıldı.
Uluslararası sistemin istikrarı için mevcut antlaşma rejimlerinin korunması amaçlanır.
4
Ortak istisnayı hatırla.
Sınır antlaşmaları ve yerleşmiş (radicite) hakların her iki durumda da halefiyete tabi olduğu doğrulandı.
Ülkesel rejimler 'toprakla birlikte' (run with the land) geçer.

Key Concept

1978 Viyana Sözleşmesi'nde Yeni Bağımsız Devletler ve Diğer Halefiyet Türleri Ayrımı
Question 16Question →

Uluslararası hukukta bir devletin ülkesi üzerindeki egemenliğinin başka bir devlete geçmesiyle ortaya çıkan "devletlerin halefiyeti" (state succession) kuralları ve genel uluslararası hukuk ilkeleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Ülkesel bir rejimi veya sınırları belirleyen "yerleşmiş" (radicite) antlaşmalar, halefiyetin türü ne olursa olsun halef devlete geçmeye devam eder.

Answer

Ülkesel bir rejimi veya sınırları belirleyen yerleşmiş (radicite) antlaşmaların, halefiyetin türü ne olursa olsun halef devlete geçmeye devam edeceği ifadesi doğrudur.
Doğru cevap olan yerleşmiş antlaşmaların geçişi ifadesi, uluslararası hukuktaki 'sınırların dokunulmazlığı' ve 'istikrar' ilkeleriyle uyumludur. 1978 Viyana Sözleşmesi uyarınca, sömürgecilikten kurtulan devletler (yeni bağımsız devletler) genel olarak 'temiz sayfa' ilkesinden yararlansa bile, sınır rejimlerini belirleyen antlaşmalar bu ilkenin dışındadır ve halef devlete geçer.

Step-by-Step Solution

1
Devlet halefiyeti ve devletin sürekliliği kavramları arasındaki farkı ayırt edin.
Hükümet değişikliklerinin halefiyet değil, süreklilik kapsamında olduğu belirlenir.
Soruda halefiyet kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığını test etmek için temel ayrımı bilmek gerekir.
2
Antlaşmaların halefiyete konu olma durumlarını (temiz sayfa ve süreklilik) değerlendirin.
Sömürge devletleri için temiz sayfa, diğer durumlar (birleşme, ayrılma) için süreklilik ilkesinin geçerli olduğu tespit edilir.
Farklı halefiyet türlerine göre antlaşmaların kaderi değişmektedir.
3
Radicite (yerleşmiş) antlaşmaların istisnai durumunu inceleyin.
Sınır ve bölge rejimine ilişkin antlaşmaların her durumda halef devlete geçtiği sonucuna varılır.
Uluslararası düzende sınırların istikrarı, her türlü halefiyet kuralının üzerinde tutulan bir teamül kuralıdır.

Key Concept

Devlet Halefiyetinde Radicite (Yerleşmiş) Antlaşmalar İstisnası

Practice More

Devletlerin borçlara ve kamu mallarına halefiyeti konusundaki 1983 Viyana Sözleşmesi hükümlerini gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 17Question →

Uluslararası hukukta bir devletin ülkesi üzerindeki egemenliğinin başka bir devlete geçmesiyle ortaya çıkan devletlerin halefiyeti (state succession), özellikle antlaşmaların sürekliliği bakımından farklı rejimlere tabidir. 19781978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi, halefiyet türlerine göre farklı kurallar öngörmüştür.

Buna göre, sömürge yönetiminden kurtularak bağımsızlığını yeni kazanan devletler (Newly Independent States) ve halefiyet süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sömürge sonrası bağımsızlığını yeni kazanan devletler için "temiz sayfa" (tabula rasa) ilkesi esas olsa da, sınırların belirlenmesine veya belirli bir bölgenin kullanımına ilişkin "ülkesel nitelikli" (radicite) antlaşmalar bu ilkenin istisnasıdır ve halef devleti bağlamaya devam eder.

Answer

Yeni bağımsız devletler için "temiz sayfa" ilkesi geçerli olsa da, ülkesel nitelikli (radicite) antlaşmalar bu ilkenin istisnası olarak halef devleti bağlamaya devam eder.
Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti söz konusu olduğunda, sömürge rejiminden bağımsızlığını kazanan devletler için 'temiz sayfa' (tabula rasa) ilkesi uygulanır. Bu ilke gereği yeni devlet, selef devletin antlaşmalarını devralmak zorunda değildir. Ancak, sınır antlaşmaları ve nehir kullanımı gibi 'ülkesel' (radicite) nitelikli antlaşmalar, uluslararası düzenin ve sınırların istikrarı adına bu ilkenin tek ve mutlak istisnasıdır; yani halef devleti doğrudan bağlar.

Step-by-Step Solution

1
Devletin sürekliliği ile halefiyet arasındaki ayrımı tespit etme
Hükümet değişikliklerinin halefiyet oluşturmadığı, devletin kimliğinin devam ettiği belirlendi.
Hükümet ve devlet kavramlarını karıştırmamak, doğru hukuk rejimini seçmek için kritiktir.
2
Yeni Bağımsız Devletler (NIS) için öngörülen antlaşma rejimini analiz etme
Sömürge sonrası kurulan devletlerin "temiz sayfa" (tabula rasa) ilkesine tabi olduğu anlaşıldı.
NIS statüsü, selef devletin antlaşma yükümlülüklerinden kurtulma hakkı tanır.
3
Ülkesel (radicite) antlaşmaların statüsünü değerlendirme
Sınır ve transit geçiş gibi ülkeye bağlı antlaşmaların, tabula rasa ilkesinin istisnası olduğu görüldü.
Uluslararası hukukta sınırların istikrarı, egemenlik değişimlerinden etkilenmeyen bir üst ilkedir.

Key Concept

Devletlerin Halefiyeti ve Ülkesel (Radicite) Antlaşmaların Sürekliliği

Practice More

Devletlerin halefiyetinde kamu borçlarının ve devlet mallarının geçişini düzenleyen 1983 Viyana Sözleşmesi kurallarını gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 18Question →

Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (state succession) rejimini düzenleyen 1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi ve 1983 tarihli Devletlerin Devlet Mallarına, Arşivlerine ve Borçlarına Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca; sömürge yönetiminden kurtularak bağımsızlığını kazanan 'yeni bağımsız devletler' (newly independent states) ile bir devletin parçalanması (dissolution) veya ayrılması (separation) sonucu ortaya çıkan halefiyet süreçleri arasındaki hukuki farklılıklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yeni bağımsız devletler için 'tabula rasa' (temiz sayfa) ilkesi uyarınca selef devletin antlaşmalarıyla kural olarak bağlı olmama esası geçerliyken; parçalanma veya ayrılma durumunda antlaşmaların sürekliliği (continuity) ilkesi uygulanır ancak her iki durumda da sınır rejimlerini düzenleyen 'radicite' antlaşmalar halefiyete tabidir.

Answer

Yeni bağımsız devletler için antlaşmalarla bağlı olmama (tabula rasa) esası geçerliyken, parçalanma/ayrılma durumunda süreklilik (continuity) ilkesi uygulanır; ancak sınır rejimlerini düzenleyen 'radicite' antlaşmalar her iki durumda da halefiyete tabidir.
Doğru seçenek, uluslararası hukuktaki 1978 Viyana Sözleşmesi rejimini tam olarak özetlemektedir. Sömürge yönetiminden kurtulan 'yeni bağımsız devletler' için genel kural antlaşmalara taraf olmama (tabula rasa) iken, ayrılma veya parçalanma durumlarında uluslararası istikrarı korumak adına antlaşmaların sürekliliği (continuity) ilkesi benimsenmiştir. Ancak her iki senaryoda da, ülke üzerindeki objektif rejimleri veya sınırları belirleyen 'radicite' (yerelleşmiş) antlaşmalar (örneğin sınır antlaşmaları, transit geçiş hakları) halef devlete kendiliğinden geçer.

Step-by-Step Solution

1
Halefiyet türlerini (Yeni Bağımsız Devletler vs. Parçalanma/Ayrılma) ayırt etme.
Yeni bağımsız devletler sömürge sonrası kurulanlardır; parçalanma ise mevcut bir devletin yok olup yerine yenilerinin gelmesidir.
1978 Viyana Sözleşmesi bu iki durum için farklı hukuk kuralları öngörmüştür.
2
Antlaşmaların intikali ilkelerini (Tabula Rasa ve Continuity) uygulama.
Yeni bağımsız devletler için 'Tabula Rasa', diğerleri için 'Süreklilik' esastır.
Sömürge devletlerinin iradeleri dışında bağlandığı antlaşmalarla yeni hayatlarına başlamaması amaçlanmıştır.
3
Yerelleşmiş (Radicite) antlaşmaların durumunu kontrol etme.
Sınır rejimleri her iki durumda da halef devlete geçer.
Uluslararası toplumun istikrarı ve sınırların korunması ilkesi gereği (uti possidetis juris) bu antlaşmalar istisnadır.

Key Concept

Devletlerin Halefiyeti (State Succession)

Practice More

Devletlerin halefiyetinde devlet borçlarının (1983 Sözleşmesi) yeni bağımsız devletler için özel rejimini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 19Question →

Uluslararası hukukta bir devletin ülkesi üzerindeki egemenliğinin başka bir devlete geçmesi (devletlerin halefiyeti) durumunda uygulanacak hukukî rejim, halefiyetin hangi yolla gerçekleştiğine ve ilgili devletlerin statüsüne göre farklılık arz etmektedir.

1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri ve uluslararası teâmül hukuku dikkate alındığında, devletlerin halefiyeti rejimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sömürge statüsünden kurtularak bağımsızlığını yeni kazanan devletler için 'tabula rasa' (temiz sayfa) ilkesi öngörülürken; bir devletin parçalanması (dissolution) veya ayrılması (separation) ile kurulan devletlerde antlaşmaların sürekliliği (ipso jure halefiyet) esastır.

Answer

Sömürge statüsünden kurtularak kurulan yeni bağımsız devletlerde 'temiz sayfa' ilkesi uygulanırken, parçalanma veya ayrılma durumlarında antlaşmaların sürekliliği esastır.
Uluslararası hukukta 1978 Viyana Sözleşmesi, sömürgecilik sonrası kurulan 'Yeni Bağımsız Devletler' için geçmişin yükümlülüklerinden arınmış bir başlangıç yapmalarını sağlayan 'Tabula Rasa' (Temiz Sayfa) ilkesini kabul etmiştir. Ancak devletlerin parçalanması veya ayrılması durumunda, uluslararası toplumun ve antlaşma düzeninin istikrarını korumak amacıyla antlaşmaların sürekliliği (ipso jure halefiyet) kuralı esas alınmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Devlet halefiyeti ile hükümet değişikliği arasındaki temel ayrımı yapın.
Hükümet değişikliği devletin kimliğini etkilemez (süreklilik), devlet halefiyeti ise egemenliğin el değiştirmesidir.
Sorudaki çeldiricileri elemek için devletin sürekliliği ilkesini anlamak gerekir.
2
1978 Viyana Sözleşmesi'ndeki halefiyet türlerini kategorize edin.
Yeni bağımsız devletler (dekolonizasyon) için 'Tabula Rasa', diğer haller (ayrılma/parçalanma) için 'Süreklilik' kuralı belirlenmiştir.
Uluslararası hukukun yeni devletlerin egemenliğine verdiği önem ile uluslararası ilişkilerin istikrarı arasındaki dengeyi analiz etmek gerekir.
3
Ülkesel (radicite) antlaşmaların hukuki statüsünü değerlendirin.
Sınır ve geçiş hakkı gibi antlaşmalar her durumda halefe geçer.
Bu antlaşmaların kişisel değil, toprakla ilgili (objektif) rejimler olduğunu teyit etmek gerekir.

Key Concept

Devletlerin Halefiyeti (State Succession) ve Tabula Rasa İlkesi
Estimated Time:2m 30s
Question 20Question →

Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (state succession) rejimine ilişkin genel kabul görmüş kurallar ve ilgili Viyana Sözleşmeleri dikkate alındığında, selef devletin taraf olduğu antlaşmaların halef devlete intikaliyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sömürge yönetiminden kurtularak yeni bağımsızlığını kazanan devletler için 'temiz sayfa' (tabula rasa) ilkesi geçerliyken; devletlerin birleşmesi veya ayrılması durumlarında kural olarak antlaşmaların sürekliliği (continuity) ilkesi uygulanır.

Answer

Yeni bağımsız devletler için 'temiz sayfa' (tabula rasa) ilkesi geçerliyken; devletlerin birleşmesi veya ayrılması durumlarında kural olarak antlaşmaların sürekliliği ilkesi uygulanır.
Doğru yanıt, uluslararası hukuktaki temel ikili yapıyı yansıtmaktadır: Sömürge yönetiminden kurtulan devletler, geçmişin yüklerinden arınmış bir başlangıç yapma hakkına (Tabula Rasa) sahipken; bağımsız devletlerin kendi iradeleriyle birleşmesi veya ayrılması durumlarında ahdi ilişkilerin devamlılığı esastır.

Step-by-Step Solution

1
Halefiyet türlerini sınıflandır.
Halefiyet; yeni bağımsız devletler (sömürge sonrası), birleşme, ayrılma ve ülkenin bir kısmının devri olarak ayrılır.
Her halefiyet türü için uygulanan temel hukuk ilkesi farklılık gösterir.
2
1978 Viyana Sözleşmesi'ndeki temel ilkeleri karşılaştır.
Yeni bağımsız devletler (Madde 16) için 'Tabula Rasa' (Temiz Sayfa) ilkesi, birleşme ve ayrılma (Madde 31 ve 34) durumları için 'Süreklilik' ilkesi benimsenmiştir.
Sömürge sonrası kurulan devletlerin kendi iradeleri dışındaki bağlardan kurtulması amaçlanırken, diğer durumlarda uluslararası hukuki istikrar korunmaya çalışılır.

Key Concept

Devletlerin Halefiyeti (State Succession) İlkeleri

Practice More

1978 ve 1983 Viyana Sözleşmeleri arasındaki farkları ve sınır antlaşmalarının (radicite) neden halefiyet dışı kaldığını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Page 1 / 3Next