Question

Difficulty: MediumNormlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)

Uluslararası hukukta devletlerin iradeleriyle aksini kararlaştıramayacakları ve ancak aynı nitelikteki bir normla değiştirilebilen emredici kurallar (jusjus cogenscogens), normlar hiyerarşisinin en üst basamağında yer almaktadır. 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi hükümleri dikkate alındığında, yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırı olan bir antlaşmanın hukuki durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Antlaşma yapıldığı andan itibaren bütünüyle geçersizdir (voidvoid abab initioinitio).Answer
  2. B
    Antlaşmanın sadece emredici kurala aykırı olan hükümleri geçersiz sayılır, geri kalan kısımlar yürürlükte kalır.
  3. C
    Antlaşma, taraflardan biri tarafından Uluslararası Adalet Divanı önünde iptal davası açılana kadar geçerliliğini korur.
  4. D
    Antlaşma emredici kurala aykırı olsa da devletlerin karşılıklı rızası ve halefiyet yoluyla hukuka uygun hale getirilebilir.
  5. E
    Antlaşma sadece emredici kuraldan doğrudan zarar gören devletlerin itirazı halinde askıya alınır.

Answer

Antlaşmanın yapıldığı andan itibaren bütünüyle geçersiz olması (voidvoid abab initioinitio)
1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 53. maddesi uyarınca, bir antlaşmanın yapıldığı sırada uluslararası hukukun emredici bir kuralına (jusjus cogenscogens) aykırı olması durumunda o antlaşma batıldır. Bu geçersizlik türü 'mutlak butlan' niteliğindedir; yani antlaşma yapıldığı andan itibaren (voidvoid abab initioinitio) hiç doğmamış sayılır ve hukuki sonuç doğurmaz. Ayrıca bu durumda antlaşmanın bölünebilirliği söz konusu olmadığından, antlaşmanın tamamı geçersiz hale gelir.

Step-by-Step Solution

1
Jus cogens kavramının normlar hiyerarşisindeki yerini belirlemek.
Jus cogens kurallarının, uluslararası hukukun 'kamu düzeni' (ordre public) kuralları olduğu ve diğer tüm normlardan üstün olduğu saptanır.
Normlar hiyerarşisinin tepesinde yer alan bu kurallar, hiyerarşik olarak alt basamaktaki antlaşma hükümlerini geçersiz kılar.
2
1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 53. maddesini analiz etmek.
Sözleşme'nin 53. maddesi, yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırı olan antlaşmanın 'batıl' (voidvoid) olduğunu açıkça ifade eder.
Hukuki sonucun 'iptal edilebilir' değil, 'başlangıçtan itibaren hükümsüz' (ex tunc) olduğunu teyit etmek gerekir.
3
Bölünebilirlik (divisibility) kuralını değerlendirmek.
Viyana Sözleşmesi'nin 44/5. maddesi uyarınca, 53. maddeye aykırılık durumunda antlaşmanın hükümlerinin birbirinden ayrılmasına izin verilmediği belirlenir.
Emredici kurallara aykırılığın ağırlığı nedeniyle antlaşmanın bir kısmının kurtarılmasına uluslararası hukuk düzeni müsaade etmez.

Key Concept

Jus Cogens ve Mutlak Butlan

Practice More

Jus cogens kuralının antlaşma yapıldıktan sonra ortaya çıkması durumunda (Viyana Sözleşmesi Md. 64) antlaşmanın 'sona ermesi' ile 'başlangıçtan itibaren geçersizlik' (Md. 53) arasındaki farkı inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question