İki komşu devlet arasında deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin süregelen bir uyuşmazlık, tarafların rızasıyla uluslararası bir tahkim heyetine taşınmıştır. Yargılama sırasında davacı devletin iddialarını desteklemek üzere sunduğu hukuki dayanak, alanında tanınmış uluslararası hukuk profesörlerinin yayımladığı bilimsel makaleler ve saygın bir bilimsel enstitünün hazırladığı taslak metindir. Davalı devlet ise bu meseleyi doğrudan düzenleyen taraflar arası bir uluslararası antlaşma veya yerleşmiş bir teâmül kuralı bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Uluslararası hukukun kaynakları hiyerarşisi ve niteliği dikkate alındığında, tahkim heyetinin sunulan bu bilimsel eserleri (doktrin) kararına dayanak yapmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?
- AAlanında yetkin uzmanların ortak görüşünü yansıtan bu metinler, uyuşmazlığın çözümünde devletlerin taraf olduğu antlaşmalarla eşdeğer bağlayıcılığa sahip asli bir hukuk kaynağıdır.
- Sunulan bu bilimsel eserler uluslararası hukukta yalnızca yardımcı kaynak statüsünde olduğundan, tek başlarına uyuşmazlığı çözecek bağımsız bir bağlayıcı hukuk kuralı olarak esasa uygulanamazlar.Answer
- CDoktrin niteliğindeki bu çalışmalar, uluslararası toplumun vicdanını yansıtarak doğrudan emredici norm (jus cogens) statüsü kazandığından mahkemece mutlak surette öncelikli uygulanmalıdır.
- DHeyet, söz konusu bilimsel eserleri hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) yetkisi kapsamında değerlendirip, tarafların bu yönde ayrıca bir rızasını aramaksızın doğrudan bağlayıcı karara dönüştürebilir.
- EBilimsel eserler ve enstitü metinleri, devletlerin iradesinden bağımsız olarak yeni bir teâmül kuralı ihdas ettiklerinden, yargı organlarınca kural koyucu asli bir metin olarak tatbik edilirler.