Examkin

Question

Difficulty: HardDevlet Görevlilerinin Bağışıklıkları (Kişisel ve İşlevsel)

Birleşmiş Milletler Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) çalışmaları ve Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 2002 tarihli 'Tutuklama Emri (Yerodia)' kararı temelinde aşağıdaki kurgusal vaka değerlendirilmektedir:

Kordillera Devleti'nin eski Başbakanı, görev süresi bittikten iki yıl sonra komşu Okyanusya Federasyonu'nda yakalanmıştır. Okyanusya mahkemeleri eski başbakanı, hem makama gelmeden önceki bir tarihte işlediği adi bir suçtan hem de başbakanlığı döneminde tamamen 'özel kapasitesiyle' (resmi görevi dışında) karıştığı iddia edilen uluslararası bir suçtan yargılamak istemektedir. Aynı ceza dosyasında Okyanusya mahkemeleri, Kordillera Devleti'nin hâlen görevde olan mevcut Dışişleri Bakanı hakkında da ağır savaş suçları işlediği iddiasıyla gıyabi tutuklama kararı çıkarmıştır.

Bu vakadaki devlet yetkililerinin yabancı ulusal mahkemelerdeki yargı bağışıklıklarıyla ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. Eski Başbakan, görevden ayrılmasıyla birlikte kişi yönünden bağışıklığını (ratione personae) kaybettiği için; başbakanlık öncesi fiillerinden ve görevdeyken özel kapasitesiyle işlediği fiillerden dolayı Okyanusya mahkemelerinde yargılanabilir.Answer
  2. B
    Mevcut Dışişleri Bakanı'nın mutlak yargı bağışıklığına sahip olması, uluslararası hukukta onun tamamen cezai sorumluluktan muaf (cezasız) olduğu anlamına gelir ve görevden ayrıldıktan sonra bile hiçbir mahkemede yargılanamaz.
  3. C
    Mevcut Dışişleri Bakanı'na yöneltilen suçlamalar emredici kural (jus cogens) niteliğindeki savaş suçları olduğundan, görevde olmasına rağmen kişi yönünden bağışıklığı yabancı ulusal mahkemeler önünde istisnai olarak ortadan kalkar.
  4. D
    Eski Başbakan, görev süresi bitmiş olsa dahi başbakanlık yaptığı dönemdeki tüm fiilleri (özel veya resmi kapasitede olmasına bakılmaksızın) için konu yönünden bağışıklıktan (ratione materiae) ömür boyu yararlanmaya devam eder.
  5. E
    Uluslararası teamül hukukuna göre yalnızca Devlet Başkanı ve Hükümet Başkanı mutlak bağışıklıktan yararlandığından, Kordillera'nın mevcut Dışişleri Bakanı'nın yabancı mahkemeler nezdinde hiçbir şekilde kişi yönünden (ratione personae) bağışıklığı bulunmamaktadır.

Answer

Eski Başbakanın görevden ayrılmakla kişi yönünden bağışıklığını kaybettiğini ve makam öncesi/özel fiillerinden ötürü yargılanabileceğini ifade eden seçenektir.
Doğru seçenekte belirtilen durum, uluslararası hukukta devlet yetkililerinin bağışıklıklarının süre ve kapsamına ilişkin temel ilkeyi yansıtır. Uluslararası Adalet Divanı'nın içtihatlarına göre, üst düzey devlet yetkilileri (Troika) görev süreleri boyunca kişi yönünden mutlak bağışıklığa (ratione personae) sahiptir. Ancak görevden ayrıldıklarında bu mutlak koruma kalkar. Görev sonrası sadece konu yönünden bağışıklık (ratione materiae) devam eder ki bu da yalnızca görevdeyken 'resmi kapasiteyle' yapılan eylemleri kapsar. Eski başbakanın göreve gelmeden önceki eylemleri ve görevdeyken 'özel kapasitesiyle' işlediği eylemler resmi fiil sayılamayacağı için, görev bittikten sonra bu eylemler nedeniyle yabancı mahkemelerde yargılanmasının önünde hukuki bir engel kalmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Yerodia (Tutuklama Emri) Kararına göre görevdeki 'Troika'nın (Devlet/Hükümet Başkanı, Dışişleri Bakanı) durumunu analiz et.
Görevdeki Dışişleri Bakanı'nın yabancı ulusal ceza mahkemeleri önünde (jus cogens ihlali iddialarında dahi) mutlak (ratione personae) bağışıklığı vardır.
Uluslararası hukukun yerleşik içtihatlarına göre, bu yetkililerin görevlerini serbestçe yerine getirebilmeleri için yabancı devlet mahkemelerinde yargılanamamaları gerekir.
2
Bağışıklık (immunity) ve Cezasızlık (impunity) ayrımını tespit et.
Bağışıklık yargılamayı engelleyen usuli bir engeldir, kişinin suçsuz olduğu veya ömür boyu cezasız kalacağı anlamına gelmez.
Kişi görevden ayrıldıktan sonra kendi ülkesinde, feragat durumunda yabancı ülkede veya uluslararası ceza mahkemelerinde yargılanabilir.
3
Eski yetkililerin görev sonrası bağışıklık durumunu (ratione materiae) değerlendir.
Görev süresi biten yetkili 'kişi yönünden' (ratione personae) bağışıklığını kaybeder. Sadece görevdeyken 'resmi sıfatla' (devlet adına) yaptığı eylemler için 'konu yönünden' (ratione materiae) bağışıklığı devam eder.
Devletin fiillerinin yargılanamaması ilkesi gereği resmi eylemler korunurken, özel hayata dair veya göreve gelmeden önceki eylemler koruma kalkanından çıkar.
4
Vakadaki Eski Başbakanın fiillerini ve yargılanabilirliğini eşleştir.
Göreve gelmeden önceki fiilleri ve görevdeyken 'özel kapasitesiyle' işlediği fiiller resmi devlet fiili olmadığı için yargılanabilir.
Ratione materiae koruması özel fiilleri kapsamadığından, eski başbakan Okyanusya mahkemelerince bu fiillerden dolayı yargılanabilir.

Key Concept

Ratione Personae ve Ratione Materiae Ayrımı ile Troika'nın Bağışıklık Kapsamı

Practice More

Uluslararası Adalet Divanı'nın 'Tutuklama Emri (Kongo/Belçika)' davası bağlamında gıyabi yargılamanın sınırlarını ve evrensel yetki ilkesini inceleyen sorular çözülmesi önerilir.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Devlet Görevlilerinin Bağışıklıkları (Kişisel ve İşlevsel)