Question

Difficulty: MediumNormlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)

Uluslararası hukuk doktrini ve Birleşmiş Milletler Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun devletlerin sorumluluğuna ilişkin çalışmaları dikkate alındığında; emredici bir kuralın (jusjus cogenscogens) ihlali neticesinde ortaya çıkan 'erga omnes' (herkese karşı) yükümlülüklerin temel karakteri aşağıdakilerden hangisidir?

  1. İhlale konu olan kuralın korunmasında tüm devletlerin hukuki menfaatinin bulunması ve ihlale karşı her devletin tepki verme hakkının doğmasıAnswer
  2. B
    Yükümlülüğün sadece ilgili kuralın tarafı olan devletler arasında karşılıklılık (resiprositeresiprosite) ilkesine göre sonuç doğurması
  3. C
    Bu yükümlülüklerin ihlalinin sadece Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından yaptırıma bağlanabilmesi
  4. D
    İhlal durumunda uluslararası yargı organlarına başvuru yetkisinin sadece doğrudan mağdur olan devletle sınırlı tutulması
  5. E
    Söz konusu yükümlülüklerin sadece bölgesel nitelikteki uluslararası antlaşmalar çerçevesinde geçerlilik kazanması

Answer

Emredici bir kuralın ihlali durumunda, bu kuralın korunmasında tüm devletlerin hukuki menfaatinin bulunması ve ihlale karşı her devletin tepki verme hakkının doğmasıdır.
Emredici kurallar (jusjus cogenscogens), uluslararası toplumun ortak çıkarlarını ve temel değerlerini koruyan normlardır. Bu nitelikteki bir norm ihlal edildiğinde, sadece doğrudan zarar gören devlet değil, uluslararası toplumun her bir üyesi hukuki bir menfaate sahip kabul edilir. Bu durum 'herkese karşı yükümlülük' (ergaerga omnesomnes) olarak tanımlanır ve her devletin ihlalin durdurulması veya onarılması için girişimde bulunma hakkını doğurur.

Step-by-Step Solution

1
Emredici kural (jusjus cogenscogens) kavramının kapsamını belirle.
Emredici kuralların uluslararası toplumun bütünü tarafından kabul edilen, vazgeçilemez ve sapılamaz nitelikte olduğu anlaşıldı.
Jus cogens normları, tüm devletlerin uymak zorunda olduğu hiyerarşik olarak en üstteki normlardır.
2
Bu kuralların ihlalinin doğurduğu 'erga omnes' yükümlülük kavramını analiz et.
Erga omnes yükümlülüklerin, normun içeriğindeki toplumsal menfaat nedeniyle 'herkese karşı' borç doğurduğu tespit edildi.
Soykırım yasağı gibi kurallar, sadece taraflar arasında değil, tüm insanlık adına korunması gereken değerlerdir.
3
İhlal durumunda 'hukuki menfaat' ve 'başvuru ehliyeti' arasındaki ilişkiyi kur.
Doğrudan zarar görmeyen devletlerin de bu tür ihlallere karşı tepki verme ehliyetine sahip olduğu sonucuna varıldı.
Barcelona Traction davasında da belirtildiği üzere, bazı hakların korunmasında her devletin hukuki bir menfaati vardır.

Key Concept

Erga Omnes Yükümlülükler ve Jus Cogens İlişkisi

Hints

1
Emredici kuralların evrensel niteliğini ve tüm uluslararası toplumu ilgilendirdiğini düşünün.
2
'Erga omnes' terimi 'herkese karşı' anlamına gelir; bu durum ihlalden kimlerin etkilendiğiyle ilgilidir.

Practice More

Uluslararası Adalet Divanı'nın Barcelona Traction (1970) davasındaki erga omnes tanımını incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question