Question

Difficulty: MediumNormlar Hiyerarşisi ve Jus Cogens (Emredici Kurallar)

Uluslararası hukukta kural olarak asli kaynaklar (antlaşmalar, teamül ve hukukun genel ilkeleri) arasında hiyerarşik bir sıralama bulunmamakla birlikte, emredici kuralların (jusjus cogenscogens) varlığı bu durumun en temel istisnasını teşkil eder. Buna göre, emredici kuralların uluslararası hukuktaki hiyerarşik konumu ve diğer normlarla ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Emredici kurallar, uluslararası hukukun diğer tüm normlarının üzerinde yer alır ve bu kurallara aykırı olan hiçbir antlaşma veya teamül kuralı hukuki geçerlilik kazanamaz.Answer
  2. B
    Bir emredici kural, devletlerin büyük çoğunluğu tarafından imzalanan yeni bir çok taraflı antlaşma hükmü ile her zaman değiştirilebilir veya esnetilebilir.
  3. C
    Normlar hiyerarşisinde emredici kurallar ile Birleşmiş Milletler Şartı'nın 103. maddesinden doğan yükümlülükler her zaman aynı hukuki değere ve etkiye sahiptir.
  4. D
    Bir kuralın emredici nitelik kazanabilmesi için uluslararası toplumun bütünü tarafından kabul edilmesi gerektiğinden, bu kurallar sadece devletlerin yazılı rızasını yansıtan antlaşmalar yoluyla oluşturulabilir.
  5. E
    Emredici kurallar sadece teamül hukukundan üstün olup, devletlerin egemen iradesini doğrudan yansıtan antlaşmalarla çatışması durumunda antlaşma hükümleri öncelikle uygulanır.

Answer

Emredici kurallar, uluslararası hukukun diğer tüm normlarının üzerinde yer alır ve bu kurallara aykırı olan hiçbir antlaşma veya teamül kuralı hukuki geçerlilik kazanamaz.
Uluslararası hukukta emredici kurallar (jusjus cogenscogens), nitelikleri gereği normlar hiyerarşisinin en üstünde yer alır. Bu kuralların temel özelliği, devletlerin kendi aralarında yapacakları antlaşmalarla veya teamül uygulamalarıyla bu kuralların dışına çıkamamalarıdır. Bir antlaşma, yapıldığı sırada mevcut bir emredici kurala aykırıysa, uluslararası hukuk bakımından başlangıçtan itibaren geçersiz (batıl) kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Jus Cogens kavramını tanımla.
1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi madde 53'e göre, uluslararası toplumun bütünü tarafından kabul edilen ve aksine hareket edilmesi mümkün olmayan normlardır.
Sorunun temel dayanağı olan emredici kuralların hukuki statüsünü belirlemek için gereklidir.
2
Normlar hiyerarşisindeki yerini analiz et.
Bu kurallar hiyerarşinin en tepesinde yer alır. Diğer tüm kaynaklar (antlaşma, teamül, genel ilkeler) bu kurallara uygun olmak zorundadır.
Emredici kuralların diğer normlar üzerindeki önceliğini anlamak için hiyerarşik konum tespiti şarttır.
3
Çatışma durumundaki hukuki yaptırımı belirle.
Emredici bir kurala aykırı olan herhangi bir antlaşma hükmü geçersizdir ve hiçbir hukuki sonuç doğurmaz.
Hiyerarşinin pratik sonucunu (hükümsüzlük) doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Jus Cogens ve Normlar Hiyerarşisi

Hints

1
Uluslararası hukukta hangi kural türünün aksine hiçbir şekilde düzenleme yapılamayacağını hatırlayın.
2
Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 53. maddesinde belirtilen 'derogation' (sapma/aykırı düzenleme) yasağını düşünün.
3
Emredici kurallar, uluslararası kamu düzenini koruyan ve tüm devletleri bağlayan, hiyerarşinin zirvesindeki kurallardır.

Practice More

Yeni bir emredici kuralın ortaya çıkması durumunda (jus cogens superveniens), mevcut antlaşmaların durumunu VCLT Madde 64 çerçevesinde inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question