Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan 'dostça girişim' (iyiniyet hizmeti) ile 'arabuluculuk' (mediation) yöntemleri arasındaki fonksiyonel sınırın belirlenmesinde, üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına (merits) yönelik tutumu belirleyici kriter kabul edilmektedir. Buna göre, uyuşmazlık sürecinde üçüncü bir tarafın gerçekleştirdiği aşağıdaki faaliyetlerden hangisi, yürütülen sürecin 'dostça girişim' sınırlarını aşarak 'arabuluculuk' niteliği kazandığını gösteren en temel hukuki ölçüttür?

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yöntemlerinden biri olan 'uzlaştırma' (conciliation), yapısal özellikleri ve işleyişi bakımından diğer diplomatik çözüm yollarıyla benzerlikler taşısa da işlevsel olarak kendine özgü bir niteliğe sahiptir. Buna göre, uzlaştırma yöntemini 'soruşturma' (tahkik) ve 'arabuluculuk' yöntemlerinden ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

A ve B devletleri, aralarındaki deniz yetki alanlarının sınırlandırılması uyuşmazlığını çözmek için herhangi bir üçüncü devletin veya uluslararası kuruluşun katılımı olmaksızın, karşılıklı diplomatik heyetler aracılığıyla doğrudan görüşme kararı almışlardır.

Buna göre, söz konusu devletlerin uyuşmazlığı çözmek için kullandıkları yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan "uzlaştırma" (conciliation) usulünde; uyuşmazlığı inceleyen komisyonun hem maddi vakaları tespit etme hem de uyuşmazlığın esasına yönelik bir çözüm planı sunma yetkisi bulunmaktadır. Buna göre, uzlaştırma komisyonu tarafından hazırlanan nihai raporun hukuki niteliği ve taraflar üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan bu yöntemde, sürece dahil olan üçüncü taraf sadece tarafları masaya oturtmakla yetinmez; tarafların tezlerini uzlaştırmaya yönelik somut çözüm önerileri geliştirir ve uyuşmazlığın esasına ilişkin bir 'uzlaşı taslağı' sunarak müzakere sürecinde aktif bir kolaylaştırıcı rol üstlenir. Üçüncü tarafın sunduğu bu çözüm önerileri taraflar için bağlayıcı olmamakla birlikte, uyuşmazlığın çözümü için bir temel teşkil eder. Yukarıda temel özellikleri belirtilen diplomatik çözüm yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözümünde en temel ve yaygın yöntem olan müzakere (görüşme) usulünün yargısal çözüm yolları ile ilişkisi ve hukuki sınırları konusunda Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) geliştirdiği standartlar dikkate alındığında, uyuşmazlığın esasına geçilmeden önceki 'müzakere şartı' (condition préalable) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi Divan'ın yerleşik içtihatlarına uygundur?

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) yargı yetkisini kullanabilmesi için uyuşmazlığın taraflarının rızası temel şarttır. Ancak bazı durumlarda, uyuşmazlığın tarafları Divan'ın yetkisini kabul etmiş olsalar dahi, yargılamanın ilerlemesini engelleyen usuli engeller ortaya çıkabilir. Özellikle davanın tarafı olmayan bir devletin hukuki menfaatlerinin uyuşmazlığın merkezinde yer alması durumunda uygulanan ve ilk kez *Parasal Altın (Monetary Gold)* davasında formüle edilen "vazgeçilmez üçüncü taraf" (indispensable third party) prensibi uyarınca Divan'ın tutumu aşağıdakilerden hangisidir?

Birleşmiş Milletler ($BM$) Antlaşması'nın $VI$. Bölümü'nde düzenlenen uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümü sistemi çerçevesinde; Güvenlik Konseyi, uyuşmazlığın taraflarına uygun çözüm usulleri veya yöntemleri önerirken, uyuşmazlığın hukuki bir nitelik taşıması durumunda aşağıdakilerden hangisini kural olarak göz önünde bulundurmalıdır?

Uluslararası uyuşmazlıkların tahkim (hakemlik) yoluyla çözümü sürecinde, taraflar arasındaki uyuşmazlığı esastan karara bağlayacak olan hakem heyetinin hukuki yetkisi ve yargılama usulü 'tahkim sözleşmesi' ($compromis$) ile belirlenir. Eğer hakem heyeti, bu sözleşmede kendisine verilen yetki sınırlarını açıkça aşarak ($extra$ $compromis$ / $ultra$ $vires$) bir karar verirse, bu durum söz konusu hakem kararı üzerinde aşağıdaki sonuçlardan hangisine yol açar?

Uluslararası bir uyuşmazlıkta tarafların rızasıyla sürece dahil olan üçüncü bir devletin veya uluslararası örgütün, taraflar arasındaki müzakereleri yürütmekle yetinmeyip uyuşmazlığın çözümü için taraflara somut bir 'uzlaşı planı' ($plan$ $of$ $settlement$) sunması durumunda, başvurulan barışçıl çözüm yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ($BMGK$), bir uyuşmazlığın devamının uluslararası barış ve güvenliğin korunmasını tehlikeye düşürebileceğini saptayarak uyuşmazlığın taraflarına belirli çözüm koşulları telkin etmiştir. Bu sürecin $BM$ Antlaşması'nın $VI$. Bölümü (Uyuşmazlıkların Barışçıl Yollarla Çözümü) kapsamında yürütüldüğü bilindiğine göre, Konsey tarafından sunulan bu önerilerin hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Birleşmiş Milletler'in (BM) temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) çalışma usulleri ve Statü'de öngörülen yargılama dairelerine (chambers) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A ve B devletleri, kıta sahanlığı sınırlandırması konusunda yaşadıkları teknik ve hukuki anlaşmazlığı çözmek üzere beş üyeden oluşan bir "uzlaştırma komisyonu" (conciliation commission) kurmuşlardır. Komisyon, her iki tarafın iddialarını ve bölgedeki jeolojik verileri inceleyerek uyuşmazlığın esasına ilişkin bir rapor hazırlamıştır.

Bu uyuşmazlık çözüm süreci ve hazırlanan raporun hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün $62.$ maddesi uyarınca, bir devletin derdest bir davaya "müdahale" (intervention) talebinde bulunabilmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Devlet A ve Devlet B, iki ülke arasındaki tartışmalı deniz bölgesinde yaşanan bir sıcak çatışmanın çıkış nedenlerini ve olayların kronolojik gelişimini aydınlatmak amacıyla 1907 tarihli Lahey Sözleşmesi çerçevesinde bir 'Soruşturma Komisyonu' kurulması konusunda anlaşmışlardır. Bu süreçte başvurulan soruşturma (tahkik) yönteminin hukuki niteliği ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları arasında yer alan 'dostça girişim' (iyiniyet hizmeti) yöntemi ile ilgili olarak, üçüncü tarafın yürüttüğü faaliyetin kapsamı ve bu yöntemin 'arabuluculuk' (mediation) yöntemine evrilmesi için aşılması gereken temel hukuki eşik aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası bir uyuşmazlığın temelinde yatan maddi olayların (vakıaların) tarafsız ve uzman bir kurul tarafından incelenerek bir raporla açıklığa kavuşturulmasını hedefleyen barışçıl çözüm yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta devletler arasındaki uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları arasında en sık kullanılan ve en eski yöntem olan müzakere (görüşme) sürecinin temel işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Birleşmiş Milletler ($BM$) Şartı'nın $38$. maddesi uyarınca; Güvenlik Konseyi'nin, bir uyuşmazlığın uluslararası barış ve güvenliğin korunmasını tehlikeye düşürebilecek nitelikte olup olmadığına bakmaksızın, taraflara uyuşmazlığın barışçıl çözümü için tavsiyelerde bulunabilmesi aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesine bağlıdır?

Devletler, aralarındaki bir görüş ayrılığını veya uyuşmazlığı herhangi bir üçüncü tarafın müdahalesi olmaksızın, diplomatik kanallar vasıtasıyla doğrudan çözmeyi tercih edebilirler. Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları arasında yer alan bu yöntem (müzakere) hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?