Akut lenfoblastik lösemi nedeniyle idame tedavisinde 6-merkaptopurin kullanan 28 yaşındaki… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

Akut lenfoblastik lösemi nedeniyle idame tedavisinde $6$ -merkaptopurin kullanan $28$ yaşındaki bir erkek hastaya, takiplerinde saptanan hiperürisemiyi (tümör liziz sendromu riski) kontrol altına almak amacıyla yeni bir oral ajan başlanıyor. Yaklaşık on gün sonra hasta; yüksek ateş, ağız içinde yaygın aftöz ülserler ve ciddi halsizlik şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Yapılan tetkiklerde derin nötropeni ve trombositopeni (şiddetli miyelosüpresyon) saptanıyor.

Bu hastada ölümcül olabilen toksisitenin ortaya çıkmasına neden olan farmakokinetik etkileşim mekanizması aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde açıklanmıştır?

Ürik asit sentezini azaltan ilacın ksantin oksidazı inhibe ederek $6$ -merkaptopurin inaktivasyonunu engellemesiAnswer
B
Ürikozürik ilacın böbrek tübüler sekresyonunu yarışmalı olarak bloke edip $6$ -merkaptopurin atılımını geciktirmesi
C
Hiperürisemi tedavisinde kullanılan ajanın hepatik sitokrom enzimlerini indükleyerek ilacın toksik metabolitlere dönüşümünü hızlandırması
D
Akut gut atağında kullanılan mikrotübül inhibitörünün kemik iliğinde $6$ -merkaptopurin ile sinerjistik toksisite yaratması
E
Eklenen ilacın $6$ -merkaptopurin'in plazma proteinlerine bağlanmasını engelleyerek kanda serbest ve aktif fraksiyonunu artırması

Answer

Bu tabloda görülen şiddetli toksisitenin nedeni, hiperürisemi tedavisinde kullanılan ksantin oksidaz inhibitörünün (allopurinol),

6

-merkaptopurin'in inaktif metabolitlerine yıkılmasını engellemesidir.

Tümör liziz sendromu riskini azaltmak için kullanılan allopurinol, ksantin oksidaz (XO) enzimini inhibe eder. Pürin analoğu olan

6

-merkaptopurin'in temel inaktivasyon yollarından biri XO enzimi ile

6

-tiyoürik aside oksitlenmesidir. Allopurinol kullanımı XO'yu bloke ettiğinde,

6

-merkaptopurin inaktive edilemez ve aktif metabolitlerine (tiyoguanin nükleotidleri) dönüşümü dramatik şekilde artarak hayatı tehdit eden miyelosüpresyona yol açar. Bu nedenle iki ilaç birlikte kullanılacaksa

6

-merkaptopurin dozu yaklaşık

\%75

oranında azaltılmalıdır.

Step-by-Step Solution

Hastanın kullandığı mevcut antineoplastik ilacı ve özelliklerini tanımla.

6

-merkaptopurin (

6

-MP), pürin analoğu bir antimetabolittir ve inaktivasyonu büyük ölçüde ksantin oksidaz (XO) enzimi ile gerçekleşir.

Etkileşime giren birinci ilacın farmakokinetik yolaklarını bilmek, toksisitenin nedenini bulmak için gereklidir.

Tümör liziz sendromuna bağlı hiperürisemiyi önlemek için eklenen ilacı belirle.

Ürik asit üretimini azaltmak için kullanılan standart profilaktik ajan, bir ksantin oksidaz (XO) inhibitörü olan allopurinol'dür.

Senaryoda adı verilmeyen ikinci ilacın etki mekanizmasını tanımlamak sorunun çözüm anahtarıdır.

İki ilacın metabolik etkileşimini değerlendir.

Allopurinol,

6

-merkaptopurin'i inaktif form olan

6

-tiyoürik aside dönüştüren enzimi (XO) inhibe eder. Bu durum

6

-MP'nin vücutta birikmesine ve aktif, toksik tiyoguanin nükleotidlerine dönüşümünün aşırı artmasına yol açar.

Etkileşimin hücresel boyuttaki sonucunu saptamak.

Klinik tablo ile mekanizmayı eşleştir.

6

-MP birikimi kemik iliğini baskılayarak derin miyelosüpresyona (nötropeni, trombositopeni) ve mukozal toksisiteye (aftöz ülserler) neden olmuştur.

Vakadaki semptomların farmakolojik temelini doğrulamak.

Key Concept

Ksantin Oksidaz İnhibisyonu ve

6

-Merkaptopurin Toksisitesi

Hints

Lösemi tedavilerinde hiperürisemiyi önlemek için sıklıkla ürik asit sentezini bloke eden bir ilaç eklenir. Bu ilaç hangi enzim üzerinden etki gösterir?

6

-merkaptopurin, inaktif hale gelmek için Allopurinol'ün de hedefi olan enzime ihtiyaç duyar.

Practice More

Azatiyoprin tedavisinde de allopurinol kullanımının etkilerini ve benzer doz ayarlaması gerekliliklerini gözden geçirin, çünkü Azatiyoprin vücutta

6

-merkaptopurin'e dönüşen bir ön ilaçtır.

Alternative Method

Farmakokinetik etkileşimleri ezberlemek yerine enzim-substrat ilişkisi kurun: Allopurinol (inhibitör) -> Ksantin Oksidaz <-

6

-Merkaptopurin (substrat). Substrat yıkılamazsa birikir ve kemik iliğini zehirler.

Estimated Time:1m 0s

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Topics

More questions from this topic