Sitotoksik Antineoplastik İlaçlar

Metastatik kolorektal kanser tanısıyla irinotekan, $5$-florourasil ve lökovorin içeren bir kemoterapi protokolü başlanan $58$ yaşındaki erkek hastada, tedavinin birinci haftasında hastaneye yatış gerektiren şiddetli nötropeni ve kontrol altına alınamayan diyare gelişmiştir. Yapılan farmakokinetik analizlerde, irinotekanın aktif metaboliti olan $SN-38$ düzeylerinin normalden anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır.

Bu hastada gözlenen ağır toksisite tablosundan sorumlu tutulması gereken en olası mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik yumuşak doku sarkomu nedeniyle yüksek doz ifosfamid tedavisi alan 45 yaşındaki kadın hastada, tedavinin 48. saatinde konfüzyon, dezoryantasyon ve uykuya eğilim (somnolans) tablosu gelişmiştir. Hastanın mesane koruması amacıyla uygun dozda mesna aldığı ve elektrolit düzeylerinin normal olduğu saptanmıştır. Bu hastada izlenen klinik tablonun gelişiminden sorumlu olan ve tedavisinde metilen mavisi kullanılabilen toksik metabolit aşağıdakilerden hangisidir?

Meme kanseri tanısıyla yüksek doz siklofosfamid içeren bir kemoterapi rejimi uygulanan hastada, mesane mukozasını akrolein toksisitesinden korumak ve hemorajik sistit riskini azaltmak için tedaviye eklenmesi gereken spesifik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre siklusunun $M$ fazında etki gösteren, mikrotübül polimerizasyonunu artırarak mikrotübüllerin stabilizasyonunu sağlayan ve böylece hücre bölünmesini durduran sitotoksik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Testis tümörü tanısıyla kemoterapi alan $24$ yaşındaki bir erkek hastada, tedavi sürecinde ilerleyici kuru öksürük ve eforla artan nefes darlığı gelişmiştir. Yapılan fizik muayenede akciğer bazallerinde raller duyulmuş, solunum fonksiyon testlerinde ise karbonmonoksit diffüzyon kapasitesinde ($DL_{CO}$) anlamlı azalma saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olması en muhtemel antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Mide kanseri tanısıyla kemoterapi alan $55$ yaşındaki bir erkek hastada, son kürden bir süre sonra progresif dispne, oligüri ve halsizlik gelişiyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde mikroanjiopatik hemolitik anemi ($MAHA$), trombositopeni ve serum kreatinin düzeyinde belirgin artış saptanıyor. Bu klinik tabloya (Hemolitik Üremik Sendrom) neden olma olasılığı en yüksek olan ve "bioreductive" aktivasyonla özellikle hipoksik tümör hücrelerinde sitotoksik etki gösteren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$54$ yaşında Akut Myeloid Lösemi ($AML$) tanısıyla yüksek doz sitarabin ($Ara-C$) tedavisi alan bir erkek hastada, tedavinin $3$. gününden itibaren belirgin yürüme güçlüğü, denge kaybı ve konuşmada bozulma (dizartri) gözleniyor. Yapılan nörolojik muayenede serebellar ataksi saptanıyor.

Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan antineoplastik ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Belirgin emetojenik potansiyele sahip olan, doz kısıtlayıcı en önemli yan etkisi nefrotoksisite olan ve ayrıca ototoksisiteye (işitme kaybı) yol açabilen antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Meme kanseri tanısıyla siklofosfamid içeren kemoterapi protokolü uygulanan $45$ yaşındaki bir kadın hastada, idrarda kan görülmesi üzerine yapılan incelemelerde hemorajik sistit saptanmıştır. Bu tabloya neden olan toksik metabolitin etkisini önlemek amacıyla tedaviye eklenmesi gereken ajan aşağıdakilerden hangisidir?

$8$ yaşında Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL) tanısıyla indüksiyon kemoterapisi alan bir hastada, tedavi sırasında şiddetli epigastrik ağrı ve kusma gelişiyor. Fizik muayenede batında hassasiyet saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde serum amilaz düzeyinin normalin $4$ katı olduğu, fibrinojen düzeyinin düştüğü ve pıhtılaşma testlerinde (PT, aPTT) uzama olduğu saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olması en muhtemel antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Testis kanseri tanısıyla $BEP$ ($bleomisin$, $etoposid$, $sisplatin$) kemoterapi protokolü başlanan $32$ yaşındaki bir erkek hastada, tedavinin $3$. ayında progresif seyirli kuru öksürük ve efor dispnesi gelişiyor. Fizik muayenede sırtta ve gövdede hiperpigmente çizgisel lezyonlar (flagellat eritem) dikkati çekiyor. Yapılan tetkiklerde lökosit ve trombosit sayılarının normal sınırlarda olduğu saptanıyor.

Bu klinik tabloya neden olan antineoplastik ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Antrasiklin grubu bir antineoplastik olan doksorubisin kullanımı sırasında ortaya çıkabilen ve serbest oksijen radikallerinin tetiklediği kardiyotoksisiteyi önlemek amacıyla kullanılan demir şelatörü ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Hodgkin lenfoma tanısıyla $ABVD$ ($Adriamisin$, $Bleomisin$, $Vinblastin$, $Dakarbazin$) kemoterapisi planlanan bir hastada; hücre siklusunun $G_2$ fazına özgü etki gösteren, demir iyonları ile şelat oluşturup serbest oksijen radikalleri üreterek $DNA$ zincir kırıklarına neden olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Akut lenfoblastik lösemi ($ALL$) tanısıyla kemoterapi alan $10$ yaşındaki bir çocuk hastada, tedavinin ilerleyen döneminde derin tendon reflekslerinde ($DTR$) kayıp, ellerde ve ayaklarda uyuşma (parestezi) ile şiddetli kabızlık şikayetleri geliştiği gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan antineoplastik ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Akut lenfoblastik lösemi ($ALL$) tanısıyla tedavi gören $6$ yaşındaki erkek çocukta, kemoterapi kürünün ardından şiddetli konstipasyon ve karın ağrısı gelişmiştir. Fizik muayenede bağırsak seslerinin azaldığı saptanmış; laboratuvar incelemesinde plazma sodyum düzeyi $124\ mEq/L$ ($N: 135-145$), idrar sodyumu $40\ mEq/L$ ve idrar osmolalitesi plazma osmolalitesine göre belirgin derecede yüksek bulunmuştur. Bu hastada gelişen klinik tabloya (otonomik nöropati ve uygunsuz $ADH$ sendromu) neden olma olasılığı en yüksek olan antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik over kanseri nedeniyle kemoterapi alan bir hastada, tedavi sürecinde ekstremitelerde parestezi ve duyu kaybı ile karakterize periferik nöropati gelişmiştir. Bu hastada kullanılan ilacın, mikrotübüllere bağlanarak onları stabilize ettiği ve depolimerizasyonu (çözünmeyi) engelleyerek hücre döngüsünü $M$ fazında durdurduğu bilinmektedir.

Bu klinik tablo ve etki mekanizmasına sahip olan antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik sarkom tanısıyla takip edilen 52 yaşındaki erkek hastaya, hemorajik sistit profilaksisi amacıyla mesna ile kombine edilerek yüksek doz bir alkilleyici ajan infüzyonu başlanmıştır. Tedavinin 3. gününde hastada somnolans, konfüzyon ve halüsinasyonlar ile karakterize akut ensefalopati tablosu gelişmiştir. Bu klinik tabloya neden olma olasılığı en yüksek olan ilaç ve sorumlu tutulan toksik metabolit aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Akut lenfoblastik lösemi nedeniyle idame tedavisinde $6$-merkaptopurin kullanan $28$ yaşındaki bir erkek hastaya, takiplerinde saptanan hiperürisemiyi (tümör liziz sendromu riski) kontrol altına almak amacıyla yeni bir oral ajan başlanıyor. Yaklaşık on gün sonra hasta; yüksek ateş, ağız içinde yaygın aftöz ülserler ve ciddi halsizlik şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Yapılan tetkiklerde derin nötropeni ve trombositopeni (şiddetli miyelosüpresyon) saptanıyor.

Bu hastada ölümcül olabilen toksisitenin ortaya çıkmasına neden olan farmakokinetik etkileşim mekanizması aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde açıklanmıştır?

Gastrointestinal sistem kanserlerinin tedavisinde yaygın olarak kullanılan, pirimidin analoğu yapısında olan ve "timidilat sentaz" enzimini irreversibl olarak inhibe ederek $DNA$ sentezini engelleyen sitotoksik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Küçük hücreli dışı akciğer kanseri tanısıyla tedavi alan $62$ yaşındaki bir erkek hastada, kemoterapi kürleri sonrasında progresif işitme kaybı ve serum kreatinin düzeylerinde belirgin artışla karakterize nefrotoksisite tablosu gelişmiştir. Bu klinik tabloya neden olan antineoplastik ajanın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?