Kistik fibrozis nedeniyle uzun süredir takip edilen ve ekzokrin pankreas yetmezliği bulunan 28 yaşındaki kadın hasta, son aylarda belirginleşen gece körlüğü ve gözlerde kuruluk şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın öyküsünden, son bir yıl içinde sık tekrarlayan alt solunum yolu enfeksiyonları geçirdiği öğreniliyor. Yapılan bronkoskopik biyopside, trakeobronşiyal ağaçtaki normal yalancı çok katlı silyalı kolumnar epitelin tamamen kaybolduğu ve yerini çok katlı yassı epitelin aldığı gözleniyor.
Buna göre, bu hastada solunum yollarında izlenen hücresel adaptasyon sürecinin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
- Doku kök hücrelerinin spesifik transkripsiyon faktörlerinin etkisiyle yeniden programlanmasıAnswer
- BOlgun silyalı kolumnar hücrelerin fenotip değiştirerek doğrudan yassı epitel hücrelerine dönüşmesi
- CBazal tabaka hücrelerinin inflamatuar sitokinlerin etkisiyle kontrolsüz asimetrik bölünerek çoğalması
- DHasarlı solunum epitelinde apoptoz direnci gelişerek hücrelerin yüzeyde dökülmeden birikmesi
- EEpitel dokusunda biriken genetik mutasyonların hücresel polariteyi ve olgunlaşmayı bozması
Answer
Solunum yollarında izlenen yassı epitel metaplazisinin temel hücresel mekanizması, doku kök hücrelerinin (rezerv hücreler) yeniden programlanmasıdır.
Doğru yanıt, doku kök hücrelerinin yeniden programlanmasıdır. Vakada sunulan tablo, kistik fibrozise bağlı pankreas yetmezliği zemininde gelişen A vitamini eksikliğidir (gece körlüğü ve kseroftalmi bunun kanıtıdır). A vitamini, epitel hücrelerinin normal farklılaşmasında (özellikle mukus salgılayan kolumnar epitelin korunmasında) retinoik asit reseptörleri üzerinden görev yapan kritik bir vitamindir. Eksikliğinde, solunum yolu, konjonktiva ve idrar yollarında normal epitelin yerini çok katlı yassı epitel alır (skuamöz metaplazi). Metaplazinin hücresel düzeydeki temel mekanizması, ortamdaki stres faktörlerinin (veya vitamin eksikliğinin) etkisiyle dokudaki rezerv kök hücrelerinin farklılaşma yolaklarının yeniden programlanmasıdır. Asla olgun hücrelerin fenotip değiştirmesi (transdiferansiyasyon) değildir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hücresel Adaptasyonlar: Metaplazi Mekanizması ve A Vitamini Eksikliği