Siroz ve Komplikasyonları

47 questions

Question 41Question →

5858 yaşında erkek hasta, alkolik siroz ve refrakter asit nedeniyle poliklinik takibindedir. Son 11 haftadır belirginleşen halsizlik ve iştahsızlık şikayeti ile başvuruyor. Fizik muayenesinde; bilinci açık, koopere ve oryante; kan basıncı 88/54 mmHg88/54\text{ mmHg}, nabız 64/dk64/\text{dk} (ritmik) olarak ölçülüyor. Batında distansiyon ve açıklığı yukarı bakan matite saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde; serum kreatinin 1,7 mg/dL1,7\text{ mg/dL}, sodyum 124 mEq/L124\text{ mEq/L} ve potasyum 4,1 mEq/L4,1\text{ mEq/L} bulunuyor. Hastanın özofagus varisleri nedeniyle sekonder profilaksi amacıyla Karvedilol 12,5 mg/gu¨n12,5\text{ mg/gün} kullandığı biliniyor.

Bu hastada varis kanaması profilaksisinin yönetimi için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Karvedilol tedavisini kesmek ve profilaksiye endoskopik bant ligasyonu ile devam etmek

Answer

Karvedilol tedavisi sonlandırılmalı ve varis profilaksisi endoskopik bant ligasyonu (EBL) ile sürdürülmelidir.
Karaciğer sirozunda non-selektif beta blokerlerin (NSBB) kullanımı 'pencere hipotezi' ile açıklanır. Erken dekompanse evrede (asit başlangıcı, varis varlığı) NSBB'ler portal basıncı düşürerek mortaliteyi azaltır. Ancak hastalık ilerleyip şiddetli hiponatremi (<126 mEq/L< 126\text{ mEq/L}), sistolik kan basıncı düşüklüğü (<90 mmHg< 90\text{ mmHg}), hepatorenal sendrom (HRS) veya spontan bakteriyel peritonit (SBP) geliştiğinde, NSBB'ler kardiyak debiyi ve dolayısıyla böbrek perfüzyonunu bozarak zararlı hale gelir. Bu hastada hem hipotansiyon hem de ciddi hiponatremi olduğu için NSBB (Karvedilol) kesilmeli, profilaksiye endoskopik bant ligasyonu ile devam edilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın hemodinamik ve biyokimyasal durumunu analiz et.
Sistolik kan basıncı < 90 mmHg90\text{ mmHg} (88 mmHg88\text{ mmHg}), serum sodyumu < 126 mEq/L126\text{ mEq/L} (124 mEq/L124\text{ mEq/L}) ve kreatinin değerinde artış (1,7 mg/dL1,7\text{ mg/dL}) saptanmıştır.
Bu bulgular ileri evre dekompanse sirozda 'NSBB Penceresi'nin (Window Hypothesis) kapandığını gösterir.
2
Non-selektif beta bloker (NSBB) kullanımına yönelik güncel kılavuzları (EASL/AASLD) hatırla.
Dirençli asidi olan sirotik hastalarda; ciddi hipotansiyon, hiponatremi veya akut böbrek hasarı gelişmesi durumunda NSBB kullanımı kontrendikedir.
NSBB'ler kardiyak debiyi azaltarak halihazırda kritik olan renal perfüzyon basıncını daha da düşürür ve hepatorenal sendrom (HRS) riskini artırır.
3
Mevcut profilaksi stratejisini revize et.
Karvedilol kesilir ve varis kanamasını önlemek için endoskopik tedaviye geçilir.
Farmakolojik profilaksi yapılamayan durumlarda endoskopik bant ligasyonu güvenli ve etkili bir alternatiftir.

Key Concept

NSBB Pencere Hipotezi (Window Hypothesis)
Question 42Question →

5555 yaşında erkek hasta, alkolik siroz ve tekrarlayan hepatik ensefalopati atakları nedeniyle poliklinik kontrolüne geliyor. Hastanın fizik muayenesinde belirgin temporal atrofi, kas kütlesinde azalma ve hafif derecede kaba tremor (asteriks) saptanıyor. Hasta yakınları, amonyak üretimini azaltmak amacıyla hastanın protein alımını günlük 3030-4040 grama kadar kısıtladıklarını ifade ediyor. Bu hastanın uzun dönem takibinde beslenme yönetimiyle ilgili en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kas yıkımını ve ensefalopati riskini azaltmak için günlük 1.21.2 - 1.51.5 g/kg protein içeren bir diyet başlanmalıdır.

Answer

Kas yıkımını önlemek ve amonyak detoksifikasyonuna yardımcı olmak amacıyla günlük 1.21.2 - 1.51.5 g/kg protein içeren bir diyet başlanmalıdır.
Siroz ve hepatik ensefalopati (HE) varlığında, geçmişte uygulanan protein kısıtlaması artık önerilmemektedir. Çünkü iskelet kasları, glutamin sentetaz aktivitesi sayesinde amonyağı glutamine çevirerek temizleyen 'yedek' bir organ görevi görür. Sarkopeni (kas kaybı), HE nüksü için bağımsız bir risk faktörüdür. Güncel kılavuzlar, protein alımının 1.21.2 - 1.51.5 g/kg/gün düzeyinde tutulmasını ve gece açlığını önlemek için yatmadan önce karbonhidrat ağırlıklı hafif bir atıştırmalık tüketilmesini önermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın beslenme durumunu değerlendir
Belirgin sarkopeni ve malnütrisyon bulguları saptandı.
Sirozlu hastalarda kas dokusu, amonyağın glutamine dönüştürülerek temizlendiği alternatif bir bölgedir.
2
Güncel kılavuzlara göre protein ihtiyacını belirle
Protein kısıtlamasının ensefalopatiyi kötüleştirdiği ve mortaliteyi artırdığı sonucuna varıldı.
AASLD ve EASL kılavuzları sirozda protein kısıtlamasından kaçınılmasını önermektedir.
3
Hedef diyet planını oluştur
Günlük 1.21.2 - 1.51.5 g/kg protein ve 3030 - 3535 kcal/kg enerji alımı planlandı.
Sarkopeni ile mücadele, ensefalopati nükslerini azaltmada kritik öneme sahiptir.

Key Concept

Sirozlu hastalarda protein kısıtlaması yapılmamalı; aksine sarkopeniyi önlemek için yeterli protein sağlanmalıdır.

Practice More

Sirozda sarkopeni varlığının hepatik ensefalopati üzerindeki fizyopatolojik etkilerini ve amonyak temizleme mekanizmalarını tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 43Question →

Hepatit C'ye bağlı karaciğer sirozu ve asit tanısıyla takip edilen 60 yaşındaki erkek hasta, poliklinik kontrolünde serum kreatinin düzeyinin son 1 hafta içinde 0.9 mg/dL'den 2.1 mg/dL'ye yükseldiği görülerek yatırılıyor. Hastanın öyküsünde nefrotoksik ilaç kullanımı, şok tablosu veya aktif enfeksiyon bulgusu saptanmıyor. Yapılan idrar analizinde proteinüri veya hematüri izlenmiyor; renal ultrasonografide parankimal hastalık bulgusu görülmüyor.

Uluslararası Asit Kulübü (ICA) kriterlerine göre, bu hastada Hepatorenal Sendrom-AKI (HRS-AKI) tanısını doğrulamak ve prerenal azotemiyi dışlamak için uygulanması gereken en uygun ilk yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Diüretiklerin kesilmesi ve 2 gün boyunca 1 g/kg/gün dozunda albümin ile plazma hacim genişletilmesi

Answer

Diüretiklerin kesilmesi ve 2 gün boyunca 1 g/kg/gün dozunda albümin ile plazma hacim genişletilmesi seçeneğidir.
Doğru yaklaşım, diüretiklerin kesilmesi ve albümin ile hacim replasmanı yapılmasıdır. Uluslararası Asit Kulübü (ICA) kriterlerine göre, sirozlu bir hastada AKI geliştiğinde HRS tanısı koyabilmek için 'hacim genişletmeye yanıtsızlık' gösterilmelidir. Bu amaçla diüretikler kesilir ve 2 gün boyunca 1 g/kg (maksimum 100 g) dozunda albümin verilir. Eğer kreatinin değerinde düzelme olmazsa HRS-AKI kabul edilerek vazokonstriktör tedaviye geçilir.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın klinik tablosunu analiz et
Sirozlu hastada akut böbrek hasarı (AKI) gelişmiş (kreatinin artışı >0.3 mg/dL veya %50 artış).
HRS-AKI şüphesi mevcuttur ancak tanı için diğer nedenlerin dışlanması gerekir.
2
HRS-AKI tanı kriterlerini hatırla (ICA kriterleri)
Şok yok, nefrotoksik ilaç yok, parankimal hastalık bulgusu yok. Geriye prerenal azotemi ile ayrım yapmak kalıyor.
Prerenal azotemi, hacim replasmanına yanıt verirken, HRS yanıt vermez.
3
Ayırıcı tanı için gerekli müdahaleyi belirle
Diüretiklerin kesilmesi ve plazma hacminin albümin (1 g/kg/gün, maks. 100 g) ile genişletilmesi gerekir.
Eğer bu tedaviye rağmen kreatinin düşmezse HRS-AKI tanısı konur ve vazokonstriktör tedaviye geçilir.

Key Concept

Sirozda akut böbrek hasarı (AKI) gelişen hastada HRS tanısı koymadan önce, diüretik kesilmesi ve albümin ile hacim replasmanı yapılarak prerenal azoteminin (hacim eksikliğine yanıt veren AKI) dışlanması zorunludur.

Hints

1
Sirozda böbrek yetmezliği her zaman HRS değildir; basit sıvı açığı (prerenal) en sık nedendir.
2
Böbreklerin susuz kalıp kalmadığını anlamak için onlara 'sıvı' vermeniz gerekir.
3
Tanı kriterlerinde 'diüretiklerin kesilmesi ve plazma hacim genişletilmesine yanıtsızlık' şartı aranır.

Practice More

Tip 1 ve Tip 2 HRS (yeni sınıflamada HRS-AKI ve HRS-NAKI) arasındaki prognoz ve tedavi farklarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 44Question →

6565 yaşında erkek hasta, metabolik disfonksiyonla ilişkili steatotik karaciğer hastalığına (MASLD) bağlı siroz tanısı ile takip ediliyor. Halsizlik ve idrar miktarında azalma şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede batında asit saptanıyor, ancak hepatik ensefalopati bulgusu izlenmiyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum kreatinin değeri 2.42.4 mg/dL (bazal değeri 1.11.1 mg/dL), serum sodyumu 128128 mEq/L ve potasyumu 5.15.1 mEq/L olarak bulunuyor. Hastanın diüretikleri kesiliyor, nefrotoksik ilaç kullanımı dışlanıyor ve 2 gün boyunca 11 g/kg/gün dozunda albümin ile plazma genişletme tedavisi uygulanıyor. Tedavi sonrası kontrol kreatinin değeri 2.52.5 mg/dL olarak saptanıyor ve hastada şok tablosu bulunmuyor. Bu hasta için en uygun tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Terlipresin ve albümin infüzyonu başlanması

Answer

Terlipresin ve albümin infüzyonu başlanması
Vaka, sirozlu bir hastada diüretiklerin kesilmesine ve albümin ile volüm genişletilmesine (albümin challenge) yanıt vermeyen akut böbrek hasarını (AKI) tarif etmektedir. Bu tablo, şok ve nefrotoksik ajanların yokluğunda Hepatorenal Sendrom-AKI (HRS-AKI) ile uyumludur. Güncel kılavuzlara (EASL/AASLD) göre, HRS-AKI tedavisinde ilk tercih edilen farmakolojik ajan Terlipresin ile birlikte Albümin infüzyonudur. Terlipresin, splanik vazokonstriksiyon yaparak efektif arteriyel kan hacmini artırır ve böbrek perfüzyonunu düzeltir.

Step-by-Step Solution

1
Klinik tabloyu değerlendir
Siroz zemininde gelişen akut böbrek hasarı (AKI), diüretik kesilmesi ve albümin ile volüm genişletilmesine (challenge) yanıt vermemiştir.
Bu durum Hepatorenal Sendrom-AKI (HRS-AKI) tanısını destekler.
2
Tedavi seçeneklerini karşılaştır
HRS-AKI tedavisinde splanik vazodilatasyonu geri döndürmek için vazokonstriktör tedavi gerekir.
Terlipresin + Albumin kombinasyonu, mortaliteyi azalttığı kanıtlanmış en etkili birinci basamak tedavidir.

Key Concept

Hepatorenal Sendrom (HRS-AKI) Yönetimi
Question 45Question →

4545 yaşında kadın hasta, otoimmün hepatit zemininde gelişen karaciğer sirozu tanısıyla poliklinikte takip edilmektedir. Son bir haftadır asit miktarında belirgin artış şikayeti olan hastaya diüretik tedavisi başlanmıştır. Takip vizitinde hastada hafif konfüzyon, irritabilite ve uykuya eğilim geliştiği gözlenmiştir. Fizik muayenede her iki elde bilateral kaba motor titreme (asteriksis) saptanmıştır. Laboratuvar incelemesinde serum potasyum düzeyi 3.03.0 mEq/LmEq/L, sodyum düzeyi 136136 mEq/LmEq/L ve kreatinin 0.80.8 mg/dLmg/dL olarak bulunmuştur. Bu hastada hepatik ensefalopati tablosunun gelişmesinden sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Hipokalemiye bağlı böbreklerde amonyak üretiminin artması

Answer

Hepatik ensefalopatiyi tetikleyen temel mekanizma, hipokalemiye sekonder olarak böbreklerde amonyak üretiminin artmasıdır.
Karaciğer sirozu olan hastalarda hipokalemi, hepatik ensefalopatinin en önemli metabolik tetikleyicilerinden biridir. Hipokalemi varlığında, potasyum hücre dışına çıkarken hidrojen iyonları hücre içine girer. Böbrek tübül hücrelerinde oluşan bu hücre içi asidoz, glutaminaz enzimini aktive ederek glutaminden amonyak (NH3NH_3) sentezini artırır. Ayrıca hipokalemiye eşlik eden metabolik alkaloz, yüklü olan amonyumun (NH4+NH_4^+) yüksüz amonyak gazına (NH3NH_3) dönüşmesini kolaylaştırarak kan-beyin bariyerinden geçişi artırır.

Step-by-Step Solution

1
Klinik tabloyu tanımla
Hastada siroz zemininde gelişen nöropsikiyatrik bulgular (konfüzyon) ve asteriksis, hepatik ensefalopati (HE) tanısını koydurur.
HE, sirozun evrelerine göre değişen mental durum değişiklikleri ve nörolojik bulgularla karakterizedir.
2
Tetikleyici faktörü belirle
Yeni başlanan diüretik tedavisi sonrası gelişen hipokalemi (3.03.0 mEq/LmEq/L) temel presipitan faktördür.
Diüretikler elektrolit dengesizliği yoluyla HE'yi sıkça tetikleyebilir.
3
Biyokimyasal mekanizmayı açıkla
Hipokalemi, renal tübüler hücrelerde H+H^+ iyonlarının hücre içine girmesine (hücre içi asidoz) yol açarak amonyak üretimini artırır.
Böbreklerde üretilen amonyak (NH3NH_3) sistemik dolaşıma katılarak kan-beyin bariyerini geçer ve nörotoksik etki gösterir.

Key Concept

Hepatik ensefalopatide hipokalemi, renal amonyajenezi uyararak amonyak düzeyini artırır.
Estimated Time:1m 30s
Question 46Question →

5656 yaşında erkek hasta, kronik Hepatit B'ye bağlı karaciğer sirozu (Child−PughChild-Pugh BB) nedeniyle poliklinikte izlenmektedir. Son 66 aydır giderek artan efor dispnesi şikayeti mevcuttur. Fizik muayenesinde boyun venöz dolgunluğu, sol parasternal bölgede belirginleşmiş kalp vurusu ve S2S_2'nin pulmoner odağında sertleşme saptanıyor. Hastada asit saptanmıyor ve yapılan transtorasik ekokardiyografide (TTETTE) tahmini sistolik pulmoner arter basıncı 6262 mmHgmmHg ölçülüyor. Kesin tanı ve nakil uygunluğu açısından yapılan sağ kalp kateterizasyonunda (SKKSKK) şu değerler elde ediliyor:

* Ortalama pulmoner arter basıncı (mPAPmPAP): 3838 mmHgmmHg
* Pulmoner arter uç basıncı (PAWPPAWP): 1111 mmHgmmHg
* Kardiyak debi (COCO): 7.87.8 L/dkL/dk
* Pulmoner vasküler direnç (PVRPVR): 3.43.4 WoodWood U¨nitesiÜnitesi (272272 dyn⋅sn⋅cm−5dyn\cdot sn\cdot cm^{-5})

Buna göre bu hasta için en olası tanı ve en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Portopulmoner hipertansiyon; karaciğer transplantasyonu için yüksek riskli gruptadır, vazoaktif tedavi ile pulmoner basınçlar düşürülerek izlenmelidir.

Answer

Portopulmoner hipertansiyon tanısı konulan bu hastada, ortalama pulmoner arter basıncı (mPAPmPAP) nakil riski açısından kritik eşiktedir ve vazoaktif tedavi ile yakından izlenmelidir.
Sağ kalp kateterizasyonu sonuçları portopulmoner hipertansiyon (PoPH) için klasik triadı (ortalama pulmoner arter basıncı ≥ 2020 mmHgmmHg, pulmoner arter uç basıncı < 1515 mmHgmmHg ve pulmoner vasküler direnç > 33 WoodWood ünitesi) tamamlamaktadır. Karaciğer transplantasyonu adaylarında mPAPmPAP değerinin 3535 mmHgmmHg üzerinde olması, perioperatif sağ kalp yetmezliği ve mortalite riskini ciddi oranda artırır. Ancak 35−4535-45 mmHgmmHg aralığındaki hastalar vazoaktif tedavilere (fosfodiesteraz-5 inhibitörleri, endotelin reseptör antagonistleri vb.) yanıt verebilir; eğer tedaviyle mPAP<35mPAP < 35 mmHgmmHg ve PVR<5PVR < 5 WoodWood ünitesi sağlanırsa hasta nakil için tekrar değerlendirilebilir.

Step-by-Step Solution

1
Klinik bulguları ve TTE verilerini değerlendir.
Efor dispnesi ve sert P2 sesi pulmoner hipertansiyonu (PH) düşündürür; TTE sPAP > 5050 mmHgmmHg olması tanıyı destekler.
Sirozlu hastalarda dispnenin ayırıcı tanısında PH (PoPH ve HPS) mutlaka dışlanmalıdır.
2
Sağ kalp kateterizasyonu (SKK) verilerini yorumla.
mPAP≥20mPAP ≥ 20 mmHgmmHg, PAWP<15PAWP < 15 mmHgmmHg ve PVR>3PVR > 3 WoodWood ünitesi saptandı.
Bu kriterler, pre-kapiller pulmoner hipertansiyonu ve siroz bağlamında Portopulmoner Hipertansiyonu (PoPH) doğrular.
3
Transplantasyon riskini belirle.
mPAPmPAP 3838 mmHgmmHg olarak ölçüldü.
mPAP<35mPAP < 35 düşük risk, 35−4535-45 yüksek risk, >45> 45 çok yüksek risk/kontrendikasyon olarak kabul edilir. 3838 mmHgmmHg vazoaktif tedavi yanıtı izlenmesi gereken gruptur.

Key Concept

Portopulmoner Hipertansiyon (PoPH) Tanı Kriterleri ve Nakil Yönetimi
Estimated Time:2m 30s
Question 47Question →

6262 yaşında erkek hasta, bilinen alkolik karaciğer sirozu ve asit tanısıyla izlenirken idrar miktarında azalma ve genel durum bozukluğu şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde evre 22 asit saptanıyor; kan basıncı 105/65105/65 mmHgmmHg, nabız 88/dk88/dk ölçülüyor. Laboratuvar incelemesinde aşağıdaki bulgular saptanıyor:

ParametreSonuç
Serum Kreatinin (Başvuru)2.22.2 mg/dLmg/dL
Serum Kreatinin (11 hafta önce)0.90.9 mg/dLmg/dL
İdrar Sodyumu88 mEq/LmEq/L
İdrar Sedimentinde ProteinNegatif
İdrar MikroskopisiNormal

Hastanın mevcut diüretik tedavisi kesilerek 22 gün boyunca 11 g/kg/gu¨ng/kg/gün dozunda albumin infüzyonu uygulanıyor. İkinci günün sonunda serum kreatinin düzeyi 2.12.1 mg/dLmg/dL olarak ölçülüyor. Hastanın özgeçmişinde 22 yıl önce geçirilmiş miyokard enfarktüsü ve ileri evre periferik arter hastalığı öyküsü mevcuttur.

Bu hasta için en uygun bir sonraki adım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Noradrenalin ve albumin tedavisine başlanması

Answer

Noradrenalin ve albumin tedavisine başlanması en uygun adımdır.
Hastada albumin yüklemesine yanıt vermeyen, idrar sodyumu düşük ve proteinürisi olmayan kreatinin artışı Hepatorenal Sendrom (HRS-AKI) tanısını doğrular. Terlipressin ilk seçenek tedavi olsa da, hastanın miyokard enfarktüsü ve periferik arter hastalığı öyküsü bu ilacın kullanımını kontrendike kıldığından veya yüksek riskli hale getirdiğinden, güncel kılavuzlar uyarınca alternatif olarak noradrenalin ve albumin tedavisi tercih edilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Akut Böbrek Hasarı (AKI) varlığının ve evresinin değerlendirilmesi.
Kreatininin bazale göre 2.32.3 kat artması (0.9→2.10.9 \rightarrow 2.1), hastada Evre 22 AKI olduğunu gösterir.
Uluslararası Asit Kulübü (ICA) kriterlerine göre tedavi planı AKI evresine göre belirlenir.
2
Prerenal nedenlerin ve volüm eksikliğinin dışlanması.
22 gün süren diüretik kesilmesi ve albumin yüklemesine rağmen kreatinin düzeyinde anlamlı düşüş olmaması.
HRS tanısı için en az 4848 saatlik albumin challenge sonrası düzelme olmaması şarttır.
3
Hepatorenal Sendrom (HRS-AKI) tanısının konulması ve komorbiditelerin analizi.
Hastada proteinüri yok, sediment normal ve volüm yüklemesine yanıt yok; tanı HRS-AKI. Ancak hastanın MI ve periferik arter hastalığı öyküsü mevcut.
Terlipressin güçlü bir vazokonstrüktördür ve iskemik kalp hastalığı ile periferik vasküler hastalıklarda ciddi yan etki riski taşır.
4
Alternatif vazoaktif ajanın seçilmesi.
Noradrenalin infüzyonu ve albumin kombinasyonu.
Noradrenalin, Terlipressin'in kontrendike olduğu veya başarısız olduğu durumlarda eşdeğer etkinliğe sahip önerilen alternatiftir.

Key Concept

HRS-AKI tanısı için 4848 saatlik albumin challenge gerekliliği ve Terlipressin kontrendikasyonu varlığında Noradrenalin kullanımı.

Practice More

Sirozda asit sıvısı analizi ve serum-asit albumin gradyanı (SAAG) hesaplama sorularını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
PreviousPage 3 / 3
Siroz ve Komplikasyonları Practice Questions — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Page 3 | Examkin