Onkoloji

60 yaşındaki bir erkek hastaya evre 4 yüksek dereceli non-Hodgkin lenfoma nedeniyle sitotoksik kemoterapi başlanmıştır. Tedavinin 36. saatinde hastada oligüri gelişmiş ve yapılan laboratuvar tetkiklerinde aşağıdaki sonuçlar saptanmıştır:

Bu tablo ile uyumlu olan 'Tümör Lizis Sendromu' (TLS) tanısı ve yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Güncel onkoloji pratiğinde yaygınlaşan immün kontrol noktası inhibitörleri ($İKNİ$) ve hedefe yönelik küçük molekül inhibitörlerinin ($TKI$) etki mekanizmaları, toksisite profilleri ve klinik yönetim prensipleri karmaşık farklılıklar göstermektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu tedavi gruplarının mekanizmaları, toksisite yönetimleri veya terminolojik özellikleri açısından en doğru ifadedir?

Ağır tütün kullanımı olan 66 yaşındaki bir erkek hastada; iştahsızlık, kabızlık ve bilinç bulanıklığı saptanıyor. Akciğer tomografisinde santral yerleşimli kitle izlenen hastanın biyokimyasal değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Bu klinik ve laboratuvar bulguları temel alındığında, hastadaki paraneoplastik tabloya ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hodgkin lenfoma tanısı ile takipli 34 yaşında erkek hasta, son bir haftadır giderek artan halsizlik, şiddetli bulantı, karın ağrısı ve poliüri şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede kan basıncı 90/60 mmHg, nabız 112/dk saptanıyor ve deri turgorunun belirgin azaldığı gözleniyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum kalsiyum düzeyi 14.8 mg/dL, fosfor düzeyi 5.2 mg/dL (N: 2.5-4.5), albümin 4.0 g/dL ve intakt PTH düzeyi <5 pg/mL (Baskılanmış) olarak ölçülüyor. Tüm vücut kemik sintigrafisinde metastaz lehine bulgu saptanmıyor. Buna göre, bu hastada mevcut klinik tablonun en olası patofizyolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hasta, metastatik mide adenokarsinomu nedeniyle kemoterapi almaktadır. Tedavi sonrası yapılan rutin kontrollerinde serum potasyum değeri $2.8$ $mEq/L$ ve magnezyum değeri $1.1$ $mg/dL$ olarak saptanıyor. Hastaya yapılan yoğun potasyum replasmanına rağmen potasyum düzeyinin normal sınırlara yükselmediği gözleniyor. Bu hastadaki klinik ve laboratuvar bulgularına neden olma olasılığı en yüksek olan kemoterapötik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında pankreas adenokarsinomu tanısıyla $6$ aydır haftalık gemsitabin tedavisi alan bir hastada; son $2$ haftada progresif dispne, alt ekstremitelerde ödem ve yeni gelişen sistemik hipertansiyon ($170/100 mmHg$) saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin $8.2 g/dL$, trombosit $92.000/mm^3$, LDH $850 U/L$ (Normal: $<250$), kreatinin $2.4 mg/dL$ (bazal: $0.9 mg/dL$) bulunuyor. Periferik yaymada yaygın şistositler görülüyor. Bu klinik tabloya neden olan durumun patofizyolojisi ve yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İmmün kontrol noktası inhibitörlerinin moleküler hedefleri ve immünolojik süreçlerdeki rolleri incelendiğinde; $CTLA-4$ (örn. $Ipilimumab$) ve $PD-1$ (örn. $Nivolumab$, $Pembrolizumab$) aksı blokajları arasındaki temel farklara dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$62$ yaşında erkek hasta, son $2$ aydır giderek artan merdiven çıkarken zorlanma ve kollarını yukarı kaldırmakta güçlük çekme şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde; her iki üst göz kapağında morumsu-eritemli döküntü (heliotrop raş) ve el parmak eklemleri üzerinde (metakarpofalangeal ve proksimal interfalangeal) hafif kabarık, eritemli, pullu plaklar (Gottron papülleri) izleniyor. Hastanın $50$ paket-yıl sigara öyküsü mevcut. Laboratuvar incelemesinde; Kreatin Kinaz (CK): $4200$ U/L (N: $20-200$), LDH: $850$ U/L (N: $100-250$) ve AST: $180$ U/L (N: $5-40$) saptanıyor. Bu hastada paraneoplastik bir süreçten şüpheleniliyorsa, aşağıdaki otoantikorlardan hangisinin pozitif saptanması eşlik eden bir malignite olasılığını en yüksek kılar?

Kanser immünoterapisinde kullanılan immün kontrol noktası inhibitörlerinin ($İKNİ$) etki mekanizmaları ve klinik kullanımında karşılaşılan yan etki profilleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanser epidemiyolojisi ve karsinogenez süreçleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İmmün kontrol noktası inhibitörleri (İKNİ), tümör immünolojisinde farklı evrelerde etki göstererek antitümör yanıtı güçlendirir. Bu ajanlardan anti-CTLA-4 (örn. ipilimumab) ve anti-PD-1 (örn. nivolumab/pembrolizumab) antikorlarının etki mekanizmaları ve etki yerleri birbirinden farklıdır.

Buna göre, anti-CTLA-4 ve anti-PD-1 antikorları arasındaki temel mekanistik farkı açıklayan en doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Kanser karsinogenezinde $p53$ tümör baskılayıcı proteininin yapısal bir mutasyonu olmasa dahi fonksiyonunu yitirmesine neden olan; $p53$ proteinine bağlanarak onun ubikuitinasyonunu ve proteozomal yıkımını tetikleyen, özellikle liposarkomlarda gen amplifikasyonu yoluyla aşırı eksprese edilen molekül aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik melanom tanısıyla ipilimumab (anti-CTLA-4) tedavisi alan 45 yaşındaki erkek hasta, tedavinin 9. haftasında şiddetli baş ağrısı, aşırı halsizlik, iştahsızlık ve görme bulanıklığı şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede kan basıncı 90/60 mmHg, nabız 104/dk saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde sodyum 128 mEq/L, potasyum 4.6 mEq/L, sabah kortizolü ve serbest T4 düşük, TSH hafif baskılanmış, ACTH düzeyi ise normalin altında bulunuyor. Hipofiz MR görüntülemesinde bezde diffüz büyüme ve sapında kalınlaşma izleniyor.

Bu klinik tabloyu en iyi açıklayan tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Evre IV yassı hücreli akciğer kanseri tanısı ile takip edilen $70$ yaşındaki erkek hasta, giderek artan konfüzyon ve nefes darlığı şikayetiyle acil servise getiriliyor. Özgeçmişinde kronik kalp yetersizliği (EF $\%25$) öyküsü bulunan hastanın fizik muayenesinde; kan basıncı $160/95$ mmHg, nabız $110$/dakika, solunum sayısı $26$/dakika saptanıyor. Akciğer oskültasyonunda bilateral bazallerde ince raller ve $S3$ galo ritmi duyuluyor, $+2$ pretibial ödem eşlik ediyor.

Bu durumda, hastanın hem kalsiyum düzeyini hızla düşürecek hem de klinik tablosunu yönetebilecek en uygun tedavi yaklaşımı hangisidir?

34 yaşında kadın hasta, meme kanseri risk danışmanlığı için polikliniğe başvuruyor. Öyküsünden, 18 yaşında Hodgkin lenfoma tanısı aldığı ve tedavi sürecinde mediastinal bölgeye radyoterapi (mantle alanı) uygulandığı öğreniliyor. Aile öyküsünde meme veya over kanseri bulunmayan hastanın fizik muayenesinde patolojik bulgu saptanmıyor. Bu hasta için güncel kılavuzlara göre en uygun meme kanseri tarama stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

64 yaşında erkek hasta, 45 paket-yıl sigara öyküsü ile birlikte son 4 aydır devam eden öksürük ve kilo kaybı şikayetlerine ek olarak, özellikle uyluk ve omuz çevresinde belirginleşen halsizlik nedeniyle başvuruyor. Hastanın klinik ve laboratuvar bulguları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Bu hastada altta yatan temel patofizyolojik mekanizma ve en olası elektrofizyolojik (EMG) bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Evre III kolon kanseri tanısıyla adjuvan kemoterapi protokolü (FOLFOX) başlanan 58 yaşındaki erkek hasta, tedavisinin üçüncü gününde buzdolabından su şişesi alırken ellerinde ani başlayan ağrılı uyuşma, karıncalanma ve soğuk su içerken boğazında takılma hissi (laringospazm benzeri) yaşadığını ifade etmektedir. Hastanın nörolojik muayenesinde derin tendon refleksleri korunmuş olarak izlenmektedir.

Bu hastada tanımlanan klinik tabloya neden olması en muhtemel antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik yumuşak doku sarkomu tanısıyla yüksek doz ifosfamid ($9$ $g/m^2/kür$) ve mesna tedavisi başlanan $55$ yaşında erkek hastada, infüzyonun $3.$ gününde ani gelişen huzursuzluk, konfüzyon, dizartri ve görsel halüsinasyonlar gözleniyor. Fizik muayenesinde asteriksis ve yaygın miyoklonuslar saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde serum kreatinin $2.1$ $mg/dL$, albümin $2.4$ $g/dL$ ve elektrolit düzeyleri normal bulunuyor. Bu klinik tablo ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$66$ yaşında kadın hasta, check-up amacıyla polikliniğe başvuruyor. Öyküsünde $35$ paket-yıl sigara kullanımı olan hasta, sigarayı $14$ yıl önce kesin olarak bıraktığını belirtiyor. Fizik muayenesi ve bazal laboratuvar tetkikleri normal olan bu hastada, kanser taraması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi en uygun yaklaşımdır?

$58$ yaşında erkek hasta, son $2$ aydır devam eden iştahsızlık, halsizlik ve yaklaşık $8$ kg kilo kaybı şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde hepatomegali saptanan hastanın çekilen abdomen bilgisayarlı tomografisinde ($BT$) karaciğerde her iki lobda çok sayıda hipodens metastatik lezyon izleniyor. Karaciğerdeki lezyondan yapılan biyopsi sonucu "adenokarsinom metastazı" olarak raporlanıyor. İmmünhistokimyasal incelemede; Sitokeratin $7$ ($CK7$) negatif, Sitokeratin $20$ ($CK20$) pozitif ve $CDX2$ pozitif saptanıyor.

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastada primer odağın yerleşimi açısından en olası organ aşağıdakilerden hangisidir?