Eikozanoidler

Astım profilaksisi için teofilin kullanmakta olan bir hastaya, semptomların kontrol altına alınamaması üzerine tedaviye yeni bir ilaç eklenmiştir. Bir süre sonra hastada çarpıntı, bulantı ve titreme gibi teofilin toksisitesini düşündüren bulguların yanı sıra serum transaminaz ($ALT$, $AST$) düzeylerinde belirgin yükselme saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan ve araşidonik asit metabolizmasında 5-lipoksijenaz ($5-LOX$) enzimini inhibe ederek etki gösteren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik nonsteroid antiinflamatuar ilaç ($NSAİİ$) tedavisi alan bir hastada, gastrointestinal yan etkileri ve peptik ülser gelişimini önlemek amacıyla profilaktik olarak kullanılan prostaglandin $E_1$ ($PGE_1$) analoğu ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Enflamasyon sürecinde nötrofillerin kemotaksisini, agregasyonunu ve vasküler endotele yapışmasını en güçlü şekilde uyaran eikozanoid aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik osteoartrit tanısıyla $65$ yaşındaki bir kadın hastaya yüksek doz non-steroid antiinflamatuar ilaç (NSAİİ) tedavisi başlanmıştır. Hastanın özgeçmişinde peptik ulus öyküsü olması nedeniyle, NSAİİ'ye bağlı gastrik mukoza hasarını önlemek amacıyla sitoprotektif etkili bir prostaglandin analoğu reçete edilmesi planlanmaktadır.

Bu amaçla kullanılan ve bir prostaglandin E1 (PGE1) analoğu olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Prostaglandin $E_2$ ($PGE_2$)'nin vücutta çok çeşitli fizyolojik süreçleri düzenlemesi, dört farklı $G$ proteini kenetli reseptör ($EP_1-EP_4$) aracılığıyla gerçekleşir. Mide mukoza hücrelerinde mide asit salgısını baskılayan ve böbrek toplayıcı kanallarında vazopressin ($ADH$) etkisini antagonize ederek diürezi artıran temel $PGE_2$ reseptör alt tipi ve bu reseptörün eşleştiği sinyal iletim yolağı aşağıdakilerden hangisidir?

Siyanotik konjenital kalp hastalıklı bir yenidoğanda, cerrahi operasyon planlanana kadar duktus arteriozusun açık kalmasını sağlamak amacıyla kullanılan eikozanoid analoğu aşağıdakilerden hangisidir?

30 yaşında bir kadın hastada, normal vajinal doğum sonrasında uterus atonisine bağlı şiddetli postpartum kanama gelişmiştir. Hastaya ilk basamak tedavi olarak intravenöz oksitosin uygulanmış ancak yeterli uterin kontraksiyon sağlanamamıştır. İkinci basamak tedavi olarak miyometriyumdaki reseptörleri aktive ederek güçlü kasılma sağlayan bir eikozanoid analoğunun intramüsküler yolla uygulanması düşünülmüştür. Ancak hastanın özgeçmişinde sık alevlenmelerle seyreden şiddetli bronşiyal astım öyküsü bulunduğu için, şiddetli bronkospazm riskinden dolayı bu ilacın kullanımından vazgeçilmiştir.

Buna göre, bahsedilen klinik tabloda uterotonik olarak kullanılması endike olan ancak hastanın astım öyküsü nedeniyle kullanımı mutlak kontrendike olan eikozanoid analoğu aşağıdakilerden hangisidir?

Trombositlerden salınan, damar düz kaslarında güçlü vazokonstriksiyon yapan ve trombositlerin birbirine yapışmasını (agregasyon) kuvvetli şekilde uyaran eikozanoid aşağıdakilerden hangisidir?

Aspirin kullanımı sonrası şiddetli bronkospazm gelişen (aspirine duyarlı astım/Samter triadı) bir hastada, araşidonik asit metabolizmasındaki lökotrien yolunu doğrudan hedefleyen ve 5-lipooksijenaz (5-LOX) enzimini inhibe ederek terapötik etkinlik sağlayan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Primer açık açılı glokom tanısı ile takip edilen 68 yaşındaki bir erkek hastaya, göz içi basıncını düşürmek amacıyla topikal bir PGF2α analogu (örneğin latanoprost) reçete edilmiştir. Bu ilacın glokom tedavisindeki temel etki mekanizması ve tetiklediği moleküler sinyal yolağı aşağıdakilerden hangisinde doğru tanımlanmıştır?

Açık açılı glokom tedavisinde kullanılan aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bir $PGF_{2\alpha}$ analoğu olan latanoprost asit ve bir nitrik oksit ($NO$) donörü olan bütandiol mononitratın birleşmesinden oluşan, hem üveoskleral yolu hem de trabeküler ağı etkileyerek intraoküler basıncı düşüren dual etkili bir moleküldür?

İnflamatuar süreçlerde lökositlerin vasküler endotelden ekstravazasyonu ve doku içindeki hareketi çeşitli mediyatörler tarafından kontrol edilmektedir. Aşağıdaki araşidonik asit metabolitlerinden hangisi, nötrofiller için en güçlü kemotaktik faktör olup adhezyon ve degranülasyon süreçlerini birincil olarak uyarır?

35 yaşında kadın hasta, eforla gelişen nefes darlığı şikayetiyle kardiyoloji polikliniğine başvuruyor. Yapılan değerlendirmeler sonucunda Pulmoner Arteriyel Hipertansiyon ($PAH$) tanısı konulan hastaya prostasiklin ($PGI_2$) analoglarından biri olan bir ilaç başlanması planlanıyor. Stabil yapısı sayesinde intravenöz ve subkutan infüzyonun yanı sıra, inhaler ve oral kullanım formları da mevcut olan bu ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Siyanotik konjenital kalp hastalığı ile doğan bebeklerde, cerrahi düzeltme yapılana kadar duktus arteriozusun açık tutulması ve duktal bağımlı dolaşımın devam ettirilmesi hayati öneme sahiptir. Bu klinik durumda duktus arteriozusun düz kaslarını gevşeterek açıklığını korumak amacıyla kullanılan $PGE_1$ analoğu aşağıdakilerden hangisidir?

Eikozanoidler, biyolojik etkilerini hücre yüzeyinde bulunan spesifik G-proteini kenetli reseptörler ($GPCR$) aracılığıyla gösterirler. Bu reseptörlerin farklı G-proteinleri ile kenetlenmesi; hücre içi ikincil haberci sistemlerinin aktivasyonunu, iyon kanallarının modülasyonunu ve sonuçta dokuya özgü fizyolojik yanıtların oluşmasını sağlar.

Buna göre, aşağıdaki prostanoid reseptörü ve ilişkili olduğu sinyal iletim yolağı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Bronşiyal astım profilaksisinde kullanılan, sisteinil lökotrienlerin (LTC4, LTD4, LTE4) etkilerini $CysLT_1$ reseptör düzeyinde antagonize ederek önleyen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Obstetrik uygulamalarda, servikal olgunlaşmanın (ripening) sağlanması ve doğumun indüklenmesi amacıyla lokal (vajinal veya endoservikal) olarak kullanılan prostaglandin $E_2$ ($PGE_2$) analoğu aşağıdakilerden hangisidir?

Selektif $COX-2$ inhibitörlerinin (koksibler) uzun süreli kullanımında gözlenen kardiyovasküler trombotik olay riskindeki artış, pro-trombotik ve anti-trombotik eikozanoidler arasındaki dengenin bozulmasına dayandırılmaktadır. Bu klinik durumun temelinde yatan patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde açıklanmıştır?

Pulmoner arteriyel hipertansiyon ($PAH$) tedavisinde prostasiklin yolağını hedefleyen ilaçların farmakolojik ve farmakokinetik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Pulmoner arteriyel hipertansiyon (PAH) tedavisinde kullanılan, yapısal olarak bir prostasiklin ($PGI_2$) analoğu olmamasına rağmen (non-prostanoid yapıda), IP reseptörlerine selektif agonist etki göstererek intrasellüler cAMP düzeyini artıran ve oral yolla kullanılan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?